علت ترش کردن معده؛ چه عواملی باعث ایجاد آن میشود؟
ترش کردن معده یا رفلاکس اسید در اثر بازگشت اسید معده به مری ایجاد میشود و علائمی مانند سوزش سر دل، مزه تلخ در دهان، درد قفسه سینه و نفخ را به همراه دارد. این مشکل میتواند به دلیل عادات غذایی نامناسب، استرس یا بیماریهای زمینهای رخ دهد. در این مطلب از دارو دات کام به علل ترش کردن معده، علائم، داروهای درمانی و عوارض احتمالی ترش کردن معده میپردازیم تا با راهکارهای موثر، سلامت گوارش خود را بازیابید.
ترش کردن معده چیست؟
ترش کردن معده یا رفلاکس اسید، حالتی است که محتویات اسیدی معده از طریق مری به سمت گلو برمیگردد. این اتفاق معمولا به دلیل ضعف عضله تحتانی مری رخ میدهد و علائمی مانند سوزش سر دل، مزه تلخ در دهان و درد قفسه سینه ایجاد میکند.
ترش کردن معده با چه علائمی همراه است؟
ترش کردن معده میتواند با علائم متفاوتی همراه باشد. رایجترین علائم ترش کردن معده شامل موارد زیر هستند:
- سوزش سر دل
- نفخ
- گاز
- درد شکم
- حالت تهوع
- آروغ زدن
- رفلاکس اسید
- استفراغ
- احساس سوزش بین جناغ سینه و ناف
- احساس سیری شدید
- مزه تلخ دهان
علائم ترش کردن معده بعد از غذا خوردن رخ میدهد.
برای آشنایی با مواد غذایی و خوراکیهای مفید در کاهش نفخ شکم، میتوانید مطلب زیر را مطالعه کنید:
علت ترش کردن مداوم معده چیست؟
دلایل زیادی برای ترش کردن معده وجود دارد. اغلب، ترش کردن معده ناشی از عوامل موقتی و یکباره است. به عنوان مثال، معمولاً بعد از خوردن وعده غذایی که بسیار بزرگتر یا سنگینتر از وعده غذایی معمول شماست، ترش کردن معده را تجربه میکنید. سایر علل ترش کردن معده میتواند شامل موارد زیر باشد:
- مصرف غذاهای چرب و سنگین: این غذاها دیر هضم میشوند و معده را برای مدت طولانیتری پر نگه میدارند.
- خوردن فلفل و ادویهجات تند: این مواد میتوانند دیواره معده را تحریک کنند.
- مصرف نوشیدنیهای اسیدی: مانند آب پرتقال و گوجهفرنگی.
- نوشیدن قهوه و نوشابههای گازدار: کافئین و گاز موجود در این نوشیدنیها باعث شل شدن عضله بین مری و معده میشوند.
- مصرف شکلات و نعناع: این مواد نیز میتوانند باعث شل شدن اسفنکتر مری شوند.
- خوابیدن بلافاصله بعد از غذا: بهتر است تا ۲ تا ۳ ساعت بعد از غذا دراز نکشید.
- خوردن غذای زیاد در یک وعده: به جای وعدههای سنگین، وعدههای کمحجم و متعدد بخورید.
- سیگار کشیدن و مصرف الکل: این عوامل به شدت به دستگاه گوارش آسیب میزنند.
- چاقی و اضافه وزن: فشار ناشی از چاقی بر معده میتواند باعث برگشت اسید شود.
- استرس و اضطراب: فشارهای عصبی میتوانند ترشح اسید معده را افزایش دهند.
- بارداری: به دلیل فشار جنین به معده و تغییرات هورمونی اسید به سمت مری بازمیگردد.
- پوشیدن لباسهای تنگ: لباسهای تنگ کمر فشار زیادی به شکم وارد میکنند.
- بیماریهای گوارشی: مانند سندرم روده تحریکپذیر (IBS) یا گاستروپارزی
علت ترش کردن معده در کودکان
ترش کردن معده کودک میتواند دلایل مختلفی داشته باشد. مهمترین علل آن عبارتند از:
- نارسایی سیستم گوارشی: در نوزادان و شیرخواران، عضله بین مری و معده هنوز به طور کامل رشد نکرده و ممکن است به درستی بسته نشود.
- تغذیه با شیر مادر یا شیرخشک: پر شدن سریع معده یا حساسیت به پروتئین موجود در شیر میتواند باعث برگشت شیر شود.
- خوابیدن پس از خوردن غذا: خوابیدن کودک بلافاصله بعد از شیر خوردن و در حالت خوابیده باعث برگشت محتویات معده به مری میشود.
- مصرف غذاهای محرک: در کودکان خوردن غذاهای چرب، تند، شکلات یا نوشابههای گازدار با رفلاکس همراه است.
- چاقی و اضافه وزن: فشار بیش از حد بر معده میتواند باعث برگشت اسید شود.
- یبوست: پر بودن رودهها میتواند فشار به معده وارد کرده و باعث رفلاکس شود.
- سنگینی معده: پر شدن بیش از حد معده با رفلاکس و برگشت اسید همراه است.
- عوامل مادرزادی: در موارد نادر، ممکن است مشکلات آناتومیک در دستگاه گوارش وجود داشته باشد.
ترش کردن معده در بارداری
ترش کردن معده در اوایل بارداری عمدتا به دلیل تغییرات هورمونی و فیزیکی رخ میدهد. افزایش سطح هورمونهایی مانند پروژسترون باعث شل شدن عضلات، از جمله دریچه بین مری و معده میشود که اجازه میدهد اسید به سمت بالا برگردد. همچنین در ماههای آخر بارداری، رشد جنین و بزرگ شدن رحم فشار زیادی به معده وارد میکند و محتویات آن را به سمت مری هل میدهد. این عوامل در کنار تغییرات گوارشی باعث سوزش سر دل و ناراحتی مادر میشوند.
ترش کردن معده با چه عوارضی همراه است؟
اگر ترش کردن معده و رفلاکس اسید به صورت مزمن و طولانیمدت ادامه پیدا کند و درمان نشود، میتواند باعث عوارض زیر شود:
- التهاب مری: اسید مداوم میتواند دیواره مری را ملتهب، متورم و دردناک کند که در صورت عدم درمان منجر به زخم مری میشود.
- انسداد مری: زخمهای ناشی از اسید پس از بهبود، بافت اسکار ایجاد میکنند که باعث باریک شدن مری و مشکل در بلع غذا میشود.
- مری بارت: تغییر در بافت پوششی مری که در پاسخ به تماس مداوم با اسید رخ میدهد. این وضعیت خطر ابتلا به سرطان مری را افزایش میدهد.
- زخمهای گوارشی: اسید میتواند در مری یا معده زخمهای باز و دردناک ایجاد کند که ممکن است خونریزی کنند.
- مشکلات تنفسی و دندانی: ورود اسید به گلو و دهان میتواند باعث پوسیدگی دندان، بوی بد دهان و التهاب لثه شود.
- التهاب حنجره: برگشت اسید میتواند به تارهای صوتی آسیب زده و باعث خشونت صدا و گلو درد مزمن شود.
درمان ترش کردن معده
برخی از داروهای بدون نسخه و تجویزی میتوانند علائم رفلاکس اسید و سوء هاضمه را کاهش دهند. داروهای درمان ترش کردن معده شامل موارد زیر هستند:
- آنتیاسیدها: داروهایی مانند هیدروکسید منیزیم و کربنات کلسیم که اسید معده را خنثی کرده و تسکین فوری ایجاد میکنند.
- مسدودکنندههای H2: داروهایی مانند فاموتیدین و سایمتیدین که ترشح اسید را کاهش میدهند.
- مهارکنندههای پمپ پروتون (PPIs): داروهای قویتری مانند امپرازول، پانتوپرازول و ازومپرازول که تولید اسید را برای مدت طولانیتری متوقف میکنند.
- داروهای پروکینتیک: مانند متوکلوپرامید یا دومپریدون که به تخلیه سریعتر معده و جلوگیری از برگشت اسید کمک میکنند.
برخی از این داروها ممکن است نامهای تجاری مختلفی نیز داشته باشند.
جلوگیری از ترش کردن معده
تغییر سبک زندگی میتواند به کاهش علائم یا جلوگیری از علائم کمک کند. برای پیشگیری از ترش کردن معده اقدامات زیر را انجام دهید:
- از خوردن غذاهای چرب، اسیدی یا تند پرهیز کنید.
- از مصرف کافئین، الکل و نوشیدنیهای گازدار خودداری کنید.
- به جای سه وعده غذایی بزرگ، پنج یا شش وعده غذایی کوچک در روز بخورید.
- از داروهای مسکن مانند آسپرین، ایبوپروفن و ناپروکسن سدیم خودداری کنید.
- به طور منظم ورزش کنید و وزن سالم خود را حفظ کنید.
- اگر سیگار میکشید، سیگار را ترک کنید.
- در صورت امکان از عوامل استرسزا دوری کنید.
- برای کمک به مدیریت استرس، مدیتیشن یا سایر تمرینات ذهن آگاهی را انجام دهید.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
یک بار سوزش معده معمولا جای نگرانی ندارد و با روشهای درمان خانگی سوزش معده میتوانید آن را مدیریت کنید. اما در صورت مواجهه با علائم زیر حتما باید به پزشک مراجعه کرد:
- تکرار زیاد علائم: اگر علائم بیش از دو بار در هفته رخ دهد و با داروهای بدون نسخه بهبود نیابد.
- اختلال در بلع: اگر احساس میکنید غذا یا مایعات در گلو گیر میکند یا بلع برایتان دشوار شده است.
- کاهش وزن بیدلیل: اگر بدون رژیم گرفتن وزن کم میکنید.
- استفراغ مکرر: به خصوص اگر استفراغ خونی باشد یا رنگ قهوهای شبیه دانه قهوه داشته باشد.
- کمخونی: اگر آزمایش خون نشاندهنده کمخونی باشد.
- سوزش معده جدید در سن بالا: اگر بالای ۵۰ سال دارید و تازه این علائم شروع شده است.
- خشونت صدا یا سرفههای مزمن: که با درمانهای معمول بهبود نمییابد.
چه زمانی باید به اورژانس مراجعه کرد؟
اگر فرد سوزش معده همراه با علائم زیر را تجربه میکند، باید به اورژانس مراجعه کند.
توصیهای از تیم دارو دات کام به شما
ترش کردن معده اگرچه ناخوشایند است، اما با رعایت اصول تغذیهای و سبک زندگی سالم قابل کنترل خواهد بود. برای پیشگیری از این عارضه، مصرف غذاهای چرب، تند و نوشیدنیهای گازدار را کاهش دهید، وعدههای غذایی سبک و متعدد بخورید و بلافاصله بعد از غذا دراز نکشید. همچنین مدیریت استرس و ترک سیگار نقش مهمی در بهبود سلامت گوارش دارد. اگر علائم شما بیش از دو بار در هفته تکرار میشود یا با کاهش وزن و مشکل در بلع همراه است، حتما برای بررسی دقیقتر و جلوگیری از عوارض جدی به پزشک مراجعه کنید.
سوالات متداول
ترش کردن معده در اوایل بارداری طبیعی است؟
بله این عارضه به دلیل تغییرات هورمونی و فیزیکی رخ میدهد.
علت ترش کردن بعد از غذا نشانه چیست؟
ترش کردن بعد از غذا معمولا نشانه بازگشت اسید معده به مری است که به دلیل پر شدن بیش از حد معده، خوردن غذاهای چرب یا تند و خوابیدن بلافاصله پس از صرف غذا رخ میدهد.
ترش کردن زیاد معده در بارداری برای جنین خطرناک است؟
خیر، ترش کردن معده در بارداری معمولا برای جنین خطرناک نیست، فقط میتواند برای مادر آزاردهنده باشد. مادر باید برای دریافت توصیههای لازم با پزشک مشورت کند تا بتواند علائم را کنترل کند.
ابتلای همزمان به ترش کردن معده و اسهال نشانه چیست؟
این اتفاق میتواند در اثر ابتلا به عفونتهای گوارشی، سندرم روده تحریکپذیر یا قرار داشتن در معرض استرس و اضطراب رخ دهد.
ابتلای همزمان به ترش کردن معده و سردرد نشانه چیست؟
سندرم روده تحریکپذیر، عفونت هلیکوباکتر، بارداری، استرس و اضطراب و مسمومیت غذایی میتوانند با ترش کردن معده و سردرد همراه باشند.
مطالب این مقاله صرفاً جهت اطلاعرسانی است و هرگز جایگزین توصیه، تشخیص یا درمان پزشک متخصص نمیشود. قبل از هرگونه تصمیم درمانی، ابتدا با پزشک خود مشورت کنید.
نظرات