فولیک اسید ؛ فواید، عوارض جانبی و مکمل های مصرفی

0
45
فولیک اسید
زمان مطالعه: 9 دقیقه

فولیک اسید چیست؟

فولیک اسید و فولات اشکال محلول در آب ویتامین B هستند. کلمه “فولیک” از واژه لاتین folium به معنی برگ گرفته شده، زیرا این ماده در برگ های سبز تیره گیاهان یافت می شود. فولات در مواد غذایی وجود دارد، اما فولیک اسید فرم مصنوعی این ویتامین (B9) است. از سال 1998، به عنوان قانون فدرال، در ایالات متحده اسید فولیک به غلات سرد، آرد، نان، ماکارونی، اقلام نانوایی، کلوچه و کراکر اضافه شده است

بدن انسان ویتامین B9 موجود در خود را طی تعریق و دفع ادرار از دست می دهد. این به این معنی است که بدن این ویتامین را در خود ذخیره نمی کند. بنابراین شما باید به صورت روزانه از این ویتامین استفاده کنید.

به طور معمول، فولیک اسید همراه با سایر ویتامین های گروه B مصرف می‌شود.

این ویتامین در بدن به مشتقات مختلفی مانند دی‌هیدروفولات و تتراهیدروفولات متابولیزه می‌شود. این ترکیبات برای همانندسازی (تکثیر سلولی) و ترمیم و متیلاسیون DNA ضروری هستند. کمبود فولیک اسید موجب اختلال رشد،  کاهش گلبول های سفید خون و پلاکت ها، کم خونی مگالوبلاستیک، اسهال، آسیب تارهای عصبی متصل به مغز و نخاع محیطی و نقائص لوله عصبی در جنین می‌شود.

نقش فولیک اسید در سلامتی

فولیک اسید برای بهبود سیستم خون رسانی و اکسیژن رسانی بدن ضروری است. این ماده همچنین در تولید و حفظ سلول‌های جدید و جلوگیری از ایجاد سرطان در اثر تغییرات  DNAموثر است.

بهبود آکنه، اگزما، بیماری های کبدی و ناباروری مردان نیز از دیگر مزایای مصرف ویتامین B9 است.

این ویتامین  برای پیشگیری و درمان کمبود فولات و افزایش هموسیستئین (هایپرهوموسیستئینمیا) در خون استفاده می شود. مصرف اسیدفولیک از سقط جنین و ابتلا جنین به بیماری ژنتیکی “نقص لوله عصبی” جلوگیری می کند. از دیگر مزایای استفاده از این ویتامین می‌توان به جلوگیری از افسردگی و  سکته مغزی اشاره کرد

فولیک اسید برای مو

از آن جا که فولیک اسید در درجه اول مسئول رشد سلولی است، مصرف آن در رشد بهتر سلول های پوست، مو و ناخن تاثیر گذار است. به همین دلیل مصرف  ویتامین B9 یکی از روش های درمانی برای افزایش رشد موها ست.  حتی مصرف این ویتامین در دوران بارداری منجر به رشد موهای سالم‌تری می‌شود.

نتایج تحقیقات در مورد تاثیر مصرف ویتامین B9 بر رشد مو، بیانگر اثر متوسط این ویتامین در رشد مو ها است.

مطالعه‌ای در سال 2017 با بررسی 52 فرد بزرگسال که موهایشان زودتر از حد معمول شروع به سفید شدن کردن بود، متوجه کمبود فولیک اسید  و ویتامین های B7 و B12 شدند.

با این حال هنور هم برای فهم بهتر تاثیر این ویتامین بر رشد موها، تحقیقات بیشتری مورد نیاز است.

بیشتر بخوانیم : ویتامین ها و مکمل های مورد نیاز بدن را بشناسیم

منابع غذایی سرشار از اسید فولیک

به دلیل این که بدن انسان نمی‌تواند فولیک اسید تولید کند؛ گنجاندن مواد غذایی حاوی این ویتامین در رژیم غذایی امری ضروری است. نکته حائز اهمیت این است که پختن بیش از حد مواد غذایی منجر به از دست رفتن ویتامین B9 می‌شود.

اسفناج، کلم بروکلی، کاهو، بامیه، مارچوبه، موز، خربزه، لیمو، لوبیا، مخمر، قارچ، قلوه گاه و جگر گاو، آب پرتقال و آب گوجه فرنگی به طور طبیعی سرشار از  این ویتامین هستند.

مواد غذایی حاوی فولیک اسید

نقش اسید فولیک در دوران بارداری

در طی رشد اولیه، اسید فولیک به تشکیل لوله عصبی کمک می کند. این ویتامین بسیار مهم است زیرا می تواند از برخی نقایص مادرزادی مغزی کودک (آنسفالی) و ستون فقرات (اسپینا بیفیدا) جلوگیری کند

در بسیاری از کشور ها، خانم های باردار برای رفع این مشکل به صورت اجباری یا داوطلبانه، مصرف گندم و دیگر غلات را در رژیم غذائی می گنجانند. طبق یک تحقیق علمی در برخی کشورها، دریافت دوز کافی فولات تا ۲۸ درصد، نقص مادرزادی قلب در نوزادان را کاهش داد. اما یک تحقیق سیستماتیک نشان داد که مصرف قرص اسید فولیک تاثیری بر کاهش مرگ و میر، رشد، شکل گیری اندام ها، تنفس و … در نوزاد یا کودکان تا ۹ ساله ندارد.

قرص فولیک اسید بخصوص در زمان تقسیم سلول مانند دوران بارداری اهمیت دارد. کمبود ویتامین B12 مانع از تشکیل DNA  شده و بیشترین تاثیر را بر روی سلول های خون ساز و نئوپلاسم دارد زیرا بر تقسیم سلولی موثر است. زنان در سن باروری هر روز به 400 میکروگرم اسید فولیک نیاز دارند

تمام زنان در سن باروری باید روزانه 400 میکروگرم اسید فولیک دریافت کنند تا از برخی نقایص مادرزادی جلوگیری کند.

حدود نیمی از بارداری های ایالات متحده برنامه ریزی نشده است ، و

عمده نقایص مادرزادی یا ستون فقرات نوزاد در اوایل بارداری (3-4 هفته پس از بارداری) ، قبل از اینکه زنان از باردار بودن خود مطلع شوند ، رخ می دهد.

هنگام مصرف اسید فولیک، دوز بالاتر از 400 میکروگرم اسید فولیک در روز لزوماً برای جلوگیری از نقص لوله عصبی بهتر نیست، مگر اینکه پزشک به دلیل سایر شرایط سلامتی مصرف بیشتر را توصیه کند.

هنگام برنامه ریزی برای باردار شدن ، زنانی که قبلاً بارداری داشتند که لوله عصبی جنین در آن آسیب دیده بوده، باید با ارائه دهنده خدمات بهداشتی خود مشورت کنند. CDC توصیه می کند که این زنان هر روز 4000 میکروگرم اسید فولیک یک ماه قبل از بارداری و طی سه ماه اول بارداری مصرف کنند

بیشتر بخوانید: افسردگی پس از زایمان؛ پیشگیری، تشخیص و درمان

فولیک اسید و کم خونی

کمبود فولیک اسید در بدن منجر به نوعی کم خونی به نام کم خونی فقر فولیک اسید می‌شود. سوء تغذیه
شایع ترین علت کم خونی فقر اسید فولیک است. رعایت رژیم غذایی کم ویتامین یا مصرف کم غذا می‌تواند به سوء تغذیه کمک کند. خونریزی شدید نیز می تواند به کم خونی منجر شود. از سوی دیگر بارداری یا سوءجذب ویتامین‌ها و مواد معدنی نیز ممکن است باعث کمبود ویتامین B9 در بدن شود.

علائم کم خونی

علائم کمبود ویتامین B9 عبارتند از:

  • خستگی
  • زخم های دهانی
  • سفید شدن مو
  • تورم زبان
  • کند شدن رشد (علائم سوء تغذیه)

علائم بالینی آنمی ناشی از کمبود فولات:

  • خستگی
  • سرگیجه
  • احساس سرما
  • کج خلقی
  • سردرد
  • مشکلات تنفسی
  • رنگ پریدگی
  • اسهال
  • کاهش وزن
  • کاهش اشتها
  • اختلال در  تمرکز

دلایل کاهش اسید فولیک در بدن:

  • رژیم که میزان سبزیجات و میوه جات تازه در آن بسیارکم باشد
  • بیماری هایی همچون تایپ خاصی ازسرطان ها، مشکلات کلیوی مختوم به دیالیز ،بیماری کرونز، بیماری سلیاک
  • اختلالات ژنتیکی
  • عوارض جانبی داروهایی همچون : فنی تویین، تریمتوپریم سولفامتوکسازول ، متوتروکسات ،سولفاسالازین
  • مصرف بیش از حد الکل

چگونگی شناسایی کمبود فولیک اسید در بدن:

  • کمبود فولیک اسید در بدن با آزمایش خون شناسایی می شود.
  • بسیاری از پزشکان روتین چکاپ میزان فولیک اسید در خانم های باردار را دارند.

درمان کم خونی فقر اسید فولیک

ساده ترین راه این است که این قرص  را به صورت روزانه، تا زمانی که کمبود اصلاح شود، مصرف کنید. با این حال، برخی از افراد ممکن است نیاز به دریافت فولات به صورت تزریقی داشته باشند.

همراه با مصرف مکمل، باید از مواد غذایی سرشار از ویتامین مانند برگ سبز بروکلی و اسفناج،میوه هایی مانند موزو طالبی،لوبیا، تخم مرغ، آب گوجه فرنگی ، نیز استفاده شود. دوز مصرفی پیشنهادی برای درمان این نوع کم خونی به شرح زیر است.

  • میزان مصرفی بزرگسالان: ۴۰۰ میکروگرم روزانه به صورت عضلانی یا خوراکی
  • میزان مصرفی برای کودکان زیر ۴ سال: ۳/۰ میلی گرم روزانه به صورت عضلانی یا خوراکی
  • میزان مصرفی برای کودکان ۴ سال و بالاتر: ۴/۰ میلی گرم روزانه به صورت عضلانی یا خوراکی

بیشتر بخوانیم : درمان کم خونی با مکمل خون ساز

معرفی چند مکمل حاوی فولیک اسید پرطرفدار

برای درمان کمبود ویتامین B9 می توان ازمکمل های زیر استفاده کرد:

شربت آیزن سافت :

شربت آیزن سافت سرشار از ویتامین‌های مختلف و املاح معدنی بوده، به خونسازی کمک کرده و از بروز کم‌خونی ناشی از فقر آهن پیشگیری می‌نماید. کودکان بالای 2 سال و همچنین نوجوانان و بزرگسالان می‌توانند از این شربت استفاده کنند.

شربت ایزن سافت

ساشه سیدرال فولیک فارمانوترا

ساشه سیدرال فولیک فارمانوترا حاوی آهن به همراه اسید فولیک است و مناسب برای کم خونی دوران بارداری و شیردهی و ناراحتی گوارشی است. آهن یکی از ریزمغذی های مهمی است که بانوان باید از آن استفاده کنند. بانوان به دلیل قاعدگی و زایمان و دوران بارداری نیاز زیادی به آهن دارند و اکثر آنها باید از مکمل های مناسب استفاده کنندکه یاعث ناراحتی گوارشی در آنان نشود. یکی از بهترین مکمل ها یرای تامین آهن مورد نیاز بانوان ساشه سیدرال فولیک فارمانوترا است که علاوه بر آهن دارای اسیدفولیک نیز هست و ویتامین های دیگر را نیز شامل می شود. آهن مورد استفاده در این مکمل فرمولاسیون سوکروزومیال است که باعث فراهمی زیستی بالای دارو می شود.

ساشه سیدرال فولیکو فارمانوترا

قرص مولتی ویتامین پرنامکس دیورینگ پرگننسی یورو ویتال

قرص و کپسول پرینامکس دیورینگ پرگننسی مخصوص دوران بارداری حاوی ویتامین‌ها، مواد معدنی، کاروتنوئيدها، اینوزیتول (قرص‌) و روغن ماهی حاوی امگا ۳ با کیفیت بالا و ویتامین E (کپسول) است و نیازهای دوران بارداری را به‌طور کامل تامین می‌کند. ویتامین‌های B6 ، B12 و C و آهن در متابولیسم تولید انرژی، عملکرد طبیعی سیستم ایمنی بدن و کاهش خستگی و ضعف نقش دارند. آهن به تشکیل گلبول‌های قرمز و هموگلوبین و انتقال اکسیژن در بدن کمک کرده و در روند تقسیم سلولی تاثیرگذار است. اسید فولیک در رشد اندام‌ و بافت‌های مادر در دوران بارداری نقش مهمی ایفا می‌کند. ترشح هورمون‌های تیروئيدی وابسته به ید است. سلامت استخوان‌ها نیز به کمک ویتامین D‌ تضمین می‌شود. دریافت DHA در دوران بارداری برای رشد و تکامل سیستم عصبی و بینایی جنین ضروری است.

قرص مولتی ویتامین پرنامکس دیورینگ پرگننسی یورو ویتال

قرص فولیک اسید هلث اید

قرص فولیک اسید 400 میکروگرم هلث اید فولات مورد نیاز دوران بارداری را تامین کرده و جذب آسانی دارد. این مکمل برای همه افراد قابل استفاده است.

قرص فولیک اسید هلث اید

کپسول آیرویت ویتان

کپسول آیرویت ویتان حاوی مقدار قابل توجهی آهن و اسید فولیک است که به پیشگیری و درمان کم خونی کمک می‌کند. استفاده از این مکمل برای زنان در دوران قبل از بارداری ضرورت دارد. کپسول آیرویت ویتان آهن و اسید فولیک مورد نیاز برای زنانیی که قصد بارداری دارند را فراهم کرده و از نقص سیستم عصبی جنین پیشگیری می‌کند. آیروویت باعث رشد بهتر جنین نیز می‌شود. این فرآورده با فرمولاسیون منحصر به‌فردی که دارد، برخلاف سایر مکمل‌های آهن باعث ایجاد عارضه گوارشی نمی‌شود.

کپسول آیرویت ویتان ۳۰ عددی

اهمیت مصرف فولیک اسید برای مردان

مکمل های فولیک اسید و روی به طور گسترده به عنوان روشی برای بهبود کیفیت اسپرم و در نتیجه افزایش شانس بچه دار شدن تبلیغ می شوند.

اما تحقیقات جدید حاکی از عدم تاثیر مکمل های روی و فولیک اسید در باروری مردان است. این مطالعه که در سال 2020 منتشر شده، با ارزیابی دو هزار و 380 مرد در یک بازه زمانی 6 ماهه، شانس پدر شدن مردانی که مکمل روی و فولیک اسید مصرف می کردند را در مقایسه با مردانی که دارونما استفاده می کردند، یکسان می‌داند.

در پایان این مطالعه هیچ تفاوتی در کیفیت اسپرم این دو گروه مشخص نشد.

بهترین زمان مصرف فولیک اسید

مصرف ویتامین B9 منجر به اختلال در جذب مواد لبنی و کلسیم می‌شود. بنابراین تا 2-4 ساعت پس از مصرف چای، لبنیات و مواد غذایی منع مصرف دارد. این دارو را دقیقا طبق تجویز پزشک مصرف نمایید. بدن شما نباید آن را در مقادیر بیشتر و یا مدت زمان طولانی تر دریافت کند. قرص فولیک اسید  را به همراه یک لیوان پر آب بخورید.

عوارض قرص اسید فولیک

مصرف بیش از حد هر دارو یا مکملی عوارضی دارد. در صورت بروز حساسیت و علائمی همچون کهیر، مشکل در تنفس، تورم صورت، لب ها، زبان یا گلو باید به صورت اورژانسی به پزشک مراجعه نمود. عوارض جانبی کم اهمیت تر به شرح زیر است:

  • سرخ و گلگون شدن صورت
  • ایجاد حالت تهوع یا از دست دادن اشتهاء
  • نفخ کردن و ایجاد گاز در دستگاه گوارشی
  • تلخ و بدمزه شدن دهان
  • مشکلات خواب
  • افسردگی
  • احساس هیجان و یا زودرنجی

بیشتر بخوانیم : کمبود ویتامین دی در کودکان از نشانه‌ها تا درمان

سوالات متداول

چه کسانی باید اسید فولیک مصرف کنند؟

پاسخ: همه زنان  در گروه سنی 50-10 سال باید این ویتامین را مصرف کنند. حتی اگر زنی قصد باردار شدن را ندارد، مصرف فولیک اسید همچنان توصیه می شود زیرا 70٪ از کل بارداری ها بدون برنامه ریزی است.

چه کسانی مجاز به مصرف فولیک اسید نیستند یا قبل مصرف حتما باید با پزشک خود مشورت کنند:

  • داشتن سابقه حساسیت به فولیک اسید
  • کمبود سطح ویتامین B12 یا pernicious anemia
  • سرطان (مگر اینکه فرد کم خونی فقر فولات هم داشته باشد. البته در این مورد هم نظر پزشک معیار است )
  • نوع خاصی ازدیالیز کلیوی به نام همودیالیز
  • وجود استنت در قلب

آیا به غیر از پیشگیری از نقایص مادرزادی تولد، مصرف این مکمل ها فواید دیگری نیز دارند؟

پاسخ: بله. ثابت شده است که اسید فولیک به سلامت پوست، مو و ناخن کمک می کند. همچنین تاثیر فولات در جلوگیری از برخی انواع سرطان ها (روده بزرگ و مغز) و افسردگی ارزیابی شده است. ثابت شده که استفاده از اسیدفولیک برای بیش از یک سال خطر زایمان زودرس را کاهش می دهد. مطالعات اخیر همچنین نشانگر این است که اسید فولیک ممکن است خطر داشتن فرزند اوتیسم را کاهش دهد.

مصرف این مکمل در دوران بارداری به کودک من آسیب می رساند؟

پاسخ: نه. به نظر نمی رسد در دوزهای توصیه شده خطری برای کودک باشد. در حقیقت، توصیه می شود زنان باردار قبل از بارداری و در دوران بارداری از مکمل اسیدفولیک استفاده کنند تا از نقایص مادرزادی مانند اسپینا بیفیدا  و انسفالی مغز جلوگیری شود.

دخترم از نظر جنسی فعال نیست، اما برای استفاده از اسید فولیک در محدوده سنی پیشنهادی است. چه کاری باید انجام دهیم؟

پاسخ: حتی اگر یک خانم جوان از نظر جنسی فعال نباشد، دلایل مهم دیگری برای مصرف اسید فولیک وجود دارد. آنچه بیشتر از همه مهم است این است که عادت به استفاده از اسید فولیک را در فرزندان خود ایجاد کنید.

آیا چیز دیگری (به غیر از اسید فولیک) وجود دارد که بتوانم برای افزایش شانس داشتن یک کودک سالم انجام دهم؟

پاسخ: بله علاوه بر استفاده از اسید فولیک، موارد زیادی وجود دارد که می تواند برای بهبود نتایج بارداری انجام شود. این موارد شامل پرهیز از الکل و سیگار است. زنان قبل از باردار شدن می توانند هرگونه تغییر دارویی مورد نظر را با پزشک خود در میان گذارند.

جمع بندی

فولیک اسید یک ویتامین محلول در آب است که عملکردهای مهمی در بدن دارد که به بزرگسالان و مخصوصاً زنان توصیه می‌شود روزانه آن را دریافت کنند. مواد غذایی طبیعی سرشار از فولیک اسید می‌توانند شما را از مصرف قرص‌ها بی‌نیاز کنند.

فولیک اسید نقش بسیار مهمی در سلامتی بدن دارد و بدن بایستی روزانه مقدار مناسبی از فولیک اسید را دریافت کند. در واقع اسید فولیک یک ریز مغذی مفید و خوشمزه است که کمبود آن در بدن عوارض زیادی دارد و افسردگی یکی از شایع ترین عارضه های کمبود فولیک اسید در بدن است.

نوعی از ویتامین B9، فولیت، است که به طور طبیعی در انواع غذاها یافت می شود. این ویتامین باعث ساخت سلول های جدید و رشد سلول ها می شود به همین دلیل برای کودکان بسیار مفید است و بر مصرف آن در دوران بارداری توصیه اکید می شود.

اسید فولیک در موادی مانند لوبیا چیتی، اسفناج، مارچوبه، بروکلی، بامیه، کلم، گوشت گاو و مرغ، جگر، نان و غلات سبوس دار، پنیر، خرما، سبزیجات برگی شکل، حبوبات و شیر، وجود دارد.

منابع:

FOLIC ACID

About folic acid

why do i need folic acid

از این که این مطلب را تا انتها مطالعه نموده‌اید، سپاسگزاریم. خواهشمندیم با نظرات و پیشنهادات سازنده‌ خود ما را در بهبود هر چه بهتر مطالب یاری نمایید.

نویسنده : الهه بیاتی پورفرد

0

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید