آیا خشکی دهان نشانه دیابت است؟ ارتباط بین خشکی دهان در دیابت

چه ارتباطی بین دیابت و خشکی دهان وجود دارد؟

زِروستومیا یا خشکی دهان در دیابت، یکی از شایع‌ترین علائم دیابت است. خشکی دهان یک علامت شایع در دیابت نوع ۱ و همینطور در دیابت نوع ۲ است، البته در نظر داشته باشید همه افراد مبتلا به دیابت خشکی دهان را تجربه نمی‌کنند.

از طرفی هم حتی اگر دیابت نداشته باشید هم ممکن است خشکی دهان را تجربه کنید، بنابراین اگر مشکوک به دیابت هستید حتما با یک پزشک مشورت کنید.

آیا خشکی دهان همیشه نشانه دیابت است؟

خیر، خشکی دهان فقط به دیابت مربوط نیست و می‌تواند به دلایل مختلفی ایجاد شود. دلایلی همچون:

• عوارض جانبی داروها؛ مثل مصرف داروهای ضدافسردگی، آنتی‌هیستامین‌ها، داروهای فشارخون و دیورتیک‌ها
• کم‌آبی بدن؛ در نتیجه فعالیت زیاد، بیماری، تعریق یا مصرف ناکافی آب
• تنفس دهانی؛ به‌خصوص هنگام خواب که بزاق سریع‌تر تبخیر می‌شود
• مصرف هم‌زمان چند دارو در افراد دیابتی؛ که احتمال خشکی دهان را بیشتر می‌کند
• مصرف سیگار و الکل؛ هر دو می‌توانند تولید بزاق را کاهش دهند

مطالعه مقاله زیر، به شما برای ترک سیگار کمک می‌کند:

در موارد نادرتر، خشکی دهان می‌تواند نشانه‌ای از بیماری‌های خودایمنی مانند سندرم شوگرن یا آسیب‌های عصبی ناشی از ضربه به سر یا گردن باشد.

ارتباط خشکی دهان و قند خون چیست؟

خشکی دهان در افراد مبتلا به دیابت، معمولا نشانه‌ی قند خون بالا (هیپرگلیسمی) و از عوارض شایع این بیماری است. وقتی سطح قند خون افزایش می‌یابد، بدن برای دفع قند اضافی از طریق ادرار مجبور است آب بیشتری مصرف کند که این تکرر ادرار به کم‌آبی بدن می‌انجامد و در نتیجه خشکی دهان ایجاد می‌شود.

از سوی دیگر، در دیابت طولانی‌مدت ممکن است نوروپاتی دیابتی یا همان آسیب عصبی ایجاد شود و اعصاب کنترل‌کننده غدد بزاقی کارایی خود را از دست بدهند. این دو مکانیسم در کنار هم می‌توانند توضیح دهند چرا خشکی دهان در بسیاری از مبتلایان به دیابت دیده می‌شود.

با این حال در موارد نادری، افت قند خون (هیپوگلیسمی) نیز می‌تواند حس خشکی دهان را به همراه داشته باشد.

علائم خشکی دهان در بیماران دیابتی چیست؟

خشکی دهان تنها به معنای کمبود رطوبت نیست و اغلب با نشانه‌هایی همراه است که می‌تواند صحبت کردن، غذا خوردن و حتی خوابیدن را دشوار کند. کاهش تولید بزاق باعث می‌شود مخاط دهان به‌خوبی محافظت نشود و علائم به مرور شدت بیشتری پیدا کنند.

برخی از نشانه‌های رایج خشکی دهان در اثر دیابت عبارتند از:

• احساس چسبندگی یا خشکی مداوم در دهان و گلو
• دشواری در جویدن بلع یا صحبت کردن
• نیاز مداوم به نوشیدن آب هنگام غذا خوردن
• درد یا سوزش در دهان به‌ویژه روی زبان
• ترک‌خوردگی لب‌ها و زبر شدن سطح زبان
• افزایش احتمال زخم و عفونت‌های دهانی
• بوی بد دهان به دلیل کاهش پاکسازی طبیعی بزاق
• گلو درد یا گرفتگی صدا در برخی افراد

این علائم ممکن است خفیف شروع شوند اما در صورت تداوم نیازمند بررسی و رسیدگی پزشکی هستند.

خشکی دهان در بیماران دیابتی چه عوارضی دارد؟

خشکی دهان در افراد دیابتی تنها یک احساس آزاردهنده نیست و می‌تواند به مشکلات دهانی جدی منجر شود. کاهش بزاق باعث تجمع باکتری و قند در دهان می‌شود و محیطی اسیدی ایجاد می‌کند که به مینای دندان آسیب می‌زند و روند پوسیدگی را سرعت می‌بخشد. در افرادی که سطح قند خون بالاست، این خطر بیشتر است و به تخریب گسترده دندان‌ها منتهی می‌شود.

مهم‌ترین عوارض خشکی دهان در افراد دیابتی عبارتند از:

• پوسیدگی دندان به دلیل افزایش اسید و باقی‌ماندن قند در دهان
• التهاب و بیماری‌های لثه از جمله ژنژیویت و پریودنتیت
• رشد بیش از حد قارچ‌ها و بروز برفک دهانی
• زخم‌های دهانی و تحریک‌پذیری مخاط
• عفونت غدد بزاقی
• مشکل در استفاده از دندان مصنوعی و احساس درد یا ناهماهنگی

رسیدگی به خشکی دهان و کنترل قند خون نقش مهمی در پیشگیری از این عوارض دارد و می‌تواند به حفظ سلامت دهان و دندان در طولانی‌مدت کمک کند.

متن انگلیسی:

Periodontitis is the sixth consequence of diabetes mellitus (DM)

ترجمه متن:

پریودنتیت ششمین عارضه دیابت (DM) است. (منبع)

کاهش و درمان خشکی دهان در بیماران دیابتی

خشکی دهان، مشکلی قابل‌کنترل است و با انجام اقدامات درست، می‌توان علائم آن را کاهش داد و از عوارض جدی‌تر آن پیشگیری کرد. درمان خشکی دهان در دیابت شامل کنترل بیماری دیابت طبق دستور پزشک و انجام روش‌های مراقبتی در منزل است. در ادامه، راهکارهای درمان این مشکل را به تفکیک، بررسی خواهیم کرد:

1. کنترل قند خون برای درمان خشکی دهان

اولین و مهم‌ترین گام برای کنترل خشکی دهان ناشی از دیابت، کنترل منظم سطح قند خون است. اگر علت خشکی دهان شما قند خون بالا باشد، با رساندن سطح گلوکز به محدوده طبیعی، می‌توانید به مرور زمان علائم آن را بهبود ببخشید و از مشکلاتی که ممکن است در آینده برای شما به وجود بیاید پیشگیری کنید.

برای این کار، لازم است به توصیه‌های پزشک خود در زمینه رژیم غذایی سالم مانند مصرف غذاهای سرشار از فیبر و کم‌شکر، انجام فعالیت‌های ورزشی منظم و مصرف به موقع و دقیق داروهای تجویزی، پایبند باشید.

2. مراجعه به متخصص و پیروی از درمان‌های پزشکی

اگر با وجود رعایت نکات مراقبتی همچنان خشکی دهان دارید، مشورت با پزشک یا دندانپزشک اهمیت زیادی دارد. پزشکان می‌توانند دلیل اصلی مشکل را شناسایی کنند و در صورت نیاز تغییر دارو یا تنظیم دوز آن را پیشنهاد دهند.

در برخی موارد، داروهایی برای تحریک ترشح بزاق تجویز می‌شوند و جایگزین‌های بزاق مانند آدامس بدون قند یا حاوی زایلیتول برای تحریک تولید بزاق و در برخی موارد مصرف داروهایی مانند پیلوکارپین با تجویز پزشک، می‌توانند به‌طور موقت رطوبت دهان را افزایش دهند و علائم را کاهش دهند.

3. راهکارهای خانگی و تغییر سبک زندگیبرای درمان خشکی دهان

در کنار اقدامات پزشکی، راه‌های ساده‌ای نیز وجود دارد که می‌توانید در خانه انجام دهید تا به پیشگیری از خشکی دهان در دیابتی‌ها و تسکین علائم کمک کنید. این راهکارها بسیار ساده هستند:

• نوشیدن مداوم و آهسته آب؛ به‌جای اینکه فقط در زمان تشنگی شدید آب بنوشید، در طول روز به‌صورت جرعه جرعه و منظم آب بنوشید تا دهان شما مرطوب بماند.
• پرهیز از برخی مواد غذایی و عادت‌ها؛ از مصرف غذاهای تند و شور که می‌توانند دهان شما را تحریک کنند، پرهیز کنید. همچنین، مصرف نوشیدنی‌های کافئین‌دار و الکلی و به‌خصوص سیگار کشیدن را کاهش داده یا به طور کامل ترک کنید، زیرا این موارد خشکی دهان شما را تشدید می‌کنند.
• استفاده از دستگاه بخور؛ استفاده از یک دستگاه بخور در اتاق‌خواب، به‌خصوص در شب، می‌تواند به مرطوب ماندن هوای محیط کمک کرده و از خشکی دهان هنگام خواب جلوگیری کند.
• رعایت دقیق بهداشت دهان و دندان؛ مسواک زدن حداقل 2 بار در روز با خمیر دندان حاوی فلوراید، نخ دندان کشیدن روزانه و استفاده از دهان‌شویه‌های بدون الکل می‌تواند به حفظ سلامت دهان شما در شرایط خشکی کمک کند.

توصیه‌ای از تیم دارو دات کام به شما

وقتی با مشکلی مثل خشکی دهان روبه‌رو می‌شوید و نگران هستید که این علامت به خاطر یک بیماری جدی‌تر باشد، طبیعی است که احساس نگرانی کنید. اما مهم است که بدانید، خشکی دهان یک مشکل قابل کنترل است. این علامت می‌تواند دلایل متعددی داشته باشد و بهترین راه برای تشخیص علت اصلی و دریافت درمان مناسب، مراجعه به پزشک است.

اگر خشکی دهان شما به دیابت مربوط باشد، کنترل قند خون اصلی‌ترین راه برای بهبود است. با کمی مراقبت و توجه، رعایت توصیه‌هایی مثل نوشیدن آب کافی و استفاده از محصولات بدون قند، می‌توانید به بهبود علائم خود کمک کنید.

اگر سوالی دارید، در بخش نظرات بنویسید تا پزشک پاسخ دهد.