چه زمانی باید آزمایش دیابت بارداری را انجام داد؟ (بهترین هفته برای غربالگری قند خون)

زمان آزمایش دیابت بارداری در هفته چندم است؟

زمان انجام آزمایش دیابت بارداری (GDM)، به میزان خطر ابتلا در هر فرد بستگی دارد. اگر در گروه خطر متوسط قرار داشته باشید، غربالگری دیابت بارداری معمولا در سه‌ ماهه دوم بارداری و اغلب بین هفته‌های ۲۴ تا ۲۸ انجام می‌شود.

در مقابل، اگر در معرض خطر بالا باشید یا سابقه دیابت بارداری در خود یا خانواده داشته باشید، ممکن است پزشک تشخیص دهد این آزمایش در هفته‌های زودتر بارداری انجام شود.

انجام به‌موقع این غربالگری نقش مهمی در پیشگیری از عوارض بارداری و کاهش خطر پیامدهایی مانند وزن بالای تولد یا درشتی سر نوزاد ناشی از دیابت بارداری دارد.

آیا انجام آزمایش دیابت بارداری الزامی است؟

بله، غربالگری دیابت بارداری برای تشخیص و مدیریت این نوع دیابت به همه‌ زنان باردار توصیه می‌شود.

متن انگلیسی:

Gestational diabetes affects about one in six pregnancies. Screening allows for early detection, enabling timely management and blood sugar control before risks such as high blood pressure, complicated delivery, or fetal complications arise, safeguarding the health of both mother and baby

ترجمه متن:

«دیابت بارداری تقریباً در یک نفر از هر شش حاملگی رخ می‌دهد. انجام آزمایش دیابت بارداری به تشخیص زودهنگام این وضعیت کمک می‌کند و پیش از بروز خطراتی مانند فشار خون بالا، زایمان پرخطر یا مشکلات رشد جنین، امکان مراقبت مناسب و کنترل قند خون فراهم می‌شود تا سلامت مادر و نوزاد تضمین گردد.»

(منبع)

همچنین، در صورت دارا بودن شرایط زیر بهتر است آزمایش را انجام دهید:

• سابقه دیابت بارداری
• سابقه خانوادگی دیابت
• پیش دیابت شناخته‌شده
• سن مادر بیش از ۴٠ سال
• شاخص توده بدنی یا BMI مادر بیش از ٢۵
• وزن بیشتر از ۴ کیلوگرم نوزاد قبلی هنگام تولد

محدوده قند خون طبیعی در دیابت بارداری کمتر از 140 میلی‌گرم است اما اگر می‌خواهید درباره جواب آزمایش دیابت بارداری بدانید، توضیحات کامل در مقاله زیر ارائه شده است:

آزمایش قند خون در بارداری چگونه انجام می‌شود؟

در بیشتر این آزمایش‌ها، آزمایش به‌صورت دو مرحله‌ای انجام می‌شود:

• اندازه‌گیری سطح قند خون
• نوشیدن مایع حاوی گلوکز و تکرار اندازه‌گیری سطح قندخون

به این آزمایشات تست تحمل گلوکز (OGTT) گفته می‌شود.

تست یک‌مرحله‌ای

برای انجام آزمایش یک‌مرحله‌ای، از ٨ تا ١۴ ساعت قبل از آزمایش نباید چیزی بخورید؛ هر چند که نوشیدن جرعه‌های کوچک آب مجاز است.

قبل از شروع آزمایش ابتدا از شما خون گرفته می‌شود. سپس ٧۵ گرم مایع حاوی گلوکز را می‌نوشید و سپس دو بار دیگر به فاصله‌ یک ساعت، خون‌گیری تکرار و سطح گلوکز خون بررسی می‌شود. این آزمایش حدود دو ساعت طول می‌کشد.

تست دو مرحله‌ای

آزمایش دو مرحله‌ای به شیوه زیر انجام می‌شود:

• مرحله اول؛ در این مرحله از شما آزمایش GCT (تست چالش گلوکز) گرفته می‌شود. برای انجام مرحله اول نیازی به تغییر رژیم غذایی یا آمادگی خاصی نیست. ابتدا یک مایع حاوی گلوکز برای نوشیدن به شما داده می‌شود. یک ساعت پس از نوشیدن محلول گلوکز، سطح گلوکز خون بررسی می‌شود.
• مرحله دوم؛ اگر در مرحله اول سطح گلوکز خون بیش از حد بالا باشد،آزمایش OGTT (تست تحمل گلوکز) سه‌ساعته انجام می‌شود. برای انجام این مرحله ٨ تا ١۴ ساعت قبل از آزمایش باید از خوردن و آشامیدن خودداری کنید.

در این مرحله باید مایعی حاوی ١٠٠ گرم گلوکز را بنوشید. قبل از نوشیدن مایع از شما خون گرفته می‌شود. سپس بعد از نوشیدن، هر ۶٠ دقیقه یک‌بار خون‌گیری دوباره تکرار شده و سطح گلوکز خون را اندازه‌گیری می‌کنند. این آزمایش نزدیک به سه ساعت طول می‌کشد.

آزمایش قند خون سه مرحله‌ای چیست؟

در آزمایش چالش گلوکز یا آزمایش قند سه مرحله ای بارداری، ابتدا نمونه خون ناشتا از مادر گرفته می‌شود تا سطح قند خون روی معده خالی اندازه‌گیری شود.

بعد از آن در کمتر از 5 دقیقه، محلول شیرین حاوی ۱۵۰ گرم گلوکز نوشیده می‌شود. پس از آن، نمونه خون در ۱، ۲ و ۳ ساعت بعد دوباره گرفته می‌شود تا واکنش بدن به گلوکز بررسی شود.

توجه! بیشتر مراکز آزمایشگاهی اجازه نوشیدن چند جرعه آب را می‌دهند، اما خوردن غذا تا پایان نمونه‌گیری ممنوع است.

2hpp مخفف چیست؟

آزمایش 2HPP، مخفف انجام تست دیابت بارداری دو ساعت پس از غذا است. این آزمایش، یک تست قند خون است که برای بررسی واکنش بدن به گلوکز و تشخیص دیابت انجام می‌شود.

در این آزمایش ابتدا نمونه خون ناشتا گرفته شده و سپس 2 ساعت پس از مصرف صبحانه نمونه دوم گرفته می‌شود. هدف از انجام این آزمایش، این است که بررسی شود که سطح قند خون در عرض دو ساعت به حالت طبیعی بازمی‌گردد یا این که این اتفاق، نمی‌افتد.

شرایط ناشتایی برای آزمایش قند بارداری چگونه است؟

برای این آزمایش لازم است بین 8 تا 14 ساعت قبل از آزمایش، ناشتا باشید اما روزهای قبل از هر دو روش آزمایش، می‌توانید رژیم غذایی معمول خود را ادامه دهید. همچنین باید راجع به تاثیر داروهای مصرفی خود از پزشک سوال کنید.

تفسیر آزمایش گلوکز بارداری

پس از انجام تست یک‌مرحله‌ای، اگر قند خون بالاتر از سطح مورد انتظار باشد، پزشک آزمایش دو مرحله‌ای را توصیه می‌کند.

بعد از دیدن نتیجه، اگر یکی از نتایج آزمایش بالاتر از سطح عادی باشد، پایش‌ منظم رژیم غذایی توصیه می‌شود؛ اما اگر دو یا چند نتیجه بالاتر از سطح عادی باشد، به این معناست که فرد دچار دیابت بارداری است.

برای آشنایی با اصول تغذیه مناسب در دوران دیابت بارداری، می‌توانید مقاله زیر را مطالعه کنید:

نتایج عادی

نتیجه طبیعی زمانی است که قند خون یک ساعت پس از نوشیدن محلول گلوکز کمتر از ۱۴۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر باشد. وجود محدوده قند خون نرمال در بارداری به این معناست که فرد مبتلا به دیابت بارداری نیست.

نتایج غیرعادی

در آزمایش دو مرحله‌ای، نتایج زیر غیرعادی هستند:

• قبل از نوشیدن محلول: گلوکز برابر یا بیشتر از ٩۵ میلی‌گرم در دسی‌لیتر؛
• یک ساعت بعد از نوشیدن محلول گلوکز: برابر یا بیشتر از ١٨٠ میلی‌گرم در دسی‌لیتر؛
• دو ساعت پس از نوشیدن محلول گلوکز: برابر یا بیشتر از ١۵۵ میلی‌گرم در دسی‌لیتر؛
• سه ساعت بعد از نوشیدن محلول گلوکز: برابر یا بیشتر از ١۴۴ میلی‌گرم در دسی‌لیتر.

نتایج غیرطبیعی در آزمایش یک مرحله‌ای عبارتند از:

• قبل از نوشیدن محلول گلوکز: برابر یا بیشتر از ٩٢ میلی‌گرم در دسی‌لیتر؛
• یک ساعت بعد از نوشیدن محلول آزمایش GCT (تست چالش گلوکز): برابر یا بیشتر از ١٨٠ میلی‌گرم در دسی‌لیتر؛
• دو ساعت پس از نوشیدن محلول گلوکز: برابر یا بیشتر از ١۵٣ میلی‌گرم در دسی‌لیتر.

برای آشنایی با شیوه‌های صحیح کنترل قند خون و مدیریت دیابت بارداری از ماه اول تا نهم، مطالعه مطلب زیر پیشنهاد می‌شود:

در صورت تشخیص دیابت بارداری، چه اتفاقی می‌افتد؟

در صورتی که دیابت بارداری تشخیص داده شود، معمولا می‌توان آن را با اصلاح رژیم غذایی و فعالیت بدنی مدیریت کرد. اما اگر این روش‌ها موثر نباشند، دیابت بارداری با انسولین یا داروهای دیگر مثل متفورمین به‌خوبی کنترل می‌شود.

آزمایش در هفته ۲۸ نرمال باشد، احتمال ابتلای بعدی به دیابت بارداری وجود دارد؟

نرمال بودن آزمایش غربالگری دیابت بارداری در هفته ۲۸ بارداری معمولا نشانه خوبی است، اما به‌طور کامل احتمال ابتلای بعدی را صفر نمی‌کند، چون مقاومت به انسولین تحت‌تأثیر هورمون‌های جفت در سه‌ ماهه سوم افزایش یافته و در موارد نادر ممکن است دیابت بارداری دیرتر بروز کند.

خطرات و عوارض احتمالی این آزمایش‌ها چیست؟

خطرات مرتبط با گرفتن خون، خطراتی جزئی هستند مانند:

• کبودی یا خون‌ریزی در محل خون گرفتن
• احساس سرگیجه یا سبکی سر
• خون‌ریزی بیش از حد
• جمع شدن خون زیر پوست
• حالت تهوع، تعریق یا سرگیجه هنگام نوشیدن محلول گلوکز
• عفونت در موارد بسیار نادر

برای آشنایی با مراحل، زمان مناسب و نکات مهم مربوط به آزمایش دیابت بارداری، می‌توانید مقاله زیر را بخوانید:

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

در صورت داشتن شرایط زیر، باید به پزشک مراجعه کنید:

• تشنگی بیش از حد معمول
• ادرار کردن بیشتر از حد

توصیه‌ای از تیم دارو دات کام به شما

اگر پزشک انجام آزمایش دیابت بارداری را به شما توصیه کرده است، حتما آن را انجام دهید تا در صورت ابتلا بتوانید قند خون خود را کنترل کنید. دیابت تشخیص‌داده‌نشده یا کنترل‌نشده در دوران بارداری می‌تواند خطر ماکروزومی یا رشد بیش از حد جنین، افزایش مایع آمنیوتیک و احتمال ابتلای به دیابت مادر را در آینده، افزایش دهد.

همچنین اگر مبتلا به دیابت بارداری بوده‌اید، ۶ تا ١٢ هفته بعد از زایمان باید آزمایش دیابت نوع ٢ را انجام دهید. اگر سوالی در این زمینه دارید یا نگرانی خاصی برایتان ایجاد شده، می‌توانید با پزشکان ما مشورت کنید.

اگر سوالی دارید، در بخش نظرات بنویسید تا کارشناس سلامتی دارو دات کام پاسخ دهد.

سوالات متداول

هفته چندم بارداری برای تست قند باید اقدام کرد؟

معمولا دیابت بارداری در هفته ۲۴ تا ۲۸ خود را نشان می‌دهد و باید در همین هفته‌ها، آزمایش قند خون داد.

آیا همه زنان باردار باید این آزمایش را انجام دهند؟

بله، انجامغربالگری دیابت بارداری برای تمام بانوان باردار ضروری است.

اگر سابقه دیابت در خانواده داشته باشم، باز هم باید تا هفته ۲۴ صبر کنم؟

خیر، اگر سابقه ابتلا به دیابت یا دیابت بارداری را در خانواده خود دارید، می‌توانید انجام این آزمایش را به زمانی نزدیکتر از هفته 24 موکول کنید.

برای آزمایش دیابت بارداری باید ناشتا بود؟

تقریبا بله. برای انجام تست یک مرحله‌ای باید 8 تا 14 ساعت ناشتا باشید اما برای مرحله اول تست دو مرحله‌ای، نیازی به ناشتا بودن نیست گرچه در مرحله دوم، نیاز است بین 8 تا 14 ساعت، چیزی ننوشید یا میل نکنید.

قند خون نرمال دو ساعت بعد از غذا در بارداری چقدر است؟

کمتر از 155 میلی‌گرم است.