علائم اختلال بیش‌فعالی ADHD چیست؟ چگونه بفهمیم ADHD داریم؟

علائم و نشانه‌های اختلال بیش فعالی ADHD

ADHD (اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی) وضعیتی است که بر عملکرد مغز تأثیر می‌گذارد. برخلاف نامش، ADHD به این معنی نیست که شما فاقد توجه و تمرکز هستید، بلکه بدان معناست که کنترل توجه یا هدایت آن به سمت موارد خاصی برای شما دشوارتر است.

ADHD باعث علائمی مانند مشکل در تمرکز، مشکل در یک جا نشستن و رفتارهای تکانشی می‌شود. اما همچنین به شما این امکان را می‌دهد که بتوانید بیش از حد روی چیزهایی که واقعاً از آنها لذت می‌برید تمرکز کنید.

علائم ADHD در کودکی (معمولاً بین ۳ تا ۶ سالگی) شروع می‌شود و ممکن است تا بزرگسالی ادامه یابد. اما در برخی از افراد، تا بزرگسالی تشخیص داده نمی‌شود. برای ADHD درمان قطعی وجود ندارد، اما برخی داروها و درمان‌های رفتاری می‌توانند به مدیریت علائم کمک کنند.

علائم برخی از افراد مبتلا به ADHD با افزایش سن کمتر می‌شود، اما برخی از بزرگسالان همچنان علائم عمده‌ای دارند که در عملکرد روزانه‌شان اختلال ایجاد می‌کند.

علائم ADHD در بزرگسالان بسیار شبیه به علائم دوران کودکی است. اما باز هم ممکن است کمی متفاوت به نظر برسد، زیرا بزرگسالان فعالیت‌های متفاوتی دارند. به عنوان مثال، ممکن است به جای علائم یا اثرات مرتبط با مدرسه، در بزرگسالان علائم یا اثرات مرتبط با شغل را مشاهده کنیم.

سه زیرگروه ADHD وجود دارد و علائم می‌توانند بسته به آن زیرگروه متفاوت باشند. براساس علائم مشخص می‌شود که اختلال شما از نوع بی‌توجهی، بیش‌فعالی/تکانشگری یا ترکیبی است. پزشک نوع اختلال و همچنین شدت ADHD شما را تعیین می‌کند. سطوح شدت عبارتند از:

• خفیف: در این سطح، شما معیارهای تشخیص را دارید، اما علائمتان خیلی فراتر از معیارهای حداقلی نیست.
• متوسط: این سطحی است که علائم شما باعث اختلال قابل توجه در کار یا تعاملات اجتماعی شما می‌شود.
• شدید: در این سطح علائم شما به طور جدی بر کار و/یا زندگی اجتماعی شما تأثیر می‌گذارد. افرادی که علائم شدید دارند ممکن است در حفظ شغل و حفظ روابط مشکل داشته باشند.

مهمترین علائم بیش فعالی

علائم ADHD به دو گروه تقسیم می‌شوند:

• علائم بی‌توجهی: این علائم بر توانایی در تمرکز روی یک کار و انجام آن از ابتدا تا انتها تأثیر می‌گذارد. ممکن است کارهایی را که نیاز به تمرکز دارند، به تعویق بیندازید. همچنین ممکن است وقتی کسی با شما صحبت می‌کند، حواستان پرت شود و چیزهای زیادی را گم کنید.
• علائم بیش‌فعالی/تکانشگری: این علائم بر توانایی شما در آرام نشستن یا احساس راحتی در یک مکان تأثیر می‌گذارد. همچنین ممکن است در انتظار نوبت خود برای صحبت کردن یا انجام کاری مشکل داشته باشید.

علائم تکانشگری یا بیش فعالی در بزرگسالان چیست؟

بیش‌فعالی و تکانشگری در ADHD بسیار رایج است. تکانشگری می‌تواند باعث ایجاد مشکلاتی در مهارت‌های اجتماعی و تعاملات شما شود. برای اینکه بگوییم درگیر زیرگروه بیش‌فعالی/تکانشگری ADHD هستید، باید حداقل پنج مورد از موارد زیر را بیش از شش ماه داشته باشید:

• آرام نگرفتن: این ممکن است شامل مواردی مانند تکان دادن پا، ضربه زدن با پا، بازی کردن با خودکار یا چک کردن مکرر تلفن همراه و موارد دیگر باشد.
• مشکل در نشستن در مواقع مورد انتظار: این مشکل باعث می‌شود که در موقعیت‌هایی که باید بنشینید، وقفه‌های مکرر با ایستادن یا راه رفتن ایجاد کنید.
• بی‌قراری: در کودکان، این مورد باعث رفتارهایی مثل دویدن و بالا رفتن در مواقع غیرمعمول می‌شود. در بزرگسالان، اینطور به نظر می‌رسد که فرد از بی‌حرکت بودن احساس ناراحتی می‌کند.
• مشکل در انجام کارهایی که برایتان لذت‌بخش است: ممکن است در زمان‌های استراحت یا انجام فعالیت‌های سرگرم‌کننده یا آرامش‌بخش نیز مشکل داشته باشید. مثلا با خودتان صحبت کنید یا از روی عادت کلمات یا عبارات بی‌معنی را با صدای بلند بگویید.
• سطح فعالیت بالا در حد غیرمعمول: می‌تواند باعث شود که دائماً مشغول باشید یا عجله داشته باشید. دیگران ممکن است در همراهی با شما مشکل داشته باشند.
• صحبت کردن بیش از حد: این به نظر می‌رسد بیش از حد خودتان را توضیح می‌دهید یا طولانی و هیجان‌زده در مورد موضوعی که از آن لذت می‌برید صحبت می‌کنید.
• مشکلات خودکنترلی مکالمه‌ای: این بدان معناست که شما در مکالمات مشکل دارید زیرا به طور آنی صحبت می‌کنید. اغلب حرف دیگران را قطع می‌کنید، جملات دیگران را تمام می‌کنید یا بدون فکر کردن به اینکه دیگران در مورد آنچه می‌گویید چه احساسی خواهند داشت، صحبت می‌کنید.
• در صبر کردن برای نوبت خود مشکل دارید: به عنوان مثال، برای منتظر ماندن در صف مشکل دارید یا صبر کردن برای چیزی که می‌خواهید یا نیاز دارید برایتان دشوار است.
• مشکل در تشخیص مرزهای اجتماعی موقعیتی: این مشکل ممکن است باعث شود که مرتباً مزاحم دیگران شوید یا حرف آنها را قطع کنید. ممکن است بدون اینکه متوجه شوید دیگران این کار را بی‌ادبانه می‌دانند، خود را وارد مکالمات، فعالیت‌ها یا بازی‌های آن‌ها کنید.

علائم اختلال بی توجهی

علائم بی‌توجهی بر روی روابط اجتماعی، کار و فعالیت‌های مدرسه، تاثیر منفی می‌گذارند. برای اینکه بگوییم شما درگیر زیرگروه بی‌توجهی ADHD هستید، باید حداقل شش علامت از این علائم را در مدت شش ماه داشته باشید:

• خطاهای ناشی از بی‌توجهی: این مشکل، منجر به اشتباهات ناشی از بی‌دقتی و در نظر نگرفتن جزئیات شود که می‌تواند باعث ایجاد مشکلاتی در عملکرد کاری و تحصیلی شود.
• مشکل در حفظ تمرکز: می‌تواند باعث شود که توجه شما در طول مکالمات، جلسات، سخنرانی‌ها یا سمینارها و مطالعه طولانی مدت منحرف شود.
• مشکل در گوش دادن یا توجه کردن هنگام صحبت دیگران: ممکن است مانند حواس‌پرتی، خیال‌پردازی یا خیره شدن به افق به نظر برسد.
• مشکل در پیگیری و تکمیل وظایف: شما به سرعت وظایف یا پروژه‌های جدید را شروع می‌کنید، اما در به پایان رساندن آن‌ها مشکل دارید.
• مشکل در سازماندهی و اولویت‌بندی: به این معناست که شما در برنامه‌ریزی و رسیدن به اهداف، به ویژه اهدافی که رسیدن به آن‌ها چندین مرحله طول می‌کشد، مشکل دارید. این مسئله ممکن است شما را نامرتب یا بی‌نظم نشان دهد، یا باعث ایجاد مشکل در انجام به موقع کارها یا رسیدن به مهلت‌های تعیین شده شود.
• دوست نداشتن یا انجام ندادن کار کسل‌کننده: این مشکل، انجام کارهای غیرفکری یا کسل‌کننده را که نیاز به توجه دارند، برای شما دشوارتر می‌کند. نمونه‌هایی از این موارد شامل کارهای روزمره، کارهای خانه و انجام کارهای عقب افتاده است.
• مستعد گم کردن، جا گذاشتن یا فراموش کردن وسایل: این مورد، به نظر حواس‌پرتی یا بی‌دقتی می‌آید. ممکن است وسایلی مانند کیف پول، تلفن همراه یا کلید خود را گم کنید. گاهی اوقات، وسایل را در جاهای عجیب و غریب می‌گذارید – به عنوان مثال، ممکن است ناخواسته کلیدهای خود را در یخچال جا بگذارید و بعداً برای پیدا کردن آنها به مشکل بربخورید.
• به راحتی حواستان پرت می‌شود: این می‌تواند به دلیل اتفاقاتی باشد که در اطراف شما رخ می‌دهد یا به این دلیل که ذهنتان تمایل به پرسه زدن دارد.
• در کارهای روزمره خود فراموشکار یا حواس‌پرت هستید: ممکن است برای انجام قرار ملاقات‌ها، انجام کارها، پرداخت قبوض و خرید مایحتاج خانه مشکل داشته باشید.

متن انگلیسی:

ADHD can affect anyone, but men are more likely to receive this diagnosis. However, there’s evidence that ADHD in women is often undiagnosed or misdiagnosed.

ترجمه متن:

ADHD می‌تواند در هر کسی بروز کند، اما برای مردان بیشتر احتمال دارد که این تشخیص را داده شود. با این حال، شواهدی وجود دارد که ADHD در زنان اغلب تشخیص داده نمی‌شود یا اشتباه تشخیص داده می‌شود. (منبع)

تفاوت بین رفتار معمولی و ADHD چیست؟

تقریباً هر کسی در برهه‌ای از زندگی خود علائمی مشابه ADHD دارد. یعنی علائمی که نام بردیم ممکن است در هر فردی در برهه‌ای از زندگی او بروز کند. اگر این مشکلات برای شما اخیراً بروز کرده‌اند یا فقط در یک دوره یا هر از گاهی در گذشته رخ داده‌اند، احتمالاً ADHD ندارید. ADHD تنها زمانی تشخیص داده می‌شود که علائم به اندازه کافی شدید باشند که باعث ایجاد مشکلات مداوم در بیش از یک حوزه از زندگی شما شوند. این علائم مداوم و مخرب را می‌توان در اوایل کودکی ردیابی کرد.

تشخیص ADHD در بزرگسالان می‌تواند دشوار باشد؛ زیرا برخی از علائم ADHD مشابه علائم ناشی از سایر بیماری‌ها، مانند اضطراب یا اختلالات خلقی، هستند. و بسیاری از بزرگسالان مبتلا به ADHD حداقل یک اختلال روانی دیگر، مانند افسردگی یا اضطراب نیز دارند.

اختلال بیش فعالی و نقص توجه (ADHD) در بزرگسالان چقدر طول می‌کشد؟

ADHD اغلب ادامه تا آخر عمر می‌یابد، اما در برخی افراد علائم به حدی کاهش می‌یابد که دیگر معیارهای تشخیص را برآورده نمی‌کند (به عبارتی دیگر رو به بهبودی کامل). این یک اختلال مزمن است، اما نه لزوماً مادام‌العمر برای همه؛ شدت آن می‌تواند تغییر کند و برخی افراد کاملاً بهبود یابند.

اما با این حال ADHD می‌تواند برای برخی مدام‌العمر باشد. یعنی ADHD در آنها از بین نمی‌رود. با این حال، تحقیقات نشان می‌دهد که شدت علائم در افراد مسن‌تر، به ویژه پس از ۶۰ سالگی، کاهش می‌یابد.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر هر یک از علائم ذکر شده در بالا به طور مداوم زندگی شما را مختل می‌کند، با پزشک متخصص اعصاب و روان (روانپزشک) خود در مورد احتمال ابتلا به ADHD صحبت کنید.

تشخیص این اختلال براساس علائم و شرایط شما، برعهده پزشک است و در صورت لزوم، درمان مناسب را برای کنترل علائم شما در نظر خواهد گرفت.

آزمایشات تشخیص اختلال بیش فعالی ADHD

روانشناس یا روانپزشک، می‌تواند ADHD را بر اساس سابقه پزشکی و علائم فعلی شما تشخیص دهد. به عنوان بخشی از تشخیص ADHD، پزشک در مورد علائم فعلی و علائمی که در کودکی داشته‌اید از شما سؤال خواهد کرد. او معمولاً برای این کار از پرسشنامه‌ای که به طور خاص برای تشخیص ADHD طراحی شده استفاده می‌کند.

در حال حاضر، هیچ آزمایشی وجود ندارد که بتواند به تشخیص ADHD کمک کند. اگر آزمایشی برای شما درخواست داده شود، احتمالا برای بررسی وضعیت جسمی و رد کردن سایر علل احتمالی براساس علائم شماست.

توصیه‌ای از تیم دارو دات کام به شما

اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی (ADHD) وضعیتی است که روی مغز تأثیر گذاشته و باعث علائم بیش‌فعالی، رفتار تکانشی یا بی‌توجهی می‌شود. این وضعیت در دوران کودکی شروع می‌شود و در بسیاری از کودکان – اما نه همه – با افزایش سن، علائم بهتر می‌شود.

ADHD در بزرگسالان می‌تواند بر عملکرد کاری، روابط اجتماعی و موارد دیگر زندگی تأثیر بگذارد. درست است که این شرایط می‌تواند مشکلاتی ایجاد کند، اما می‌توان از برخی گزینه‌های درمانی برای کنترل آن بهره برد. حتی می‌توان از برخی اثرات این اختلال در محل کار و زندگی شخصی استفاده کرد و آن‌ها را به مزایایی تبدیل کرد.

اگر فکر می‌کنید ADHD دارید، روانپزشک می‌تواند برای تشخیص و درمان به شما کمک کند. فراموش نکنید که تشخیص برعهده روانپزشک و باتوجه‌به شرح حال و علائم شماست. به یاد داشته باشید که با درمان، می‌توان اثرات این اختلال را مهار کرد و آنها را به ابزاری برای موفقیت تبدیل کرد.