بررسی صلاحیت خریدار شفادارو زیر ذره‌بین بورس
واگذاری بلوک مدیریتی ۹۰٫۵۲ درصدی «شفادارو» با جهش ۱۳۰ درصدی قیمت، خریدار جدید را در کانون پرسش‌های جدی درباره اهلیت مدیریتی، منبع تأمین مالی و اهداف ورود به صنعت دارو قرار داده است؛ بورس تهران تأکید دارد تأیید صلاحیت خریدار صرفاً بر مبنای ضوابط مکتوب سازمان بورس انجام شده و انتشار برنامه اداره کسب‌وکار نیز منوط به قطعی شدن نهایی معامله است، در حالی که خریدار تنها تا ۱۵ دی برای پرداخت ۶ همت بخش نقدی ثمن فرصت دارد. با ما در این مطلب از دارو دات کام همراه باشید تا با جزئیات این خبر بیشتر آشنا شویم.
واگذاری بلوک مدیریتی شفادارو
واگذاری بلوک مدیریتی ۹۰٫۵۲ درصدی شرکت سرمایه‌گذاری شفا دارو (نماد: شفا) روز دوشنبه اول دی ۱۴۰۴ با رقابت نفس‌گیر به پایان رسید؛ قیمتی که از پایه ۱۶ هزار میلیارد تومان، در کمتر از سه روز به بیش از ۳۷ هزار میلیارد تومان رسید، معادل رشد حدود ۱۳۰ درصدی.
خریدار این بلوک، خانم میترا فرزادنیا، مالک شرکت لاستیک پارس و همچنین چند شرکت فعال در صنعت تایر مثل نخ تایر کورد و زاگرس تایر است. این ترکیب مالکیت باعث شده هم در بازار سرمایه و هم میان فعالان صنعت دارو، بحث‌های جدی درباره اهلیت مدیریتی وی شکل بگیرد؛ به‌ویژه وقتی پای شرکت‌های حساس زیرمجموعه شفا دارو وسط است:
- داروسازی دانا
- داروسازی جابر ابن‌حیان
- داروسازی اسوه
- شرکت صنعتی کیمیدارو
- شرکت پخش رازی
در همان روزهای رقابت، بازار سرمایه شاهد موجی از شایعات غیررسمی بود که مدعی حضور ب.ز در پشت‌پرده این خرید بودند. هرچند هیچ مرجع رسمی این موضوع را تأیید نکرده، جهش سریع قیمت بلوک به‌عنوان یک محرک جدی، این گمانه‌زنی‌ها را شدت بخشید.
کاهش سازمان‌یافته سودآوری؟
برخی فعالان بازار بورس مدعی‌اند طی ۱۰ سال گذشته، شبکه‌ای مرتبط با خریدار فعلی، در زیرمجموعه‌های شفا دارو حضور داشته و با وجود پتانسیل سودآوری تا ۱۰۰ میلیون دلار، سود این شرکت‌ها را به‌طور هدفمند کاهش داده تا در زمان عرضه، بلوک مدیریتی با قیمت مناسب‌تری خریداری شود و تیک‌اوور صورت گیرد.
اورپرایس و رانت ارزی
همچنین پرونده اورپرایس واردات مواد اولیه دارویی یکی دیگر از محورهای حساس این واگذاری است. گفته می‌شود انگیزه استفاده از رانت ارزی حدود ۱۲۰ میلیون دلاری ناشی از این اورپرایس، می‌تواند یکی از اهداف اصلی خرید بلوک بوده باشد.
زمین‌های شهری ارزشمند
از سوی دیگر، شرکت‌های وابسته به شفا دارو مالک املاک باارزش در بافت‌های شهری، مانند شهر فرش و سرای ایرانی واقع در جاده مخصوص کرج و همین طور اراضی وسیعی در تهرانپارس، هستند. شایعه شده فروش این زمین‌ها برای نقد کردن دارایی‌ها در دستور کار مالکان جدید قرار دارد.
پرسش بزرگ اهلیت
پرسش کلیدی اینجا است که آیا تجربه مدیریت در صنعت تایر، برای اداره هلدینگ‌های حیاتی داروی کشور و مرتبط با نظام سلامت کشور کافی است؟ با توجه به وابستگی سلامت عمومی به تولید و توزیع شرکت‌های زیرمجموعه شفا دارو، ورود گروهی خارج از حوزه دارو به این سطح مدیریتی، مخاطرات جدی بالقوه را به ذهن متبادر می‌سازد و خریدار نیازمند بررسی اهلیت فنی و امنیتی است. پیش از این گفته می‌شد که 11 تن از اعضای خانواده فرزادنیا پزشک هستند لکن دکتر داروساز مرتبط با صنعت دارو در میان آن ها دیده نمی‌شود.
آن ها از صنعت دارو چه می خواهند؟
اما در ماجرای معامله بلوکی و کنترلی «شفادارو»، که با برنده شدن «لاستیک پارس» به‌عنوان خریدار همراه بوده، آنچه محل پرسش شد نه نتیجه رقابت، بلکه سازوکار تأیید صلاحیت خریدار و زمان انتشار اطلاعات بود. بورس تهران می‌گوید ورود مالک لاستیک پارس به این معامله نه بر اساس تصمیم سلیقه‌ای، بلکه بر مبنای ضوابط مکتوب سازمان بورس، از احراز تمکن مالی تا ارائه برنامه اداره کسب‌وکار، انجام شده و انتشار برنامه خریدار نیز طبق دستورالعمل‌ها، تنها پس از قطعی شدن نهایی معامله امکان‌پذیر است.
مهدی زمانی سبزی معاون عملیات شرکت بورس و اوراق بهادار تهران توضیح می‌دهد…
تأیید صلاحیت خریداران معاملات عمده در بورس چگونه انجام می‌شود؟
تأیید صلاحیت بر اساس ضوابطی انجام می‌شود که سازمان بورس به ما ابلاغ کرده است. این ضوابط بند به بند بررسی می‌شود و نتیجه آن یا «قبول» است یا «خیر». ما به‌هیچ‌وجه نمی‌توانیم اقدام سلیقه‌ای انجام دهیم یا بر اساس برداشت شخصی تصمیم بگیریم.
در دستورالعمل به‌طور مشخص موضوعاتی ذکر شده که اگر برای متقاضی، نه لزوماً شخص خاص، بلکه هر متقاضی، پاس شود، اجازه ورود به رقابت و خرید معامله عمده داده می‌شود و اگر پاس نشود، اجازه ورود داده نمی‌شود. موضوعاتی مثل مسائل مالیاتی، تمکن مالی و موارد دیگر در همان ضوابط آمده است.
این ضوابط تأیید صلاحیت محرمانه نیست؟
خیر، اصلاً محرمانه نیست. این‌طور نیست که یک‌سری ضوابط پنهان وجود داشته باشد که کسی از آن خبر نداشته باشد.
ضوابط تحت عنوان «شرایط متقاضیان خرید معامله عمده» در سایت قوانین و مقررات سازمان بورس قابل جست‌وجو است. یک متن حدود سه تا چهار صفحه‌ای است و دقیقاً بر اساس همان جلو می‌رویم.
وقتی متقاضیان بر اساس این ضوابط احراز صلاحیت می‌شوند، وارد رقابت می‌شوند و معامله انجام می‌شود.
بعد از این که فردی در رقابت برنده شد، آیا باز هم بررسی انجام می‌شود؟
وقتی فرد یا هر متقاضی دیگری وارد رقابت می‌شود، رقابت را انجام می‌دهد و برنده می‌شود، این یعنی قبلاً بر اساس همان ضوابط بررسی شده و اجازه داده شده که وارد رقابت شود.
این معامله خاص چون معامله کنترلی محسوب می‌شود، یکی از بندهای ضوابط آن این است که «برنامه مناسب اداره کسب‌وکار شرکت» ارائه شود. ما این برنامه را از همه متقاضیان، از جمله برنده و سایر شرکت‌کنندگان در رقابت، گرفته بودیم.
برنامه کسب‌وکار چه زمانی منتشر می‌شود و چرا زودتر اطلاع‌رسانی نمی‌شود؟
وقتی برنده معامله مشخص می‌شود، معامله هنوز قطعی نشده است. برای قطعی شدن، باید مراحل مختلفی طی شود.
پرداخت ثمن معامله به‌صورت نقد و اقساط است و شرایط دیگری هم دارد که همگی در پیوست اطلاعیه عرضه ذکر شده است. خریدار باید با فروشنده قرارداد ببندد، ضمانت‌نامه‌ها ارائه شود و فروشنده اطمینان پیدا کند که اقساط پرداخت می‌شود.
تا زمانی که این مراحل طی نشود، معامله قطعی نیست و ما نمی‌توانیم برنامه اداره کسب‌وکار را منتشر کنیم.
بعد از قطعی شدن معامله در بورس چه اتفاقی می‌افتد؟
بعد از این که معامله قطعی شد، مدارک برای ما ارسال می‌شود تا قطعیت معامله در سیستم ثبت شود و انتقال مالکیت انجام گیرد.
بر اساس دستورالعمل، برنامه اداره کسب‌وکار خریدار در سایت بورس تهران منتشر می‌شود. در این مرحله، کلیه فعالان بازار و سهامداران خرد شرکت شفادارو می‌توانند این برنامه را مطالعه کنند و بر اساس آن تصمیم بگیرند که آیا به‌عنوان سهامدار می‌مانند یا سهام خود را می‌فروشند.
یعنی همه متقاضیان این برنامه را ارائه داده بودند؟
هم برنده معامله و هم سایر متقاضیانی که وارد رقابت شده بودند، برنامه اداره کسب‌وکار را ارائه داده بودند.
اینکه چرا بعد از قطعی شدن معامله اطلاع‌رسانی می‌شود، به دلیل تصریح دستورالعمل است. دستورالعمل می‌گوید بعد از قطعی شدن باید اطلاع‌رسانی شود، نه قبل از آن.
آیا ممکن است کسی در معامله‌ای برنده شود اما در نهایت قطعی نشود؟
این احتمال وجود دارد. سابقه آن هم در تاریخ ۳۰ ساله بورس تهران وجود داشته است. اما احتمال آن بسیار کم است و موارد معدودی، انگشت‌شمار بوده است.
معمولاً وقتی معامله به این مرحله می‌رسد، به مرحله بعد هم می‌رسد.
اگر شرکت خریدار زیان‌ده باشد، بورس درباره توان مالی او سؤال نمی‌کند؟
این دقیقاً در همان بخش «تمکن مالی» ضوابط آمده است.
اینکه شرکتی که زیان‌ده است چطور می‌خواهد شرکت دیگری را بخرد، یک سؤال طبیعی است و بورس و سازمان بورس این موضوع را بررسی می‌کنند.
تمام این موارد در ضوابط احراز صلاحیت پیش‌بینی شده است.
شایعاتی درباره تأمین مالی خرید از منابعی خارج از شرکت مطرح شده؛ آیا چنین چیزی بررسی می‌شود؟
آنچه ما بررسی می‌کنیم، همان مواردی است که در ضوابط نوشته شده است.
این که پول از کجا می‌آید، اگر قرار باشد اعلام شود، باید در چارچوب همان ضوابط باشد.
من در مورد شایعات چیزی نمی‌دانم و چنین مواردی در مستندات رسمی که به ما ارائه شده نوشته نشده است.
بررسی ها نشان می دهد: میترا فرزادنیا فردی که 90.52 درصد از سهام «شفا» از طریق شرکت کارگزاری بورس کارآمد به کد وی خریداری شده تا 15 دی 1404 یعنی یک هفته دیگر وقت دارد که حدود 6 همت بابت 15 درصد ثمن نقدی معامله بپردازد.
مطالب این مقاله صرفاً جهت اطلاع‌رسانی است و هرگز جایگزین توصیه، تشخیص یا درمان پزشک متخصص نمی‌شود. قبل از هرگونه تصمیم درمانی، ابتدا با پزشک خود مشورت کنید.
منابع مقاله:
فانا
نظرات