درآمد پزشکان یوتیوبر ایرانی چقدر است؟

یوتیوبرهای سلامت و چالش جدید گوگل

یکی از گروه‌های متاثر از این اتفاق، پزشکانی هستند که به عنوان یوتیوبر حوزه سلامت در این فضا فعالیت می‌کنند. پزشکان به دلایل متعددی در سال‌های اخیر به مشاغل متفرقه روی آورده‌اند که مهمترین دلیل آن به مشکلات مالی، درآمد پایین مشاغل پزشکی و مشکلات نظام پرداخت باز می‌گردد.

در سال‌های اخیر و با گسترش شبکه‌های اجتماعی، برخی از پزشکان، فعالیت در پلتفرم‌های مختلف از جمله یوتیوب و اینستاگرام را در چارچوب مسئولیت اجتماعی و آموزش عمومی سلامت به عنوان بخشی از وظیفه حرفه‌ای خود تعریف کرده‌اند و برخی دیگر نیز، این فعالیت‌ها را به‌عنوان ابزاری مکمل برای کسب درآمد در نظر گرفته‌اند؛ چرا که در شرایط تشدید بحران اقتصادی و تهدید معیشت پزشکان به ویژه پزشکان جوان، راه مناسبی برای کسب درآمد است.

عده‌ای از پزشکان در این سال‌ها راه کسب درآمد خود را از حرفه اصلیشان جدا کرده و رویکردهای دیگری از جمله مهاجرت و یا تغییر شغل را برگزیده‌اند.

براساس آماری که علی جعفریان، قائم مقام وزیر بهداشت در تابستان سال جاری اعلام کرده، طی 7 سال گذشته بیش از 30 هزار پزشک تقاضای خروج از کشور را داشتند و 30 هزار پزشک دیگر نیز دیگر در این حوزه فعالیت نمی‌کنند. براساس اعلام سازمان نظام پزشکی، 40 درصد پزشکان عمومی کشور در مشاغلی به غیر از طبابت مشغول به کار هستند.

درآمد پزشکان عمومی در سال گذشته به صورت متغییر و با در نظر گرفتن حقوق ثابت و متغییر در حدود 15 تا 40 میلیون تومان اعلام شد. در حالی که حقوق دستیاران پزشکی از نصف این اعداد نیز کمتر است؛ در سال 1403 دانشجویان پزشکی مجرد نی ۶ میلیون و دانشجویان پزشکی متأهل ۹ میلیون تومان دریافت می‌کردند. این اعداد برای دانشجویان فوق تخصص نیز بسیار اندک است؛ دستیاران فوق تخصصی مجرد ماهانه ۱۹ میلیون تومان و متأهلین ۲۵ میلیون تومان دریافت می‌کردند.

جامعه پزشکی ایران در سال‌های اخیر، به‌ویژه پزشکان عمومی، پزشکان طرحی و رزیدنت‌ها، تحت تأثیر تورم شدید و افت قدرت خرید، با تغییرات قابل‌توجهی در جایگاه اقتصادی مواجه شده است؛ به‌طوری که گروه‌هایی که پیش‌تر در طبقه درآمدی متوسط رو به بالا قرار داشتند، امروز به طبقه متوسط یا حتی در برخی موارد به طبقات پایین‌تر نزدیک شده‌اند.

با این حال، بخشی از پزشکان، به‌ویژه پزشکان جوان و عمومی، دیگر همچون گذشته صرفاً متکی به درآمد حاصل از طبابت نیستند و برای جبران کاهش قدرت اقتصادی، به فعالیت‌های جانبی و مشاغل مکمل روی آورده‌اند؛ فعالیت‌هایی که در برخی موارد شامل تولید محتوا در پلتفرم‌هایی مانند یوتیوب نیز می‌شود.

از سوی دیگر، تمایل به دیده‌شدن در میان طیف گسترده‌تری از مخاطبان و ایجاد شهرت، آنهم از نوع حرفه‌ای،که احتمالا امکان ایجاد فرصت‌های درآمدی را به همراه دارد، در گرایش بخشی از جامعه پزشکی به حضور در پلتفرم‌های آنلاین بی‌تأثیر نبوده است.

درآمد یوتیوبرهای پزشکی

درآمد یوتیوبرهای ایرانی چقدر است و فعالیت در این پلتفرم تا چه اندازه می‌تواند برای پزشکان ایرانی به یک منبع درآمدی مناسب تبدیل شود؟ نگاهی دقیق‌تر به سازوکار کسب درآمد در یوتیوب و درآمد چند یوتیوبر مطرح ایرانی پاسخ به این سوالات را روشن می‌کند.

درآمد یوتیوب به ازای هر 1000 نمایش ویدئو محاسبه خواهد شد. همه بازدیدها ارزش‌های یکسانی ندارند و متغییر بودن رقم متاثر از فاکتورهایی همچون کشور مخاطب، محتوای ویدئو، نرخ تعامل، طول ویدیو، زمان سپری شده از سوی مخاطبان در کانال، محل قرارگیری تبلیغات و… متفاوت است.

رقم‌های پایه درآمد یوتیوب حدود نیم تا 10 دلار پرداخت مالی به ازای هر 1000 نمایش در جهان برآورد شده است، اما براساس گزارشی که اخیرا میدل ایست از وضعیت درآمد یوتیوبرهای ایرانی منتشر کرده است، در حالی که زمانی درآمد ایرانی‌ها تقریبا 3 تا 8 دلار به ازای هر 1000بازدید از یک ویدئو بود، بعد از محدودیت‌های جدید گوگل این رقم به 20 سنت تا 1 دلار رسیده است.

برای درک واقعی از ظرفیت کسب درآمد یوتیوبرهای حوزه پزشکی، نگاهی به وضعیت درآمد یوتیوبرها در سطح جهان و ایران اعداد و ارقام قابل توجهی را نشان می‌دهد که به گزارش دارو دات کام قابل مقایسه با درآمدی که از طبابت کسب می‌شود نخواهد بود.

Doctor ER یکی از کانال‌های معروف یوتیوب جهانی است، دارایی خالص این کانال یوتیوبی براساس تخمین Net Worth Spot به صورت خالص معادل 5.5 میلیون دلار در سال 2025 برآورد شده است، هرچند براساس برخی برآوردها این عدد به 7.6 میلیون دلار نیز می‌رسد. Med School Insiders دیگر کانال پرطرفدار یوتیوب در حوزه پزشکی است که ارزش خالص این کانال حدود ۲۱۸.۵ هزار دلار پیش‌بینی می‌شود.

روح‌الله ابوالحسنی، یکی از پزشکان حاضر در حوزه تولید محتوای سلامت در یوتیوب است. صفحه یوتیوب او حدود ۶ هزار و ۸۰۰ دنبال‌کننده (Subscriber) دارد. بر اساس داده‌های استخراج‌شده از ابزارهای آنالیز کانال یوتیوب او، مجموع بیشترین درآمد ثبت‌شده این کانال ۲۱٫۷۴ دلار کانادا ( یک میلیون و 78 هزار تومان با حساب هر دلار کانادا 50 هزار تومان در سال 1403) بوده است.

همچنین، درآمد ناخالص ماهانه این کانال، با توجه به حدود ۲۵۰۰ ساعت زمان تماشا (Watch Time)، در بهترین حالت به حدود ۲۰۰ دلار کانادا ( معادل 10 میلیون تومان،) در ماه می‌رسد. این ارقام تصویری واقع‌بینانه از سطح درآمدزایی یک کانال پزشکی فارسی‌زبان با مخاطبان محدود ارائه می‌دهد.

یوتیوب برای پزشکان؛ درآمد جانبی یا جایگزین؟

بررسی ytubetools درباره پردرآمدترین یوتیوبرهای ایرانی در سال 2024 نشان می‌دهد، 25 کانال یوتیوب پردرآمدترین یوتیوبرهای ایرانی در زمینه‌های سرگرمی، موسیقی، اخبار و اطلاعات عمومی، سبک زندگی، فرهنگ و تاریخ، شعر و ادبیات و آموزش و تکنولوژی بوده‌اند.

در این فهرست، کانال‌هایی مانند SaharUrdu با حدود ۲۸۱ هزار دنبال کننده و Eshgh Harf Halish Nemishe با حدود ۱۷۵ هزار دنبال کننده، سالانه به ترتیب حدود ۴۰ هزار و ۳۵ هزار دلار درآمد دارند.

در این پست کانالی با نام Bachehaye Ghalamکه در حوزه شعر و ادبیات فعالیت می‌کند با 6.900 دنبال کننده، سالانه حدود 3 هزار دلار درآمد دارد. مقایسه درآمد یوتیوب پزشکان با دیگر حوزه‌های فعال یوتیوب فارسی نشان می‌دهد که یوتیوبرهای فعال در دیگر حوزه‌ها از درآمدهای به‌مراتب بالاتری نسبت به کانال‌های پزشکی دارند.

به گزارش دارو دات کام مقایسه درآمد حاصل از فعالیت در یوتیوب با درآمد طباطت در ایران نشان می‌دهد، برای گروهی از پزشکان که به عنوان پزشک عمومی، پزشک طرحی، اینترن‌ و رزیدنت‌ فعالیت می‌کنند، یوتیوب می‌تواند به عنوان درآمد جانبی در کنار شغل اصلی آنها حضور داشته باشد.

با مقایسه درآمد پزشکان عمومی که در سال گذشته بین 15 تا 40 میلیون تومان متغییر بوده و داده‌های مربوط به فعالیت یک پزشک یوتیوبر ایرانی که سالانه به حدود 2500 دلار به صورت ناخالص می‌رسد، برای پزشکان جوان، یوتیوب ممکن است در برخی ماه‌ها به سطح درآمد یک دستیار یا اینترن پزشکی نزدیک شود، اما به‌دلیل ناپایداری، وابستگی به الگوریتم‌ها و محدودیت‌های اخیر، نمی‌تواند جایگزین مطمئنی برای درآمد حاصل از طبابت در بیمارستان یا مراکز درمانی باشد.

با اعمال محدودیت‌های جدید گوگل، کانال‌های فارسی زبان در حوزه پزشکی به دلایلی همچون محتوای تخصصی، محدود بودن دامنه مخاطبان، حساسیت‌های تبلیغاتی حوزه سلامت و کاهش شدید RPM (درآمد به‌ازای هر هزار نمایش) پس از محدودیت‌های اخیر گوگل همان درآمدهای جانبی اندک را نیز از دست داده‌اند.

مقایسه اعداد و ارقام ارائه شده نشان می‌‍دهد که درآمد پزشکان از کانال‌های یوتیوب هم نمی‌تواند جایگزین درآمد حاصل از حضور در تخصص تحصیلی آنها باشد و تنها به عنوان یک ابزار جانبی، بخشی از هزینه‌های آنها را پوشش خواهد داد.

نرخ مهاجرت، نرخ دستمزد و تلاش پزشکان برای حضور در زمینه‌های کاری متفرقه نشان می‌دهد، برخلاف تصور رایج، آنها در گروه‌های ثروتمند جامعه قرار نمی‌گیرند و با محدودیت‌های جدید یوتیوب، شرایط برای آنها از قبل نیز پیچیده‌تر شده است.

قطع شدن درآمد یوتیوب برای پزشکان، نگرانی‌هایی را برای فعالان این حوزه ایجاد کرده است و ضعف ساختاری در حمایت اقتصادی از جامعه پزشکی نیازمند بازنگری در نظام پرداخت و شرایط معیشتی این قشر است.