علت درد در سمت راست شکم چیست؟ + راه‌های درمان

درد سمت راست شکم نشانه چیست؟

درد سمت راست شکم معمولا زمانی ایجاد می‌شود که یکی از اندام‌ها، بافت‌ها یا ساختارهای این ناحیه دچار اختلال در عملکرد، التهاب یا فشار غیرطبیعی شود. نقطه اشتراک بیشتر علل این درد، درگیری مستقیم یک عضو داخلی یا واکنش بدن به تغییرات فیزیولوژیک و حرکتی است؛ به همین دلیل شدت، محل و مدت درد می‌تواند از یک ناراحتی خفیف و گذرا تا یک وضعیت جدی و نیازمند بررسی پزشکی متغیر باشد.

اگر درد سمت راست شکم به‌صورت ناگهانی ایجاد شود، تداوم داشته باشد یا به‌تدریج شدت بگیرد، می‌تواند هشداری برای یک مشکل مهم‌تر باشد و نباید نادیده گرفته شود.

در ادامه، مهم‌ترین دلایل ایجاد درد سمت راست شکم را بررسی خواهیم کرد:

تجمع گاز

تجمع گاز در دستگاه گوارش یکی از دلایلی است که باعث ایجاد درد در سمت راست شکم می‌شود. زمانی که غذا می‌خوریم، ذرات مواد غذایی باید به‌خوبی تجزیه شوند.

تجزیه ناقص غذا موجب تجمع‌ گاز می‌شود که خود عامل نفخ و درد شکمی است. تجمع گاز در شکم ممکن است برای هر کسی رخ دهد، اما اگر این حالت بیش‌ازحد تکرار شد، باید برای بررسی دقیق به پزشک مراجعه کنید. این عارضه معمولاً ناشی از سندرم روده تحریک‌پذیر، رفلاکس معده یا حساسیت به لاکتوز است.

کشیدگی عضلات شکم

یکی از شایع‌ترین علت‌های درد سمت راست شکم، کشیدگی عضلات این ناحیه است. استفاده بیش‌ازحد از این عضلات یا بلند کردن اجسام سنگین موجب کشیدگی عضله و ایجاد درد می‌شود. این درد با برخی تمرینات و استراحت کافی بهبود می‌یابد.

آپاندیسیت

وقتی آپاندیس دچار التهاب شود، فرد در سمت راست و پایین شکم خود احساس درد خواهد کرد. توجه کنید که این درد از اطراف ناف شروع می‌شود و به‌تدریج که شدیدتر می‌شود، به سمت راست شکم هم منتقل خواهد شد.

این درد با حرکت کردن و نفس کشیدن بدتر می‌شود. در این شرایط باید به پزشک مراجعه کنید. نکته دیگری که باید بدانید این است که آپاندیسیت همیشه هم به جراحی نیاز ندارد.

یبوست

رژیم غذایی کم‌فیبر، کم‌آبی بدن، مصرف برخی داروها و عدم تحرک کافی، از جمله مهم‌ترین دلایل ابتلا به یبوست هستند. یبوست معمولاً با نفخ و درد مداوم در پهلو یا شکم همراه است و بنابراین می‌تواند یکی از دلایل درد در این ناحیه باشد.

دیورتیکولیت

در روده‌ بزرگ برخی افراد کیسه‌های کوچک و برآمده‌ای تشکیل می‌شود که به آن‌ها دیورتیکول گفته می‌شود. دیورتیکولیت زمانی رخ می‌دهد که دیورتیکول‌ها عفونی شوند. درد ناشی از دیورتیکولیت معمولاً به‌طور ناگهانی و شدید رخ می‌دهد و ممکن است در سمت راست شکم هم بروز پیدا کند.

سوء هاضمه

سوء هاضمه معمولا باعث درد در قسمت مرکزی شکم و نزدیک معده می‌شود. این اتفاق پس از خوردن یا آشامیدن رخ می‌دهد. درد ناشی از سوء هاضمه گاهی اوقات به سمت راست شکم هم سرایت می‌کند که می‌تواند به‌صورت تیز، متناوب و سوزشی باشد. برای پیشگیری از سوءهاضمه و درد ناشی از آن، کافی است یک رژیم غذایی سالم داشته باشید.

مسمومیت غذایی

خوراکی‌‌هایی که آلوده به مواد سمی، باکتری‌ها یا سایر عوامل بیماری‌زا هستند، می‌توانند موجب مسمومیت شوند. عوامل بیماری‌زا با آزاد کردن سموم مختلف باعث اسهال، استفراغ و تب می‌شوند. درد و گرفتگی شکم نیز از دیگر عوارض مسمومیت غذایی است.

سنگ کیسه صفرا

گاهی اوقات کلسترول یا شیره گوارشی در کیسه صفرا رسوب می‌کنند و بعد به‌تدریج تبدیل به سنگ می‌شوند. سنگ‌های کیسه صفرا درصورتی‌که بزرگ شوند و مجاری صفراوی را مسدود کنند، موجب عفونت و درد شکمی می‌شوند. افراد مبتلا به سنگ کیسه صفرا معمولاً این درد را پس از صرف غذا احساس می‌کنند.

گاستروانتریت

این بیماری در واقع عفونتی است که روده‌ها را درگیر می‌کند. اسهال، حالت تهوع، استفراغ و تب از علائم این بیماری هستند. گاستروانتریت باعث درد و گرفتگی شکم نیز می‌‌شود. این بیماری با مراجعه به پزشک و دریافت آنتی‌بیوتیک درمان می‌شود.

هپاتیت

این بیماری نوعی التهاب کبد است که می‌تواند باعث درد در قسمت بالای سمت راست شکم شود. بیماری‌های خود ایمنی، مصرف بیش‌ازحد الکل یا عفونت‌های ویروسی از مهم‌ترین دلایل ابتلا به هپاتیت هستند.

فتق کشاله ران

فتق کشاله ران نوعی فتق است که در شکم یا کشاله ران ظاهر می‌شود. دیواره شکم به دلایل مختلفی ممکن است دچار پارگی شود. در این شرایط بافت روده از شکم بیرون می‌زند و همین موضوع ممکن است منجر به احساس درد در سمت راست شکم شود.

بیماری التهابی روده (IBD)

این بیماری التهابی شامل بیماری کرون و کولیت اولسراتیو است. این بیماری می‌تواند باعث تغییراتی در روده شود که اغلب با اسهال خونی و درد شکمی دوره‌ای همراه است. درصورتی‌که این علائم جدی گرفته نشوند، به‌مرور زمان بدتر می‌شوند و مشکلات جدی‌تری را ایجاد می‌کنند.

سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS)

این بیماری از جمله بیماری‌های رایج روده است که تاکنون علت دقیق آن مشخص نشده است؛ اما گفته می‌شود که عفونت روده یا رشد بیش‌ازحد باکتری‌های بد روده این سندرم را به وجود می‌آورند. درد مکرر شکمی از خطرات سندروم روده تحریک پذیر است.

عفونت کلیه

درصورتی‌که در مجاری ادراری باکتری وجود داشته باشد و این باکتری‌ها به کلیه‌ها راه پیدا کنند، احتمال اینکه کلیه‌ها دچار عفونت شوند، وجود خواهد داشت. این عفونت می‌تواند باعث احساس درد در قسمت راست و پایین شکم شود.

سنگ کلیه

رسوب مواد معدنی و املاح در کلیه معمولاً منجر به تشکیل سنگ کلیه می‌شود. درصورتی‌که سنگ کوچک و ریز باشد، ممکن است دردی احساس نکنید، اما اگر بزرگ باشد ممکن است با درد همراه باشد. سنگ بزرگ در حین خروج از کلیه و ورود به مثانه و حالب درد شدیدی در کمر، شکم و پهلو ایجاد می‌کند.

پانکراتیت

پانکراتیت یا التهاب لوزالمعده نیز از دیگر علل احساس درد در سمت راست شکم است. از مهم‌ترین علائم پانکراتیت می‌توان به درد شکم، ضربان قلب تند، حالت تهوع، تب و استفراغ اشاره کرد. این بیماری در اثر اختلالات ژنتیکی، مصرف برخی داروها و مصرف زیاد الکل به وجود می‌آید.

کله‌سیستیت (التهاب کیسه صفرا)

این بیماری در واقع التهاب کیسه صفرا است که در اثر عفونت یا انسداد مجاری صفراوی رخ می‌دهد. درصورتی‌که درد سمت راست شکم ناشی از این بیماری باشد، با تخلیه کیسه صفرا یا برداشتن آن بیمار از درد نجات پیدا می‌کند.

درد سمت راست شکم در زنان

علاوه بر موارد بالا که در افراد و سنین مختلف مشترک هستند، برخی دردهای شکمی فقط در زنان رخ می‌دهد. در ادامه علل درد سمت راست شکم در زنان را بررسی خواهیم کرد:

بارداری خارج رحمی

بارداری خارج از رحم، مهم‌ترین علت درد زیر شکم سمت راست در زنان است. این حالت  زمانی رخ می‌دهد که تخمک بارور شده به‌جای رحم، در لوله‌ فالوپ رشد کند. از آنجا که لوله‌ فالوپ محیط مناسبی برای رشد نطفه نیست، این وضعیت با پارگی لوله و خونریزی همراه خواهد بود. در این حالت، درد ناگهانی و شدید در شکم یا لگن به وجود می‌آید.

اندومتریوز

اندومتریوز به وضعیتی گفته می‌شود که بافت‌هایی مشابه داخل رحم در جاهای دیگری از بدن مثل تخمدان یا لوله فالوپ رشد کنند. این شرایط به‌ویژه قبل و هنگام قاعدگی باعث خونریزی، تورم و درد در سمت راست و پایین شکم می‌شود.

درد قاعدگی

درد قاعدگی از جمله علل شایع درد شکمی در زنان است. این درد به علت آزاد شدن پروستاگلاندین‌ رخ می‌دهد. این ماده عملکردی شبیه هورمون دارد و باعث انقباض عضلات رحم می‌شود. دیسمنوره یا گرفتگی‌های قاعدگی، علت درد سمت راست شکم قبل از پریودی هستند و ممکن است حین قاعدگی هم اتفاق می‌افتند.

کیست‌های تخمدان

یکی دیگر از علل دردهای شکمی در زنان وجود کیست در تخمدان است. حالا اگر کیست در تخمدان سمت راست باشد، فرد علاوه بر خونریزی و بی‌نظمی در قاعدگی، دردی در سمت راست شکمش هم احساس می‌کند.

پیچ‌خوردگی تخمدان

در پیچ‌خوردگی تخمدان، لوله فالوپ دور بافت‌ها و رگ‌های خونی می‌پیچد و خون‌رسانی به اندام‌ها را مختل می‌کند. شایع‌ترین علامت این وضعیت درد شدید در ناحیه پایین شکم است که بیشتر در سمت راست احساس می‌شود.

تخمک‌گذاری

یکی دیگر از علل شایع درد شکم در زنان تخمک‌گذاری است. این درد طبیعی است و می‌تواند به‌صورت دردی مبهم یا یک گرفتگی در سمت راست یا چپ شکم احساس شود. تخمک‌گذاری معمولاً دو هفته قبل از شروع قاعدگی رخ می‌دهد.

بیماری التهابی لگن (PID)

بیماری التهابی لگن به علت وجود عفونت در اندام‌های تولید مثل اتفاق می‌افتد. این بیماری باعث درد در ناحیه تحتانی شکم، خونریزی، سوزش ادرار و ترشحات غیرمعمول خواهد شد. عفونت‌هایی مثل سوزاک یا کلامیدیا از جمله بیماری‌های التهابی لگن هستند.

درد سمت راست شکم در بارداری

درد سمت راست شکم در بارداری معمولا به‌دلیل تغییرات جسمی ناشی از بارداری، مانند رشد رحم و جابجایی اندام‌ها، ایجاد می‌شود و اغلب بی‌خطر است؛ با این حال، در برخی موارد می‌تواند نشانه یک مشکل جدی مرتبط با بارداری یا سلامت مادر باشد، به همین دلیل دردهای شدید، ناگهانی، مداوم یا همراه با علائمی مانند تب، تهوع، سردرد یا خونریزی نیاز به بررسی فوری پزشکی دارند.

درد سمت راست شکم در بارداری و جنسیت با هم ارتباطی دارند؟

درد سمت راست شکم در بارداری و جنسیت جنین ارتباطی با یکدیگر ندارند. این درد معمولا در اثر تغییرات طبیعی بدن در دوران بارداری مانند رشد رحم و کشیدگی ساختارهای اطراف ایجاد می‌شود و در برخی موارد می‌تواند ناشی از مشکلات پزشکی باشد، اما هیچ شواهد علمی معتبری وجود ندارد که درد سمت راست شکم را به جنسیت جنین مرتبط بداند.

دلایل درد سمت راست شکم در مردان چیست؟

علاوه بر علت‌های عمومی درد سمت راست شکم، دلایلی دیگری نیز وجود دارد که فقط مختص به مردان است. این موارد شامل پروستاتیت و پیچ‌خوردگی بیضه می‌شود که در ادامه علل رایج درد سمت راست شکم در مردان را بررسی خواهیم کرد:

پروستاتیت

پروستاتیت، اصلی‌ترین  علت درد زیر شکم سمت راست در مردان است. این بیماری در اثر التهاب غده پروستات به وجود می‌آید. عفونت باکتریایی باعث پروستاتیت حاد و مزمن می‌شود. درد در قسمت پایین شکم، تکرر ادرار، تب و درد هنگام ادرار، از معمول‌ترین نشانه‌های پروستاتیت هستند.

پیچ‌خوردگی بیضه

زمانی که بیضه پیچ بخورد، خون‌رسانی به این اندام مختل می‌‌شود. این اتفاق بیشتر در نوزادان یا در دوره‌ بلوغ رخ می‌دهد. پیچ‌خوردگی بیضه با درد و تورم در قسمت پایین شکم همراه است.

درد سمت راست شکم که به پشت می‌زند، نشانه چیست؟

درد سمت راست شکم که به پشت هم می‌زند، معمولا به دلیل درگیری اندام‌هایی مانند کیسه صفرا یا کلیه راست ایجاد می‌شود و در برخی موارد منشا عضلانی دارد. اگر این درد ادامه‌دار، شدید یا همراه با علائم دیگر باشد، می‌تواند نشانه یک مشکل مهم باشد و لازم است توسط پزشک بررسی شود.

درد در قسمت پایین سمت راست شکم

درد زیر شکم سمت راست می‌تواند در اثر درگیری آپاندیس، کلیه، اندام‌های تناسلی یا دستگاه گوارش ایجاد شود و شدت آن از یک ناراحتی گذرا تا یک وضعیت اورژانسی متغیر است. در صورت شدید شدن درد یا همراهی آن با علائمی مانند تب، تهوع، استفراغ یا تغییر در اجابت مزاج، مراجعه فوری به پزشک ضروری است، زیرا ممکن است نشانه یک مشکل جدی باشد.

درد سمت راست شکم بعد از غذا خوردن

درد سمت راست شکم پس از غذا خوردن معمولا به اختلالات گوارشی خفیف مربوط است، اما در برخی موارد می‌تواند نشانه درگیری اندام‌های داخلی باشد. اگر این درد شدید، مداوم یا همراه با علائمی مانند تهوع، تب یا استفراغ باشد، بررسی پزشکی برای تشخیص علت ضروری است.

درد سمت راست بالای شکم زیر دنده

درد سمت راست بالای شکم زیر دنده‌ها ناشی از مشکلات کبد، کیسه صفرا، پانکراس، کلیه راست یا دستگاه گوارش است. اگر درد سمت راست شکم پایین دنده‌ها شدید یا همراه با علائمی مانند تهوع، تب، زردی یا تنگی نفس باشد، مراجعه فوری به پزشک ضروری است، زیرا می‌تواند نشانه بیماری‌هایی مانند سنگ کیسه صفرا یا هپاتیت باشد، هرچند درد آپاندیسیت معمولا در ناحیه پایین‌تر حس می‌شود.

درد سمت راست شکم بالا

درد سمت راست بالای شکم اغلب ناشی از مشکلات کبد یا کیسه صفرا است، اما ممکن است به دلیل کلیه راست، پانکراس، آپاندیس یا اختلالات گوارشی نیز ایجاد شود.

درد سمت راست شکم در امتداد ناف

درد سمت راست شکم در ناحیه اطراف ناف اغلب می‌تواند نشانه آپاندیسیت باشد، به‌ویژه اگر با تهوع، تب یا تغییر در اجابت مزاج همراه باشد. البته ممکن است دلایل دیگری مانند کشیدگی عضلات، سنگ کیسه صفرا یا کلیه، عفونت‌های گوارشی و در زنان مشکلات تخمدان یا بارداری نیز عامل آن باشند.

شکم درد و درد راست شکمی با هم فرق دارند؟

بله، شکم درد یک اصطلاح کلی برای درد در هر نقطه از شکم است در حالی که درد سمت راست شکم، به درد محدود به این ناحیه اشاره دارد و می‌تواند نشانه مشکلی در اندام‌های آن منطقه مانند آپاندیس، کیسه صفرا، کبد، کلیه یا عضلات باشد.

این نوع درد ممکن است علائم جدی‌تری مانند آپاندیسیت یا سنگ کیسه صفرا را نشان دهد، در حالی که شکم درد عمومی می‌تواند ناشی از دلایل ساده‌تری مانند سوء هاضمه، یبوست یا استرس باشد. برای درک و آگاهی بهتر از این که شکم درد چیست، می‌توانید مطلبی با همین موضوع را در دارو دات کام مطالعه کنید.

آیا درد سمت راست شکم خطرناک است؟

درد سمت راست شکم می‌تواند جدی باشد و نیاز به بررسی پزشکی داشته باشد، زیرا ممکن است ناشی از آپاندیسیت، سنگ کیسه صفرا یا مشکلات کلیوی شدید باشد. اگر این درد به صورت ناگهانی یا همراه با تب، تهوع و استفراغ بروز کرد، باید فورا به پزشک مراجعه کنید.

البته اگر علت درد گاز معده یا کشیدگی عضلانی باشد، معمولا بی‌خطر است و با مراقبت خانگی بهبود پیدا می‌کند.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

درصورتی‌که درد مداومی در شکم خود احساس می‌کنید، لازم است این مسئله را با پزشک در میان بگذارید. علائمی که باید به آن توجه کنید و به پزشک بگویید عبارت‌اند از:

• درد معده
• درد مزمن و طولانی
• تب
• اسهال یا نفخ مداوم
• استفراغ
• سوزش ادرار
• کاهش وزن بی‌دلیل
• خونریزی واژن
• از دست دادن اشتها

چه زمانی باید به اورژانس مراجعه کرد؟

چگونه می‌توان درد سمت راست شکم را درمان کرد؟

بسته به اینکه درد در کدام قسمت شکم حس می‌شود و شدت آن چقدر است، راه‌حل‌های مختلفی جهت تسکین آن وجود دارد. اگر درد شدید است، حتما باید به پزشک مراجعه کنید. دردهای خفیف را می‌توان با راهکارهای زیر برطرف کرد:

• نوشیدن آب و هیدراته نگه‌داشتن بدن
• امتناع از خوردن مواد غذایی در ساعات اولیه پیدایش درد
• مصرف مسکن، داروهای ضدالتهاب و آنتی‌بیوتیک
• استفاده از داروهای آنتی‌اسید
• نخوردن خوراکی‌های تند، اسیدی، چرب و حاوی کافئین یا الکل
• جراحی در صورت تشخیص پزشک

برای درد سمت راست شکم چی بخوریم؟

برای درد سمت راست شکم ناشی از سوءهاضمه یا نفخ، بهتر است از غذاهای سبک استفاده کنید:

• سوپ
• موز
• برنج سفید
• نان تست

همچنین می‌توانید مایعات گرم مانند دمنوش نعناع یا زنجبیل بنوشید و از مصرف غذاهای چرب و تند خودداری کنید.

داروهای درمان درد سمت راست شکم

برای دردهای خفیف سمت راست شکم ناشی از گاز یا سوء هاضمه، داروها و روش‌های زیر می‌توانند مفید باشند:

• داروی ضد نفخ همچون دایمیتیکون
• داروهای ضد اسید همچون فاموتیدین یا امپرازول
• هیوسین برای درمان دل‌پیچه
• ایبوپروفن
• استامینوفن
• مترونیدازول برای عفونت‌های هلیکوباکتر پیلوری و روده
• آموکسی‌سیلین برای عفونت‌های گوارشی یا هلیکوباکتر
• امپرازول یا فاموتیدین تسکین‌دهنده و کاهنده اسید معده
• دی‌سیکلومین برای دل‌پیچه
• لوپرامید برای اسهال

هشدار! استفاده خودسرانه از مسکن‌های قوی می‌تواند علائم بیماری‌های جدی را پنهان کند و تشخیص را دشوار سازد. از این رو با احساس درد در سمت راست شکم خود، به متخصص گوارش مراجعه کنید.

توصیه‌ای از تیم دارو دات کام به شما

احساس درد در سمت راست شکم از اتفاقاتی است که همه‌ ما حداقل یک‌بار آن را تجربه کرده‌ایم. همان‌طور که دیدید، این درد می‌تواند علل گوناگونی داشته باشد. در اغلب موارد، درد شکمی اتفاق خیلی جدی و خطرناکی نیست و با برخی مراعات‌های غذایی، استراحت و مصرف مسکن بهبود می‌یابد.

درصورتی‌که درد فراتر از تحمل بود یا با علائم جدی‌تر همراه شد، باید در اولین فرصت به پزشک مراجعه کنید تا هر چه زودتر علت مشخص و درمان شروع شود.

سؤالات متداول

درد سمت راست شکم چه ارتباطی با مشکلات گوارشی دارد؟

برخی بیماری‌های گوارشی مثل سندرم روده تحریک‌پذیر، دیورتیکولیت یا سوءهاضمه می‌توانند باعث درد در این ناحیه شوند و هر کدام علائم و درمان خاص خود را دارند.

آیا درد سمت راست شکم همیشه به معنی بیماری است؟

خیر، بسیاری از دردهای خفیف و موقتی ناشی از تجمع گاز یا کشیدگی عضلات هستند و نیاز به نگرانی جدی ندارند.

آیا مصرف برخی داروها می‌تواند باعث درد سمت راست شکم شود؟

بله، برخی داروها مثل آنتی‌بیوتیک‌ها یا مسکن‌های قوی ممکن است عوارض گوارشی داشته باشند و موجب درد در شکم شوند.

درد سمت راست شکم با نفس کشیدن از چه چیزی ناشی می‌شود؟

این درد می‌تواند ناشی از مشکلات گوارشی، کشیدگی عضلات شکم، التهاب پرده‌های ریه یا بیماری‌هایی مانند آپاندیسیت باشد که با حرکت و تنفس تشدید می‌شوند.

چه چیزی باعث درد سمت راست شکم در بارداری می‌شود؟

در بارداری، درد سمت راست شکم اغلب به دلیل کشیدگی رباط‌ها، تغییرات گوارشی یا فشار رحم است، اما در برخی موارد می‌تواند نشانه یک مشکل پزشکی جدی باشد.

آیا درد سمت راست شکم خطرناک است؟

درد سمت راست شکم همیشه خطرناک نیست، اما اگر شدید، مداوم یا همراه با علائمی مانند تب، تهوع یا خونریزی باشد، نیاز به بررسی پزشکی دارد.