مهمترین علائم افت قند خون؛ ۱۶ نشانه هیپوگلیسمی
افت قند خون یا هیپوگلیسمی با پایین افتادن سطح قند خون بدن به زیر 54 اتفاق میافتد و علائمی مانند لرزش، تعریق، تپش قلب و سرگیجه ظاهر میشود. شناخت علائم افت قند خون از اهمیت زیادی برخوردار است، چرا که در موارد شدید میتواند به مشکلات جدیتر مانند تشنج، لکنت زبان، کاهش کنترل حرکات بدن یا از دست دادن هوشیاری منجر شود. در این مقاله از دارو دات کام به بررسی مهمترین نشانههای افت قند خون برای مدیریت بهتر این شرایط پرداختهایم.
- افت قند خون (هیپوگلیسمی) چیست؟
- علائم اولیه افت قند خون (هیپوگلیسمی) چیست؟
- علائم افت شدید قند خون (هیپوگلیسمی شدید) چیست؟
- علت افت قند خون اگر دیابت دارید
- علل افت قند خون شدید اگر دیابت ندارید
- دلیل افت قند خون بعد از غذا چیست؟
- عوارض افت قند خون چیست؟
- قانون ۱۵:۱۵ برای درمان افت قند خون چیست؟
- پیشگیری از افت قند خون در افراد دیابتی
- پیشگیری از افت قند خون در افراد بدون دیابت
- چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
افت قند خون (هیپوگلیسمی) چیست؟
برای اکثر افراد، علائم هیپوگلیسمی زمانی شروع میشوند که سطح گلوکز خون آنها به زیر ۷۰ میلیگرم در دسیلیتر کاهش یابد. افت قند خون یعنی بدن و بهویژه مغز شما سوخت کافی برای فعالیت ندارند، که این وضعیت میتواند علائمی مثل لرزش، تعریق و سرگیجه و در موارد شدیدتر، تشنج یا بیهوشی به همراه باشد و بیشتر در بیماران مبتلا به دیابت شایع است، اما در افراد سالم نیز رخ میدهد. برای رفع سریع این مشکل، بهتر است بلافاصله یک خوراکی قندی میل کنید تا سطح انرژی بدن به حالت نرمال بازگردد.
بسیاری از افراد ممکن است دچار افت قند خون شوند و هیچ علامتی احساس نکنند. به این حالت عدم آگاهی از هیپوگلیسمی گفته میشود.
اگر دچار عدم آگاهی از هیپوگلیسمی هستید، نمیتوانید تشخیص دهید که چه زمانی گلوکز خون شما پایین است، بنابراین نمیدانید که باید آن را درمان کنید. این امر شما را در معرض خطر بیشتری برای هیپوگلیسمی شدید قرار میدهد. همچنین احتمال بیدار شدن شما هنگام خواب کمتر است و سطح گلوکز خون شما در شب در حال کاهش است.
برای آشنایی کامل با هیپوگلیسمی، توصیه میشود مطلب زیر را مطالعه کنید:
علائم اولیه افت قند خون (هیپوگلیسمی) چیست؟
با افت قند خون زیر ۷۰ mg/dL، علائم و نشانههای هیپوگلیسمی ظاهر میشوند. این علائم شامل موارد زیر هستند:
- رنگپریدگی
- لرزش بدن و تعریق سرد
- گرسنگی یا حالت تهوع
- ضربان قلب نامنظم یا سریع
- خستگی
- تحریکپذیری یا اضطراب
- مشکل در تمرکز
- سرگیجه یا سبکی سر
- سوزن سوزن شدن یا بیحسی لبها، زبان یا گونه
علائم پایین آمدن قند خون در خواب هم شامل تعریق شبانه، دیدن کابوس، تپش قلب و اضطراب ناگهانی و بیدار شدن گاهبهگاه هستند.
علائم افت شدید قند خون (هیپوگلیسمی شدید) چیست؟
وقتی قند خون به شدت کاهش پیدا میکند، نشانههای هیپوگلیسمی نیز به مراتب جدیتر و خطرناکتر میشوند. این حالت که به آن هیپوگلیسمی شدید گفته میشود، میتواند عملکرد طبیعی مغز و سیستم عصبی را به شدت مختل کند. در این وضعیت، توانایی فرد برای مراقبت از خود کاهش یافته و نیاز به کمک فوری پزشکی احساس میشود.
بنابراین، شناخت و تشخیص به موقع این علائم بسیار حیاتی است تا بتوان از عوارض جدیتر پیشگیری کرد. علائم افت شدید قند خون عبارتند از:
- تاری دید و سرگیجه
- لکنت زبان
- کاهش توانایی در کنترل حرکات بدن
- احساس گیجی
- تشنج
- از دست دادن هوشیاری
علت افت قند خون اگر دیابت دارید
شرایط زیر ممکن است منجر به افت قند خون در افراد دیابتی شود:
- مصرف بیش از حد یا دوز اشتباه انسولین
- مصرف همزمان داروهای دیابت
- به تعویق افتادن وعده غذایی یا حذف وعده غذایی و میانوعده
- انجام فعالیت بدنی بدون بدون خوردن غذا یا تنظیم دارو
علل افت قند خون شدید اگر دیابت ندارید
افراد سالم ممکن است در اثر فعالیت بدنی شدید، مصرف الکل، مصرف برخی داروها و مواجهه با عوامل استرسزا یا اضطرابآور دچار افت قند خون شوند. یافتن علت افت قند خون ناگهانی در افراد سالم میتواند از ابتلای مجدد به این شرایط جلوگیری کند.
افت قند خون عصبی چیست؟
افت قند خون عصبی حالتی است که بیشتر در اثر استرس، اضطراب، هیجان شدید یا ترشح بیش از حد آدرنالین رخ میدهد. در این وضعیت، بدن علائمی شبیه افت قند را تجربه میکند.علائم افت قند خون عصبی شامل لرزش، تپش قلب، تعریق، ضعف، سرگیجه، بیقراری و احساس گرسنگی ناگهانی است که معمولا با آرامسازی، تغذیه منظم و کاهش استرس بهبود مییابد.
دلیل افت قند خون بعد از غذا چیست؟
علت افت قند خون بعد از صبحانه یا غذا میتواند مصرف کم کربوهیدرات باشد. اگر صبحانه یا غذای شما حاوی مقدار کمی قند یا کربوهیدرات باشد ممکن است قند خون شما کاهش یابد.
عوارض افت قند خون چیست؟
افت قند خون با عوارض شدید و خطرناکی همراه خواهد بود. مهمترین این عوارض شامل موارد زیر هستند:
- تشنج
- کما
- تصادف در صورت رانندگی
- فراموشی یا دمانس در صورت بالا بودن سن
- مرگ
قانون ۱۵:۱۵ برای درمان افت قند خون چیست؟
برای درمان سریع افت قند خون، ابتدا ۱۵ گرم قند ساده مثل نصف لیوان آبمیوه یا یک قاشق عسل میل کنید و ۱۵ دقیقه صبر کنید تا اثر کند. اگر پس از چک کردن مجدد با دستگاه تست قند خون (گلوکومتر)، قند خون هنوز زیر ۷۰ بود، این مراحل را تکرار کنید و پس از نرمال شدن، حتما یک میانوعده سبک مانند نان و پنیر بخورید تا قندتان دوباره افت نکند.
پیشگیری از افت قند خون در افراد دیابتی
برای پیشگیری از افت قند خون در افراد دیابتی و جلوگیری از ابتلا به کما دیابتی ناشی از افت قند رعایت نکات زیر اهمیت دارد:
- مصرف منظم وعدههای غذایی و میانوعدهها
- هماهنگکردن دوز انسولین یا دارو با مقدار غذا و فعالیت
- پرهیز از حذف وعده غذایی، بهویژه بعد از مصرف دارو
- کنترل منظم قند خون، مخصوصا قبل و بعد از ورزش
- همراه داشتن منبع قند سریعالاثر (مثل قرص گلوکز)
- تنظیم فعالیت بدنی و پرهیز از ورزش شدید بدون برنامه
- آگاهی از علائم افت قند و آموزش آن به اطرافیان
- مشورت با پزشک برای تنظیم دارو در صورت افتهای مکرر
پیشگیری از افت قند خون در افراد بدون دیابت
با اصلاح سبک تغذیه و عادات روزمره میتوان از بروز افت قند خون در افراد سالم جلوگیری کرد. افراد سالم باید موارد زیر را برای پیشگیری از این عارضه رعایت کنند:
- مصرف وعدههای غذایی منظم و پرهیز از گرسنگی طولانی
- ترکیب کربوهیدراتها با پروتئین و فیبر در هر وعده
- محدودکردن مصرف قندهای ساده و خوراکیهای شیرین
- خوردن میانوعده سالم بین وعدههای اصلی
- نوشیدن آب کافی در طول روز
- پرهیز از مصرف الکل با معده خالی
- مدیریت استرس و خواب کافی
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
در صورت وجود موارد زیر، بهتر است سریعا به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید:
- اگر علائم هیپوگلیسمی را دارید و دیابت ندارید، ممکن است این علائم دلایل دیگری داشته باشند که نیاز به بررسی پزشکی دارند.
- اگر دیابت دارید و علائم افت قند خونتان با مصرف مواد قندی مثل آبمیوه، نوشابههای معمولی (نه رژیمی)، شیرینی یا قرص گلوکز بهتر نمیشود.
- اگر مبتلا به دیابت هستید یا سابقه افت شدید قند خون دارید و علائمی مانند از دست دادن هوشیاری یا علائم شدید هیپوگلیسمی را مشاهده کردید، حتما فورا به اورژانس مراجعه کنید.
توصیه ای از تیم دارو دات کام به شما
افت قند خون میتواند وضعیت جسمی و روحی فرد را بهسرعت تحت تأثیر قرار دهد و اگر بهموقع تشخیص داده نشود، عواقبی جدی به همراه خواهد داشت. شناخت دقیق علائم اولیه و شدید هیپوگلیسمی، مثل لرزش، تعریق، تاری دید و گیجی به شما کمک میکند تا در زمان مناسب اقدامات لازم را انجام دهید و از وخامت وضعیت جلوگیری کنید. همچنین آگاهی از اینکه برای درمان قند خون پایین چه بخوریم کمک میکند در سریعترین زمان ممکن این شرایط را بهبود داده و از عوارض آن جلوگیری کنید.
توصیه دارو دات کام این است که در صورت تجربه این علائم، بلافاصله با مصرف مواد قندی مناسب به بازگرداندن تعادل قند خون کمک کنید و در صورت تداوم یا شدت یافتن علائم، سریعا به پزشک یا مرکز درمانی مراجعه کنید. همچنین، افراد مبتلا به دیابت باید همواره برنامه درمانی خود را با پزشک هماهنگ کرده و مراقبتهای لازم را برای پیشگیری از افت قند خون جدی بگیرند.
سوالات متداول
عدد نرمال قند خون چقدر است و چه عددی افت قند محسوب میشود؟
محدوده نرمال قند خون بین 70 تا 100 میلیگرم بر دسیلیتر است و پایینتر از 70 افت قند خون محسوب میشود.
اولین علائم فیزیکی افت قند خون کدامند؟
اولین علائم آن شامل رنگپریدگی، لرزش، تهوع، ضربان قلب نامنظم و سرگیجه هستند.
قانون ۱۵:۱۵ برای درمان افت قند خون چیست؟
در ابتدا 15 گرم قند ساده مثل آبمیوه میل کنید و 15 دقیقه صبر کنید. اگر قند خون همچنان زیر 70 میلیگرم بر دسیلیتر بود دوباره قند مصرف کنید تا قند خون به حالت طبیعی بازگردد.
آیا افت قند خون میتواند باعث بیهوشی شود؟
بله. اگر افت قند خون درمان نشود ممکن است موجب بیهوشی شود.
ایا افت قند خون باعث مرگ میشود؟
افت قند خون شدید در صورتی که درمان نشود میتواند با عوارض جبرانناپذیری همچون مرگ همراه باشد.
چرا برخی افراد علائم افت قند را حس نمیکنند؟
برخی افراد بهدلیل آسیب عصبی ناشی از دیابت، افتهای مکرر قند یا مصرف بعضی داروها، علائم هشداردهنده افت قند خون را احساس نمیکنند.
از کجا بفهمیم قندمان افتاده است؟
افت قند خون معمولا با علائمی مانند لرزش، تعریق، تپش قلب، ضعف، سرگیجه، گرسنگی شدید، تاری دید و گیجی همراه است.
مطالب این مقاله صرفاً جهت اطلاعرسانی است و هرگز جایگزین توصیه، تشخیص یا درمان پزشک متخصص نمیشود. قبل از هرگونه تصمیم درمانی، ابتدا با پزشک خود مشورت کنید.
منابع مقاله:
mayoclinic | everydayhealth | clevelandclinic | nuhs | diabetes | cdc | mayoclinic | ncbi
