داروی سیتاگلیپتین برای کنترل دیابت نوع 2؛ نحوه مصرف و تداخلات دارویی
سیتاگلیپتین (Sitagliptin) یک داروی خوراکی پرکاربرد برای کنترل دیابت نوع ۲ است. این دارو زمانی تجویز میشود که رژیم غذایی، ورزش و اصلاح سبک زندگی بهتنهایی قند خون را کنترل نکنند.
این دارو با مهار آنزیم DPP-4، اثر هورمونهای اینکرتین را افزایش میدهد و به ترشح بهتر انسولین و کاهش گلوکاگون کمک میکند. سیتاگلیپتین باعث تنظیم تدریجی قند خون میشود. این قرص در دوزهای 25، 50 و 100 میلیگرمی موجود بوده و تنها با نسخه پزشک باید استفاده شود.
در این مطلب از دارو دات کام به این دارو، کاربرد، عوارض، تداخل و نحوه مصرف آن پرداختهایم.
- داروی سیتاگلیپتین چیست؟
- سیتاگلیپتین برای چه علائم و بیماریهایی تجویز میشود؟
- بررسی دوزهای دارو
- کدام داروها عملکردی مشابه یا نزدیک با سیتاگلیپتین دارند؟
- نحوه مصرف سیتاگلیپتین
- قبل از مصرف سیتاگلیپتین به این نکات توجه کنید
- عوارض داروی سیتاگلیپتین
- تداخل دارویی سیتاگلیپتین با دیگر داروها
- شرایط نگهداری از سیتاگلیپتین
- چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
- سوالات متداول
داروی سیتاگلیپتین چیست؟
سیتاگلیپتین (Sitagliptin) یکی از داروهای خوراکی برای کنترل دیابت نوع ۲ است. این دارو زمانی تجویز میشود که رژیم غذایی، ورزش و تغییر سبک زندگی بهتنهایی برای کنترل قند خون کافی نباشند. این دارو با اثرگذاری بر هورمونهای تنظیمکننده قند خون، به بهبود کنترل گلوکز کمک میکند.
مکانیسم اثر داروی سیتاگلیپتین به این شکل است که با مهار آنزیم DPP-4 باعث میشود هورمونهای اینکرتین مدت بیشتری فعال بمانند. این هورمونها ترشح انسولین را افزایش داده و ترشح گلوکاگون را کاهش میدهند؛ در نتیجه، قند خون بهتر کنترل میشود. سیتاگلیپتین دارویی نسخهای است و مصرف خودسرانه آن توصیه نمیشود.
در جدول زیر به مشخصات داروی سیتاگلیپتین اشاره کردهایم:
| مشخصه | اطلاعات |
| نام ژنریک | سیتاگلیپتین (Sitagliptin) |
| دستهبندی دارویی | ضد دیابت – مهارکننده DPP-4 |
| نحوه مصرف | خوراکی (قرص، بلعیدنی) |
| مکانیسم اثر | مهار آنزیم DPP-4 و افزایش اثر هورمونهای اینکرتین |
| اشکال دارویی موجود در ایران | قرص خوراکی 25، 50 و 100 میلیگرم |
سیتاگلیپتین برای چه علائم و بیماریهایی تجویز میشود؟
سیتاگلیپتین عمدتا برای درمان دیابت نوع ۲ استفاده میشود و در دیابت نوع ۱ یا کتواسیدوز دیابتی کاربردی ندارد. علائم و شرایطی که ممکن است منجر به تجویز این دارو شوند شامل موارد زیر هستند:
- قند خون بالا با وجود رژیم و ورزش
- تشنگی غیرطبیعی
- تکرر ادرار
- خستگی و کاهش انرژی
- تاری دید
- علائم هایپرگلیسمی
تفاوت سیتاگلیپتین و لیناگلیپتین چیست؟
سیتاگلیپتین و لیناگلیپتین هر دو داروهایی هستند که برای درمان دیابت نوع ۲ استفاده میشوند و با افزایش سطح هورمونهای تحریککننده تولید انسولین و کاهش تولید گلوکز توسط کبد، به کاهش قند خون کمک میکنند. با این حال، سیتاگلیپتین نیاز به تنظیم دوز در نارسایی کلیه دارد، اما لیناگلیپتین بدون نیاز به تنظیم دوز کلیوی مصرف میشود.
تفاوت سیتاگلیپتین و امپاگلیفلوزین چیست؟
سیتاگلیپتین با مهار DPP-4 ترشح وابسته به قند انسولین را افزایش میدهد، اما امپاگلیفلوزین با افزایش دفع گلوکز از کلیهها قند خون را کاهش میدهد و اثر مدر دارد.
بررسی دوزهای دارو
دوز سیتاگلیپتین باید توسط پزشک و بر اساس شرایط بیمار تعیین شود.
قرص سیتاگلیپتین ۲۵ برای چیست؟
دوز ۲۵ میلیگرم معمولا برای بیمارانی مناسب است که دچار نارسایی شدید کلیوی و کاهش قابل توجه عملکرد کلیه هستند. در این افراد، دفع دارو از بدن کندتر انجام میشود و مصرف دوزهای بالاتر میتواند باعث تجمع دارو و افزایش عوارض شود. این دوز به کنترل ایمن قند خون کمک میکند، بدون اینکه فشار اضافی به کلیهها وارد شود.
قرص سیتاگلیپتین ۵۰ برای چیست؟
دوز ۵۰ میلیگرم اغلب برای بیماران مبتلا به نارسایی کلیوی متوسط تجویز میشود. در این شرایط، عملکرد کلیه کاهش یافته اما هنوز بهطور کامل مختل نشده است. این دوز تعادل مناسبی بین اثربخشی و ایمنی ایجاد کرده و به کنترل قند خون کمک میکند، در حالیکه خطر تجمع دارو و بروز عوارض جانبی کاهش مییابد.
قرص سیتاگلیپتین ۱۰۰ برای چیست؟
دوز ۱۰۰ میلیگرم، دوز استاندارد و رایج سیتاگلیپتین برای بزرگسالانی است که عملکرد کلیه طبیعی دارند. این دوز بیشترین اثربخشی را در بهبود کنترل قند خون در دیابت نوع ۲ نشان میدهد و معمولا یک بار در روز مصرف میشود. افزایش دوز بالاتر از ۱۰۰ میلیگرم معمولا فایده درمانی بیشتری ایجاد نمیکند.
کدام داروها عملکردی مشابه یا نزدیک با سیتاگلیپتین دارند؟
داروهای زیر نیز در کنترل دیابت نوع ۲ کاربرد دارند و بسته به شرایط بیمار ممکن است جایگزین یا همراه سیتاگلیپتین تجویز شوند:
- امپاگلیفلوزین
- داپاگلیفلوزین
- لیناگلیپتین
- متفورمین + پیوگلیتازون
- متفورمین + گلیبنکلامید
- متفورمین + امپاگلیفلوزین
- امپاگلیفلوزین + لیناگلیپتین
- امپاگلیفلوزین + لیناگلیپتین + متفورمین
نحوه مصرف سیتاگلیپتین
داروی دیابت سیتاگلیپتین معمولا روزی یک بار مصرف میشود و میتوان آن را با غذا یا بدون غذا خورد. توصیه میشود دارو هر روز در ساعت مشخص مصرف شود تا اثر یکنواختتری داشته باشد.
چقدر طول میکشد تا سیتاگلیپتین اثر کند؟
اثر دارو روی قند خون ممکن است طی چند روز تا چند هفته بهتدریج ظاهر شود. پزشک معمولا با آزمایشهای دورهای پاسخ درمان را ارزیابی میکند.
مدت زمان مصرف سیتاگلیپتین
این دارو معمولا برای مصرف طولانیمدت تجویز میشود، زیرا دیابت نوع ۲ یک بیماری مزمن است.
قبل از مصرف سیتاگلیپتین به این نکات توجه کنید
سیتاگلیپتین برای همه افراد مناسب نیست. در صورت داشتن شرایط زیر حتما پزشک را مطلع کنید:
- سابقه حساسیت دارویی
- بیماریهای پانکراس
- سنگ کیسه صفرا یا تریگلیسیرید بالا
- مصرف زیاد الکل
- بیماری کلیوی
- بارداری یا شیردهی
آیا مصرف سیتاگلیپتین در دوران بارداری مجاز است؟
خیر؛ مصرف این دارو در بارداری توصیه نمیشود و معمولا درمانهای ایمنتری جایگزین آن میشوند.
آیا مصرف سیتاگلیپتین در دوران شیردهی مجاز است؟
بهطور کلی مصرف سیتاگلیپتین در دوران شیردهی توصیه نمیشود. چرا که شواهد کافی از میزان وجود دارو در شیر مادر وجود ندارد. تصمیمگیری در این مورد باید با نظر پزشک انجام شود.
آیا مصرف سیتاگلیپتین برای باروری مضر است؟
شواهدی مبنی بر کاهش باروری در مردان یا زنان در اثر مصرف سیتاگلیپتین وجود ندارد. با این وجود چنانچه قصد بارداری دارید، پزشک را در جریان تصمیم خود قرار دهید.
در صورت فراموشی مصرف سیتاگلیپتین چه باید کرد؟
در صورت فراموشی مصرف سیتاگلیپتین، بهمحض یادآوری، دوز فراموششده را مصرف کنید؛ اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک هستید، از مصرف دوز فراموششده صرفنظر کنید و دوز را دو برابر نکنید.
در صورت مصرف بیش از حد سیتاگلیپتین چه باید کرد؟
در صورت بروز علائم شدید مانند مشکل تنفس یا کاهش سطح هوشیاری، فورا با ۱۱۵ یا مراکز کنترل مسمومیت (1490) تماس بگیرید.
آیا احتمال اوردوز با داروی سیتاگلیپتین وجود دارد؟
بله؛ مصرف بیش از حد میتواند باعث علائمی مانند سرگیجه، تهوع یا درد شکم شود و نیاز به اقدامات پزشکی فوری دارد.
عوارض داروی سیتاگلیپتین
گاهی افراد در صورت مصرف این دارو عوارض زیر را تجربه خواهند کرد:
عوارض جانبی رایج
- سردرد
- اسهال و تهوع
- علائم خفیف افت قند خون (هایپوگلیسمی)، بهویژه در مصرف همزمان با انسولین یا سولفونیلاورهها
عوارض جانبی جدی (نادر)
- پانکراتیت
- درد شدید و مداوم شکم
- تورم صورت، لبها یا گلو
- مشکل تنفس
- زردی پوست یا سفیدی چشم
تداخل دارویی سیتاگلیپتین با دیگر داروها
مصرف همزمان با برخی داروها ممکن است خطر هیپوگلیسمی یا تغییر اثر دارو را افزایش دهد، از این داروها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- انسولین
- سایر داروهای ضددیابت مثل گلیکلازید
- کتوکونازول
- ایتراکونازول
- ریتوناویر
- کلاریترومایسین
- دیگوکسین
- متوپرولول
- سالیسیلاتها
- کینولونها
برای چه کسانی مصرف سیتاگلیپتین ممنوع است؟
افراد زیر نباید این دارو را مصرف کنند:
- مبتلایان به دیابت نوع ۱
- افراد مبتلا به کتواسیدوز دیابتی
- افراد با حساسیت شدید به دارو
- برخی بیماران با مشکلات شدید پانکراس یا کلیه (با تشخیص پزشک)
اگر با مصرف این دارو علائم زیر را داشتید، همین حالا با ۱۱۵ تماس بگیرید:
تورم لبها، دهان، گلو یا زبان تنفس خیلی سریع، خس خس سینه یا احساس خفگی یا نفس نفس زدن سفت شدن گلو یا تقلا کردن برای بلعیدن رنگپریدگی پوست، زبان یا لبها گیجی، خوابآلودگی یا سرگیجه ابتلا به غش شل و بیحرکت شدن کودک و نداشتن واکنش بثورات متورم، برآمده، خارشدار، تاولزده یا پوسته پوسته شده
آیا میتوان بعد از مصرف سیتاگلیپتین رانندگی کرد؟
در حالت عادی امکان رانندگی بعد از مصرف سیتاگلیپتین وجود دارد؛ اما در صورت افت قند خون یا سرگیجه، از انجام کارهایی که نیاز به هوشیاری دارند، دوری کنید.
شرایط نگهداری از سیتاگلیپتین
دارو را در ظرف دربسته در دمای اتاق ۲۰ تا ۲۵ درجه سانتیگراد، دور از گرما، رطوبت و نور مستقیم نگهداری کنید. از یخ زدگی دارو جلوگیری کنید.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت کنترلنشدن قند خون، بروز عوارض غیرعادی، درد شدید شکم، علائم افت قند خون یا واکنشهای حساسیتی، مراجعه سریع به پزشک ضروری است.
اسامی تجاری سیتاگلیپتین موجود در ایران
| نام تجاری | شرکت تولیدکننده |
| سیتاگلیپتین قرص خوراکی 25 و 50 mg | داروسازی خوارزمی |
| سیتاگلیپتین قرص خوراکی 25، 50 و 100 mg | لابراتوارهای رازک |
| سیتاگلیپتین قرص خوراکی 25، 50 و 100 mg | تولید مواد داروئی درسا دارو |
| سیتاگلیپتین قرص خوراکی 50 و 100 mg | ویتا بیوتیکس فارمد |
| سیتاگلیپتین قرص خوراکی 25، 50 و 100 mg | داروسازی سامی ساز |
| سیتاگلیپتین قرص خوراکی 25، 50 و 100 mg | داروسازی جابرابن حیان |
| سیتاگلیپتین قرص خوراکی 25 و 50 mg | داروسازی جالینوس |
| سیتاگلیپتین قرص خوراکی 25 و 50 mg | صنعتی کیمیدارو |
| سیتاگلیپتین قرص خوراکی 25، 50 و 100 mg | داروسازی تولید دارو |
| سیتاگلیپتین قرص خوراکی 25 و 50 mg | داروسازی آوه سینا |
| سیتاگلیپتین قرص خوراکی 25 و 50 mg | ایران دارو |
| سیتاگلیپتین قرص خوراکی 25، 50 و 100 mg | دارودرمان پارس |
| سیتاگلیپتین قرص خوراکی 25 و 50 و 100 mg | داروسازی ابوریحان |
| سیتاگلیپتین قرص خوراکی 25 و 50 mg | تهران دارو |
| سیتاگلیپتین قرص خوراکی 25، 50 و 100 mg | فارماشیمی |
| سیتاگلیپتین قرص خوراکی 25، 50 mg | داروسازی دانا |
| سیتاگلیپتین قرص خوراکی 25 و 50 mg | البرز دارو |
| سیتاگلیپتین قرص خوراکی 25، 50 mg | داروسازی آریا |
| سیتاگلیپتین قرص خوراکی 50 mg | لابراتوارهای شهردارو |
| سیتاگلیپتین قرص خوراکی 50 و 100 mg | کشت و فرآوری مهرسا داروی یاسین |
| سیتاگلیپتین قرص خوراکی 25، 50 و 100 mg | لابراتوار داروسازی و بهداشتی شفا |
| سیتاگلیپتین قرص خوراکی 50 و 100 mg | دارو سازی حکیم |
| سیتاگلیپتین قرص خوراکی 50 mg | داروسازی ثنامد |
| سیتاگلیکس قرص خوراکی 25، 50 و 100 mg | دارو سازی سها |
| ژانوپتین قرص خوراکی 25، 50 و 100 mg | سبحان دارو |
| ژانوویا قرص خوراکی 25 و 50 mg | بهستان دارو |
| ژانووکس قرص خوراکی 25، 50 و 100 mg | داروسازی تهران شیمی |
| واریو-گلیپتین قرص خوراکی 25، 50 و 100 mg | تحقیقاتی و تولیدی واریان فارمد |
| سیتاگلیبان قرص خوراکی 25، 50 و 100 mg | مهبان دارو |
| قرص زیپتین 25، 50 و 100 mg | داروسازی دکتر عبیدی |
| سیتال قرص خوراکی 25، 50 و 100 mg | الحاوی |
| سیتاویکس قرص خوراکی 25، 50 و 100 mg | دارو سازی اسوه |
| سیتاگمین قرص خوراکی 25، 50 و 100 mg | داروسازی امین |
| دیاپتین قرص خوراکی 50 و 100 mg | آرنا حیات دانش |
| جانوسد قرص خوراکی 25، 50 و 100 mg | سجاد داروی شرق |
| بایوسیتال قرص خوراکی 25، 50 و 100 mg | باختر بیوشیمی |
| سیتانورم قرص خوراکی 25، 50 و 100 mg | کیش مدیفارم |
| سانوپتین قرص خوراکی 25، 50 و 100 mg | کوشان فارمد |
| دیابتوز قرص خوراکی 25، 50 و 100 mg | داروسازی اکسیر |
| گلیستا قرص خوراکی 25، 50 و 100 mg | اکتوورکو |
| گلیپ لس قرص خوراکی 25، 50 و 100 mg | دارو سازی تهران دارو |
| ژانورن قرص خوراکی 50، 100 mg | داروسازی و مکملهای غذایی حیاتی کارن |
| سیتابت قرص خوراکی 25، 50 و 100 mg | پارس دارو |
قیمت داروی سیتاگلیپتین در سال 1404 بسته به شرکت سازنده و دوز آن متفاوت بوده و بین 70 تا 80 هزار تومان متغیر است.
توصیهای از تیم دارو دات کام به شما
سیتاگلیپتین یک داروی خوراکی موثر برای کنترل دیابت نوع ۲ است که با افزایش اثر هورمونهای اینکرتین به تنظیم قند خون کمک میکند. انتخاب دوز مناسب آن بهویژه در بیماران کلیوی اهمیت زیادی دارد و باید حتما توسط پزشک انجام شود. مصرف منظم دارو، پایش قند خون و توجه به عوارض احتمالی، نقش مهمی در ایمنی و اثربخشی درمان دارد. همچنین توصیه میشود دارو را همراه با سبک زندگی سالم و بدون قطع یا تغییر خودسرانه مصرف کنید. تجربه خود را از مصرف این دارو برای کنترل دیابت با ما به اشتراک بگذارید.
سوالات متداول
قرص زيپتين ١٠٠ براي چيست؟
قرص زیپتین ۱۰۰ میلیگرم برای کنترل قند خون در دیابت نوع ۲ استفاده میشود و با افزایش اثر اینکرتینها به بهبود عملکرد انسولین کمک میکند.
قیمت سیتاگلیپتین متفورمین چقدر است؟
قیمت این دارو بسته به شرکت سازنده آن متفاوت است. این دارو در سال 1404 توسط برخی شرکتها با قیمت 159 هزار تومان به فروش میرسد.
سیتاگلیپتین لاغری واقعا برای کاهش وزن موثر است؟
خیر. سیتاگلیپتین برای کاهش وزن طراحی نشده و اثر لاغرکننده قابلتوجهی ندارد؛ معمولا وزن را ثابت نگه میدارد و برای کنترل قند خون در دیابت نوع ۲ استفاده میشود.
مصرف سیتاگلیپتین متفورمین چه کاربردی دارد؟
مصرف همزمان سیتاگلیپتین و متفورمین برای کنترل بهتر قند خون در دیابت نوع ۲ استفاده میشود و با دو مکانیسم مکمل، اثربخشی درمان را افزایش میدهد.
شایع ترین عوارض سیتاگلیپتین چیست؟
شایعترین این علائم سردرد، افت قند خون و اسهال و تهوع هستند.
قیمت سیتاگلیپتین ۱۰۰ چقدره؟
قیمت این دارو بسته به شرکت سازنده آن متفاوت بوده و در سال 1404 از 70 هزار تا 200 هزار تومان متغیر است.
سیتاگلیپتین در نارسایی کلیه موثره؟
این دارو در اختلال عملکرد کلیه تاثیری ندارد اما اما دوز آن باید بر اساس شدت اختلال کلیوی تنظیم شود تا از تجمع دارو و عوارض جلوگیری شود.
زیپتین یا متفورمین کدام برای قند خون بهتر است؟
متفورمین معمولاً درمان خط اول دیابت نوع ۲ است؛ زیپتین زمانی استفاده میشود که متفورمین بهتنهایی کافی نباشد یا بیمار آن را تحمل نکند.
قرص جنومت چیست؟
قرص جنومت (Janumet) یک داروی خوراکی برای درمان دیابت نوع ۲ است که ترکیبی از سیتاگلیپتین و متفورمین بوده و به کنترل بهتر قند خون کمک میکند.
قرص زیپمت برای چیست؟
قرص زیپمت برای کنترل قند خون در دیابت نوع ۲ استفاده میشود و ترکیبی از سیتاگلیپتین و متفورمین است که با دو مکانیسم مکمل، اثربخشی درمان را افزایش میدهد.
مطالب این مقاله صرفاً جهت اطلاعرسانی است و هرگز جایگزین توصیه، تشخیص یا درمان پزشک متخصص نمیشود. قبل از هرگونه تصمیم درمانی، ابتدا با پزشک خود مشورت کنید.
منابع مقاله:
medlineplus | nhs | drugbank | medscape | mayoclinic | clevelandclinic
