تاثیرات اضطراب بر بدن؛ اضطراب چگونه سلامت جسمی را تحت تاثیر قرار می‌دهد؟

علائم رایج اختلالات اضطرابی چیست؟

اضطراب، احساسی از دلواپسی، وحشت، ترس یا نگرانی دارد. این احساس می‌تواند خفیف یا شدید باشد. ممکن است اضطراب را در پاسخ به یک موقعیت خاص، کار، مدرسه یا روابط نشان دهید، یا بدون هیچ دلیل خاصی، احساس اضطراب کنید.

نکته مهم این است، که در حالت طبیعی ما در برخی موقعیت‌ها اضطراب داریم، مثلا در جلسه مصاحبه کاری، هنگام سخنرانی در کنفرانس، تغییر مهم در زندگی و غیره. اما وقتی از اختلال اضطراب حرف می‌زنیم، حتی اگر دلیلی هم وجود داشته باشد، به اندازه کافی منطقی و اضطراب‌زا نیست. مثل اضطراب بیرون رفتن از خانه، یا اضطراب دیدن یک گربه.

علائم رایج اضطراب شامل این موارد است:

• احساس ترس، وحشت یا نگرانی مداومی که شما را رها نمی‌کند
• احساس بی‌قراری دارید یا نمی‌توانید آرام و بدون حرکت باشید
• به راحتی خسته می‌شوید و توان انجام کارهای ساده را ندارید
• در تمرکز کردن مشکل دارید و مدام ذهنتان به این سو و آن سو می‌رود
• احساس تحریک‌پذیری یا آزردگی دائمی دارید و به هر اتفاق کوچکی، واکنش‌های شدید نشان می‌دهید
• تنش یا گره عضلانی بی‌دلیل پیدا می‌کنید
• در به خواب رفتن یا در خواب ماندن مشکل دارید و مدام از خواب می‌پرید

علائم شدید اضطراب چیست؟

زمانی که اضطراب شدید می‌شود و به وضعیت بحرانی نزدیک شده است، علائم جدی‌تر و آزاردهنده‌تری، فرد دچار اختلال را درگیر می‌کند:

• فکر کردن زیاد در مورد تجربیات بد، یا فکر کردن دوباره و دوباره به یک موقعیت وحشتناک
• احساس خطر و انتظار برای وقوع یک فاجعه
• ترس شدید از اشیاء یا مکان‌ها
• ناتوانی در آرام کردن ذهن و تمرکز حتی به مدت کوتاه
• ناتوانی در انجام امور روزمره
• خلق و خوی پایین و افسرده
• فکر یا اقدام به خودکشی
• احساس اینکه دنیا در حال سرعت گرفتن یا کند شدن است
• احساس اینکه دیگران می‌توانند ببینند که شما مضطرب هستید و به شما نگاه می‌کنند
• احساس اینکه نمی‌توانید نگرانی خود را متوقف کنید، یا اینکه اگر نگرانی خود را متوقف کنید، اتفاقات بدی رخ خواهد داد
• نگرانی از اینکه ارتباط خود را با واقعیت از دست می‌دهید
• احساس اینکه از ذهن یا بدن خود جدا شده‌اید، یا انگار شخصیتی هستید که در یک فیلم تماشا می‌کنید
• احساس اینکه از دنیای اطراف خود جدا شده‌اید، یا انگار دنیا واقعی نیست

علائم جسمی اضطراب در بدن

مغز ما اضطراب را به صورت واقعی درک می‌کند. این بدان معناست که برای مغز ما تفاوتی ندارد که دلیل اضطراب واقعی است یا تنها دچار یک اختلال هستیم. مغز ما در مقابل ترس پاسخ جنگ یا گریز را انتخاب می‌کند تا ما را از خطر نجات دهد.

متن انگلیسی:

If you have anxiety, your fear and worry trigger the fight-or-flight response, activating your sympathetic nervous system, which controls involuntary breathing and heart rate.
This activation leads the body to release stress hormones such as adrenaline and cortisol, contributing to anxiety’s physical symptoms.

 

ترجمه متن:

اگر اضطراب دارید، ترس و نگرانی شما باعث واکنش جنگ یا گریز در مغز می‌شود و سیستم عصبی سمپاتیک (Sympathetic nervous system یا SNS) شما را فعال می‌کند. این سیستم تنفس غیرارادی و ضربان قلب را کنترل می‌کند.

فعال شدن سیستم عصبی سمپاتیک، باعث می‌شود بدن هورمون‌های استرس مانند آدرنالین (Adrenaline) و کورتیزول (Cortisol) را آزاد کند که به علائم فیزیکی اضطراب منجر می‌شود. (منبع)

اضطراب معمولا به همراه علائم فیزیکی زیر است:

تپش قلب و اضطراب

طبق گفته موسسه‌ ملی سلامت روان، تپش قلب یکی از علائم کلاسیک اضطراب است. هورمون‌های استرس مانند آدرنالین می‌توانند گیرنده‌های قلب را وادار به افزایش ضربان قلب کنند.

در حالی که افزایش ضربان به قلب شما اجازه می‌دهد خون بیشتری را برای مقابله با یک تهدید بالقوه پمپ کند، ضربان قلب شما می‌تواند بیشتر به اضطراب شما دامن بزند. در نتیجه اگر تپش قلب کنترل نشود، وارد یک چرخه معیوب می‌شوید.

تنگی نفس ناشی از اضطراب

وقتی واکنش بدن به استرس، سرعت گردش خون در بدن را افزایش می‌دهد، ممکن است تنفس شما برای تامین اکسیژن بیشتر، افزایش یابد.

با این حال، تنگی نفس (که به عنوان تنفس سریع نیز شناخته می‌شود)، طبق گفته کتابخانه ملی پزشکی ایالات متحده، می‌تواند علائم اضطراب جسمی را تشدید کند.

درد عضلات و تنش عضلانی

عضلات شما به عنوان بخشی از پاسخ بدن به استرس، منقبض می‌شوند و منقبض کردن بدن برای مدت طولانی می‌تواند باعث درد مزمن شود. طبق گفته انجمن روانشناسی آمریکا، افراد مبتلا به اضطراب اغلب از گرفتگی کمر، گردن یا شانه‌های خود رنج می‌برند. همچنین اگر اضطراب دارید ممکن است فک خود را قفل یا سردردهای مداوم را تجربه کنید.

تهوع و مشکلات گوارشی ناشی از اضطراب

اضطراب می‌تواند بر سیستم گوارش تأثیر بگذارد و افراد مبتلا به اضطراب ممکن است درد معده، یبوست، اسهال، سندرم روده تحریک‌پذیر و سایر انواع مشکلات گوارشی را تجربه کنند.

انتخاب سبک زندگی ناشی از اضطراب، مانند ناتوانی در فعالیت بدنی یا تغذیه نامناسب، می‌تواند بر مشکلات هضم غذا تاثیر بیشتری بگذارد.

خستگی و کاهش انرژی

احساس مداوم خستگی و فرسودگی از نشانه‌های رایج اضطراب است. واکنش جنگ یا گریز بدن می‌تواند شما را در حالت آماده‌باش نگه دارد، که از نظر ذهنی و جسمی شما را فرسوده می‌کند.

افراد مبتلا به اضطراب همچنین در به خواب رفتن یا در خواب ماندن مشکل دارند و خواب رضایت‌بخشی را تجربه نمی‌کنند. سطح بالای هورمون استرس و افکار آشفته می‌تواند به خواب رفتن را دشوارتر کند زیرا بدن شما به اندازه کافی برای استراحت آرام نشده است. در مقابل مشکلات خواب مانند بی‌خوابی، علائم اضطراب را تشدید کنند.

بیمار شدن مداوم

از آنجا که سیستم ایمنی بدن، در زمان واکنش جنگ یا گریز، برای مدت طولانی فعال می‌شود، به خوبی عمل نمی‌کند، در نتیجه برخی افراد مبتلا به اضطراب بیشتر بیمار می‌شوند. اضطراب بالا می‌تواند بعضی از افراد را در برابر بیماری‌هایی مانند سرماخوردگی معمولی آسیب‌پذیرتر کند.

از دیگر علائم فیزیکی اختلالات اضطرابی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• از دست دادن اشتها
• تعریق زیاد به ویژه در دست و پا
• خشکی دهان
• سرگیجه یا حس سبکی سر
• سوزش و گزگز دست و پا
• احساس لرزش یا گرگرفتگی
• حالت تهوع
• درد قفسه سینه
• دندان قروچه
• تغییر در میل جنسی

برای آشنایی بیشتر با داروهای ضد اضطراب مقاله زیر را مطالعه کنید:

تاثیر اضطراب بر سیستم عصبی

اضطراب یکی از واکنش‌های طبیعی بدن در برابر فشارهای روانی است، اما زمانی که شدت یا تداوم آن افزایش یابد می‌تواند به شکل یک اختلال اضطرابی بروز کند و عملکرد سیستم عصبی را تحت تأثیر قرار دهد. در این شرایط، سیستم عصبی سمپاتیک بیش از حد فعال می‌شود و بدن به طور مداوم در حالت آماده‌باش قرار می‌گیرد. این وضعیت باعث بروز مجموعه‌ای از علائم جسمی اضطراب مانند تنش عضلانی، افزایش هوشیاری، تحریک‌پذیری و خستگی ذهنی می‌شود. در بسیاری از افراد، این واکنش‌ها ممکن است همراه با نشانه‌هایی شبیه به حملات پانیک مانند تنگی نفس و احساس فشار در بدن نیز دیده شود. ادامه‌دار بودن این حالت می‌تواند بر عملکرد شناختی و تعادل روانی فرد اثر بگذارد و حتی با مشکلاتی مانند افسردگی نیز همراه شود.

سرگیجه و سبکی سر در اضطراب

یکی از نشانه‌های شایع در میان افراد مبتلا به اضطراب، احساس سرگیجه یا سبکی سر است. این حالت معمولاً به دلیل تغییر در الگوی تنفس، افزایش تنش عضلانی و واکنش‌های فیزیولوژیک بدن به استرس ایجاد می‌شود. زمانی که فرد دچار اضطراب شدید یا حملات پانیک می‌شود، تنفس سریع و سطحی می‌تواند باعث کاهش تعادل اکسیژن و دی‌اکسیدکربن در خون شده و در نتیجه احساس عدم تعادل یا سبکی سر ایجاد کند.

در مقاله زیر میتوانید علت اضطراب بی دلیل را مطالعه کنید:

تعریق زیاد و لرزش بدن

فعال شدن سیستم عصبی در شرایط اضطراب می‌تواند باعث افزایش تعریق و لرزش در بدن شود. این واکنش بخشی از پاسخ طبیعی بدن به استرس است که برای آماده‌سازی فرد در برابر تهدید احتمالی رخ می‌دهد. با این حال، در افراد مبتلا به اختلالات اضطرابی این علائم ممکن است حتی در موقعیت‌های عادی نیز ظاهر شوند و به عنوان بخشی از علائم جسمی اضطراب تجربه گردند.

اختلال تمرکز ناشی از اضطراب

اضطراب شدید می‌تواند توانایی تمرکز و پردازش اطلاعات را کاهش دهد. زمانی که ذهن به طور مداوم درگیر نگرانی و تهدیدهای احتمالی است، منابع شناختی فرد صرف مدیریت این تنش‌ها می‌شود و در نتیجه تمرکز بر فعالیت‌های روزمره دشوارتر خواهد شد. این مسئله در بسیاری از مبتلایان به اختلال اضطرابی دیده می‌شود و می‌تواند عملکرد تحصیلی، شغلی و اجتماعی را تحت تأثیر قرار دهد.

در مقاله زیر میتوانید علت اضطراب شبانه را مطالعه کنید:

تاثیر اضطراب بر قلب و سیستم گردش خون

اضطراب می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی بر عملکرد قلب و سیستم گردش خون داشته باشد. در شرایط اضطراب، بدن با ترشح هورمون‌هایی مانند آدرنالین، ضربان قلب و فشار خون را افزایش می‌دهد. به همین دلیل بسیاری از افراد دچار اضطراب و تپش قلب می‌شوند و احساس ضربان شدید یا نامنظم قلب را تجربه می‌کنند. در برخی موارد این وضعیت با علائمی مانند تنگی نفس یا احساس فشار در قفسه سینه همراه است. اگرچه این واکنش‌ها اغلب ناشی از پاسخ طبیعی بدن به استرس هستند، اما تداوم آن‌ها می‌تواند کیفیت زندگی فرد را تحت تأثیر قرار دهد.

تاثیر اضطراب بر دستگاه گوارش

دستگاه گوارش ارتباط نزدیکی با سیستم عصبی دارد و به همین دلیل اضطراب می‌تواند عملکرد آن را به طور مستقیم تحت تأثیر قرار دهد. افراد مبتلا به اضطراب ممکن است علائمی مانند درد معده، تهوع، نفخ یا تغییر در الگوی دفع را تجربه کنند. این نشانه‌ها در بسیاری از موارد بخشی از علائم جسمی اضطراب محسوب می‌شوند. همچنین در برخی افراد، استرس و اضطراب طولانی‌مدت می‌تواند موجب تشدید اختلالات گوارشی یا حساسیت بیشتر دستگاه گوارش به تنش‌های روانی شود.

تاثیر اضطراب بر خواب

یکی از پیامدهای رایج اضطراب، اختلال در کیفیت و الگوی خواب است. نگرانی‌های مداوم و فعال بودن بیش از حد ذهن می‌تواند باعث دشواری در به خواب رفتن یا بیدار شدن‌های مکرر در طول شب شود. این وضعیت که اغلب به عنوان اضطراب و بی خوابی شناخته می‌شود، در بسیاری از افراد مبتلا به اختلال خواب مشاهده می‌گردد. کمبود خواب نیز به نوبه خود می‌تواند شدت اضطراب را افزایش دهد و چرخه‌ای از بی‌خوابی و استرس ایجاد کند.

تاثیر اضطراب بر سیستم ایمنی

اضطراب مزمن می‌تواند عملکرد سیستم ایمنی بدن را نیز تحت تأثیر قرار دهد. زمانی که بدن برای مدت طولانی در معرض هورمون‌های استرس قرار می‌گیرد، توانایی سیستم ایمنی در مقابله با عفونت‌ها و بیماری‌ها کاهش می‌یابد. به همین دلیل افراد مبتلا به اضطراب مزمن ممکن است بیشتر دچار بیماری‌های عفونی یا احساس ضعف عمومی شوند. این موضوع نشان می‌دهد که سلامت روان و سلامت جسمی ارتباط نزدیکی با یکدیگر دارند.

عوارض استرس و اضطراب مزمن چیست؟

آنچه پیش از این گفته شد همه می‌توانند از عوارض اضطراب‌های طولانی مدت باشند و آسیب جدی به ذهن و بدن فرد دچار این اختلال وارد کنند. اگر این اختلال به موقع درمان نشود عوارض دیگری نیز در پی خواهد داشت مثل:

• افسردگی (که اغلب با اختلال اضطراب رخ می‌دهد) یا سایر اختلالات سلامت روان
• سوءمصرف مواد
• انزوای اجتماعی و از دست دادن روابط
• مشکلات عملکرد در مدرسه یا محل کار
• کیفیت پایین زندگی
• خودکشی

تفاوت بین ترس و اضطراب چیست؟

متن انگلیسی:

Fear is the response to a perceived threat, while anxiety involves worry about a threat that has not yet, or may never, happen.

ترجمه متن:

ترس پاسخی به یک تهدید واقعیِ درک شده است، در حالی که اضطراب، نگرانی در مورد تهدیدی است که هنوز اتفاق نیفتاده یا ممکن است هرگز رخ ندهد. (منبع)

ما با سه مشخصه می‌توانیم ترس و اضطراب را تشخیص دهیم:

• مدت زمان: از آنجا که ترس نسبت به موضوع واضح و خاصی به وجود می‌آید، فوری و زودگذر است. به محض از بین رفتن تهدید، ترس نیز از بین می‌رود. اما اضطراب طولانی مدت است و بدون هیچ دلیل خاصی ادامه دارد.
• هدف: ترس واکنش طبیعی مغز برای در امان نگه داشتن انسان است و هدف آن بقاست. در صورتی که اضطراب هیچ هدف خاصی ندارد و هیچ توجیهی برای داشتن اضطراب هم وجود ندارد.
• منبع ارسال: ترس شامل پنج حس بینایی، شنوایی، بویایی، چشایی و لامسه می‌شود. این حواس اطلاعاتی را به مغز ما ارسال می‌کنند که باعث ایجاد پاسخ ترس می‌شود. اما اضطراب واکنشی به احساسات ماست، نه یک خطر واقعی. اغلب به دلیل چیزی در گذشته ماست که همچنان بر ما تاثیر می‌گذارد.

چگونه می‌توانید تشخیص دهید که اضطراب شما طبیعی است یا نشانه‌ای از اختلال اضطرابی است؟

سه سوال وجود دارد که می‌توانید از خود بپرسید تا مشخص شود که آیا اضطراب شما طبیعی است یا دچار اختلال اضطرابی شده‌اید:

 آیا اضطراب در زندگی شما اختلال ایجاد می‌کند؟

اگر اضطراب شما آزاردهنده است، اما در زندگی شما اختلال ایجاد نمی‌کند، احتمالاً اختلال نیست. اما اگر این اضطراب مانع فعالیت‌های مهم یا حتی روزمره می‌شود، احتمالاً اختلال اضطرابی است.

 اضطراب شما چقدر شدید است؟

اگر اضطراب شما ناخوشایند است اما مداوم، شدید یا طاقت‌فرسا نیست، احتمالاً اختلال نیست. چرا که اختلالات اضطرابی شدید و سنگین تجربه می‌شوند. این می‌تواند مداوم، خسته‌کننده و تضعیف‌کننده روحیه باشد. همچنین معمولاً باعث علائمی مانند تنگی نفس، تپش قلب، تعریق و حالت تهوع می‌شود.

حملات پنیک (Panic attack) اگر نادر باشند، احتمالا طبیعی هستند. اما وقوع مکرر حملات پانیک غیرمنتظره همراه با نگرانی پایا یا تغییر رفتاری که بدون دلیل واضحی اتفاق می‌افتند، به احتمال زیاد نشانه اختلال اضطرابی‌اند.

 آیا احساس اضطراب در یک موقعیت خاص طبیعی است؟

افراد اغلب در موقعیتی که استرس‌زا یا خطرناک است، احساس اضطراب می‌کنند. اما افراد مبتلا به اختلال اضطراب، اضطرابی را احساس می‌کنند که با خطر یا ریسک مربوط تناسبی ندارد.

فرد مبتلا به اختلال اضطراب معمولاً می‌تواند تشخیص دهد که واکنش‌هایش اغراق‌آمیز و بیش از حد قوی است. اما نمی‌تواند به راحتی این اضطراب را کنترل کند.

چه زمانی برای اضطراب به پزشک نیاز دارم؟

شما هر زمان که نیاز دیدید می‌توانید با روانپزشک مشورت کنید، اما اگر موارد زیر در مورد شما صدق می‌کند، حتما باید از روانپزشک کمک بگیرید:

• احساس می‌کنید آنقدر نگران هستید که در زندگی روزمره شما (از جمله بهداشت، مدرسه، محل کار یا زندگی اجتماعی) اختلال ایجاد شده است.
• اضطراب، ترس یا نگرانی شما ناراحت‌کننده و غیرقابل کنترل است.
• احساس افسردگی می‌کنید، و برای مقابله با آن از الکل یا مواد مخدر استفاده می‌کنید یا علاوه بر اضطراب، نگرانی‌های سلامت روان دیگری دارید.
• افکار خودکشی دارید یا رفتارهایی در جهت خودکشی انجام داده‌اید (در این صورت، با تماس با 123 فوراً از اورژانس اجتماعی کمک بگیرید).

روش‌های کاهش تاثیر اضطراب بر بدن

برای کاهش اثرات جسمی اضطراب، توجه به راهکارهای مؤثر در مدیریت استرس اهمیت زیادی دارد. انجام فعالیت بدنی منظم، تمرین‌های تنفس عمیق، مدیتیشن، تنظیم برنامه خواب و کاهش مصرف محرک‌ها می‌تواند به کاهش تنش‌های جسمی و روانی کمک کند. در مواردی که علائم شدید یا پایدار باشند، مراجعه به متخصص سلامت روان و دریافت درمان‌های مناسب برای اختلالات اضطرابی نیز می‌تواند نقش مهمی در بهبود وضعیت فرد و کاهش علائم جسمی اضطراب داشته باشد.

توصیه‌ای از تیم دارو دات کام به شما

اختلالات اضطرابی درمان نشده، بسیار فرسایشی و طاقت فرسا هستند و می‌توانند به کیفیت زندگی آسیب جدی بزند. اگر به این اختلالات دچار شوید، گاهی احساسات منفی شدید شما را از درمان هم ناامید می‌کنند. شاید از طرف دیگران درک نشوید و توصیه‌ها و نصیحت‌هایی بشنوید که شما را بیشتر تحت فشار قرار دهد. اما تنها راه نجات، ایمان شما به خودتان و به ادامه مسیر بهبود است.

خودتان را بخاطر ناتوانی در کنترل نگرانی سرزنش نکنید. این اختلال هم مثل هر اختلال دیگری نیاز به درمان و کمک حرفه ای دارد. با کمک یه روانپزشک و رواندرمانگر، از این اختلال عبور خواهید کرد و دوباره توانایی داشتنِ یک زندگی عادی و به دور از تنش‌های شدید را خواهید داشت.

سوالات متداول

اضطراب چگونه بر بدن تاثیر می‌گذارد؟

اضطراب با فعال‌سازی مداوم سیستم عصبی سمپاتیک، موجب ترشح هورمون‌های استرس شده و می‌تواند تنش عضلانی، مشکلات گوارشی، اختلال خواب و تضعیف سیستم ایمنی را ایجاد یا تشدید کند.

آیا اضطراب می‌تواند باعث تپش قلب شود؟

بله، اضطراب با افزایش آدرنالین می‌تواند ضربان قلب را بالا ببرد و احساس تپش یا کوبش قلب ایجاد کند، حتی در شرایطی که مشکلی در قلب وجود نداشته باشد.

چگونه می‌توان تاثیرات جسمی اضطراب را کاهش داد؟

تنظیم تنفس، فعالیت بدنی منظم، خواب کافی، کاهش مصرف محرک‌ها، تمرین‌های آرام‌سازی و در صورت نیاز مشاوره تخصصی می‌توانند شدت علائم جسمی ناشی از اضطراب را کاهش دهند.