علت گرفتگی بینی در اول صبح چیست؟
بسیاری از افراد روز خود را با گرفتگی آزاردهنده و خشکی مجاری تنفسی آغاز می‌کنند، در حالی که اغلب از راهکارهای ساده درمانی آن بی‌اطلاعند؛ برای شناخت علت و درمان قطعی این مشکل، جزئیات بیشتر را در این مطلب از دارو دات کام بخوانید.
خیلی از افراد صبح‌ها با بینی گرفته، خشکی داخل بینی و دشواری در نفس کشیدن از خواب بیدار می‌شوند. این وضعیت در کودکان هم شایع است؛ گاهی گرفتگی بینی در کودکان آن‌قدر شدید است که باعث ناراحتی و گریه آنها می‌شود. گرفتگی بینی در بعضی افراد بعد از چند دقیقه برطرف می‌شود، اما در برخی دیگر ساعت‌ها ادامه دارد و باعث آزارشان می‌شود. متخصصان می‌گویند این پدیده تقریباً طبیعی است و با رعایت توصیه‌هایی می‌توان شدت آن را کاهش داد.
دلیل کیپ شدن بینی در صبح؟
دکتر احسان شایسته، پزشک عمومی درباره دلایل این وضعیت به همشهری‌آنلاین توضیح می‌دهد: «یکی از دلایل اصلی گرفتگی بینی صبحگاهی، تورم مخاط بینی در طول خواب است. وقتی بدن در حالت خوابیده (درازکش) قرار می‌گیرد، جریان خون در رگ‌های بینی که رگ‌های بسیار باریک و ریزی هستند، افزایش پیدا میکند و بافت مخاط کمی متورم می‌شود. این تورم باعث می‌شود مسیر عبور هوا تنگ‌تر شود و فرد احساس گرفتگی کند. کودکان به دلیل کوچک‌تر بودن مسیرهای بینی، این وضعیت را شدیدتر تجربه می‌کنند.»
خشکی هوا هم نقش مهمی در این وضعیت دارد. دکتر شایسته در این باره می‌گوید: «شب‌ها معمولاً پنجره‌ها بسته‌اند و بخاری یا شوفاژ روشن است. این شرایط باعث کاهش رطوبت هوا می‌شود. هوای خشک، آب سطح مخاط بینی را می‌گیرد و درنتیجه، خشکی، سوزش و گرفتگی بینی ایجاد می‌شود. مطالعات نشان می‌دهند رطوبت نسبی هوا بین ۴۰ تا ۵۰ درصد برای سلامت مخاط بینی مناسب است و از خشکی و تحریک آن جلوگیری میکند»
به گفته این پزشک، «چرخه طبیعی بینی هم بر گرفتگی صبحگاهی تأثیر دارد. بدن به طور خودکار جریان هوای هر سوراخ بینی را هر چند ساعت یک بار تغییر می‌دهد. بنابراین ممکن است فرد صبح‌ها در فاز تنگی یکی از سوراخ‌ها بیدار شود و احساس کند کل بینی گرفته است. در حالی که با گذشت چند دقیقه یا چند ساعت این مشکل برطرف می‌شود یا کاهش پیدا میکند.»
به گفته دکتر شایسته، «عوامل دیگری مثل آلرژن‌ها، گردوغبار و مایت‌های موجود در بالش و تشک، انحراف تیغه بینی و سرماخوردگی، التهاب خفیف مخاط و حتی جراحی قبلی بینی هم می‌توانند شدت گرفتگی بینی را افزایش دهند. مثلا افرادی که مبتلا به آلرژی هستند، این وضعیت را طولانی‌تر و شدیدتر تجربه می‌کنند. البته موردی مثل جراحی بینی معمولا به‌تنهایی علت اصلی گرفتگی نیست، ولی می‌تواند حساسیت بینی را افزایش دهد و همراه با آلرژی یا خشکی هوا باعث تشدید گرفتگی شود.»
برای کاهش و پیشگیری از گرفتگی صبحگاهی بینی، پزشکان رعایت چند نکته علمی ساده را مؤثر می‌دانند. دکتر شایسته در این ارتباط توضیح می‌دهد: «حفظ رطوبت مناسب اتاق خواب با استفاده از دستگاه بخور یا رطوبت‌ساز یا قرار دادن یک ظرف آب نزدیک بخاری می‌تواند از خشک شدن مخاط بینی جلوگیری کند. همچنین شست‌وشوی ملایم بینی با سرم شستشو قبل از خواب شب و صبح‌ها باعث تمیز شدن مخاط و کاهش التهاب و خشکی می‌شود. این سرم هم به صورت آماده در داروخانه‌ها موجود است؛ مثل رینوسالتین و… و هم می‌توان در خانه با محلول آب‌نمک ساده آن را آماده کرد. البته این سرم یا قطره، بینیِ گرفته را فوری باز نمی‌کند اما با مرطوب کردن مخاط، گرفتگی را به تدریج کاهش می‌دهد.»
او ادامه می‌دهد: «توصیه دیگر که خیلی مهم است، این است که روبالشی و ملحفه‌ها به طور منظم شسته و تعویض شوند تا گردوغبار و آلرژن‌های محیطی کاهش پیدا کند و تنفس راحت‌تر شود. نوشیدن آب کافی در طول روز و هیدراته نگه داشتن بدن هم به حفظ رطوبت مخاط بینی کمک میکند. البته به افرادی که آلرژی دارند، توصیه می‌شود با پزشک‌شان مشورت کنند و خودسرانه از قطره‌ها و اسپری‌های ضد گرفتگی بینی استفاده نکنند.»
این پزشک درباره دلیلش توضیح می‌دهد: «قطره‌ها و اسپری‌های ضد گرفتگی بینی که در داروخانه‌ها موجود است، برای مصرف کوتاه‌مدت مفیدند و می‌توانند بینی را خیلی سریع باز کنند، اما استفاده مداوم یا طولانی‌مدت آنها می‌تواند باعث وابستگی مخاط بینی، خشکی و تحریک بینی شود و در افراد حساس یا مبتلا به فشار خون بالا ممکن است فشار خون یا ضربان قلب را به طور موقت افزایش دهد. پس نباید بدون مشورت پزشک هرچقدر خواستیم از آنها استفاده کنیم.»
مطالب این مقاله صرفاً جهت اطلاع‌رسانی است و هرگز جایگزین توصیه، تشخیص یا درمان پزشک متخصص نمی‌شود. قبل از هرگونه تصمیم درمانی، ابتدا با پزشک خود مشورت کنید.
منابع مقاله:
همشهری آنلاین
نظرات