علت سوزش واژن چیست؟ علائم و درمان

دلایل سوزش واژن

سوزش واژن می‌تواند به دلیل تحریک، عفونت یا سایر موارد رخ دهد. ممکن است همراه با سوزش، ترشح نیز داشته باشید.
این ناراحتی می‌تواند در هر بخشی از ناحیه تناسلی ایجاد شود، از جمله:

• لابیا (لب‌های مهبل)
• کلیتوریس
• دهانه واژن

این علائم ممکن است ناگهانی ظاهر شوند یا به‌تدریج شدت بگیرند. سوزش و تحریک می‌تواند دائمی باشد یا هنگام فعالیت‌هایی مثل ادرار کردن یا رابطه جنسی بدتر شود.

علل احتمالی سوزش واژن و علائم مرتبط با آن عبارتند از:

تحریکات پوستی و شیمیایی

برخی مواد در صورت تماس مستقیم با پوست ناحیه تناسلی، باعث تحریک آن می‌شوند. به این حالت «درماتیت تماسی» گفته می‌شود و سیستم ایمنی ممکن است نسبت به برخی مواد بیش‌ از حد حساس شود.

موادی که می‌توانند باعث آلرژی‌های تماسی ناحیه تناسلی و سوزش و تحریک واژن شوند شامل صابون‌ها، تامپون، کاندوم، دوش واژینال، کرم‌ها، اسپری‌ها، برخی پارچه‌ها، عطرها و حتی مایع منی هستند.

علاوه بر سوزش، علائم دیگر عبارت‌اند از:

• خارش شدید
• سوزش و التهاب
• گزگز
• درد

چگونه درمان شود؟

اصلی‌ترین درمان، پرهیز از ماده تحریک‌کننده است. تست پَچ (Patch test) توسط پزشک می‌تواند به شناسایی ماده عامل سوزش کمک کند.

اجتناب از ماده حساسیت‌زا و نخاراندن ناحیه، به پوست فرصت ترمیم می‌دهد. گاهی نیاز به دارو نیز وجود دارد.

• از هرگونه محصول عطری روی ناحیه تناسلی خودداری کنید.
• اگر علائم بعد از استفاده از محصول جدید ظاهر شد، مصرف آن را متوقف کنید.
• پس از شنا یا استفاده از جکوزی، حتما دوش بگیرید تا کلر و مواد شیمیایی از پوست پاک شود.
• اگر کاندوم یا روش جلوگیری باعث تحریک می‌شود، با پزشک درباره جایگزین‌ها صحبت کنید. برخی کاندوم‌ها برای پوست حساس ساخته شده‌اند.
• ممکن است نیاز به استفاده بیشتر از لوبریکانت محلول در آب داشته باشید.

واژینوز باکتریایی (BV)

وقتی یک نوع خاص از باکتری بیش‌ازحد در واژن رشد کند و تعادل طبیعی را به هم بزند، این مشکل ایجاد می‌شود.

متن انگلیسی:

Bacterial vaginosis (BV) is the most common vaginal infection in women ages 15 to 44. It can develop when too much of a certain bacterium grows in the vagina.

ترجمه متن:

واژینوز باکتریایی (BV) شایع‌ترین عفونت واژن در زنان ۱۵ تا ۴۴ ساله است. این عارضه زمانی ایجاد می‌شود که نوع خاصی از باکتری در واژن، بیش‌ از حد رشد کند.

healthline

علائم شامل:

• ترشح رقیق سفید یا خاکستری
• بوی ماهی‌مانند، به‌ویژه بعد از رابطه جنسی
• خارش اطراف واژن
• سوزش

داشتن BV خطر ابتلا به بیماری‌های آمیزشی (STI) را افزایش می‌دهد. در صورت مشاهده علائم، باید توسط پزشک معاینه شوید.

چگونه درمان می‌شود؟

گاهی واژینوز باکتریایی خودبه‌خود بهبود می‌یابد، اما اغلب نیاز به آنتی‌بیوتیک تجویزی دارد. دوره درمان را کامل کنید تا از عود عفونت جلوگیری شود.

سوزش BV چگونه احساس می‌شود؟

یکی از علائم واژینوز باکتریایی، سوزش در واژن است که هنگام ادرار کردن نیز ممکن است احساس شود.

عفونت قارچی

عفونت ناشی از رشد بیش از حد قارچ (کاندیدا) در واژن می‌تواند باعث سوزش شود. به این حالت «برفک» نیز می‌گویند.
علائم همراه شامل موارد زیر است:

• خارش
• درد و التهاب
• درد هنگام رابطه جنسی
• درد یا ناراحتی هنگام ادرار
• ترشح واژینال

این عفونت بسیار شایع است و حدود ۷۵٪ زنان حداقل یک بار عفونت قارچی واژن را تجربه می‌کنند. در افرادی که شرایط زیر را دارند، عفونت قارچی بیشتر دیده می‌شود:

• بارداری
• مصرف روش‌های هورمونی جلوگیری از بارداری
• دیابت
• ضعف سیستم ایمنی
• مصرف اخیر یا فعلی آنتی‌بیوتیک‌ها

چگونه درمان می‌شود؟

عفونت قارچی باید توسط پزشک تشخیص داده شود، چون با علائم برخی بیماری‌های دیگر شباهت دارد. درمان شامل یک داروی ضدقارچ است که به‌صورت کرم یا کپسول خوراکی مصرف می‌شود.

عفونت دستگاه ادراری (UTI)

بخش‌های مختلف دستگاه ادراری، از جمله مثانه، مجرا و کلیه‌ها ممکن است دچار عفونت شوند. این حالت، می‌تواند باعث احساس سوزش واژن و درد شود.

علائم دیگر UTI شامل موارد زیر است:

• نیاز ناگهانی یا مکرر به ادرار
• درد هنگام ادرار
• ادرار بدبو یا کدر
• وجود خون در ادرار
• تب، لرز
• درد شکم، کمر یا لگن

چگونه درمان می‌شود؟

پزشک ممکن است آنتی‌بیوتیک تجویز کند و در این صورت عفونت طی ۵ روز بهبود می‌یابد. اگر عفونت عود کند، ممکن است نیاز به تکرار درمان داشته باشید. مهم است که دوره درمان را کامل کنید و مایعات زیاد بنوشید.

تریکومونیازیس

نوعی عفونت انگلی است که از طریق رابطه جنسی منتقل می‌شود. فقط حدود ۳۰ درصد افراد مبتلا به تریکومونیازیس، علامت دارند. علاوه بر احساس سوزش، علائم ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• خارش، قرمزی یا التهاب
• ترشح واژینال شفاف، سفید، زرد یا سبز با بوی ماهی‌مانند
• درد هنگام رابطه یا ادرار
• درد پایین شکم

چگونه درمان می‌شود؟

پزشک در صورت تشخیص این نوع عفونت، مترونیدازول یا تینیدازول خوراکی تجویز می‌کند.

• یک دوز آنتی‌بیوتیک تجویزی کافی است.
• هر دو شریک باید درمان شوند.

سوزاک

سوزاک یک عفونت باکتریایی است که غشاهای مخاطی (دهانه رحم، رحم و لوله‌های فالوپ) را آلوده می‌کند و معمولا از طریق رابطه جنسی منتقل می‌شود.

این بیماری در افراد ۱۵ تا ۲۴ سال شایع‌تر و در بیشتر موارد بدون علامت است. اگر علامت داشته باشید، شامل موارد زیر است:

• سوزش هنگام ادرار
• ترشح غیرطبیعی واژینال
• خونریزی لکه‌بینی بین قاعدگی

چگونه درمان می‌شود؟

این عفونت با درمان مناسب کاملا قابل درمان است.

• با یک دوز آنتی‌بیوتیک درمان می‌شود.
• درمان نکردن سوزاک می‌تواند به بیماری التهابی لگن (PID) و ناباروری منجر شود.

کلامیدیا

بیماری کلامیدیا یک عفونت باکتریایی است که از طریق رابطه جنسی منتقل می‌شود. بسیاری از مبتلایان هیچ علامتی ندارند؛ به همین دلیل به «عفونت خاموش» معروف است.

اگر علائم بروز کنند، ممکن است شامل سوزش واژن، همراه با موارد زیر باشد:

• افزایش ترشح واژن
• درد هنگام ادرار یا رابطه جنسی
• خون‌ریزی هنگام رابطه یا بین دوره‌ها

چگونه درمان می‌شود؟

درمان با آنتی‌بیوتیک‌هایی مانند داکسی‌سایکلین انجام می‌شود. درمان نکردن این عفونت می‌تواند به آسیب دائمی سیستم تولیدمثل و ناباروری منجر شود.

مهم: تکرار عفونت شایع است و هر بار خطر ناباروری بیشتر می‌شود.

تبخال تناسلی

تبخال تناسلی ناشی از ویروس هرپس سیمپلکس (HSV) و یک عفونت مقاربتی بسیار شایع است. زخم‌های تبخال تناسلی شبیه جوش یا موی زیرپوستی هستند و ممکن است اطراف واژن، مقعد یا دهان ایجاد شوند.

علائم شامل زخم‌های دردناک روی ناحیه تناسلی یا لب‌های آن، یا داخل واژن و دهانه رحم به صورت جداگانه یا همزمان یا سوزش هنگام ادرار کردن، تب، احساس خستگی عمومی یا سردرد است. برخی افراد ممکن است هیچ علامتی نداشته باشند.

چگونه درمان می‌شود؟

HSV یک ویروس مادام‌العمر است؛ به این معنا که می‌تواند در سلول‌ها به‌صورت غیرفعال باقی بماند و علائم ممکن است در هر زمانی بروز کنند؛ بنابراین، درمان قطعی ندارد. داروی ضدویروس، دفعات و شدت علائم را کاهش می‌دهد، اما مانع انتقال نمی‌شود.

زگیل تناسلی ناشی از HPV

زگیل‌های تناسلی توسط «ویروس پاپیلومای انسانی» (HPV) ایجاد می‌شوند. این زگیل‌ها ممکن است به صورت‌های زیر ظاهر شوند:

• روی فرج (ولوا)، واژن، دهانه رحم یا مقعد
• به‌صورت برجستگی‌های سفید یا هم‌رنگ پوست
• به‌صورت یک یا دو برجستگی تک، یا به صورت خوشه‌ای

چگونه درمان می‌شود؟

درمان قطعی (ریشه‌کن کننده) برای زگیل تناسلی وجود ندارد. با این حال، زگیل‌های تناسلی ممکن است بدون درمان و خودبه‌خود از بین بروند.

با این وجود، برخی افراد برای کاهش ناراحتی تصمیم به برداشتن آن‌ها می‌گیرند. حذف زگیل‌ها خطر انتقال عفونت به شریک جنسی را کاهش می‌دهد.

مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها (CDC) و سایر مراجع توصیه می‌کنند که افراد پیش از شروع فعالیت جنسی، واکسن HPV را دریافت کنند. ویروس HPV با سرطان مقعد، دهانه رحم و سایر نواحی بدن مرتبط است.

یائسگی

تغییرات هورمونی قبل از یائسگی می‌توانند روی واژن اثر بگذارند و سوزش ایجاد کنند. این سوزش به‌ویژه هنگام رابطه جنسی احساس می‌شود.

علائم شایع دیگر:

• گرگرفتگی
• تعریق شبانه
• اختلال خواب
• کاهش میل جنسی
• خشکی واژن
• سردرد
• تغییرات خلقی

چگونه درمان می‌شود؟

همه افراد نیاز به درمان ندارند، اما برای کاهش علائم گزینه‌هایی مانند هورمون‌درمانی وجود دارد.

مهم: مکمل‌های هورمونی برای همه افراد مناسب نیستند. با پزشک خود صحبت کنید تا مشخص شود چه روش درمانی برای شما مناسب است.

لیکن اسکلروزیس

لیکن اسکلروزیس یک بیماری پوستی نادر است که باعث ایجاد لکه‌های سفید و نازک روی پوست واژن می‌شود. این لکه‌ها به‌ویژه در اطراف فرج شایع هستند و می‌توانند باعث ایجاد اسکار یا جای زخم دائمی شوند.

زنان پس از دوران یائسگی بیشتر در معرض ابتلا به لیکن اسکلروز هستند، اما این عارضه می‌تواند در هر سنی ایجاد شود.

چگونه درمان می‌شود؟

اگر مشکوک به ابتلا به لیکن اسکلروز هستید، به پزشک مراجعه کنید. پزشک برای کمک به کاهش علائم، کرم‌های استروئیدی قوی تجویز خواهد کرد. همچنین، پزشک باید وضعیت را از نظر بروز عوارض دائمی، مانند نازک شدن پوست و ایجاد اسکار، تحت نظر داشته باشد.

ولوودینیا

ولوودینیا (Vulvodynia) یکی از عوامل مهم درد واژن حین تماس جنسی است. این عارضه باعث علائم ناخوشایندی مانند درد، تحریک، قرمزی، سوزش یا احساس سوزن‌سوزن شدن در ناحیه تناسلی می‌شود.

با اینکه منشا ولوودینیا کاملا مشخص نیست، به نظر می‌رسد این وضعیت ناشی از اختلالات کف لگن، عدم تعادل هورمونی یا تغییرات در مسیرهای عصبی باشد.

چگونه درمان می‌شود؟

ولوودینیا درمان قطعی یا برنامه درمانی مشخصی ندارد. پس از انجام ارزیابی، متخصص زنان درمانی را بر اساس علائم موجود توصیه خواهد کرد. گزینه‌های درمانی عبارتند از:

• داروهای موضعی مانند لیدوکائین؛
• داروهای خوراکی مانند قرص‌های استروژن، داروهای ضدافسردگی و ضدتشنج که عضلات را شل می‌کنند؛
• روان‌درمانی یا مشاوره جنسی.

کدام نوع از عفونت باعث احساس سوزش در واژن می‌شوند؟

عفونت‌هایی که باعث احساس سوزش در واژن می‌شوند، عبارتند از:

• کاندیدیازیس: عفونت مخمری (قارچی) که علائمی همچون خارش، سوزش و قرمزی ایجاد می‌کند.
• واژینوز باکتریایی: که باعث ایجاد ترشحات زرد یا سبز، بوی نامطبوع و سوزش می‌شود.
• تریکومونیازیس: عفونت انگلی که موجب سوزش، ترشحات بیش از حد، خارش و درد واژن می‌شود.
• عفونت‌های مقاربتی: مانند سوزاک، تبخال تناسلی و کلامیدیا.
• عفونت ادراری: با علائمی نظیر سوزش و تکرر ادرار، وجود خون و فشار شکمی همراه است.

سوزش واژن چه عوارضی را می‌تواند به دنبال داشته باشد؟

برخی از علل سوزش واژن، مانند واژینوز باکتریایی یا عفونت‌های مقاربتی، در صورت عدم درمان می‌توانند عوارض جدی ایجاد کنند. رایج‌ترین عارضه، بیماری التهابی لگن (PID) است.

بیماری‌های آمیزشی برای افراد باردار خطر بیشتری دارند، زیرا می‌توانند روی جنین یا بارداری تاثیر بگذارند و برخی از آنها هنگام تولد به نوزاد منتقل می‌شوند.

واژینوز باکتریایی، کلامیدیا، سوزاک و تریکومونیازیس همگی احتمال ابتلا به HIV را در صورت تماس با ویروس (مثل رابطه جنسی بدون کاندوم یا سایر روش‌های محافظتی) افزایش می‌دهند.

چه راه‌هایی برای تسکین فوری سوزش واژن وجود دارد؟

چند راهکار برای تسکین فوری سوزش واژن، شامل موارد زیر است:

• استفاده از هرگونه محصول پاک‌کننده (شوینده لباس، صابون، نرم‌کننده پارچه) را که ممکن است باعث تحریک شود، متوقف کنید.
• دوش واژینال یا استفاده از هر نوع اسپری واژینال را متوقف کنید.
• اگر از اسپرم‌کش برای پیشگیری از بارداری استفاده می‌کنید، از پزشک خود در مورد گزینه‌های جایگزین سوال کنید.
• لباس زیر نخی تمیز و با قابلیت عبور هوا بپوشید.
• کمپرس سرد یا کیسه یخ روی ناحیه تناسلی خود قرار دهید.
• در یک تشت آب ولرم یا وان حاوی جو دوسر بنشینید.
• با استفاده از یک بطری آب، آب ولرم را روی ناحیه تناسلی خود اسپری کنید (یا بریزید).
• یک مسکن بدون نسخه (OTC) مانند ایبوپروفن یا استامینوفن مصرف کنید.
• از پزشک خود بپرسید که آیا مصرف آنتی‌هیستامین (داروی ضد حساسیت) می‌تواند کمک‌کننده باشد یا خیر.

دارو برای سوزش واژن

بسته به علت، ممکن است برای تسکین سوزش واژن و درمان هرگونه بیماری زمینه‌ای به درمان پزشکی نیاز داشته باشید. درمان‌های دارویی سوزش واژن، بسته به نظر پزشک ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• آنتی‌بیوتیک‌های تجویزی: این داروها می‌توانند عفونت‌هایی مانند واژینوز باکتریال، تریکومونیازیس و عفونت‌های ادراری را درمان کنند.
• داروی ضدقارچ: این دارو برای درمان عفونت‌های قارچی استفاده می‌شود.
• داروی ضدویروس: این دارو برای کاهش علائم عفونت‌های ویروسی مانند تبخال تناسلی (HSV) مورد استفاده قرار می‌گیرد.
• آنتی‌هیستامین‌ها: این داروها می‌توانند به درمان سوزش واژن مرتبط به واکنش آلرژیک به محصولات کمک کنند. در کنار مصرف آنتی‌هیستامین، استفاده از محصول تحریک‌کننده را حتما متوقف کنید.
• کرم‌های استروژن واژینال، روان‌کننده‌ها یا مرطوب‌کننده‌ها: این محصولات که برای آبرسانی به واژن طراحی شده‌اند، می‌توانند به درمان سوزش واژن ناشی از نوسانات هورمونی و خشکی واژن کمک کنند.

چگونه می‌توان از سوزش‌ واژن جلوگیری کرد؟

چند نکته برای جلوگیری از بروز سوزش واژن به شرح است:

• از پوشیدن لباس‌های تنگ در اطراف ناحیه تناسلی، مانند جوراب‌شلواری، لباس زیر تنگ یا شلوار تنگ خودداری کنید؛ به‌ویژه اگر مستعد عفونت‌های قارچی هستید.
• لباس زیر نخی بپوشید که هوا را عبور می‌دهد و خیلی تنگ نیست.
• هرگز دوش واژینال نگیرید یا از اسپری‌های واژینال استفاده نکنید؛ زیرا این کارها باکتری‌های مفید داخل واژن را از بین می‌برد و می‌تواند باعث تحریک واژن شود.
• رابطه جنسی ایمن داشته باشید و از کاندوم استفاده کنید.
• پس از ادرار کردن یا اجابت مزاج، خود را از جلو به عقب خشک کنید.
• ناحیه تناسلی خود را با آب گرم یا صابون بدون عطر شست‌وشو دهید.
• همیشه بعد از حمام کردن، ناحیه تناسلی خود را کاملا خشک کنید.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر سوزش واژن شما با علائم دیگری مانند خارش، قرمزی در ناحیه تناسلی، ترشحات غیرعادی، ترشحات بدبو یا زخم روی اندام تناسلی همراه است، باید به پزشک مراجعه کنید.

پزشک احتمالا واژن و ناحیه اطراف آن، از جمله فرج (ناحیه تناسلی خارجی) را معاینه خواهد کرد. سپس، در مورد علائم شما و مدت‌زمان بروز آن‌ها سوالاتی می‌پرسد. همچنین، ممکن است ترشحات واژن شما را بررسی کند و نمونه‌ای برای تشخیص به آزمایشگاه بفرستد. در اغلب موارد، پزشک پس از تشخیص علت اصلی، دارو تجویز می‌کند.

اگر سوزش واژن بهبود پیدا نکند، علائم بدتر شوند یا باعث اضافه شدن علائم جدید شوند، لازم است فرد به پزشک مراجعه کند.

افرادی که شریک جنسی‌شان اخیرا تشخیص بیماری آمیزشی دریافت کرده نیز باید با پزشک مشورت کنند.

توصیه‌ای از تیم دارو دات کام به شما

در برخی موارد، سوزش واژن خودبه‌خود برطرف می‌شود. در مواردی نیز بسته به علت زمینه‌ای، ممکن است مشکلات طولانی‌مدت ایجاد شود؛ به‌ویژه اگر بیماری به‌درستی درمان نشود.

برای هر یک از علل سوزش، یک برنامه درمانی مناسب وجود دارد که می‌تواند علائم را کاهش دهد یا به فرد کمک کند وضعیت خود را مدیریت کند. بنابراین، در صورتی که سوزش واژن دارید، حتما به پزشک متخصص زنان مراجعه کنید. می‌توانید سوالات خود را در قسمت نظرات بپرسید تا پزشکان ما به شما پاسخ دهند.