هیپوگلیسمی یا افت قند خون چیست و چه علائمی دارد؟
هیپوگلیسمی به معنای کاهش غیرطبیعی سطح گلوکز خون است. این وضعیت وقتی اتفاق میافتد که قند خون به حدی پایین بیاید که بدن و مغز انرژی کافی برای عملکرد طبیعی نداشته باشند.
در این شرایط، ممکن است فرد ناگهان دچار ضعف، لرزش، تعریق، تپش قلب، سرگیجه یا گیجی شود. در موارد شدیدتر نیز ممکن است تاری دید، اختلال در تمرکز، تشنج یا بیهوشی هم ایجاد شود.
هیپوگلیسمی بیشتر در افرادی دیده میشود که برای کنترل قند خون دارو مصرف میکنند، اما در کسانی که دیابت ندارند هم ممکن است رخ دهد. حذف وعده غذایی، فعالیت بدنی شدید یا مصرف الکل میتواند باعث افت قند خون شود.
تشخیص علائم و واکنش سریع اهمیت زیادی دارد. مصرف یک منبع قندی ساده مانند آبمیوه یا شکر میتواند قند خون را به سطح نرمال برگرداند و از عوارض شدید جلوگیری کند.
در ادامه این مقاله از دارو دات کام، قرار است تا درباره کاهش غیر طبیعی قند خون برایتان بگوییم؛ با ما همراه باشید.
- قند خون پایین یا هیپوگلیسیمی چیست؟
- قند خون پایین چه علائمی دارد؟
- قند خون پایین در دیابتیها به چه علتی اتفاق میافتد؟
- قند خون پایین چه عوارض و خطراتی دارد؟
- هیپوگلیسمی در افراد دیابتی چگونه تشخیص داده میشود؟
- هیپوگلیسمی در افراد غیر دیابتی چگونه تشخیص داده میشود؟
- درمان سریع افت قند در خانه چیست؟ قاعده 15-15 دقیقا چطور اجرا میشود؟
- چگونه میتوانم از افت قند خون جلوگیری کنم؟
- چه زمانی باید در مورد هیپوگلیسمی به پزشک مراجعه کنم؟
- چه زمانی به اورژانس مراجعه کنیم یا با ۱۱۵ تماس بگیریم؟
قند خون پایین یا هیپوگلیسیمی چیست؟
افت قند خون یا هیپوگلیسمی، وضعیتی است که قند خون به عنوان مهمترین منبع انرژی بدن، از حد نرمال پایینتر میآید. در صورت نرسیدن قند کافی به سلولها، بدن نمیتواند عملکرد طبیعی داشته باشد.
هیپوگلیسمی در بیماران دیابتی به قند خون کمتر از 70 (mg/dl) و در بیماران غیر دیابتی به قند خون کمتر از 55 (mg/dl) گفته میشود.
تفاوت بین هیپوگلیسمی و هیپرگلیسمی چیست؟
هیپوگلیسمی به معنی قند خون پایین تر از محدوده نرمال و هیپرگلیسمی به معنی قند خون بالاتر از محدوده نرمال است.
هیپوگلیسمی چقدر شایع است؟
افت قند خون یا هیپوگلیسمی بیشتر در بیماران دیابتی و بهویژه کسانی که آمپول انسولین یا برخی داروهای خوراکی مصرف میکنند، دیده میشود.
بسیاری از بیماران دیابت نوع ۲ و نوع ۱ ممکن است در طول چند هفته دستکم یک بار این وضعیت را تجربه کنند. در افراد غیر دیابتی هم ممکن است رخ دهد، اما شیوع آن کمتر است.
تفاوت هیپوگلیسیمی سطح ۱، ۲ و ۳ چیست؟
طبقهبندی هیپوگلیسمی به سه سطح به افراد کمک میکند تا شدت افت قند خون را بهتر درک کنند و واکنش مناسبی نشان دهند.
- سطح ۱ (هشداردهنده): قند خون زیر 70 میلیگرم بر دسیلیتر است اما فرد میتواند خود را درمان کند.
- سطح ۲ (بالینی): قند خون زیر ۵۴ میلیگرم بر دسیلیتر است که نشاندهنده افت شدید قند و نیاز فوری به درمان است.
- سطح ۳ (شدید): قند خون بسیار پایین است و فرد به دلیل تغییر وضعیت ذهنی یا بیهوشی، قادر به کمک به خود نیست و نیاز به تزریق گلوکاگون یا درمان اورژانسی دارد.
قند خون پایین چه علائمی دارد؟
علائم افت قند خون یا هیپوگلیسمی ممکن است ناگهانی بروز کنند و شدت آن در هر فرد متفاوت باشد. حتی یک فرد میتواند در هر بار افت قند خون، نشانههای متفاوتی را تجربه کند و این علائم لزوما در همه بیماران مشابه نیست. با وجود ناخوشایند بودن این نشانهها، میتوان آنها را یک هشدار مفید دانست؛ زیرا به فرد کمک میکنند که سریعتر اقدام کرده و از کاهش بیشتر قند خون و بروز علائم شدیدتر جلوگیری کند.
این علائم و نشانهها، شامل موارد زیر هستند:
- لرزش در بدن
- احساس ضعف و خواب آلودگی
- اختلال تکلم
- تهوع
- تعریق
- احساس گرسنگی شدید
- تپش قلب
- سردرد
- سرگیجه و احساس سبکی سر
- گزگز اطراف لب
- احساس اضطراب و تحریک پذیری
- احساس گیجی
- تاری دید و دوبینی
- رنگ پریدگی پوست بدن
- عدم تعادل و عدم توانایی در راه رفتن
علائم افت قند خون یا هیپوگلیسمی در خواب چیست؟
- تشنج
- خواب نا آرام
- کابوس دیدن
- فریاد زدن در خواب
- تعریق شدید در خواب
- افت سطح هوشیاری
- احساس گیجی و خستگی پس از برخاستن از خواب
علائم قند خون پایین چه زمانی ظاهر میشوند؟
در بیماران دیابتی معمولا زمانی که قند خون به ۷۰ میلیگرم بر دسیلیتر یا کمتر برسد، علائم هیپوگلیسمی شروع میشود. افت ناگهانی قند خون هم میتواند باعث بروز علائم شود.
گاهی افراد ممکن است حتی با قند خون بالاتر از ۷۰ میلیگرم علائم را تجربه کنند، زیرا بدن به سطح بالای قند عادت کرده و نقطه شروع علائم تغییر کرده است.
برخی بیماران که مدت طولانی قند خون خود را پایین نگه داشتهاند، ممکن است هنگام افت قند خون علامتی نداشته باشند. این وضعیت که «عدم آگاهی به هیپوگلیسمی» نامیده میشود و بیشتر در کسانی که سالها با دیابت زندگی کردهاند، حملات مکرر هیپوگلیسمی داشتهاند یا داروهایی مانند بتابلاکر مصرف میکنند، بیشتر دیده میشود.
برای کاهش خطرات این حالت، میتوان از پایش مداوم قند خون (CGM) استفاده کرد، دفعات کنترل قند خون را افزایش داد و اطرافیان بیمار را آموزش داد تا در صورت بروز علائم شدید بتوانند کمک کنند.
قند خون پایین در دیابتیها به چه علتی اتفاق میافتد؟
شرایط مختلفی می توانند باعث بروز افت قند خون یا هیپوگلیسمی در فرد دیابتی شوند. علتهای رایج در افراد دیابتی شامل موارد زیر هستند:
- فعالیت بدنی بیش از حد
- مصرف الکل زیاد مخصوصا بدون خوردن غذا
- مصرف دوز بالاتر از حد لازم داروهای خوراکی دیابت
- عدم برقراری تعادل در میزان چربی، پروتئین و فیبر وعده غذایی
- عدم رعایت رژیم غذایی منظم و نخوردن وعدههای غذایی تعیین شده
- تزریق دوز زیاد انسولین یا تزریق انسولین اشتباه و تزریق انسولین به عضله به جای تزریق زیرجلدی
- عدم رعایت فاصله زمانی مناسب پس از تزریق انسولین (بطور مثال دیر خوردن غذا پس از تزریق انسولین کوتاه اثر)
- همچنین شخص مبتلابه دیابت نوع 1 در زمان بارداری بدلیل تغییرات هورمونی در سه ماهه اول بارداری احتمال هیپوگلیسمی دارد.
افت قند خون عصبی
این وضعیت ناشی از افت شدید و طولانیمدت سطح گلوکز خون است که باعث میشود مغز به دلیل کمبود سوخت، قادر به انجام عملکرد طبیعی خود نباشد. این وضعیت، اغلب در افراد دیابتی به دلیل مصرف برخی داروها، دیر غذا خوردن و ورزش سنگین رخ میدهد. علائم افت قند خون عصبی شامل تعریق، لرزش دست، تپش قلب، گرسنگی ناگهانی، سرگیجه، سردرد، تحریکپذیری و کاهش تمرکز هستند. اگر این شرایط ادامه پیدا کند، گیجی، بیهوشی یا تشنج هم اتفاق میافتد.
علل ایجاد افت قند خون یا هیپوگلیسمی در خواب چیست؟
اگر در خواب دچار افت قند خون میشوید، معمولا به خاطر دلایل زیر است:
- مصرف الکل قبل از خواب
- تزریق انسولین بیش از حد
- فعالیت فیزیکی شدید مخصوصا نزدیک زمان خواب
علت افت قند خون در افراد سالم چیست؟
در افراد غیردیابتی دو نوع اصلی افت قند خون یا هیپوگلیسمی وجود دارد که هرکدام علل خود را دارند که در ذیل به آنها میپردازیم:
| نوع هیپوگلیسمی | توضیح | زمان بروز | علل شایع | نکات تکمیلی |
|---|---|---|---|---|
| افت قند خون یا هیپوگلیسمی واکنشی (Reactive Hypoglycemia) | افت قند خون پس از صرف غذا | معمولا 2 تا 4 ساعت بعد از غذا |
|
بدن معمولا خودش افت قند خون یا هیپوگلیسمی واکنشی را رفع میکند، اما مصرف مجدد کربوهیدرات میتواند علائم را سریعتر کاهش دهد. |
| افت قند خون یا هیپوگلیسمی ناشتا (Fasting Hypoglycemia) | افت قند خون در شرایط عدم مصرف غذا در غده پانکراس | در طول روز یا صبح زود |
|
ممکن است شدیدتر باشد و نیاز به بررسی دقیق پزشکی دارد. |
قند خون پایین چه عوارض و خطراتی دارد؟
هیپوگلیسمی شدید درمان نشده میتواند تهدید کننده حیات باشد و عوارض زیر را رقم بزند:
- آسیب به ارگان های حیاتی بدن
- آریتمی یا نامنظمی ضربان قلب
- ایست قلبی
- آسیب مغزی دائمی
- کما دیابتی
- مرگ
توجه! داشتن مشاغل حساس و رانندگی زمانی که افت قند خون یا هیپوگلیسمی وجود دارد میتواند خطرناک باشد. پس فرد دیابتی باید همیشه از کنترل بودن قند خون خود مطمئن باشد.
چرا افت قند خون برای مغز خطرناکتر است؟
مغز برای فعالیت خود به شدت به گلوکز وابسته است و نمیتواند آن را ذخیره کند یا از منابع انرژی دیگری استفاده کند. در صورت افت قند خون، تامین سوخت مغز مختل شده و سلولهای عصبی به سرعت آسیب میبینند. این امر میتواند منجر به سرگیجه، سردرگمی، تشنج، از دست دادن هوشیاری و در موارد طولانیمدت، به آسیبهای جبرانناپذیر مغزی شود. بنابراین، درمان سریع هیپوگلیسمی برای حفظ عملکرد حیاتی مغز و جلوگیری از مرگ بافت عصبی ضروری است.
هیپوگلیسمی در افراد دیابتی چگونه تشخیص داده میشود؟
تنها راه تشخیص هیپوگلیسمی چک قند خون با استفاده از دستگاه گلوکومتر است. این دستگاه کوچک با استفاده از سوزن مخصوص و نوار مخصوص با مقدار اندکی از خون نوک انگشت میزان قند خون شما را اندازه گیری میکند.
در حال حاضر دستگاههای جدیدی برای کنترل مداوم قند خون به بازار آمدهاند به نام CGM. این دستگاه ها به طور مداوم قند خون را اندازهگیری کرده و در صورت قند خون بالا و قند خون پایین هشدار به بیمار دیابتی صادر میکنند که این هشدارها در زمان خواب و حین رانندگی بسیار نجاتبخش است.
برای آشنایی با مراحل صحیح اندازهگیری قند خون در منزل، میتوانید مطلب زیر را مطالعه کنید:
هیپوگلیسمی در افراد غیر دیابتی چگونه تشخیص داده میشود؟
برای تشخیص افت قند خون یا هیپوگلیسمی در فرد غیر دیابتی باید قند خون به طور متوالی در طی چند روز ناشتا بودن و معمولا حین بستری در بیمارستان اندازهگیری شود. ممکن است نیاز به انجام تستهای تشخیصی بیشتر مانند تصویربرداری برای بررسی تومور وجود داشته باشد.
پزشکان برای تشخیص هیپوگلیسمی در افراد غیردیابتی معیاری به نام «تریاد ویپل» دارند که شامل این موارد است:
- بروز علائم افت قند خون
- ثابت شدن قند خون پایین در آزمایش خون
- برطرف شدن علائم پس از افزایش قند خون
برای بررسی افت قند خون واکنشی ممکن است نیاز به انجام تست تحمل غذای ترکیبی (MMTT) وجود داشته باشد. در این تست نوشیدنی شامل میزان تعیین شدهای قند، چربی و فیبر توسط بیمار نوشیده میشوند و سپس قند بیمار چندین نوبت در طی پنج ساعت بعد اندازهگیری میشود.
درمان سریع افت قند در خانه چیست؟ قاعده 15-15 دقیقا چطور اجرا میشود؟
برای درمان سریع افت قند خون یا هیپوگلیسمی خفیف تا متوسط خوردن و یا نوشیدن قند یا کربوهیدرات کمک کننده است. انجمن دیابت آمریکا «قانون ۱۵_۱۵» را توصیه میکند:
- خوردن یا نوشیدن پانزده گرم کربوهیدرات سریع اثر برای افزایش قند خون
- بعد از پانزده دقیقه چک قند خون
- در صورتی که قند خون همچنان کمتر از هفتاد باشد، مجددا پانزده گرم کربوهیدرات سریع اثر خورده شود.
روند درمان خانگی افت قند: 15 گرم کربوهیدرات سریع + 15 دقیقه صبر (15-15) تا افزایش قند خون به بالاتر از ۷۰ ادامه یابد. پس از نرمال شدن قند خون، مصرف یک وعده غذایی سالم میتواند از بروز مجدد هیپوگلیسمی پیشگیری کند.
برای دانستن میزان کربوهیدرات مواد غذایی خواندن برچسب روی مواد غذایی کمک کننده است. مثالهایی برای مواد غذایی شامل پانزده گرم کربوهیدرات سریع اثر شامل موارد زیر است:
- یک تکه کوچک میوه مانند نصف موز
- نصف فنجان (چهار اونس) آبمیوه یا نوشابه معمولی نه رژیمی
- یک قاشق غذاخوری شکر، عسل یا شربت
- تعدادی آب نبات (برای دانستن تعداد مصرف برای رسیدن به 15 گرم قند، برچسب روی آب نبات خوانده شود)
- یک تیوب ژل گلوکز
- سه تا چهار قرص گلوکز
اگر علائم هیپوگلیسمی ایجاد شده اما شرایط کنترل قند خون وجود ندارد قانون پانزده – پانزده را تا بهتر شدن حال عمومی انجام دهید.
توجه! کودکان ممکن است نیاز به میزان کمتری کربوهیدرات داشته باشند.
افت قند خون یا هیپوگلیسمی شدید چگونه درمان میشود؟
در موارد افت شدید قند خون یعنی زمانی که فرد به هیپوگلیسیمی شدید سطح 3 مبتلا میشود، نیاز به درمان اورژانسی با گلوکاگون است. تزریق گلوکاگون، موثرترین راه درمان افت قند خون عصبی و درمان سریع هیپوگلیسیمی محسوب میشود.
گلوکاگون چیست و چه زمانی باید استفاده شود؟
گلوکاگون هورمونی است که توسط پانکراس تولید شده و عملکردی خلاف انسولین دارد؛ یعنی ذخایر قند کبد را آزاد کرده و قند خون را سریع بالا میبرد. این دارو به صورت کیت آماده تزریق یا اسپری بینی موجود است. اگر گلوکاگون تزریقی در دسترس باشد، باید در عضله بازو، ران یا باسن تزریق شود. در صورت استفاده از اسپری بینی، دستورالعمل کیت دارو باید دقیقا رعایت شود.
استفاده از گلوکاگون برای افت قند خون عصبی و در شرایط هیپوگلیسیمی شدید (سطح ۳) ضروری است؛ زمانی که فرد دچار بیهوشی، تشنج یا گیجی شدید شده و قادر به خوردن یا آشامیدن نیست. در این شرایط اورژانسی، تزریق گلوکاگون میتواند جان فرد را نجات دهد.
در حال حاضر در ایران، کیت گلوکاگون در دسترس عموم نیست و در موارد شدید، تزریق وریدی محلول گلوکز ۵۰٪ برای درمان ضروری است.
با دیدن علائم شدید هیپوگلیسمی در بیمار با اورژانس ۱۱۵ برای کمک رسانی تماس بگیرید.
If someone you know is having a hypoglycemia episode and is slurring their speech, disoriented or unconscious, don’t give them food or liquid. They could choke.
اگر بیماری میشناسید که درگیر اپیزود هیپوگلیسمی یا افت قند خون شدید شده و همچنین دچار اختلال تکلم، اختلال حواس و افت هوشیاری شده است، به هیچ وجه به آنها آب یا غذا ندهید زیرا احتمال خفگی وجود دارد.
(منبع)
گلوکاگون در افت قند شدید و نکات ایمنی
پس از تزریق گلوکاگون، معمولا بیمار ظرف ۵ تا ۱۵ دقیقه هوشیار میشود، اما ممکن است دچار تهوع یا استفراغ شود. در این شرایط، اگر بیمار دراز کشیده است، او را به پهلوی چپ قرار دهید تا خطر ورود محتویات معده به ریه و خفگی کاهش یابد.
اگر فرد بیهوش شد یا تشنج کرد، چه کارهایی ممنوع است و چه کارهایی لازم است؟
هنگامی که افت قند خون به مرحلهای بحرانی رسید و فرد دچار بیهوشی یا تشنج شد، وضعیت اورژانسی محسوب شده و هرگونه اشتباه در برخورد با بیمار میتواند عواقب جبرانناپذیری داشته باشد. در این شرایط حساس، دانستن اقدامات ضروری برای نجات بیمار و همچنین آگاهی از کارهایی که به هیچ وجه نباید انجام شود، اهمیت حیاتی دارد. در ادامه لیستی از کارهای لازم و ممنوعه در این شرایط آورده شده است:
کارهای لازم:
- فورا با اورژانس (۱۱۵) تماس بگیرید.
- اگر فرد تزریق گلوکاگون دارد و شما آموزش دیدهاید، آن را تزریق کنید.
- فرد را در وضعیت ریکاوری به پهلو خوابانده تا مجاری تنفسی باز بماند و در صورت استفراغ خفه نشود.
- تنفس و ضربان قلب فرد را تا رسیدن اورژانس چک کنید.
کارهای ممنوع:
- هرگز به فرد بیهوش یا دچار تشنج، خوراکی، آب یا شیر ندهید. چراکه خطر خفگی و aspiration وجود دارد.
- از وارد کردن انگشت، قاشق یا هر جسم دیگری به دهان فرد برای جلوگیری از گاز گرفتن زبان خودداری کنید. خطر آسیب شدید وجود دارد.
- فرد را به زور متوقف نکنید یا سعی نکنید عضلات او را نگه دارید.
- انسولین تزریق نکنید.
چگونه میتوانم از افت قند خون جلوگیری کنم؟
بسیار مشکل است که به طور کامل و مطلق جلوی افت قند خون را بگیریم اما با کنترل منظم قند خون می توان افت قند در دیابت را به حداقل رساند.
زمانی که بیمار و پزشک متوجه علت ایجاد افت قند خون یا هیپوگلیسمی میشوند کنترل آن بسیار راحتتر خواهد بود. بنابراین در زمان ویزیت پزشک اطلاعات کافی در مورد هر اپیزود افت قند خون را با پزشک در میان بگذارید. برطرف کردن این مشکل میتواند به آسانی تغییر صرف دارو یا مصرف غذا یا انجام فعالیت بدنی باشد.
راه حلهای زیر میتواند از افت قند خون جلوگیری کند:
- داروهای تجویز شده را دقیقا در زمان تجویز شده مصرف کنید.
- در مورد رژیم غذایی و ورزش توصیههای پزشک خود را جدی بگیرید. قند خون خود را قبل و بعد از فعالیت ورزشی اندازه بگیرید و ممکن است نیاز باشد قبل از ورزش یک میان وعده میل کنید.
- قند خون خود را به طور مرتب با دستگاههای خانگی کنترل کنید خصوصا قبل یا بعد از غذا، قبل و بعد از ورزش و قبل از رفتن به رختخواب.
آیا با وجود افت قند خون، میتوان رانندگی کرد؟
خیر؛ رانندگی با وجود افت قند خون یا هیپوگلیسمی خطرناک است و باید از آن اجتناب کنید، زیرا افت قند خون میتواند باعث کاهش هوشیاری، گیجی، تاری دید و سرگیجه شود که این عوامل میتوانند منجر به تصادف شوند.
برای ایمنی بیشتر خودتان، حتما قبل از رانندگی، قند خون را با مصرف مواد قندی ساده که در بالا توضیح دادیم درمان کنید و تا زمانی که قند خون شما به بالای ۸۰ تا ۹۰ (mg/dl) نرسیده است، رانندگی نکنید.
افت قند شبانه چه نشانههایی دارد و چطور میشود پیشگیری کرد؟
افت قند شبانه میتواند با نشانههایی مانند تعریق شدید، کابوسهای وحشتناک، سردرد صبحگاهی و بیدار شدن با احساس تپش قلب همراه باشد. برای پیشگیری از این وضعیت، حیاتی است که قبل از خواب یک میانوعده حاوی پروتئین یا کربوهیدرات پیچیده مصرف کنید تا قند خون ثابت بماند. همچنین بررسی قند خون در اواخر شب و تنظیم دوز دارو یا انسولین با مشورت پزشک و پرهیز از مصرف الکل در شب، از نوسانات خطرناک قند خون در زمان خواب جلوگیری میکند.
برای کاهش خطر افت قند خون چه کارهایی باید انجام دهیم و چه کارهایی نباید انجام دهید؟
برای کاهش خطر افت قند خون یا هیپوگلیسمی بهتر است نکات زیر را رعایت کنید:
- کنترل منظم قندخون
- همراه داشتن کیت گلوکاگون
- در صورت امکان تهیه دستگاه CGM
- همراه داشتن کربوهیدرات های سریع اثر
- رعایت دقیق برنامه درمانی تعیین شده زیر نظر پزشک
- اطمینان از آگاهی اقوام و دوستان در مورد درمان هیپوگلیسمی شدید
- در صورت ابتلا دیابت نوع یک و حملات مکرر هیپوگلیسمی درخواست پمپ انسولین از تیم درمانی
- مقدار زیاد الکل ننوشید
- بدون خوردن غذا الکل ننوشید
- هیچ وعده غذایی را ترک نکنید و دیرتر از موعد غذا نخورید
چه زمانی باید در مورد هیپوگلیسمی به پزشک مراجعه کنم؟
در صورتی که دیابتی هستید و حملات مکرر افت قند رو تجربه می کنید با پزشک مخصوص دیابت خود مشورت کنید که داروهای مخصوص دیابت تنظیم شود و توصیههایی در رابطه با رژیم غذایی برای قند خون پایین و زمان مصرف هر وعده غذایی و ورزش به شما داده شود.
اگر شما دیابت ندارید و افت قند را تجربه میکنید، حتما با پزشک خود برای تشخیص مشورت کنید.
چه زمانی به اورژانس مراجعه کنیم یا با ۱۱۵ تماس بگیریم؟
اگر بیماری را دیدید که علائم افت قند خون یا هیپوگلیسمی شدید را تجربه میکند با اورژانس 115 تماس بگیرید یا او را به نزدیکترین بیمارستان برسانید.
- به هیچ وجه به فرد غیر هوشیار غذا، مایعات و انسولین ندهید، چرا که ممکن است دچار خفگی شود.
- در حال حاضر در ایران آمپول گلوکاگون در دسترس عموم قرار ندارد، پس با دیدن علائم شدید هیپوگلیسمی (مانند تشنج، کاهش سطح هوشیاری) در فرد دیابتی سریعا با اورژانس 115 تماس بگیرید.
- یا اگر شما بیمار مبتلا به دیابت هستید و دچار علائم افت قند خون یا هیپوگلیسمی شدید و کربوهیدرات در دسترس نداشته و امکان جابجا شدن ندارید، سریعا با اورژانس 115 تماس بگیرید.
توصیهای از تیم دارو دات کام به شما
افت قند خون یا هیپوگلیسمی در افراد دیابتی یک اتفاق شایع است و قابل پیشگیری و درمان است. اگر درمان نشود می تواند تهدید کننده حیات باشد، پس شناخت علائم هشدار دهنده هیپوگلیسمی بسیار مهم است زیرا درمان آن به راحتی و در منزل قابل انجام است. پس در صورت حملات مکرر هیپوگلیسمی حتما با پزشک خود برای تنظیم داروها، وعدههای غذایی و میزان فعالیت ورزشی هماهنگی داشته باشید.
اگر شما دیابتی نیستید و حملات هیپوگلیسمی را تجربه می کنید حتما برای تشخیص علت آن با پزشک خود مشورت نمایید تا از بروز عوارض جلوگیری شود.
اگر سوالی دارید، در بخش نظرات بنویسید تا پزشک پاسخ دهد.
سوالات متداول
برای درمان فوری هیپوگلیسمی شدید چه باید کرد؟
مبتلایان به دیابت مخصوصا کسانی که هیپوگلیسمی شدید دارند، باید در مواقع اضطراری و برای درمان فوری، از کیت گلوکاگون استفاده کنند.
آیا افراد سالم هم دچار افت قند خون ناگهانی میشوند؟
بله، هیپوگلیسمی در غیر دیابتیها هم میتواند به خاطر غذا نخوردن برای طولانی مدت، ورزش سنگین بدون تغذیه درست و کافی یا ابتلا به بیماریهایی مانند نارسایی کبد یا اختلال هورمونی رخ دهد.
آیا مصرف الکل باعث افت قند خون میشود؟
بله، اگر فرد الکل را با معده خالی مصرف کند موجب هیپوگلیسمی میشود. که الکل میتواند عملکرد کبد را در آزادسازی گلوکز مختل کند.
هیپوگلیسیمی دقیقا از چه عددی شروع میشود؟
هیپوگلیسمی زمانی شروع میشود که قند خون به زیر ۷۰ میلیگرم بر دسیلیتر برسد.
آیا قند خون زیر 70 همیشه خطرناک است؟
خیر، همیشه خطرناک نیست. گاهی بدون علامت است و با مصرف سریع قند برطرف میشود. اما اگر درمان نشود، میتواند شدید و خطرناک باشد.
بعد از درمان اولیه افت قند، چه چیزی باید خورد تا دوباره تکرار نشود؟
پس از مصرف قند ساده برای درمان اولیه، باید یک وعده غذایی سالم حاوی پروتئین یا کربوهیدرات پیچیده بخورید تا قند خون پایدار بماند و از افت مجدد جلوگیری شود.
هیپوگلیسیمی و داروهای دیابت به هم مرتبط هستند؟
بله، مصرف نادرست دوز داروهای دیابت یا عدم خوردن غذا پس از مصرف این داروها میتواند باعث هیپوگلیسمی شود.
چه زمانی باید به اورژانس مراجعه کرد؟
اگر فرد علائم شدید مانند بیهوشی، تشنج، سردرگمی شدید دارد یا پس از مصرف قند ساده، علائم ظرف ۱۵ دقیقه بهبود نیابد، باید فورا به اورژانس مراجعه کرد.
برای رفع افت قند خون چه باید کرد؟
در صورت هوشیاری، فورا ۱۵ گرم کربوهیدرات ساده مانند آبمیوه، عسل یا ۳ تا ۴ حبه قند بخورید. پس از ۱۵ دقیقه قند خون را چک کنید و اگر هنوز پایین بود، درمان را تکرار کنید.
برای افت قند به چه دکتری مراجعه کنیم؟
برای بررسی و درمان افت قند خون باید به پزشک متخصص غدد مراجعه کنید.
اگر قند خون پایین باشد چه علائمی دارد؟
در صورت افت قند خون فرد علائمی مثل لرز، تعریق سرد، تپش قلب، گرسنگی شدید، سرگیجه، سردرگمی، بیحسی لبها، ضعف و تغییرات خلقی مانند اضطراب یا تحریکپذیری را تجربه میکند.
آیا ممکن است فرد بدون دیابت هم افت قند بگیرد؟
بله، افت قند بدون دیابت هم رخ میدهد. این امر میتواند ناشی از گرسنگی طولانی، مصرف الکل، فعالیت ورزشی سنگین، برخی بیماریهای کبدی یا تیروئیدی و مصرف داروهای خاص باشد.
آیا افت قند خون باعث مرگ میشود؟
بله، اگر هیپوگلیسمی شدید درمان نشود میتواند منجر به بیهوشی طولانیمدت، آسیب مغزی جبرانناپذیر و در نهایت مرگ شود.
هیپوگلیسیمی و انسولین به هم مرتبط هستند؟
انسولین قند خون را پایین میآورد. بنابراین تزریق بیش از حد انسولین یا نخوردن غذای کافی پس از مصرف آن، شایعترین علت هیپوگلیسمی هستند.
مطالب این مقاله صرفاً جهت اطلاعرسانی است و هرگز جایگزین توصیه، تشخیص یا درمان پزشک متخصص نمیشود. قبل از هرگونه تصمیم درمانی، ابتدا با پزشک خود مشورت کنید.
منابع مقاله:
mayoclinic | clevelandclinic | nhs | diabetes | ncbi | niddk | cdc | diabetes | medlineplus | webmd | healthline
نظرات