آندوسکوپی زخم معده؛ تشخیص دقیق، مراحل انجام و نکات مهم

آندوسکوپی زخم معده چیست؟

آندوسکوپی زخم معده یک روش تشخیصی است که در آن پزشک لوله‌ای باریک و منعطف به نام آندوسکوپ، مجهز به دوربین، از طریق دهان وارد مری، معده و ابتدای روده کوچک می‌کند. این ابزار امکان مشاهده مستقیم بافت‌ها برای شناسایی زخم، التهاب، خونریزی، پولیپ یا تومور را فراهم می‌کند و در صورت نیاز می‌توان نمونه‌برداری (بیوپسی) یا درمان همزمان انجام داد.

چه زمانی آندوسکوپی معده لازم است؟

پزشکان ممکن است از آندوسکوپی دستگاه گوارش فوقانی برای بررسی و تشخیص زخم معده استفاده کنند. وجود زخم معده همیشه با علائم همراه نیست؛ اما اگر علائمی بروز کنند، می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

• نفخ شکم
• درد یا ناراحتی در بخش بالایی شکم
• آروغ زدن مکرر
• احساس سیری زودرس هنگام غذا خوردن
• حالت تهوع
• احساس پری و سنگینی آزاردهنده بعد از غذا
• استفراغ

افرادی که با چنین علائمی روبه‌رو می‌شوند، بهتر است برای بررسی‌های بیشتر با پزشک مشورت کنند. متخصصان سلامت می‌توانند علت اصلی این علائم را شناسایی کرده و در صورت نیاز درمان مناسب را تجویز نمایند.

اگر پزشک به وجود زخم معده و یا به علائم زخم معده عصبی مشکوک باشد، معمولا انجام آندوسکوپی را درخواست می‌کند.

این روش به متخصص کمک می‌کند تا وجود زخم را تایید کرده و سایر علل احتمالی علائم را نیز رد کند، از جمله:

• بیماری سلیاک
• بیماری رفلاکس معده به مری (GERD)
• تغییرات پیش‌سرطانی
• سرطان‌ها، از جمله سرطان معده

پزشکان چه زمانی آندوسکوپی را توصیه می‌کنند؟

پزشکان آندوسکوپی را برای تشخیص و درمان مشکلات دستگاه گوارش فوقانی شامل مری، معده و اثنی‌عشر توصیه می‌کنند. این روش معمولا در مواردی مانند درد مزمن شکم، سوزش سر دل، تهوع و استفراغ مداوم، خونریزی (مدفوع سیاه یا استفراغ خونی)، کم‌خونی بی‌دلیل، کاهش وزن غیرعادی، بلع دردناک یا گیر کردن غذا در گلو انجام می‌شود.

آندوسکوپی همچنین برای بررسی زخم‌ها، التهاب‌ها، عفونت هلیکوباکترپیلوری، پولیپ‌ها یا سرطان و انجام نمونه‌برداری بافت (بیوپسی) و برداشتن توده‌های کوچک مانند پولیپ کاربرد دارد.

تشخیص زخم معده با آندوسکوپی

تشخیص زخم معده با آندوسکوپی دقیق‌ترین روش است، زیرا پزشک می‌تواند مستقیما پوشش داخلی معده، مری و ابتدای روده کوچک (اثنی‌عشر) را مشاهده کند، اندازه و عمق زخم را بررسی کرده و در صورت نیاز از بافت مشکوک نمونه‌برداری (بیوپسی) انجام دهد.

جواب اندوسکوپی زخم معده به تشخیص دقیق علت زخم، شامل التهاب، خونریزی، عفونت هلیکوباکتر پیلوری یا ناهنجاری‌های دیگر کمک می‌کند و امکان برنامه‌ریزی درمان مناسب را فراهم می‌سازد.

آندوسکوپی معمولا بسته به تعداد نواحی بررسی شده و انجام نمونه‌برداری یا درمان‌های کوچک همزمان، بین ۱۰ تا ۳۰ دقیقه طول می‌کشد. در طول انجام کار، بیمار معمولا تحت آرام‌بخشی خفیف قرار می‌گیرد تا ناراحتی کاهش یابد. پس از پایان آندوسکوپی، یک دوره کوتاه ریکاوری لازم است و سپس بیمار می‌تواند به منزل بازگردد و مراقبت‌های پس از آندوسکوپی را دنبال کند.

زخم معده در طول آندوسکوپی چگونه به نظر می‌رسد؟

در آندوسکوپی زخم معده، زخم معده به صورت ضایعات واضح در پوشش داخلی معده مشاهده می‌شود و این روش دقیق‌ترین راه برای تشخیص آن است. در این روش، پزشک با استفاده از یک دوربین کوچک از طریق دهان وارد معده می‌شود و محل، اندازه و عمق زخم را بررسی می‌کند.

در صورت نیاز، نمونه‌برداری (بیوپسی) انجام می‌شود تا وجود عفونت هلیکوباکتر پیلوری بررسی شده و احتمال بدخیمی (سرطانی بودن) رد شود. نتایج آندوسکوپی نه تنها به تشخیص دقیق زخم کمک می‌کند، بلکه مسیر درمان، شامل دارودرمانی یا تغییرات رژیم غذایی، و تفاوت زخم‌های معده با زخم‌های اثنی‌عشر را نیز مشخص می‌سازد.

در تصویر زیر، عکس زخم معده در اندوسکوپی را مشاهده می‌کنید:

سوزاندن زخم معده با اندوسکوپی

اگر زخم معده دچار خونریزی شدید شود، آندوسکوپی می‌تواند همزمان تشخیص و درمان را انجام دهد. پزشک با آندوسکوپ، نواحی خونریزی‌دهنده را مشاهده کرده و از روش‌هایی مانند سوزاندن زخم (ترمال کوآگولیشن) یا استفاده از ابزارهای مکانیکی برای توقف خونریزی استفاده می‌کند.

در صورتی که خونریزی با آندوسکوپی کنترل نشود یا زخم دچار سوراخ‌شدگی شود، جراحی اورژانسی لازم خواهد بود. همچنین، اگر زخم به عفونت هلیکوباکتر پیلوری مرتبط باشد، درمان دارویی ترکیبی شامل آنتی‌بیوتیک‌ها و مهارکننده‌های اسید معده توصیه می‌شود. پس از کنترل خونریزی، ممکن است پزشک یک آندوسکوپی پیگیری انجام دهد تا مطمئن شود زخم بهبود یافته و علائم زخم معده عود نکرده است.

این روش بر اساس مطالعات بالینی، روشی موثر و ایمن برای مدیریت خونریزی زخم‌های معده محسوب می‌شود و کمک می‌کند از جراحی‌های غیرضروری جلوگیری شود

عوارض سوزاندن زخم معده با اندوسکوپی

سوزاندن یا درمان زخم معده با آندوسکوپی معمولا ایمن است، اما مانند هر روش پزشکی ممکن است عوارضی ایجاد شود. این عوارض شامل خونریزی، سوراخ‌شدگی بافت دستگاه گوارش (نادر)، درد، نفخ و مشکلات موقتی در بلع است.

در بیشتر موارد، این عوارض گذرا و خفیف هستند، اما در صورت بروز درد شدید شکمی، تب، استفراغ خونی یا مدفوع تیره، لازم است فورا با پزشک تماس گرفته شود.

سرطان معده در طول آندوسکوپی چگونه به نظر می‌رسد؟

در آندوسکوپی، سرطان معده به صورت نواحی غیرطبیعی مشاهده می‌شود مانند توده‌های برجسته (اگزوفیتیک)، زخم‌های عمیق با لبه‌های نامنظم (اولسراتیو) یا نواحی صاف و ضخیم‌شده مخاطی.

در مراحل اولیه ممکن است این تغییرات بسیار کوچک و ظریف باشند، اما با استفاده از دوربین آندوسکوپی و نمونه‌برداری (بیوپسی) قابل تشخیص و تأیید هستند.

پزشکان چگونه آندوسکوپی را برای سرطان معده انجام می‌دهند؟

در این روش، پزشک یک لوله انعطاف‌پذیر به نام آندوسکوپ را از طریق دهان وارد بدن می‌کند. آندوسکوپ مجهز به دوربین و ابزارهای ویژه است که امکان مشاهده مستقیم مری، معده و اثنی‌عشر را فراهم می‌کند.

در صورت نیاز، پزشک می‌تواند از نواحی مشکوک نمونه کوچکی از بافت (بیوپسی) بردارد و آن را برای بررسی دقیق‌تر به آزمایشگاه ارسال کند.

پیش از انجام آندوسکوپی، معمولاً لازم است فرد حداقل ۶ ساعت ناشتا باشد و از مصرف مایعات شفاف حداقل ۲ ساعت قبل از روش خودداری کند.

در طول آندوسکوپی، بیمار معمولا تحت آرام‌بخشی قرار می‌گیرد تا ناراحتی نداشته باشد. پس از پایان کار و طی کردن دوره کوتاه ریکاوری، فرد می‌تواند به منزل بازگردد.

آندوسکوپی در تشخیص سرطان معده چقدر قابل اعتماد است؟

در یک مطالعه در سال ۲۰۲۳، پژوهشگران آندوسکوپی ویدیویی مرسوم را به عنوان استاندارد طلایی در تشخیص سرطان دستگاه گوارش فوقانی معرفی کردند. آن‌ها همچنین تأکید داشتند که این روش ابزاری بسیار مؤثر برای شناسایی سرطان معده و سایر انواع سرطان به شمار می‌رود.

همچنین ثابت شده است که نمونه‌برداری (بیوپسی) در حین آندوسکوپی نرخ بالایی از تشخیص سرطان را به همراه دارد. بر اساس این یافته‌ها، یک نمونه‌برداری می‌تواند حدود ۷۰ درصد از موارد سرطان معده را شناسایی کند، در حالی که انجام ۷ نمونه‌برداری دقت تشخیص را تا حدود ۹۸ درصد افزایش می‌دهد.

با این حال، پژوهشگران خاطرنشان کردند که مهارت و تجربه فردی که آندوسکوپی را انجام می‌دهد، نقش مهمی در تشخیص زودهنگام سرطان ایفا می‌کند.

مراقبت بعد از آندوسکوپی زخم معده

پس از آندوسکوپی زخم معده، بهتر است استراحت کنید و تا بهبود کامل، از رانندگی خودداری کنید. تغذیه را با غذاهای نرم و سبک مانند سوپ و پوره به تدریج آغاز کنید و از مصرف غذاهای تند، چرب، اسیدی و نوشیدنی‌های خیلی داغ یا سرد پرهیز کنید.

در صورتی که علائمی مانند درد شدید، استفراغ خونی، تب یا مدفوع سیاه بروز کرد، فورا با پزشک خود تماس بگیرید، زیرا ممکن است نشانه عوارض جدی باشد.

نکاتی که باید در مورد آندوسکوپی برای زخم معده بدانید

پزشکان ممکن است برای تشخیص و حتی کمک به درمان زخم معده از آندوسکوپی دستگاه گوارش فوقانی استفاده کنند. در این روش، متخصص یک آندوسکوپ را از طریق دهان وارد معده می‌کند.

آندوسکوپی دستگاه گوارش فوقانی یک روش کم‌تهاجمی محسوب می‌شود. در این فرآیند، پزشک با استفاده از آندوسکوپ، معده و بخش ابتدایی روده کوچک که به معده متصل است را بررسی می‌کند.

آندوسکوپ لوله‌ای باریک، بلند و انعطاف‌پذیر است که در انتهای خود دارای نور و دوربین می‌باشد.پزشکان از آندوسکوپی برای مشاهده دقیق‌تر داخل بدن استفاده می‌کنند.

در طول این بررسی، ممکن است از بخش‌های مختلف بدن عکس گرفته شود یا نمونه‌های بافتی (بیوپسی) برای تحلیل بیشتر برداشته شوند. گاهی اوقات، درمان نیز در همان زمان آندوسکوپی انجام می‌شود.

توصیه ای تیم دارو دات کام به شما

تیم دارو دات کام به شما توصیه می کند اگر دچار علائمی مانند درد مداوم شکم، کاهش وزن مزمن بی‌دلیل، استفراغ خونی، احساس سیری زودرس و یا کم خونی مقاوم به درمان می‌شوید، بهتر است مراجعه به پزشک و در صورت صلاحدید پزشک انجام آندوسکوپی را پشت گوش نیندازید.

تشخیص زودهنگام زخم یا سرطان معده می‌تواند روند درمان را بسیار آسان‌تر کرده و از بروز عوارض جدی پیشگیری کند.

سوالات متداول

آندوسکوپی چه نشانه‌هایی از سرطان معده را می‌تواند تشخیص دهد؟

آندوسکوپی نواحی غیرطبیعی مانند ضایعات، زخم‌ها یا توده‌ها در پوشش داخلی معده را نشان می‌دهد. اگر سرطان در لایه‌های عمیق‌تر باشد، پزشک ممکن است سونوگرافی آندوسکوپیک را برای بررسی دقیق‌تر توصیه کند.

آماده‌سازی برای آندوسکوپی معده چگونه است؟

معمولاً لازم است حداقل ۶ ساعت ناشتا باشید و از مصرف مایعات شفاف حداقل ۲ ساعت قبل از روش خودداری کنید. پزشک ممکن است دستورالعمل‌های خاصی درباره داروها یا شرایط پزشکی شما ارائه دهد.

چرا برای تشخیص زخم معده آندوسکوپی انجام می‌شود؟

آندوسکوپی دقیق‌ترین روش برای مشاهده مستقیم زخم، التهاب، خونریزی، پولیپ یا تومور در معده است و در صورت نیاز امکان نمونه‌برداری (بیوپسی) برای بررسی علت علائم فراهم می‌کند.

آیا آندوسکوپی زخم معده درد دارد؟

بیشتر بیماران درد شدید احساس نمی‌کنند، زیرا در طول آندوسکوپی معمولاً آرام‌بخشی خفیف داده می‌شود. ممکن است کمی فشار یا نفخ حس شود، اما معمولاً قابل تحمل است.

آندوسکوپی زخم معده چقدر طول می‌کشد؟

معمولا بین ۱۰ تا ۳۰ دقیقه طول می‌کشد، بسته به تعداد نواحی بررسی شده و انجام نمونه‌برداری یا درمان‌های کوچک همزمان. پس از آن، بیمار یک دوره کوتاه ریکاوری دارد و سپس می‌تواند به منزل بازگردد.