دیابت نوع ۱؛ راهنمای جامع از تشخیص و علائم تا جدیدترین روشهای درمان
دیابت نوع 1، یک بیماری خودایمنی و مزمن است که در اثر آن، سیستم ایمنی، سلولهای بتای پانکراس را تخریب میکند و در نتیجه، در بدن انسولین کافی تولید نمیشود.
در دیابت نوع یک که دیابت وابسته به انسولین هم نامیده میشود، افزایش قند خون و نیاز به مدیریت همیشگی آن با تزریق انسولین، داشتن رژیم غذایی مناسب و پیروی از سبک زندگی سالم، یک الزام مادامالعمر است.
این بیماری معمولا در دوران کودکی یا نوجوانی شروع میشود اما ممکن است در بزرگسالی هم با علائمی همچون تشنگی زیاد، ادرار مکرر، کاهش وزن یا خستگی شدید نیز ظاهر شود.
در این مقاله از دارو دات کام، همه آنچه باید درباره این بیماری بدانید را توضیح دادهایم؛ با ما همراه باشید.
- دیابت نوع ۱ چیست؟
- دیابت نوع یک خطرناک است یا نوع دو؟
- تفاوت دیابت نوع 1 و دیابت نوع 2 چیست؟
- میزان قند خون در دیابت نوع یک باید چقدر باشد؟
- علائم دیابت نوع یک چیست؟
- چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنم؟
- علت دیابت نوع یک چیست؟
- عوارض دیابت نوع یک در بزرگسالان چیست؟
- برای درمان دیابت نوع یک به چه پزشکی مراجعه کنم؟
- دیابت نوع 1 چگونه تشخیص داده میشود؟
- آیا درمانی برای دیابت نوع یک وجود دارد؟
- آیا دیابت نوع 1 قابل پیشگیری است؟
- مراقبت از کودک مبتلا به دیابت نوع ۱
دیابت نوع ۱ چیست؟
دیابت نوع یک، یک بیماری خودایمنی مزمن (مادامالعمر) است که مانع از تولید انسولین توسط لوزالمعده (پانکراس) میشود. انسولین، هورمونی مهم است که میزان گلوکز (قند) در خون را تنظیم میکند. در شرایط عادی، انسولین به این صورت عمل میکند:
- بدن، غذای مصرفی را به گلوکز (قند) تجزیه میکند که منبع اصلی انرژی بدن است.
- گلوکز وارد جریان خون میشود و این سیگنالی به لوزالمعده برای ترشح انسولین میفرستد.
- انسولین به گلوکز موجود در خون کمک میکند وارد سلولهای عضلانی، چربی و کبد شود تا برای انرژی استفاده شده یا برای استفاده بعدی ذخیره شود.
- وقتی گلوکز وارد سلولها میشود و سطح آن در خون کاهش مییابد، لوزالمعده ترشح انسولین را متوقف میکند.
اگر انسولین کافی وجود نداشته باشد، قند بیش از حد در خون تجمع مییابد و باعث هایپرگلیسمی (قند خون بالا) میشود. در این حالت، بدن نمیتواند از غذای مصرفی برای تولید انرژی استفاده کند. این وضعیت در صورت عدم کنترل، میتواند منجر به عوارض جدی یا حتی مرگ شود.
افراد مبتلا به دیابت نوع ۱، به تزریق روزانه انسولین مصنوعی نیاز دارند. این نوع از دیابت، کمتر از دیگر انواع این بیماری شایع است و حدود ۵ تا ۱۰% از مبتلایان به دیابت را شامل میشود.
دیابت نوع یک را با چه نامهای دیگری میشناسند؟
دیابت نوع 1 را با اسامی زیر نیز میشناسند:
- دیابت وابسته به انسولین
- دیابت شروعشده در کودکی
- دیابت جوانی
- قند خون بالا
دیابت نوع 1 چه کسانی را تحت تأثیر قرار میدهد؟
به صورت کلی، دیابت نوع یک در مردان و زنان به یک میزان رخ میدهد. داشتن والد، خواهر یا برادری با دیابت نوع یک، خطر ابتلا را افزایش میدهد اما این شرط ضروری نیست.
سن ابتلا به دیابت نوع ۱
دیابت نوع ۱ میتواند در هر سنی رخ دهد، اما شایعترین سنین تشخیص در کودکان ۴ تا ۶ سال و ۱۰ تا ۱۴ سال است. در میان بزرگسالان، ۶۲ درصد موارد در افراد بالای ۲۰ سال تشخیص داده میشود.
دیابت نوع یک خطرناک است یا نوع دو؟
به طور کلی میتوان گفت که دیابت نوع ۱ خطرناکتر است چون در اثر این بیماری، بدن اصلا انسولین تولید نمیکند و فرد از کودکی به انسولین خارجی وابسته میشود. منشا این نوع از دیابت، ژنتیکی و خودایمنی است و هنوز درمان قطعی برای آن پیدا نشده است.
در مقابل، دیابت نوع ۲ با تغییر سبک زندگی، رژیم غذایی سالم و فعالیت بدنی قابل مدیریت و حتی پیشگیری است. با این حال، هر دو نوع اگر کنترل نشوند، عوارض شدید و خطرناکی به همراه دارند.
برای آشنایی با پیامدهای مهم ناشی از قند خون بالا، میتوانید مطلب زیر را مطالعه کنید:
تفاوت دیابت نوع 1 و دیابت نوع 2 چیست؟
در حالی که دیابت نوع یک و نوع ۲ هر دو دیابت قندی (برخلاف دیابت بیمزه) هستند و منجر به هیپرگلیسمی (قند خون بالا) میشوند، اما با یکدیگر متفاوتاند. در دیابت نوع ۲، لوزالمعده به اندازه کافی انسولین تولید نمیکند یا به دلیل مقاومت به انسولین، بدن همیشه از انسولین به درستی استفاده نمیکند. عواملی همچون سبک زندگی، از جمله چاقی و بیتحرکی و همچنین عوامل ژنتیکی میتوانند به ایجاد دیابت نوع ۲ کمک کنند.
درحالیکه، در دیابت نوع ۱، لوزالمعده هیچ انسولینی تولید نمیکند و این به دلیل واکنش خودایمنی است. دیابت نوع ۲ بیشتر بزرگسالان مسنتر را تحت تأثیر قرار میدهد؛ اگرچه در کودکان نیز دیده میشود. دیابت نوع یک معمولا در کودکان یا بزرگسالان جوان ظاهر میشود، اما افراد در هر سنی ممکن است به آن مبتلا شوند.
دیابت نوع ۲ بسیار شایعتر از دیابت نوع یک است.
میزان قند خون در دیابت نوع یک باید چقدر باشد؟
محدوده قند خون برای افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ را در جدول زیر آوردهایم:
| بازه سنی | محدوده قند خون نرمال |
| بزرگسالان | ناشتا ۸۰ تا ۱۳۰ میلیگرم بر دسیلیتر
۱ تا ۲ ساعت پس از غذا کمتر از ۱۸۰ mg/dL |
| کودکان زیر ۱۸ سال | ناشتا ۹۰ تا ۱۳۰ mg/dL
شب ۹۰ تا ۱۵۰ mg/dL |
| زنان باردار | ناشتا کمتر از ۹۰ میلیگرم بر دسیلیتر
۱ ساعت پس از غذا ۱۴۰ mg/dL یا کمتر ۲ ساعت پس از غذا ۱۲۰ mg/dL یا کمتر |
علائم دیابت نوع یک چیست؟
علائم دیابت نوع ۱، معمولا به صورت خفیف شروع میشوند و به تدریج طی چند روز، چند هفته یا چند ماه، بدتر یا شدیدتر میشوند. بدتر شدن تدریجی علائم دیابت، به این دلیل است که به مرور زمان سلولهای بتای پانکراس کمتر و کمتر انسولین تولید میکنند. علائم دیابت نوع ۱ شامل موارد زیر هستند:
- تشنگی بیش از حد
- ادرار مکرر، از جمله پر شدن مکرر پوشک در نوزادان و شبادراری در کودکان
- گرسنگی بیش از حد
- کاهش وزن بدون دلیل
- خستگی
- تاری دید
- بهبود آهسته زخمها و بریدگیها
- عفونتهای مخمری واژینال
با دیدن این علائم، ضروری است که هرچه سریعتر به دکتر غدد یا متخصص داخلی مراجعه کنید. اگر تشخیص به تأخیر بیفتد، دیابت نوع یک درماننشده میتواند به دلیل عارضهای به نام کتواسیدوز مرتبط با دیابت (DKA) تهدیدکننده زندگی باشد.
برای آشنایی با اصول تغذیهای مؤثر در مدیریت دیابت نوع ۱، میتوانید مطلب زیر را مطالعه کنید:
علائم دیابت نوع یک در کودکان
علائم دیابت نوع ۱ در کودکان یا دیابت وابسته به انسولین در کودکان عبارتند از:
- شب ادراری یا تکرر ادرار
- کاهش وزن
- احساس ضعف و خستگی
- گرسنگی یا تشنگی مکرر
- تغییرات خلقی
- تاری دید
علائم دیابت نوع ۱ و بارداری
علائم دیابت نوع 1در زنان باردار، شامل فشار خون بالا، از دست دادن بینایی و بروز بیماری کلیوی است. با وجود این نشانهها در زنان باردار، باید تحت نظر مستمر پزشک قرار بگیرند تا بارداری سالم و وضع حملی بیمشکل داشته باشند.
علائم دیابت نوع یک در مردان
مردان در صورت ابتلا به دیابت نوع 1 علائم زیر را تجربه میکنند:
- تکرر ادرار
- اختلال نعوظ
- ناتوانی در کنترل ادرار
- خستگی و بیحالی
- احساس تشنگی مفرط
- گرسنگی شدید
- اضافه وزن ناخواسته
- سوزن سوزن شدن دستها و پاها
- عفونتهای پوستی
علائم دیابت نوع یک در زنان
مهمترین علائم دیابت یک در زنان شامل موارد زیر هستند:
- عفونتهای واژن قارچی مکرر
- خشکی دهان
- تکرر ادرار
- اختلالات قاعدگی
- خارش واژن
- سوزش ادرار
- اضافه وزن ناخواسته
- احساس تشنگی مکرر
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنم؟
اگر شما یا فرزندتان علائم زیر را تجربه میکنید، در اسرع وقت به پزشک غدد مراجعه کنید:
- قند خون بالاتر از اهداف تعیینشده بین شما و پزشک
- بیحسی، گزگز یا درد در پاها یا ساقها
- مشکلات بینایی
- زخم یا عفونت در پا
- احساس افسردگی یا اضطراب مکرر
- علائم پایین بودن قند خون (ضعف یا خستگی، لرزش، تعریق، تحریکپذیری، مشکل در تمرکز، تپش قلب، دوبینی یا تاری دید، احساس ناآرامی)
- علائم بالا بودن قند خون (تشنگی، تاری دید، خشکی پوست، ضعف یا خستگی، تکرر ادرار)
- نتایج قند خون کمتر از ۷۰ میلیگرم/دسیلیتر (۳.۹ میلیمول/لیتر)
در صورتی که دیابت تشخیص داده شده دارید، باید در طول زندگی چندین بار در سال به متخصص غدد درونریز خود مراجعه کنید تا مطمئن شوید مدیریت دیابت شما به خوبی عمل میکند.
برای آشنایی با عوامل مؤثر در ابتلا به دیابت، میتوانید مطلب زیر را مطالعه کنید:
علت دیابت نوع یک چیست؟
اگرچه دانشمندان هنوز علت دقیق دیابت نوع ۱ را نمیدانند، اما معتقدند که نقش ژنتیک بسیار موثر است؛ به طوری که خطر ابتلا به این بیماری بدون سابقه خانوادگی حدود ۰.۴ درصد است.
If your biological mother has Type 1 diabetes, your risk is 1% to 4%, and your risk is 3% to 8% if your biological father has it. If both of your biological parents have Type 1 diabetes, your risk of developing the condition is as high as 30%.
اگر مادر شما دیابت نوع ۱ داشته باشد، خطر ابتلا برای شما ۱٪ تا ۴٪ و اگر پدر مبتلا باشد، خطر شما ۳٪ تا ۸٪ است. اگر هر دو والد بیولوژیکی شما دیابت نوع ۱ داشته باشند، خطر ابتلا به این بیماری تا ۳۰٪ افزایش مییابد. (منبع)
دانشمندان معتقدند که اگر شما از نظر ژنتیکی مستعد ابتلا به دیابت نوع یک باشید، عوامل خاصی مانند ویروس یا سموم محیطی میتوانند سیستم ایمنی را تحریک کنند تا به سلولهای لوزالمعده حمله کند.
از طرفی، در سالهای اخیر عوامل مختلفی مانند عفونتهای دوران کودکی، روش زایمان، شیردهی، رژیم غذایی و قرار گرفتن در معرض میکروبها و آلایندههای محیطی در افزایش شیوع دیابت نوع یک نقش داشتهاند.
تغییرات در میکروبیوم روده نیز با دیابت نوع یک مرتبط است. همچنین عوامل سبک زندگی مانند چاقی و رژیم غذایی ناسالم، که معمولا با دیابت نوع ۲ مرتبط هستند، ممکن است در ایجاد خودایمنی و ابتلا به دیابت نوع یک نیز نقش داشته باشند.
آیا دیابت نوع یک ارثی است؟
دیابت نوع ۱ میتواند ارثی باشد. افراد معمولا عوامل خطر را از هر دو والد به ارث میبرند، اما عوامل محیطی مثل ویروسها، آبوهوای سرد و رژیم غذایی نیز در بروز آن نقش دارند. در ادامه، تمامی احتمالاتی را که در ارثی بودن ابتلای به این بیماری نقش دارند، بررسی خواهیم کرد:
- در خانوادههایی که پدر مبتلا به دیابت نوع یک است، احتمال ابتلای فرزند به این بیماری ۱ در ۱۷ است.
- اما اگر مادر به دیابت نوع یک مبتلا باشد، این احتمال بسته به سن او در زمان تولد فرزند متفاوت است؛ اگر مادر پیش از ۲۵ سالگی زایمان کرده باشد، احتمال ابتلای فرزند ۱ در ۲۵ است و اگر پس از ۲۵ سالگی زایمان کرده باشد، این احتمال به ۱ در ۱۰۰ کاهش مییابد.
- علاوه بر این، اگر فرد پیش از ۱۱ سالگی به دیابت نوع یک مبتلا شده باشد، خطر ابتلای فرزندش دو برابر میشود.
- در مواردی که هر دو والد (پدر و مادر) به دیابت نوع یک مبتلا هستند، خطر ابتلای فرزند به این بیماری بین ۱ در ۱۰ تا ۱ در ۴ است.
عوامل خطر ابتلا به دیابت نوع ۱ چیست؟
عوامل متعددی خطر ابتلا به دیابت نوع یک را افزایش میدهند. از مهمترین این عوامل میتوان به سابقه خانوادگی، عفونتهای ویروسی، قرار گرفتن در معرض آلودگیهای محیطی، عدم شیرخوارگی در دوران کودکی، سن و چاقی اشاره کرد.
عوارض دیابت نوع یک در بزرگسالان چیست؟
دیابت نوع ۱ کنترلنشده و قند خون بالا (هیپرگلیسمی)، میتواند به دلیل جریان خون در سراسر بدن، به اندامها و بافتهای مختلف آسیب برساند و عوارض جدی به همراه داشته باشد. عوارض احتمالی دیابت نوع یک شامل موارد زیر هستند:
- مشکلات چشمی، مانند رتینوپاتی مرتبط با دیابت، ادم ماکولای مرتبط با دیابت، آبمروارید و گلوکوم
- مشکلات پا، از جمله زخمها و عفونتهایی که میتوانند به گانگرن منجر شوند
- بیماریهای قلبی
- فشار خون بالا
- بیماری کلیوی
- مشکلات سلامت دهان
- نوروپاتی مرتبط با دیابت (آسیب عصبی)
- بیماریهای پوستی، مانند پوست خشک، عفونتهای باکتریایی و قارچی و درموپاتی مرتبط با دیابت
- سکته مغزی
از عوارض دیابت نوع 1 در مردان میتوان به مشکلات جنسی بهویژه اختلال در نعوظ اشاره کرد. همچنین زنان با کاهش میل جنسی و خشکی واژن مواجه میشوند.
عوارض دیابت نوع یک در کودکان
کودکان در صورت ابتلا به دیابت با نوسانات شدید قند خون مواجه میشوند. احتمال ابتلا به هیپوگلیسمی و کتواسیدوز دیابتی در کودکان مبتلا به دیابت بسیار زیاد است. این کودکان در صورت ابتلا به این شرایط، عوارض کوتاهمدت و بلندمدت زیر را تجربه میکنند:
- تپش قلب
- تعریق
- رنگپریدگی
- خوابآلودگی
- کاهش وزن
- گیجی
- اضطراب
- میکرواسکولار (تخریب عروق خونی کوچک)
- ماکرواسکولار (تخریب عروق خونی بزرگ)
چه زمانی باید به اورژانس مراجعه کنم؟
- درد یا فشار در قفسه سینه، تنگی نفس یا سایر علائم آنژین
- از دست دادن هوشیاری
- تشنج
همچنین علائم زیر که مربوط به کتواسیدوز دیابتی هستند نیاز به اقدامات اورژانسی دارند:
- بوی میوهای نفس
- تهوع و استفراغ
- درد شکمی
- تنفس سریع
- گیجی
- خوابآلودگی
- از دست دادن هوشیاری
برای درمان دیابت نوع یک به چه پزشکی مراجعه کنم؟
برای دیابت نوع یک، باید به متخصص غدد درونریز، یعنی پزشکی که در درمان بیماریهای مرتبط با هورمونها تخصص دارد مراجعه کنید. برخی از متخصصان غدد در دیابت تخصص دارند. اگر فرزند شما دیابت نوع ۱ دارد، باید به متخصص غدد کودکان مراجعه کنید.
دیابت نوع 1 چگونه تشخیص داده میشود؟
تشخیص دیابت نوع ۱ نسبتا ساده است. اگر فردی علائم دیابت نوع یک داشته باشد، آزمایشهای زیر انجام میشوند:
| نوع آزمایش | موارد مورد بررسی |
| آزمایش قند خون دیابت | بررسی میزان گلوکز در خون به صورت تصادفی(RBS) یا ناشتا(FBS). |
| آزمایش هموگلوبین (A1c) | بررسی میانگین قند خون طی ۳ ماه گذشته. |
| آزمایش آنتیبادی | بررسی وجود آنتیبادیهای خودایمنی برای افتراق نوع ۱ از نوع ۲. |
| آزمایشهای تکمیلی |
پنل متابولیک پایه برای بررسی وضعیت کلی بدن |
| آزمایش ادرار برای بررسی وجود و میزان کتون ادرار | |
| گازهای خون شریانی (ABG) برای بررسی اسیدیته خون |
آیا درمانی برای دیابت نوع یک وجود دارد؟
در حال حاضر درمان قطعی دیابت نوع 1 ممکن نیست؛ اما میتوان این بیماری را کنترل کرد. افراد مبتلا باید روزانه چند بار انسولین مصنوعی دریافت کنند و قند خون خود را در محدوده طبیعی نگه دارند. از آنجا که عوامل مختلفی بر سطح قند خون شما تأثیر میگذارند، مدیریت دیابت نوع یک پیچیده و بسیار فردی است.
3 رکن مدیریت دیابت نوع ۱ عبارتند از:
- انسولین
- مانیتورینگ قند خون
- شمارش کربوهیدرات
در ادامه با هر یک از این موارد بهطور کامل آشنا میشویم:
1. نظارت بر قند خون
کنترل قند خون برای افراد مبتلا به دیابت نوع یک حیاتی است و دو روش اصلی برای این کار وجود دارد:
- گلوکومتر: با سوراخ کردن انگشت و قرار دادن خون روی نوار تست، سطح قند خون در آن لحظه را نشان میدهد. این روش ارزانتر است، اما فقط قند خون فعلی را گزارش میدهد.
- نظارت مداوم گلوکز (CGM): حسگری زیر پوست قرار میگیرد (هر ۷ تا ۱۴ روز یک بار) و بهطور مداوم قند خون را ثبت میکند. CGM گرانتر از گلوکومترهای انگشتی است؛ اما اطلاعات کاملتری از جمله روند تغییرات قند خون و هشدارهای پایین یا بالای قند خون ارائه میدهد.
محدوده هدف قند خون توسط پزشک تعیین میشود و به عواملی مانند سن، سبک زندگی و سلامت کلی فرد بستگی دارد.
2. شمارش کربوهیدرات
مدیریت دیابت نوع ۱ به طور قابل توجهی به شمارش واحد کربوهیدرات مصرفی بستگی دارد. کربوهیدراتهای موجود در غذاهایی مانند غلات، شیرینیها، حبوبات و شیر، پس از هضم به گلوکز تبدیل شده و باعث افزایش قند خون میشوند. بنابراین، افراد مبتلا به دیابت نوع یک باید هنگام مصرف کربوهیدراتها، دوز مناسب انسولین را تزریق کنند.
شمارش کربوهیدرات شامل محاسبه گرم کربوهیدرات در وعدههای غذایی (از طریق برچسبهای تغذیهای) و تطبیق آن با دوز انسولین است. این کار با استفاده از نسبت انسولین به کربوهیدرات انجام میشود که مقدار انسولین مورد نیاز برای مدیریت قند خون پس از مصرف کربوهیدرات را تعیین میکند.
این نسبت برای هر فرد متفاوت است و ممکن است در زمانهای مختلف روز نیز تغییر کند. متخصص غدد درونریز در تعیین این نسبت به شما کمک خواهد کرد.
3. تزریق انسولین
انسولین مصنوعی در انواع مختلفی وجود دارد که هر کدام با سرعت و مدت زمان اثرگذاری متفاوتی عمل میکنند. ممکن است نیاز به استفاده از چند نوع انسولین داشته باشید. هزینه هر نوع با دیگری متفاوت است، بنابراین مشورت با متخصص غدد درونریز برای انتخاب انسولین مناسب ضروری است.
مقدار انسولین مورد نیاز روزانه به عوامل مختلفی مانند وزن، سن، سطح فعالیت بدنی، رژیم غذایی و سطح قند خون بستگی دارد. علاوه بر دوز پایه، تزریق انسولین هنگام غذا خوردن و برای کنترل قند خون بالا نیز لازم است.
از تفاوت انسولینها در دیابت نوع ۱ روش مصرف آنها است که به شکلهای تزریق وریدی و زیرجلدی و استنشاقی انجام میشود. در جدول زیر به این روشها اشاره کردهایم:
| روش مصرف | توضیح |
| تزریقهای روزانه متعدد (MDI) | استفاده از ویال و سرنگ برای تزریق به بافت چربی شکم، بازو، ران یا باسن. |
| قلم انسولین | قلمهای از پیش پرشده با سوزنهای یکبارمصرف، راحتتر و مناسب برای افراد با بینایی ضعیف. |
| پمپ انسولین | دستگاهی برای تحویل مداوم انسولین از طریق کاتتر در شکم یا سایر نواحی بدن. |
| انسولین استنشاقی | استنشاق از طریق دهان، با اثرگذاری سریعتر. |
مقدار انسولین مورد نیاز در طول زندگی و در شرایط خاص مانند بلوغ، بارداری یا مصرف داروهای استروئیدی تغییر میکند. بنابراین، مراجعه منظم به متخصص غدد درونریز (حداقل سه بار در سال) برای تنظیم دوز و مدیریت دیابت را باید جدی بگیرید.
برای آشنایی با مفهوم تست انسولین و شیوه تفسیر نتایج آن، میتوانید مطلب زیر را مطالعه کنید:
آیا بدون تزریق انسولین میتوان دیابت نوع ۱ را درمان کرد؟
مدیریت و کنترل دیابت نوع 1 با تزریق انسولین ممکن است. درمانهای خانگی همچون داشتن رژیم غذایی خاص، مصرف آب کافی و مصرف درست کربوهیدرات بهعنوان درمان مکمل محسوب شده و جایگزین درمان دارویی نیستند.
جدیدترین درمان دیابت نوع ۱ در کودکان و بزرگسالان
در جدیدترین یافتههای درمانی دیابت نوع یک، سلولهای بنیادی میتوانند با تولید هورمونهای خاص، انسان را از تزریق مداوم انسولین بینیاز کنند. این هورمونها با تولید انسولین طبیعی به درمان این تیپ دیابت میپردازند. این شیوه درمانی روی مطالعات غیرانسانی موفق بوده و تحقیقات روی نمونههای انسانی ادامه دارد.
درمان دیابت نوع ۱ با سلولهای بنیادی
مطالعات روی درمان دیابت نوع 1 با سلولهای بنیادی همچنان ادامه دارد. یکی از این سلولهای بنیادی، سلولهای بنیادی مزانشیمی هستند که به تقویت سیستم ایمنی میپردازند. این سلولهای بنیادی در بافت بند ناف و مغز استخوان وجود دارند.
درمان دیابت نوع ۱ با گانودرما
طبق شواهد یافت شده، قارچ گانودرما با کاهش غلظت قند خون بهعنوان یک درمان کمکی برای درمان دیابت نوع یک شناخته شده است. این قارچ، غده لوزالمعده را برای تولید انسولین تحریک کرده و در نتیجه تولید انسولین بیشتر، گلوکز موجود در خون صرف تولید انرژی برای اندامهای بدن میشود.
درمان دیابت نوع یک در طب سنتی
طب سنتی راهکارهای زیادی برای درمان دیابت نوع یک ارائه میدهد که باید قبل از عمل به آنها، با دکتر خود مشورت کنید. درمان دیابت ۱ در طب سنتی محدود به گیاهان دارویی نیست و در آن به مصرف خوراکیهایی مانند میوه، سبزیجات، آجیل و مغزها نیز توصیه شده است:
- سیب
- گواوا
- آلو سیاه
- گیلاس
- توت فرنگی
- آووکادو
- گریپ فروت
- کیوی
- پرتقال
- گلابی
عوارض جانبی درمان دیابت با انسولین چیست؟
عارضه اصلی درمان دیابت نوع 1 با انسولین، قند خون پایین (هیپوگلیسمی) است که معمولا زمانی رخ میدهد که انسولین بیش از حد مصرف شود یا تعادل بین انسولین، غذا و فعالیت بدنی برهم بخورد. هیپوگلیسمی معمولا زیر ۷۰ میلیگرم در دسیلیتر (mg/dL) در نظر گرفته میشود.
علائم هیپوگلیسمی (افت قند خون)، معمولا به سرعت ظاهر میشوند و افراد ممکن است آنها را به شکلهای مختلفی تجربه کنند. اگرچه این علائم ناخوشایند هستند، اما هشدارهای مهمی دارند که نشان میدهند باید قبل از افت بیشتر قند خون اقدامات لازم را انجام دهید.
علائم قند خون پایین شامل موارد زیر است:
- لرزش یا رعشه
- تعریق و لرز
- سرگیجه یا سبکی سر
- ضربان قلب سریعتر
- سردرد
- گرسنگی
- تهوع
- عصبانیت یا تحریکپذیری
- رنگپریدگی پوست
- خواب ناآرام
- ضعف
قانون «۱۵-۱۵» چیست؟
هیپوگلیسمی میتواند خطرناک باشد و باید فورا درمان شود. انجمن دیابت آمریکا، قانون «۱۵-۱۵» را برای کنترل یک دوره قند خون پایین توصیه میکند؛ برای انجام این قانون باید طبق مراحب زیر پیش بروید:
- ۱۵ گرم کربوهیدرات مصرف کنید (مانند نصف لیوان آبمیوه یا ۳ عدد شکلات کوچک).
- پس از ۱۵ دقیقه، قند خون را اندازه بگیرید.
- اگر قند خون هنوز پایین است، ۱۵ گرم کربوهیدرات دیگر مصرف کنید.
- این روند را تکرار کنید تا قند خون به حداقل ۷۰ میلیگرم در دسیلیتر برسد.
اگر امکان انجام آزمایش قند خون نیست اما علائم هیپوگلیسمی دارید، تا زمانی که احساس بهتری داشته باشید از قانون ۱۵-۱۵ پیروی کنید.
توجه! برای کودکان، مقدار کربوهیدرات مورد نیاز در این قانون معمولا کمتر است؛ بنابراین قبل از انجام آن حتما با پزشک مشورت کنید.
هنگامی که قند خونتان بالای ۷۰ میلیگرم در دسیلیتر است یا در CGM (نظارت مداوم گلوکز با حسگر زیر پوست) شما روند افزایشی دارد و قصد میل کردن غذا ندارید، یک میان وعده پروتئینی و کربوهیدراتی میل کنید. این کار به جلوگیری از افت مجدد قند خون قبل از وعده غذایی بعدی کمک میکند.
آیا دیابت نوع 1 قابل پیشگیری است؟
ابتلا به دیابت نوع ۱ قابل پیشگیری نیست و هیچ آزمایش غربالگری برای دیابت نوع یک بدون علامت وجود ندارد. با این حال، آزمایش آنتیبادی میتواند کودکانی را که در معرض خطر بالاتری هستند (در صورتی که بستگان درجه یک آنها مثل خواهر، برادر یا والدین دیابت نوع یک دارند) شناسایی کند.
برای آشنایی با روشهای کنترل و درمان سرماخوردگی و آنفولانزا در افراد مبتلا به دیابت، مطلب زیر را مطالعه کنید:
مدیریت و کنترل دیابت نوع 1
مدیریت و زندگی با دیابت نوع ۱ نیازمند برنامهریزی دقیق است. نکات کلیدی برای کنترل بهتر این بیماری در بزرگسالان عبارتند از:
- پایش منظم قند خون؛ استفاده از گلوکومتر یا نظارت مداوم گلوکز (CGM) برای جلوگیری از عوارض، به ویژه قبل و بعد از وعدههای غذایی و قبل از خواب.
- مصرف منظم انسولین و داروها؛ پیروی دقیق از دستورالعملهای پزشک برای انسولین و سایر داروها.
- مراجعه منظم به متخصص غدد؛ پیگیری دورهای برای اطمینان از کارایی برنامه درمانی و پرسیدن سوالات لازم.
- مراقبت از سلامت چشم؛ معاینه سالانه توسط چشمپزشک برای پیشگیری از عوارض چشمی.
- بهبود سبک زندگی و ورزش منظم؛ سبک زندگی سالم و ورزش منظم با کنترل قند خون و وزن به مدیریت دیابت کمک میکند.
- برنامهریزی برای روزهای بیماری؛ مشورت با پزشک برای مدیریت دیابت در هنگام بیماری و پیشگیری از کتواسیدوز دیابتی (DKA).
- آموزش مداوم؛ افزایش آگاهی درباره دیابت و روشهای مدیریت آن برای زندگی سالمتر.
- حمایت اجتماعی؛ ارتباط با جامعه افراد مبتلا به دیابت برای کاهش احساس تنهایی.
- توجه به سلامت روان؛ مشاوره با متخصص در صورت بروز علائم افسردگی یا اضطراب، زیرا افراد مبتلا به دیابت بیشتر در معرض این مشکلات هستند.
این اقدامات میتوانند به کنترل بهتر بیماری و پیشگیری از عوارض کمک کنند. همچنین با انجام درست این اقدامات، طول عمر بیماران دیابت نوع ۱ کاملا طبیعی خواهد بود.
دیابت نوع یک و ازدواج
دیابت نوع 1 و ازدواج تاثیر مستقیمی روی هم ندارند؛ اما مدیریت بیماری برای زوجین و اطلاع طرف مقابل از وجود این بیماری، اهمیت زیادی دارد. این بیماری با ایجاد عدم تمرکز، خستگی و بیحالی، اضطراب و تغییر در خلق و خو میتواند بر افراد تاثیر بگذارد. همچنین اختلال نعوظ و خشکی واژن و کاهش میل جنسی از دیگر شرایطی هستند که در اثر دیابت نوع 1 ایجاد میشوند. با این حال، دیابت مانعی برای ازدواج محسوب نشده و با مدیریت این بیماری میتوان برای ازدواج اقدام کرد. برخورداری از رژیم غذایی خاص، داشتن فعالیت بدنی منظم و کنترل قند به کمک داروهایی مانند انسولین به مدیریت بیماری کمک میکنند.
مراقبت از کودک مبتلا به دیابت نوع ۱
مراقبت از کودک مبتلا به دیابت نوع یک، نیازمند آگاهی و ایجاد تغییرات موثر در سبک زندگی است. نکات کلیدی برای حمایت از کودکان مبتلا به این بیماری، عبارتند از:
- آموزش شمارش کربوهیدراتها و تطبیق رژیم غذایی خانواده
- آشنایی با نحوه عملکرد انسولین و تزریق یا استفاده از پمپ انسولین
- پایش منظم قند خون کودکان و تفسیر نتایج
- درک تأثیر غذا، ورزش و بیماریها بر سطح قند خون
- حمایت از سلامت روانی فرزند
- توانمندسازی فرزند با آموزش علائم قند خون بالا و پایین
- آگاهسازی دوستان، خانواده، مدرسه و دیگران درباره دیابت و نیازهای فرزند
- درخواست کمک از دیگران برای حمایت از فرزند
این اقدامات به فرزندتان کمک میکند حتی با وجود دیابت زندگی سالم و فعالی داشته باشد.
برای آشنایی با مؤثرترین شیوههای کنترل و پیشگیری از افزایش قند خون، میتوانید مطلب زیر را مطالعه کنید:
توصیهای از تیم دارو دات کام به شما
تشخیص دیابت نوع یک، زندگی را دگرگون میکند؛ اما این به معنای پایان شادی و سلامتی نیست. این بیماری نیازمند مراقبت روزانه و کنترل مداوم است که با گذر زمان، یاد میگیرید چگونه با بدن خود هماهنگ شوید. مراجعه منظم به متخصص غدد و تیم درمانی، کلید موفقیت است. در واقع، مدیریت دیابت یک تلاش تیمی است؛ پزشکان، دوستان و خانواده در کنار شما هستند. هرگز از درخواست کمک نترسید، زیرا در این مسیر، حمایت دیگران بزرگترین پشتوانه شماست.
اگر سوالی دارید، در بخش نظرات بنویسید و با ما به اشتراک بگذارید.
سوالات متداول
آیا دیابت نوع ۱ به دلیل مصرف زیاد شیرینی ایجاد میشود؟
این بیماری به دلیل مجموعهای از عوامل محیطی، سبک زندگی ناسالم همچون رژیم غذایی ناسالم و ژنتیک رخ میدهد.
آیا دیابت نوع یک درمان قطعی دارد؟
در حال حاضر درمانی قطعی برای دیابت نوع ۱ وجود ندارد. اما با تزریق انسولین، مانیتورینگ قند خون و شمارش کربوهیدرات میتوان آن را کنترل کرد.
عوارض انسولین در دیابت نوع یک چیست؟
مصرف بیش از حد انسولین و برهم خوردن تعادل انسولین، رژیم غذایی و فعالیت بدنی موجب افت قند خون میشود.
دیابت نوع یک خطرناکتر است یا دیابت نوع دو؟
دیابت نوع یک خطرناکتر است. زیرا فرد از کودکی به انسولین خارجی وابسته است و بدن هیچ انسولینی تولید نمیکند و درمان قطعی برای آن وجود ندارد.
آیا بیماران دیابت نوع ۱ میتوانند ورزش حرفهای انجام دهند؟
بله. اما باید مواردی همچون اندازهگیری قند خون در ابتدا، حین و انتهای ورزش را چک کرده و در صورت نیاز میانوعده و آب کافی مصرف کنید. بهتر زیر نظر پزشک رشته ورزشی خود را انتخاب کرده و تمرینات را انجام دهید.
آیا دیابت نوع یک درمان میشود؟
درمان قطعی دیابت یک در حال حاضر ممکن نیست. اما به کمک داروهایی مانند انسولین و تغییر سبک زندگی میتوان آن را مدیریت کرد.
از کجا بفهمیم دیابت نوع یک داریم یا نوع دو؟
متخصص غدد پس از مشاهده علائم با انجام انواع آزمایشهای قند خون و آنتی بادی نوع دیابت را تشخیص خواهد داد.
تکرر ادرار چه زمانی نشانه دیابت نوع یک است؟
تکرر ادرار در صورتی که با علائم دیگری مانند تشنگی بیش از حد، خستگی، کاهش وزن ناخواسته و بهبود آهسته زخمها و عفونتهای پوستی همراه باشد، نشانه دیابت نوع یک است.
ارتباط استرس و دیابت نوع یک چیست؟
استرس باعث تولید هورمونهایی مانند کورتیزول و آدرنالین میشود. این هورمونها سطح قند خون را افزایش داده و در عین حال مقاومت به انسولین را افزایش میدهند. در نتیجه استرس باعث ابتلا و تشدید دیابت نوع یک میشود.
دیابت نوع ۱ و لاغری چه ارتباطی دارند؟
کاهش وزن غیرمنتظره و لاغری از علائم دیابت نوع یک هستند که میتوانند در اثر التهاب مزمن، اختلالات هورمونی، تغییر در باکتریهای روده و حساسیت به انسولین رخ دهد. همچنین لاغری و کاهش وزن غیرضروری میتواند خطر عوارضی همچون هیپوگلیسمی، هیپرگلیسمی و مشکلات قلبی عروقی را افزایش دهد.
ارتباط دیابت نوع یک و افسردگی چیست؟
افسردگی میتواند منجر به سبک زندگی ناسالم، افزایش استرس و ضعف سیستم ایمنی شود که ممکن است این شرایط در ابتلا به دیابت نقش داشته باشند.
مطالب این مقاله صرفاً جهت اطلاعرسانی است و هرگز جایگزین توصیه، تشخیص یا درمان پزشک متخصص نمیشود. قبل از هرگونه تصمیم درمانی، ابتدا با پزشک خود مشورت کنید.
منابع مقاله:
mayoclinic | clevelandclinic | nhs | cdc | medlineplus
نظرات