دیابت و بی حسی دست و پا؛ از پیشگیری تا راه‌های درمان آسیب عصب

نوروپاتی دیابتی چیست؟

نوروپاتی دیابتی (diabetic neuropathy)، نوعی آسیب عصبی است که در اثر دیابت ایجاد می‌شود و بیشتر دست‌ها و پاها را درگیر می‌کند. بالا بودن طولانی‌مدت قند خون، باعث اختلال در عملکرد اعصاب و کاهش جریان خون به آن‌ها می‌شود.

در نتیجه این اتفاق، فرد ممکن است احساس بی‌حسی، سوزن‌سوزن شدن، درد یا ضعف در اندام‌ها داشته باشد. این عارضه در مراحل اولیه معمولا خفیف است، اما اگر قند خون کنترل نشود، می‌تواند پیشرفت کند و به مشکلات جدی‌تری مانند زخم پا یا اختلال در تعادل منجر شود.

مراقبت منظم از پاها، کنترل دقیق قند و فعالیت بدنی منظم، کلید پیشگیری و کاهش پیشرفت این وضعیت هستند.

مطلب زیر به شما کمک می‌کند تا به طور طبیعی قند خون خود را منترل و مدیریت کنید:

علائم نوروپاتی مرتبط با دیابت چیست؟

در ادامه، علائم هر سه نوع از این عارضه را به تفکیک، معرفی خواهیم کرد:

 علائم نوروپاتی محیطی

• از دست دادن حس در پاها، به ویژه احساس درد یا تغییرات دما
• احساس گزگز یا سوزش در پا و دست 
• درد تیز و شدید مخصوصا در هنگام شب
• ضعف عضلانی 
• از دست دادن واکنش‌های رفلکسی
• زخم پای دیابتی 

علائم نوروپاتی اتونوم

• عدم آگاهی از افت قند خون
• مشکلات مثانه، از جمله عفونت‌های مکرر ادراری، بی‌اختیاری ادرار یا احتباس ادرار
• یبوست یا اسهال شدید یا هردو 
• تاخیر در تخلیه معده و در نتیجه آن ناراحتی معده، استفراغ، احساس پری و کاهش اشتها
• مشکل در بلع
• تعریق زیاد، به‌ویژه در شب یا هنگام غذا خوردن، یا کاهش تعریق حتی در هوای گرم
• افت فشار خون هنگام بلند شدن از حالت نشسته یا خوابیده و در نتیجه آن سرگیجه یا غش

برای آگاهی از مهمترین علائم افت قند خون مطلب زیر را مطالعه کنید:

علائم نوروپاتی پروگزیمال

• درد شدید در باسن، لگن یا ران
• ضعف و تحلیل عضلات ران
• مشکل در بلند شدن از حالت نشسته
• درد در قفسه سینه یا شکم
• کاهش وزن

توجه! در بیشتر موارد، علائم نوروپاتی پروگزیمال در یک طرف بدن ظاهر می‌شود و گاهی اوقات به طرف دیگر نیز گسترش می‌یابد. 

علائم نوروپاتی دیابتی شدید

نوروپاتی دیابتی شدید زمانی رخ می‌دهد که آسیب عصبی پیشرفت کرده و عملکرد طبیعی اعصاب به‌طور قابل‌توجهی مختل شده باشد. در این مرحله، علائم مداوم‌تر، گسترده‌تر و ناتوان‌کننده‌تر هستند:

• درد شدید و مداوم عصبی
• بی‌حسی واضح و از دست رفتن حس محافظتی
• گزگز و مورمور دائمی در پاها یا دست‌ها
• ضعف عضلانی و کاهش قدرت حرکتی
• مشکل در راه رفتن، ایستادن طولانی یا انجام حرکات ظریف
• اختلال تعادل و زمین‌خوردن‌های مکرر
• زخم‌های مزمن پا و دیر بهبودشونده
• تغییر شکل پا
• سرگیجه هنگام برخاستن
• اختلالات گوارشی
• مشکلات ادراری
• اختلالات جنسی

در صورت مشاهده این علائم، ارزیابی و درمان پزشکی فوری برای جلوگیری از عوارض جدی ضروری است.

نوروپاتی دیابتی خطرناک است؟

بله، نوروپاتی دیابتی می‌تواند خطرناک باشد به‌ویژه اگر به‌موقع تشخیص داده نشود یا به‌درستی کنترل نشود. آسیب اعصاب باعث کاهش حس درد، گرما و فشار می‌شود و همین موضوع خطر ایجاد زخم‌های بدون درد، عفونت و در موارد پیشرفته قطع عضو را افزایش می‌دهد.

در برخی بیماران، نوروپاتی دیابتی می‌تواند عملکرد اعصاب خودکار را نیز درگیر کند و منجر به مشکلاتی مانند اختلالات گوارشی، افت فشار خون، مشکلات ادراری و اختلالات جنسی شود. پیشرفت تدریجی بیماری بدون کنترل مناسب قند خون، احتمال بروز این عوارض را بیشتر می‌کند.

با تشخیص زودهنگام، کنترل دقیق دیابت و پیگیری درمان، می‌توان خطرات نوروپاتی دیابتی را به‌طور قابل‌توجهی کاهش داد و از عوارض جدی آن پیشگیری کرد.

انواع نوروپاتی دیابتی کدامند؟

نوروپاتی دیابت، می‌تواند بر عصب های مختلفی در سراسر بدن شما تاثیر بگذارد. 3 نوع مختلف نوروپاتی دیابتی، شامل موارد زیر می‌شوند:

۱. نوروپاتی محیطی (peripheral neuropathy)

نوروپاتی محیطی، شایع‌ترین نوع نوروپاتی است که در اثر آسیب به اعصاب محیطی ایجاد می‌شود. اعصاب محیطی به اعصابی گفته می‌شود که خارج از نخاع قرار دارند.

این نوع نوروپاتی پاها، ساق‌پاها و در بعضی موارد دست‌ها را درگیر می‌کند.

۲. نوروپاتی خودمختار (Autonomic neuropathy)

این نوع از نوروپاتی زمانی رخ می‌دهد که اعصاب خودمختار که کنترل‌کننده فرآیندهای غیرارادی بدن هستند، آسیب ببینند. این اعصاب، عملکرد اندام هایی مانند مثانه، روده، فشار خون، قلب و اندام‌های جنسی را کنترل می‌کنند. نام دیگر این عارضه، دیس اتونومی (dysautonomia) است.

۳. نوروپاتی پروگزیمال (Proximal neuropathy)

نوروپاتی پروگزیمال، نوع نادری از نوروپاتی است که اعصاب ناحیه لگن، ران یا باسن را درگیر می‌کند و معمولا فقط یک طرف بدن را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

در مقاله زیر با همه عوارض میکروواسکولار دیابت آشنا خواهید شد:

نوروپاتی دیابتی دست

نوروپاتی دیابتی دست به درگیری اعصاب محیطی دست‌ها در اثر دیابت گفته می‌شود و در افرادی دیده می‌شود که مدت طولانی دچار دیابت کنترل‌نشده بوده‌اند. اگرچه نوروپاتی دیابتی بیشتر پاها را درگیر می‌کند، اما در مراحل پیشرفته می‌تواند به دست‌ها نیز گسترش پیدا کند.

علائم نوروپاتی دیابتی دست شامل گزگز، سوزش، بی‌حسی، درد تیرکشنده، کاهش قدرت انگشتان و اختلال در انجام کارهای ظریف مانند نوشتن یا بستن دکمه‌ها است. این علائم اغلب به‌صورت دوطرفه و تدریجی ظاهر می‌شوند و ممکن است در شب تشدید شوند.

درمان نوروپاتی دیابتی دست بر کنترل دقیق قند خون، استفاده از داروهای کاهش‌دهنده درد عصبی و اصلاح سبک زندگی متمرکز است. در برخی بیماران، فیزیوتراپی و تمرین‌های تقویتی دست می‌توانند به حفظ عملکرد و کاهش ناتوانی کمک کنند. تشخیص و شروع درمان در مراحل اولیه نقش مهمی در جلوگیری از پیشرفت آسیب عصبی دارد.

نوروپاتی دیابتی همان زخم پای دیابتی است؟

خیر، نوروپاتی دیابتی با زخم پای دیابتی یکسان نیست اما ارتباط نزدیکی با هم دارند. نوروپاتی دیابتی به آسیب اعصاب، به‌ویژه اعصاب حسی پاها، گفته می‌شود که باعث بی‌حسی، گزگز یا کاهش احساس درد می‌شود.

زخم پای دیابتی زمانی ایجاد می‌شود که فرد به‌دلیل کاهش حس، متوجه آسیب، فشار یا زخم در پا نشود و این زخم در صورت عفونت یا اختلال در خون‌رسانی تشدید شود. در واقع، نوروپاتی دیابتی یکی از عوامل زمینه‌ساز مهم بروز زخم پای دیابتی به‌شمار می‌رود.

تفاوت نوروپاتی و واریس

نوروپاتی و واریس دو بیماری کاملا متفاوت هستند که هرچند ممکن است هر دو باعث درد یا ناراحتی در پاها شوند، اما علت، ماهیت و روش درمان آن‌ها یکسان نیست.

نوروپاتی منشا عصبی دارد و بیشتر با اختلال حسی همراه است در حالی که واریس منشا عروقی دارد و با تغییرات ظاهری رگ‌ها و اختلال در بازگشت خون شناخته می‌شود. تشخیص صحیح این دو بیماری برای انتخاب درمان مناسب اهمیت زیادی دارد.

نوروپاتی دیابتی چشم چیست؟

نوروپاتی دیابتی چشم به درگیری اعصاب حرکتی چشم در اثر دیابت گفته می‌شود و نوعی نوروپاتی محیطی یا خودکار محسوب می‌شود. در این حالت، اعصابی که حرکت عضلات چشم را کنترل می‌کنند دچار اختلال می‌شوند و علائمی مانند دوبینی، افتادگی پلک یا ناتوانی در حرکت طبیعی چشم ایجاد می‌شود.

این وضعیت با رتینوپاتی دیابتی تفاوت دارد، زیرا رتینوپاتی ناشی از آسیب عروق شبکیه است در حالی که نوروپاتی دیابتی چشم منشا عصبی دارد و به آسیب مستقیم اعصاب مرتبط با حرکت چشم مربوط می‌شود.

علت نوروپاتی مرتبط با دیابت چیست؟

هر فرد مبتلا به دیابت، ممکن است به نوروپاتی دیابتی مبتلا شود. اما عوامل خطر زیر احتمال آسیب عصبی را افزایش می‌دهند:

• کنترل ضعیف قند خون؛ سطح بالای قند خون کنترل نشده، خطر بروز تمام عوارض پزشکی مرتبط با دیابت از جمله آسیب عصبی را افزایش می‌دهد.
• سابقه طولانی دیابت؛ هرچه مدت زمان ابتلا به دیابت بیشتر باشد، به ویژه اگر قند خون به خوبی کنترل نشده باشد، خطر نوروپاتی دیابتی افزایش می‌یابد.
• بیماری کلیوی؛ دیابت می‌تواند به کلیه‌ها آسیب بزند. آسیب کلیوی باعث ورود سموم به خون می‌شود و امکان آسیب عصبی را فراهم می‌کند.
• اضافه وزن؛ داشتن شاخص توده بدنی 25 یا بیشتر ممکن است خطر نوروپاتی دیابتی را افزایش دهد.
• استعمال سیگار؛ سیگار کشیدن باعث تنگ و سخت شدن شریان‌ها می‌شود و جریان خون را به پاها کاهش می‌دهد. این امر بهبود زخم‌ها را دشوارتر می‌کند و به اعصاب محیطی آسیب می‌زند.
• فشار خون و کلسترول بالا؛ هر دوی این عوامل، خطر ابتلا به نوروپاتی دیابتی را بیشتر می‌کنند.

برای آشنایی بیشتر با عوارض قند خون بالا مطلب زیر را مطالعه کنید:

عوامل خطر نوروپاتی دیابتی

نوروپاتی دیابتی به‌صورت ناگهانی ایجاد نمی‌شود بلکه نتیجه آسیب تدریجی اعصاب در اثر دیابت کنترل‌نشده است. هرچه مدت ابتلا به دیابت طولانی‌تر باشد و عوامل زمینه‌ای بیشتری وجود داشته باشند، احتمال بروز و پیشرفت این عارضه افزایش می‌یابد.

در ادامه، تمامی عواملی کمه ریسک ابتلا به این عراضه را بالا می‌برند را نام خواهیم برد:

• کنترل نامناسب قند خون و بالا بودن طولانی‌مدت آن
• نوسانات شدید قند خون در طول زمان
• طولانی بودن مدت ابتلا به دیابت
• افزایش سن
• فشار خون بالا
• افزایش چربی خون، به‌ویژه کلسترول و تری‌گلیسرید
• اضافه‌وزن و چاقی
• سیگار کشیدن
• مصرف الکل
• ابتلا به بیماری‌های کلیوی ناشی از دیابت
• کم‌تحرکی و سبک زندگی ناسالم
• کمبود برخی ویتامین‌ها، به‌ویژه ویتامین‌های گروه B
• عدم پیگیری منظم درمان و مراقبت‌های دیابت

نوروپاتی دیابتی چگونه تشخیص داده می‌شود؟

ابتدا پزشک متخصص غدد یا داخلی، سوالات مفصلی درباره سوابق پزشکی و نحوه مدیریت‌ دیابت از شما خواهد پرسید و سپس یک سری معاینه فیزیکی انجام خواهد داد.

معاینات و تست هایی که به تأیید تشخیص نوروپاتی مرتبط با دیابت کمک می‌کنند، شامل موارد زیر هستند:

• معاینه پای دیابتی؛ پزشک به صورت بصری پاهای شما را از نظر وجود هرگونه آسیب بررسی می‌کند. سپس با استفاده از ابزارهای مختلف، انگشتان و کف پاهای شما را لمس می‌کند تا حس پاها را بررسی کند.

• مطالعات هدایت عصبی یا نوار عصب (NCS)؛ این آزمایش سرعت حرکت سیگنال‌های الکتریکی را در اعصاب محیطی قسمت‌های مختلف بدن اندازه‌گیری می‌کند.
• الکترومیوگرافی یا نوار عضله (EMG)؛ این تست سلامت و عملکرد عضلات اسکلتی و اعصاب کنترل‌کننده آنها را ارزیابی می‌کند.

نوروپاتی دیابتی چطور درمان می‌شود؟

مهم‌ترین قدم در درمان نوروپاتی دیابتی، مدیریت دقیق سطح قند خون است. همچنین ممکن است پزشک درمان هایی را برای کنترل فشار خون و کلسترول توصیه کند. 

درمان علائم نوروپاتی بسته به نوعی که به آن مبتلا هستید متفاوت است. داروهای زیر می‌توانند به تسکین علائم دردناکی که خواب یا فعالیت‌های روزمره را مختل می‌کنند، کمک کنند:

• پرگابالین (pregabalin)
• گاباپنتین (Gabapentin)
• کپسایسین (Capsaicin)
• داروهای ضدافسردگی

درمان های غیر دارویی همچون فیزیوتراپی نیز روی بهبود علائم ناشی از نوروپاتی دیابتی تاثیر می‌گذارند. فیزیوتراپی به بهبود حرکات فیزیکی کمک می‌کند و برای درمان نوروپاتی محیطی، به‌ویژه در موارد درد و ضعف عضلانی، ضروری است.

کپسول سافرونیکا سینا پژوهان سلامت 60 عدد خرید

کپسول دپروهرب 50 میلی گرم باریج اسانس 30 عددی خرید

کپسول گیاهی ضد افسردگی سافرومود گیاهان سبز زندگی 60 عدد خرید

کپسول ژلاتینی سافرومنتال فیتومد 30 عدد خرید

کپسول سافرون و منیزیم و B6 دورالایف 60 عددی داروسازی فاران شیمی خرید

قطره خوراکی هایپیران پورسینا هوفاریقون 30 میل لیتر خرید

بهترین قرص درمان نوروپاتی دیابتی

درمان دارویی نوروپاتی دیابتی با هدف کاهش درد عصبی، کنترل علائم و بهبود کیفیت زندگی انجام می‌شود. تاکنون دارویی که بتواند آسیب عصبی را به‌طور کامل ترمیم کند، ساخته نشده اما برخی داروها در کاهش درد نوروپاتیک اثربخشی بالایی دارند و به‌عنوان خط اول یا درمان‌های کمکی استفاده می‌شوند. برخی از بهترین این داروها، عبارتند از:

• پرگابالین (Pregabalin)؛ از داروهای خط اول که با کاهش تحریک‌پذیری اعصاب، درد، سوزش و گزگز را کم می‌کند.
• گاباپنتین (Gabapentin)؛ داروی ضد درد عصبی که برای کاهش دردهای نوروپاتیک خفیف تا متوسط استفاده می‌شود.
• دولوکستین (Duloxetine)؛ دارویی ضدافسردگی که با اثر مستقیم بر درد نوروپاتیک دیابتی و به‌ویژه مؤثر در دردهای مزمن، عمل می‌کند.
• آمی‌تریپتیلین (Amitriptyline)؛ از داروهای ضدافسردگی سه‌حلقه‌ای که در دوزهای پایین برای کاهش درد عصبی تجویز می‌شود.
• نورتریپتیلین (Nortriptyline)؛ مشابه آمی‌تریپتیلین است اما تحمل‌پذیری بهتر در برخی بیماران ایجاد می‌کند.
• تاپنتادول (Tapentadol)؛ در موارد درد شدید و مقاوم به درمان‌های دیگر، با احتیاط و تحت نظر پزشک استفاده می‌شود.
• ویتامین‌های گروه B؛ در صورت وجود کمبود، می‌توانند به بهبود عملکرد عصبی کمک کنند.

بهترین پماد برای نوروپاتی دیابتی

در کنار درمان‌های خوراکی و سیستمیک، درمان‌های موضعی به‌ویژه زمانی که درد محدود به محدوده مشخصی از پاها یا دست‌ها باشد، می‌توانند به عنوان درمام کمکی، به کاهش درد و علائم کمک کنند. پمادهایی همچون:

• کرم کپسایسین؛ باعث کاهش احساس درد با تخلیه مواد انتقال‌دهنده احساس درد در انتهای اعصاب می‌شود و می‌تواند در نواحی دردناک پاها اثر تسکینی داشته باشد.
• چسب یا کرم لیدوکائین ۵ درصد؛ بی‌حس‌کننده موضعی که با کاهش انتقال سیگنال‌های درد به اعصاب، درد موضعی را به‌طور موقت کاهش می‌دهد.
• کرم‌های ترکیبی موضعی تخصصی؛ این مدل از پمادها، فرموله‌شده تحت نظر داروساز با ترکیب مواد فعال مانند لیدوکائین، کپسایسین و سایر عوامل تسکین‌دهنده برای دردهای موضعی عصبی هستند.

درمان خانگی نوروپاتی دیابتی

درمان خانگی نوروپاتی دیابتی به معنای جایگزینی درمان پزشکی نیست اما می‌تواند نقش مهمی در کاهش علائم، پیشگیری از تشدید آسیب عصبی و بهبود کیفیت زندگی داشته باشد. روش‌های کنترل و درمان نوروپاتی دیابتی در منزل، شامل موارد زیر می‌شوند:

• کنترل منظم قند خون؛ ثابت نگه‌داشتن قند خون و جلوگیری از نوسانات شدید، مهم‌ترین اقدام خانگی برای جلوگیری از پیشرفت نوروپاتی است.
• مراقبت روزانه از پاها؛ بررسی روزانه پاها از نظر زخم، تاول یا تغییر رنگ برای پیشگیری از عفونت و عوارض جدی ضروری است.
• فعالیت بدنی منظم و سبک؛ پیاده‌روی یا تمرین‌های ملایم باعث بهبود گردش خون و کاهش علائم عصبی می‌شود.
• ماساژ ملایم پاها و دست‌ها؛ ماساژ سبک می‌تواند به افزایش جریان خون و کاهش احساس سفتی و ناراحتی کمک کند.
• حمام آب ولرم؛ استفاده از آب ولرم ممکن است باعث کاهش موقت درد و تنش عضلانی شود، اما باید از آب داغ پرهیز شود.
• رژیم غذایی متعادل؛ مصرف غذاهای سالم و غنی از ویتامین‌های گروه B و آنتی‌اکسیدان‌ها به سلامت اعصاب کمک می‌کند.
• ترک سیگار و پرهیز از الکل؛ این عوامل جریان خون را کاهش داده و آسیب عصبی را تشدید می‌کنند.
• استفاده از کفش مناسب؛ کفش‌های راحت و استاندارد از ایجاد فشار و زخم در پاها جلوگیری می‌کنند.

روش جدید درمان نوروپاتی

در سال‌های اخیر تمرکز درمان نوروپاتی از تسکین صرفِ درد به سمت کند کردن پیشرفت آسیب عصبی، بهبود عملکرد اعصاب و افزایش کیفیت زندگی حرکت کرده است. روش‌های نوین، به‌صورت مکمل درمان‌های کلاسیک استفاده می‌شوند و برای همه بیماران یکسان نیستند. این روش‌ها، شامل موراد زیر می‌شوند:

• تحریک الکتریکی عصب از راه پوست (TENS)؛ با ارسال جریان الکتریکی خفیف، انتقال سیگنال‌های درد را کاهش می‌دهد و در برخی بیماران باعث بهبود درد مزمن می‌شود.
• تحریک مغناطیسی یا الکتریکی عصبی پیشرفته؛ روش‌های غیرتهاجمی که با هدف تنظیم فعالیت سیستم عصبی و کاهش درد نوروپاتیک به‌کار می‌روند.
• درمان با آلفا لیپوئیک اسید با دوز درمانی؛ به‌عنوان یک آنتی‌اکسیدان قوی، ممکن است به کاهش استرس اکسیداتیو و بهبود علائم عصبی کمک کند.
• درمان‌های مبتنی بر بازسازی عصب؛ شامل پژوهش‌ها روی فاکتورهای رشد عصبی و روش‌های ترمیم بافت عصبی که هنوز در مراحل تحقیقاتی یا استفاده محدود قرار دارند.
• فیزیوتراپی تخصصی نوروپاتی؛ رویکردهای جدید فیزیوتراپی با تمرکز بر تعادل، قدرت عضلانی و تحریک حسی برای کاهش علائم و پیشگیری از عوارض کاربرد دارند.
• مدیریت پیشرفته قند خون با فناوری‌های نوین؛ استفاده از پایش مداوم قند خون و تنظیم دقیق‌تر درمان، نقش مهمی در جلوگیری از پیشرفت آسیب عصبی دارد.
• درمان‌های ترکیبی شخصی‌سازی‌شده؛ در این روش ،ترکیب دارودرمانی، درمان‌های موضعی، روش‌های فیزیکی و اصلاح سبک زندگی بر اساس شرایط هر بیمار تجویز می‌شود.

درمان قطعی نوروپاتی دیابتی

در حال حاضر درمان قطعی برای نوروپاتی دیابتی وجود ندارد. آسیب عصبی ناشی از دیابت، تدریجی و مزمن است و پس از ایجاد آسیب‌های پیشرفته، امکان ترمیم کامل اعصاب فراهم نیست. با این حال، می‌توان با اقدامات درمانی مناسب، پیشرفت بیماری را متوقف یا کند کرد و علائم را به‌طور موثر کنترل کرد.

کنترل دقیق و پایدار قند خون مهم‌ترین اقدام برای جلوگیری از تشدید نوروپاتی و کاهش آسیب بیشتر به اعصاب است. در مراحل اولیه، تنظیم مناسب قند خون می‌تواند باعث بهبود نسبی علائم شود، اما در مراحل پیشرفته هدف درمان بیشتر کاهش درد، پیشگیری از عوارض و حفظ عملکرد اندام‌ها است.

درمان نوروپاتی دیابتی، شامل ترکیبی از کنترل دیابت، دارودرمانی برای درد عصبی، درمان‌های حمایتی مانند فیزیوتراپی و مراقبت دقیق از پاها است. تشخیص زودهنگام و پیگیری منظم نقش کلیدی در جلوگیری از عوارض جدی مانند زخم پا و قطع عضو دارد.

درمان سریع نوروپاتی دیابتی

نوروپاتی دیابتی درمان فوری و قطعی ندارد، اما با اقدامات درست می‌توان در مدت کوتاهی شدت درد و علائم آزاردهنده را کاهش داد. هدف درمان سریع، تسکین علائم و جلوگیری از بدتر شدن آسیب عصبی است و ارتباطی با ترمیم کامل عصب ندارد.

مهم‌ترین اقدام برای کنترل سریع علائم، تنظیم قند خون و جلوگیری از نوسانات شدید آن است. در کنار آن، استفاده از داروهای مخصوص دردهای نوروپاتیک می‌تواند در مدت زمان کوتاه به کاهش درد کمک کند. درمان‌های موضعی مانند پمادهای تسکین‌دهنده نیز در دردهای محدود موثر هستند.

در مواردی، روش‌های حمایتی مانند فیزیوتراپی، تحریک عصبی و اصلاح سبک زندگی می‌توانند روند بهبود علائم را تسریع کنند. توجه به مراقبت از پاها و پرهیز از عوامل تشدیدکننده مانند سیگار و کم‌تحرکی نیز نقش مهمی در کنترل سریع‌تر علائم دارد.

درمان سریع نوروپاتی دیابتی نیازمند شروع زودهنگام، پیگیری منظم و ترکیب چند روش درمانی است تا از پیشرفت آسیب عصبی و بروز عوارض جلوگیری شود.

آیا درمان نوروپاتی دیابتی در طب سنتی ممکن است؟

نوروپاتی دیابتی نتیجه آسیب تدریجی اعصاب در اثر دیابت طولانی‌مدت است و این نوع آسیب ساختاری اعصاب، با روش‌های طب سنتی به‌طور کامل برطرف نمی‌شود. با این حال، برخی رویکردهای طب سنتی می‌توانند در کنار درمان‌های پزشکی، به کاهش علائم و بهبود نسبی وضعیت بیمار کمک کنند.

در طب سنتی بیشتر بر اصلاح تغذیه، بهبود گردش خون، کاهش التهاب و تقویت عمومی بدن تمرکز می‌شود. این اقدامات ممکن است شدت درد، سوزش یا گزگز را کمتر کنند اما نقش درمانی اصلی ندارند و جایگزین کنترل قند خون و درمان دارویی نیستند. همچنین مصرف خودسرانه گیاهان دارویی می‌تواند با داروهای دیابت تداخل داشته باشد.

در مجموع، استفاده از طب سنتی تنها در قالب درمان مکمل و تحت نظر پزشک قابل توصیه است و اساس کنترل نوروپاتی دیابتی همچنان بر درمان‌های علمی و پیگیری منظم پزشکی است.

درمان گزگز پای دیابتی

گزگز پای دیابتی نشانه‌ای از نوروپاتی دیابتی است و به‌دلیل آسیب تدریجی اعصاب در اثر قند خون بالا ایجاد می‌شود. درمان این حالت بر کنترل علت اصلی، کاهش علائم و پیشگیری از پیشرفت آسیب عصبی متمرکز است.

کنترل دقیق و پایدار قند خون مهم‌ترین اقدام در کاهش گزگز و جلوگیری از بدتر شدن آن است. در کنار آن، داروهای مخصوص دردهای نوروپاتیک می‌توانند شدت گزگز، سوزش و بی‌حسی را کاهش دهند. در مواردی که علائم موضعی هستند، درمان‌های موضعی نیز کمک‌کننده‌ است.

اصلاح سبک زندگی نقش مهمی در بهبود گزگز پای دیابتی دارد. فعالیت بدنی منظم و ملایم، مراقبت روزانه از پاها، استفاده از کفش مناسب و پرهیز از عواملی مانند سیگار و الکل می‌توانند علائم را کاهش دهند. در برخی بیماران، فیزیوتراپی و روش‌های حمایتی باعث بهبود تعادل و کاهش ناراحتی عصبی می‌شوند.

نکته! در صورتی که گزگز پا شدید، مداوم یا رو به افزایش باشد، ارزیابی پزشکی ضروری است تا از پیشرفت نوروپاتی و بروز عوارضی مانند زخم پای دیابتی پیشگیری شود.

آیا واقعا ماساژ پا برای نوروپاتی دیابتی مفید است؟ ما در مطلب زیر به این سوال پاسخ خواهیم داد و به بررسی تأثیر ماساژ پا در نوروپاتی دیابتی می‌پردازیم:

ورزش‌های مناسب برای نوروپاتی دیابتی

ورزش منظم و اصولی یکی از موثرترین روش‌های غیر دارویی برای کاهش علائم نوروپاتی دیابتی است. فعالیت بدنی مناسب می‌تواند با بهبود گردش خون، تقویت عضلات، افزایش تعادل و کاهش درد عصبی به کنترل علائم کمک کند. انتخاب نوع ورزش باید متناسب با شدت علائم و توان فرد باشد.

در ادامه، حرکات ورزشی مناسب برای مبتلایان به نوروپاتی دیابتی را می‌آوریم:

• پیاده‌روی سبک و منظم؛ باعث بهبود خون‌رسانی به پاها می‌شود و در صورت استفاده از کفش مناسب، برای بیشتر بیماران ایمن است.
• تمرین‌های کششی ملایم؛ به کاهش خشکی عضلات، بهبود انعطاف‌پذیری و کاهش فشار روی اعصاب کمک می‌کنند.
• تمرین‌های تعادلی؛ مانند ایستادن روی یک پا یا تمرین‌های کنترل تعادل که خطر زمین‌خوردن را کاهش می‌دهند.
• ورزش‌های کم‌فشار؛ مانند دوچرخه ثابت یا شنا که بدون وارد کردن فشار زیاد به پاها انجام می‌شوند.
• تمرین‌های تقویتی سبک؛ برای عضلات پا و مچ پا که به بهبود ثبات حرکتی کمک می‌کنند.
• یوگا و تمرین‌های آرام‌سازی؛ این حرکات می‌توانند با کاهش تنش و بهبود کنترل بدن، در کاهش درد و ناراحتی عصبی موثر باشند.

در صورت وجود بی‌حسی شدید، زخم پا یا عدم تعادل، انجام ورزش باید با احتیاط و ترجیحاً تحت نظر متخصص انجام شود. استمرار، ملایمت و ایمنی سه اصل مهم در ورزش برای نوروپاتی دیابتی هستند.

عوارض نوروپاتی مرتبط با دیابت چیست؟

عوارض احتمالی نوروپاتی محیطی، شامل موارد زیر است:

• تخریب پوست
• عفونت بافت
• زخم پای دیابتی 
• پای شارکو 
• از دست دادن حس پاها 
• مشکل در تحرک
• افزایش خطر زمین خوردن و شکستگی استخوان

برای آشنایی با عوامل خطر و راهکارهای پیشگیری از عوارض شدید دیابت، می‌توانید مطلب زیر را بخوانید:

عوارض خطرناک نوروپاتی دیابتی چیست؟

نوروپاتی دیابتی می‌تواند عوارض جدی‌تر دیگری نیز ایجاد کند:

• ناآگاهی از افت قند خون؛ سطح قند خون پایین در افراد دیابتی باعث لرزش، تعریق و تپش قلب می‌شود. اما مبتلایان به نوروپاتی خودکار ممکن است این علائم هشداردهنده را احساس نکنند.
• از دست دادن انگشت پا، پا یا ساق پا؛ آسیب عصبی می‌تواند باعث از بین رفتن حس در پاها شود. به همین دلیل حتی بریدگی‌های کوچک ممکن است به زخم تبدیل شوند. اگر عفونت ناشی از این زخم ها به استخوان رسیده باشد یا منجر به مرگ بافت شود، ممکن است نیاز به قطع عضو باشد.
• مشکلات ادراری؛ آسیب به اعصاب کنترل‌کننده مثانه می‌تواند منجر به تخلیه ناقص مثانه، عفونت‌های ادراری و بی‌اختیاری ادرار شود.
• افت ناگهانی فشار خون؛ آسیب به اعصاب کنترل‌کننده جریان خون می‌تواند باعث افت شدید فشار خون هنگام ایستادن و در نتیجه سرگیجه و غش شود.
• مشکلات گوارشی؛ نوروپاتی می‌تواند باعث یبوست، اسهال یا گاستروپارزی شود که در آن تخلیه معده به آهستگی انجام می‌شود و منجر به نفخ و ناراحتی معده می‌گردد.
• مشکلات جنسی؛ این بیماری می‌تواند باعث خشکی واژن در زنان و اختلال نعوظ در مردان شود.
• اختلال در تعریق؛ آسیب عصبی می‌تواند باعث تعریق بیش از حد یا کمتر از حد طبیعی شود و تنظیم دمای بدن را مختل کند.

چگونه می‌توان از نوروپاتی دیابتی جلوگیری کرد؟

 با رعایت این موارد، می‌توانید خطر ابتلا به نوروپاتی مرتبط با دیابت را کاهش دهید:

• پایش منظم سطح گلوکز خون
• مصرف داروهای تجویز شده توسط پزشک
• مدیریت رژیم غذایی
• فعالیت بدنی منظم
• حفظ وزن متعادل
• پرهیز از مصرف الکل
• پرهیز از استعمال سیگار
• مراجعه سالانه به پزشک برای معاینه
• بررسی روزانه پاها از نظر وجود تاول، زخم یا آسیب‌های پوستی

به‌طورکلی فعالیت بدنی و تحرک بالا در طول روز به بهبود عملکرد انسولین و کاهش سطح خون، کمک خواهد کرد، ما در مطلب زیر به طور کامل به نکات ورزش برای مبتلایان به دیابت پرداختیم:

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر به دیابت مبتلا هستید و هرگونه علائم آسیب عصبی مانند احساس سوزش، بی‌حسی یا گزگز را در دست ها و پاهای خود تجربه می‌کنید، به یک فوق تخصص غدد یا متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید.

همچنین در صورت وجود زخم بهبود نیافته در پاها نیز باید به پزشک متخصص مراجعه کنید. 

توصیه‌ای از تیم دارو دات کام به شما

روبه‌رو شدن با عوارض دیابت می‌تواند دشوار و نا امیدکننده باشد. اما مهم است که به صدای بدن خود گوش دهید و در صورت مشاهده علائم نوروپاتی، هرچه سریع‌تر به پزشک مراجعه کنید.

مدیریت دقیق‌تر قند خون همراه با سایر مشکلات مزمن مانند چاقی، کلسترول بالا، فشار خون بالا و کمبودهای تغذیه‌ای می‌تواند به بهبود علائم شما کمک کند و از پیشرفت نوروپاتی جلوگیری نماید.

اگر سوالی در این زمینه دارید، در بخش نظرات بنویسید و با ما به اشتراک بگذارید.

سوالات متداول

آیا نوروپاتی دیابتی درمان قطعی دارد؟

درمان قطعی ندارد، اما با کنترل مناسب قند خون و درمان‌های حمایتی می‌توان علائم را کنترل و روند پیشرفت را کند کرد.

آیا آسیب‌های نوروپاتی دیابتی قابل بازگشت است؟

در مراحل اولیه ممکن است بهبود نسبی رخ دهد، اما در آسیب‌های پیشرفته معمولا برگشت کامل اتفاق نمی‌افتد.

چرا نوروپاتی دیابتی منجر به قطع عضو می‌شود؟

به‌دلیل کاهش حس درد، زخم‌ها دیر تشخیص داده می‌شوند و در صورت عفونت شدید و درمان‌نشدن، خطر قطع عضو افزایش می‌یابد.

آیا ویتامین B12 برای درمان نوروپاتی مفید است؟

در صورت کمبود ویتامین B12، مصرف آن می‌تواند به بهبود علائم عصبی کمک کند، اما جایگزین درمان اصلی نیست.

تفاوت درد عضلانی با درد نوروپاتی چیست؟

درد عضلانی با حرکت یا فشار تشدید می‌شود، اما درد نوروپاتی اغلب به‌صورت سوزشی، گزگز یا تیرکشنده و حتی در حالت استراحت احساس می‌شود.

نوروپاتی دیابتی در دیابت نوع یک بیشتر است یا نوع دو؟

در هر دو نوع دیابت دیده می‌شود، اما به‌دلیل شیوع بالاتر دیابت نوع دو، موارد نوروپاتی در این گروه بیشتر گزارش می‌شود.

نوروپاتی دیابتی می‌تواند باعث مشکلات جنسی شود؟

بله، درگیری اعصاب خودکار می‌تواند منجر به اختلال نعوظ، کاهش میل جنسی یا مشکلات جنسی دیگر شود.

نوروپاتی دیابتی چقدر طول می‌کشد؟

یک عارضه مزمن است و به‌مرور زمان ایجاد می‌شود و در صورت عدم کنترل دیابت می‌تواند پیشرفت کند.

آیا نوروپاتی دیابتی درمان دارد؟

درمان‌هایی برای کاهش درد، کنترل علائم و پیشگیری از پیشرفت بیماری وجود دارد، اما درمان کامل در دسترس نیست.

آیا نوروپاتی دیابتی برگشت‌پذیر است؟

در مراحل خفیف و با کنترل مناسب قند خون، امکان بهبود نسبی وجود دارد، اما در مراحل پیشرفته برگشت‌پذیری محدود است.

آیا فیزیوتراپی نوروپاتی دیابتی مفید است؟

بله، فیزیوتراپی می‌تواند به بهبود تعادل، کاهش درد، تقویت عضلات و کاهش خطر زمین‌خوردن کمک کند.

بهترین قرص برای درد عصبی دیابت چیست؟

برای درد عصبی دیابت یک قرص واحد و ثابت برای همه بیماران وجود ندارد. داروهایی مانند پرگابالین، گاباپنتین و دولوکستین از گزینه‌های رایج برای کاهش درد عصبی هستند و بر اساس شدت علائم، شرایط جسمی بیمار و نظر پزشک انتخاب می‌شوند. این داروها درد را کنترل می‌کنند اما باعث ترمیم کامل عصب آسیب‌دیده نمی‌شوند.