آیا شلغم برای دیابت مفید است؟
بله؛ شلغم بهطور طبیعی قند دارد، اما مقدار آن کم بوده و عمدتا از قندهای طبیعی گیاهی مثل فروکتوز و گلوکز تشکیل شده است.
با اینحال بهدلیل شاخص گلیسمی پایین (18 برای ۱۰۰ گرم) و بار گلیسمی کم، تاثیر زیادی بر افزایش قند خون ندارد و حتی مصرف متعادل آن میتواند به مدیریت قند خون کمک کند. بهویژه برای افراد دیابتی که باید کربوهیدرات و جذب قند را کنترل کنند.
در این مقاله از دارو دات کام به بررسی قند شلغم و تاثیر آن بر افراد دیابتی پرداختهایم.
آیا شلغم قند دارد؟
در هر ۱۰۰ گرم شلغم حدود ۳/۸ تا ۴/۶ گرم قند و در مجموع حدود ۵ تا ۶ گرم کربوهیدرات وجود دارد. شاخص گلیسمی شلغم برای هر ۱۰۰ گرم حدود ۱۸ برآورد شده است که آن را در دستهی غذاهای با GI پایین قرار میدهد. به این معنا که با سرعت کمتری قند خون را افزایش میدهد.
نوع قند موجود در شلغم چیست؟
قندهای موجود در شلغم عمدتاً شامل فروکتوز (قند میوهای) و گلوکز (قند ساده) هستند که هر دو از نوع قندهای طبیعی گیاهیاند.
برخلاف قندهای افزودهشده در شیرینیجات، این قندها با فیبر و آنتیاکسیدانها همراه هستند و تأثیر کمتری بر قند خون دارند.
مطالعات نشان میدهد که گلوکوزینولاتهای موجود در شلغم (ترکیبات گوگردی) به کاهش تولید گلوکز توسط کبد کمک میکنند. همچنین یافتههای پژوهشی به انسولین گیاهی در آب شلغم اشاره میکنند که میتواند تعادل قند را حفظ کند.
آیا شلغم قند خون را بالا میبرد؟
خیر، شلغم به طور کلی قند خون را بالا نمیبرد. این اتفاق به علت شاخص گلیسمیک پایین (GI=۱۸) و بار گلیسمیک (GL=۱.۰۸ در ۱۰۰ گرم) رخ نمیدهد. این مقادیر نشان میدهد که شلغم در دسته غذاهای «کمتاثیر» بر قند خون قرار میگیرد و حتی پختن آن GI را تغییر نمیدهد.
با این حال، مصرف بیش از حد شلغم (بیش از ۲۰۰ گرم در وعده) ممکن است در برخی افراد حساس، جذب شکر را افزایش دهد.
شلغم به دلیل داشتن GI پایین معمولا باعث افزایش ناگهانی انسولین نمیشود. این سبزی ریشهای، کربوهیدرات کمی دارد و سرشار از فیبر است که به تنظیم قند خون کمک میکند. با این حال، پاسخ بدن افراد ممکن است متفاوت باشد و همچنان کنترل اندازهی وعدهها اهمیت دارد.
آیا شلغم برای افراد مبتلا به قند خون مفید است؟
بله، مصرف متعادل شلغم میتواند برای بیماران دیابتی فواید زیادی داشته باشد:
- فیبر بالا: کاهش سرعت جذب قند و جلوگیری از نوسانات ناگهانی قند خون
- آنتیاکسیدانها و ویتامینها: کاهش استرس اکسیداتیو و التهاب که در عوارض دیابت نقش دارند.
- کالری و کربوهیدرات پایین: کمک به کنترل وزن، یکی از عوامل کلیدی در مدیریت دیابت نوع ۲
- ترکیبات گیاهی خاص (گلوکوزینولاتها): اثرات محافظتی بر قلب و عروق و متابولیسم
البته باید توجه داشت که بیشتر مطالعات انسانی در این زمینه محدود هستند و شواهد قطعی نیاز به تحقیقات بیشتری دارد.
جدول ارزش غذایی شلغم در هر ۱۰۰ گرم
در جدول زیر، به ارزش غذایی شلغم اشاره کردهایم:
| مادهی مغذی | مقدار در هر ۱۰۰ گرم |
| کالری | ۲۸ کیلوکالری |
| کربوهیدرات | ۶ گرم |
| پروتئین | ۰.۲۷ گرم |
| فیبر | ۱.۸ گرم |
| چربی کل | ۰.۱۱ گرم |
| کلسترول | ۰ میلیگرم |
| سدیم | ۶۷ میلیگرم |
| ویتامین B6 | ۰.۰۹ میلیگرم |
| ویتامین C | ۲۱ میلیگرم (حدود ۳۵٪ نیاز روزانه) |
بر اساس مطالعهای در مجله JAMA Internal Medicine، مصرف منظم رژیم غذایی گیاهی میتواند سطح قند خون را به محدوده سالمتری بازگرداند. شلغم نیز یک غذای گیاهی است. مطالعات حیوانی نیز نشان دادهاند که عصاره شلغم میتواند قند خون را کاهش داده و حساسیت به انسولین را افزایش دهد. همچنین به بهبود چربی خون و کاهش کلسترول بد کمک میکند.
a healthy diet that includes a good amount of fiber may also reduce the risk of developing type 2 diabetes. Moreover, a high intake of fiber, particularly of the soluble type, may also improve glycemic control and lower plasma lipid concentration in people with type 2 diabetes
یک رژیم غذایی سالم که شامل مقدار مناسبی فیبر باشد، ممکن است خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ را نیز کاهش دهد. علاوه بر این، مصرف زیاد فیبر، به ویژه از نوع محلول، ممکن است کنترل گلیسمی را بهبود بخشد و غلظت لیپید پلاسما را در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ کاهش دهد.
(منبع)
نکات مهم برای افراد مبتلا به دیابت هنگام مصرف شلغم
مطالعات نشان میدهند که روشهای پخت مانند جوشاندن یا بخارپز کردن، تأثیر زیادی بر شاخص گلیسمی شلغم ندارند؛ بنابراین شلغم در هر صورت یک گزینه با GI پایین برای افراد دیابتی محسوب میشود. نکته مهم این است که افراد مبتلا به دیابت، حتی هنگام مصرف غذاهای کم GI مثل شلغم، لازم است اندازه وعده و مقدار کل کربوهیدرات مصرفی خود را کنترل کنند تا قند خون در سطح متعادل باقی بماند.
هشدار: افرادی که از داروهای ضد انعقاد خون مانند وارفارین استفاده میکنند، باید از مصرف شلغم، بهویژه برگهای آن، به دلیل محتوای بالای ویتامین K خودداری کنند.
توصیهای از تیم دارو دات کام به شما
شلغم با قند و کربوهیدرات پایین و وجود فیبر و ترکیبات گیاهی مفید، گزینهای مناسب برای افراد مبتلا به دیابت محسوب میشود. این گیاه ریشهای به دلیل شاخص گلیسمی پایین، باعث افزایش ناگهانی قند خون نمیشود.
با این حال، شما باید به اندازه وعده مصرفی خود توجه داشته باشید، شلغم را در کنار یک رژیم متعادل مصرف کنید و در صورت مصرف داروهای خاص یا داشتن شرایط ویژه، با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید.
تجربه خود را از مصرف شلغم و نقش آن در نوسانات قند خون خود با ما در میان بگذارید.
مطالب این مقاله صرفاً جهت اطلاعرسانی است و هرگز جایگزین توصیه، تشخیص یا درمان پزشک متخصص نمیشود. قبل از هرگونه تصمیم درمانی، ابتدا با پزشک خود مشورت کنید.
نظرات