12 نکته مهم برای تصفیه هوای خانه در آلودگی هوا

برای کاهش آلودگی هوای خانه چه کارهایی می‌توانیم انجام دهیم؟

زمانی که هشدارهای آلودگی هوا صادر می‌شود، باید بتوانیم هم از ورود آلودگی بیشتر به داخل خانه جلوگیری کنیم و هم آلودگی‌های موجود را تا حد ممکن از بین ببریم.

راهکارهای عملی برای کاهش آلودگی هوای داخل خانه به شرح زیر است:

از دستگاه‌های تصفیه هوا بهره ببرید

تصفیه‌کننده‌های هوا با فیلتر HEPA، می‌توانند بیش از ۹۹ درصد ذرات مضر از جمله ذرات ویروس آنفولانزا را حذف کنند. البته برای حذف ترکیبات آلی فرار یا VOCها، دود یا کپک ممکن است به فیلترهای خاص‌تری نیاز داشته باشید.

نکته مهم! دستگاه را در اتاقی قرار دهید که بیشترین زمان را در آن سپری می‌کنید (اتاق خواب یا نشیمن) و مطمئن شوید ظرفیت دستگاه (CADR) متناسب با متراژ اتاق باشد. فیلترها را طبق دستورالعمل سازنده تعویض کنید، چرا که فیلتر کثیف کارایی مطلوب را ندارد.

تهویه هوای مناسب داشته باشید

تهویه یکی از بهترین راه‌ها برای تصفیه هوای داخل خانه است، اما فقط به معنای باز کردن پنجره نیست. تهویه هوا در روزهای آلوده اصول خاص خود را دارد.

• در زمان اوج آلودگی پنجره‌ها را کاملاً بسته نگه دارید. معمولاً اوج آلودگی در صبح زود و غروب است. همچنین اگر پنجره‌های شما دارای دریچه‌های تهویه قابل تنظیم هستند، آن‌ها را ببندید.
• هنگام پخت و پز یا استحمام از هود و فن دستشویی استفاده کنید تا رطوبت و آلاینده‌های داخلی سریع خارج شوند، اما مراقب باشید که این کار باعث ایجاد فشار منفی و مکش هوای آلوده بیرون به داخل نشود.
• در سیستم تهویه یا گرمایش–سرمایش، از فیلترهای با راندمان بالا استفاده کنید. هرچه درجه MERV بالاتر باشد بهتر است؛ ترجیحاً ۱۳ یا بالاتر. در زمان آلودگی، فیلتر را زودتر از معمول تعویض کنید.
• سیستم تهویه را روی حالت گردش مجدد (recirculation) قرار دهید تا هوای آلوده بیرون وارد خانه نشود. بعد از بهتر شدن شاخص آلودگی هوا، آن را به حالت عادی برگردانید؛ چون در هوای پاک گردش مجدد مناسب نیست.
• هنگام استفاده از رنگ یا مواد شیمیایی نیز باید تهویه خانه را افزایش دهید، چون این مواد می‌توانند بخارات مضر وارد هوا کنند. اگر امکان دارد، مواد شیمیایی را بیرون از خانه باز کنید. دریچه‌های تهویه و هواکش‌ها نیز به کاهش اثر این مواد کمک می‌کنند.

سیستم‌های گرمایشی خود را بررسی کنید

بسیاری از سیستم‌های گرمایشی قدیمی یا سرویس نشده، خود منبع تولید مونوکسید کربن و ذرات معلق در خانه هستند.

• فیلترها یا سیستم گرمایش مرکزی را به صورت ماهانه چک و تعویض کنید.
• مطمئن شوید که دودکش‌ها باز هستند و نشتی ندارند.
• اگر از بخاری گازی استفاده می‌کنید، حتماً از وجود سنسور حساس به اکسیژن (ODS) مطمئن شوید.

از گیاهان تصفیه کننده هوا استفاده کنید

اگرچه بسیاری توصیه می‌کنند گیاهان به تصفیه هوا کمک می‌کنند، اما شواهد علمی کاملاً قطعی نیستند. برخی مطالعات کاهش VOCها و ذرات ریز را نشان داده‌اند، ولی تأثیر کلی هنوز محل بحث است.

ناسا در تحقیقات خود ثابت کرده است که برخی گیاهان می‌توانند سمومی مانند فرمالدئید، بنزن و تری‌کلرواتیلن را جذب کنند. اگرچه گیاهان نمی‌توانند جایگزین دستگاه تصفیه هوا شوند، اما به عنوان یک مکمل، عالی عمل می‌کنند. بهترین گزینه‌ها عبارت‎‌اند از:

• سانسوریا؛ اکسیژن‌سازی در شب و بسیار مقاوم
• پتوس؛ تصفیه‌کننده قوی و نگهداری آسان
• اسپاتی فیلوم (گل چمچه‌ای)؛ عالی برای حذف هاگ‌های کپک
• آلوئه ورا؛ جذب کننده فرمالدهید

با این حال اگر گیاه منبع کپک باشد یا باعث آلرژی شود، دیگر مفید نخواهد بود.

استفاده از شمع‌های مومی

انتخاب نوع شمع نیز بر کیفیت هوا تأثیر می‌گذارد. شمع‌های پارافینی دوده و بخارات مضر مانند بنزن و تولوئن آزاد می‌کنند. در مقابل، شمع‌های موم زنبور هوا را یونیزه کرده و ترکیبات سمی را خنثی می‌کنند و بدون دود می‌سوزند. اگر فردی مبتلا به آسم در خانه دارید، این شمع‌ها گزینه سالم‌تری هستند و حتی می‌توانند مقداری گردوغبار را کاهش دهند.

لامپ‌های نمکی

لامپ‌های نمکی یک تصفیه‌کننده طبیعی هواست. این وسیله بخار آب موجود در هوا را جذب می‌کند و همراه آن آلاینده‌هایی مانند گردوغبار، دود، گرده گیاهان و برخی سموم را کاهش می‌دهد. می‌توانید لامپ‌های نمکی را روی میز کار یا میز کنار تخت قرار دهید و حتی شب‌ها روشن بگذارید.

استفاده از کربن فعال

زغال فعال نیز یک تصفیه‌کننده طبیعی هواست که به‌خوبی آلاینده‌ها و سموم را جذب می‌کند. زغال بامبو یکی از بهترین انواع برای تصفیه هوای خانه است و معمولاً به صورت کیسه‌های کوچک عرضه می‌شود که می‌توانید در نقاط مختلف خانه قرار دهید.

استفاده از روغن‌های معطر (Essential Oils)

برخی روغن‌های طبیعی خاصیت ضدعفونی‌کنندگی و ضدویروسی دارند که می‌توانند به پاکسازی هوای محیط از باکتری، ویروس و کپک کمک کنند. روغن‌هایی مانند موارد زیر برای این منظور مناسب‌اند:

• روغن درخت چای (Tea Tree)
• اکالیپتوس
• لیمو
• اسطوخودوس
• دارچین
• گریپ‌فروت
• رزماری

می‌توانید چند قطره از این روغن‌ها را در دستگاه بخور سرد بریزید.

هشدار: اگر حیوان خانگی دارید یا افراد مبتلا به آسم در خانه هستند، در استفاده از روغن‌های معطر احتیاط کنید.

از ایجاد دود در داخل خانه خودداری کنید

اجازه ندهید کسی داخل خانه سیگار بکشد. همچنین از سوزاندن زیاد چوب یا شمع‌ها در فضای بسته خودداری کنید. هنگام آشپزی با گاز یا فر، هواکش را روشن کنید.

به صورت مداوم خانه را تمیز کنید

برای کاهش آلرژن‌ها و گردوغبار، خانه را مرتب جارو و گردگیری کنید. فرش، مبلمان، پرده‌ها و تشک‌ها را جاروبرقی بکشید. بهتر است جاروبرقی با فیلتر HEPA تهیه کنید. ملافه‌ها را هر هفته با آب داغ بشویید و تشک را هر دو هفته جارو کنید. مایت‌های گردوغبار می‌توانند آلرژی، آسم و التهاب مزمن ایجاد کنند.

نکته! به‌جای گردگیری خشک، از دستمال مرطوب استفاده کنید تا گردوغبار در فضا پخش نشود. برگ‌های گیاهان را نیز تمیز کنید و برگ‌های خشک را دور بریزید.

کفش‌ها را بیرون از خانه دربیاورید

ته کفش‌ها معمولاً  آلودگی‌هایی مانند قارچ، گردوغبار، مایت‌ها، سموم و مواد شیمیایی حمل می‌کنند. بنابراین بهتر است کفش‌ها را بیرون از خانه دربیاورید و کفش یا دمپایی مخصوص خانه داشته باشید.

کاهش رطوبت داخل خانه

رطوبت زیاد باعث رشد کپک و افزایش آلودگی می‌شود. منابع رطوبت می‌تواند شامل آب‌وهوای مرطوب، نشتی لوله یا سقف، جمع شدن آب و تهویه ضعیف در حمام و آشپزخانه باشد.

برای کاهش رطوبت، از رطوبت‌گیر استفاده کنید. همچنین روشن کردن هواکش هنگام دوش گرفتن یا آشپزی به کاهش رطوبت در داخل خانه کمک می‌کند.

کارهای دیگری که می توانید انجام دهید

با رعایت این نکات و ایجاد یک روتین مشخص، می‌توانید هوای داخل خانه را سالم و پاکیزه نگه دارید:

• داخل خانه سیگار نکشید و درصورت امکان آن را ترک کنید.
• از شوینده‌های طبیعی استفاده کنید.
• خودرو را مدت طولانی در پارکینگ روشن نگذارید، چون دود خروجی وارد خانه می‌شود.
• کف‌پوش چوبی بهتر از فرش است، زیرا فرش آلودگی و آلرژن بیشتری نگه می‌دارد.
• موی حیوانات خانگی را بیرون از خانه برس بزنید.
• لباس‌های خشک‌شویی شده را مدتی بیرون از خانه قرار دهید تا مواد شیمیایی آن خارج شود.

چگونه می‌توان کیفیت هوای خانه را سنجید؟

دستگاه‌های پایش کیفیت هوا، دستگاه‌های کوچک و خانگی هستند، میزان ذرات مضر، دما و رطوبت را به صورت لحظه‌ای نشان می‌دهند.

همچنین اگر در خانه دچار سوزش چشم، سردرد، خشکی گلو یا سرفه می‌شوید و این علائم با خروج از خانه تغییر می‌کنند، احتمالاً هوای داخل خانه کیفیت مناسبی ندارد.

نقاط مرطوب خانه (حمام، زیر سینک) را برای وجود کپک‌های سیاه یا سبز چک کنید.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنید؟

آلودگی هوا می‌تواند بر همه افراد تأثیر بگذارد، اما گروه‌های حساس همچون کودکان، سالمندان، زنان باردار و بیماران قلبی و ریوی، در خطر بیشتری هستند. اگر با وجود رعایت موارد فوق، علائم زیر را تجربه کردید، فوراً به پزشک مراجعه کنید:

• تنگی نفس شدید یا خس‌خس سینه مداوم؛
• درد قفسه سینه یا تپش قلب نامنظم؛
• سرفه‌هایی که قطع نمی‌شوند و خلط خونی دارند؛
• سرگیجه‌های ناگهانی و حالت تهوع شدید؛
• تشدید علائم آسم یا آلرژی که با داروهای معمول کنترل نمی‌شود.

توصیه‌ای از تیم دارو دات کام به شما

عوامل زیادی می‌توانند بر کیفیت هوای خانه اثر بگذارند و مشکلات کوتاه‌مدت و بلندمدت ایجاد کنند. آزمایش کیفیت هوا و سپس کاهش آلاینده‌های داخل خانه می‌تواند به سالم‌تر شدن فضای زندگی و کاهش خطرات سلامتی کمک کند.

شما از چه راهی برای تصفیه هوای داخل منزل استفاده می‌کنید؟ با ما و دیگر خوانندگان به اشتراک بگذارید.