پرکاری تیروئید در نوزادان؛ روش های درمان + علت و نحوه تشیص آن

پرکاری تیروئید در نوزادان چیست؟

پرکاری تیروئید در نوزادان وضعیتی است که در آن غده تیروئید نوزاد بیش از حد معمول هورمون تیروئید تولید می‌کند. این هورمون‌ها نقش مهمی در تنظیم سوخت‌وساز، رشد جسمی و تکامل مغز دارند، بنابراین افزایش بیش از حد آنها می‌تواند باعث بروز علائمی مانند تند شدن ضربان قلب، بی‌قراری، تعریق زیاد و اختلال در وزن‌گیری شود.

شایع‌ترین علتپرکاری تیروئید در نوزادی، انتقال آنتی‌بادی‌های تحریک‌کننده تیروئید از مادر مبتلا به بیماری گریوز به جنین است که به‌طور موقت غده تیروئید نوزاد را بیش‌فعال می‌کند. تشخیص زودهنگام و درمان مناسب برای جلوگیری از عوارض احتمالی اهمیت زیادی دارد.

پرکاری تیروئید مادرزادی (کانژنیتال) چیست؟

پرکاری تیروئید مادرزادی زمانی رخ می‌دهد که نوزاد از بدو تولد دچار فعالیت بیش‌ازحد غده تیروئید باشد. این وضعیت به دلیل انتقال آنتی‌بادی‌های تحریک‌کننده تیروئید از مادر مبتلا به بیماری گریوز به جنین ایجاد می‌شود و یکی از مهم‌ترین علل تیروئید پرکار در نوزادان به شمار می‌رود.

در این حالت، افزایش شدید هورمون‌های تیروئید می‌تواند بر رشد نوزاد و تیروئید تأثیر گذاشته و در صورت عدم درمان به‌موقع، مشکلاتی در تکامل عصبی و رشد جسمی ایجاد کند. شناخت علت پرکاری تیروئید در دوران بارداری و پیگیری مادر در بارداری نقش مهمی در پیشگیری از این وضعیت دارد.

علائم پرکاری تیروئید در نوزادان چیست؟

علائم مربوط به پرکاری تیروئید در نوزادان و بیماری گریوز مادر در هفته‌های پس از تولد بروز می‌کنند و می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

• تحریک‌پذیری
• اختلالات خواب
• گرگرفتگی
• عرق کردن
• مشکل در تنفس
• وجود توده یا تورم در جلوی گردن
• اسهال
• برآمدگی چشم‌ها
• مشکلات تغذیه‌ای
• یرقان، که شامل زرد شدن پوست و چشم‌ها می‌شود.

هورمون تیروئید برای عملکرد سیستم عصبی مرکزی و رشد طبیعی مغز ضروری است. بنابراین، پرکاری تیروئید در نوزادان می‌تواند خطر مشکلات سلامتی و رشدی، از جمله شرایطی مانند ناتوانی‌های ذهنی، عدم رشد و بیش‌فعالی را افزایش دهد.

برای آگاهی بیشتر درباره عوارض پرکاری تیروئید می‌توانید مقاله زیر را مطالعه کنید:

علائم بالینی پرکاری تیروئید در شیرخوارگی چیست؟

علائم پرکاری تیروئید در شیرخوارگی اغلب طی هفته‌های اول زندگی ظاهر می‌شوند. این علائم شامل ضربان قلب سریع، بی‌قراری، تعریق زیاد، عدم وزن‌گیری مناسب، حساسیت بیش‌ازحد به نور و صدا و بزرگ شدن غده تیروئید هستند. در برخی نوزادان، مشکلات تغذیه، اسهال و اختلال خواب نیز دیده می‌شود.

توجه به علائم پرکاری تیروئید در همان اوایل تولد به تشخیص سریع‌تر کمک می‌کند. پزشکان برای تشخیص تیروئید پرکار نوزاد معمولاً آزمایش‌های هورمونی TSH و T4 آزاد را انجام می‌دهند و در نوزادان مادران مبتلا به گریوز، آنتی‌بادی‌های تیروئیدی نیز بررسی می‌شود.

علل پرکاری تیروئید در نوزادان چیست؟

علل پرکاری تیروئید در نوزادان به شرایط مادر در دوران بارداری یا عوامل نادر ژنتیکی مربوط می‌شود. در این وضعیت، غده تیروئید نوزاد بیش از حد طبیعی فعال شده و مقدار زیادی هورمون تیروئیدی تولید می‌کند. مهم‌ترین علت این اختلال انتقال آنتی‌بادی‌های خاص از مادر به جنین است، اما عوامل دیگری نیز می‌توانند در بروز آن نقش داشته باشند.

در ادامه، تمامی دلایل پر کاری تیروئید نوزادان را بررسی خواهیم کرد:

• شایع‌ترین علت، انتقال آنتی‌بادی‌های تحریک‌کننده گیرنده TSH از مادر مبتلا به بیماری گریوز به جنین در دوران بارداری است که باعث تحریک بیش از حد غده تیروئید نوزاد می‌شود.
• در برخی موارد، مصرف داروها یا هورمون‌های تیروئیدی توسط مادر در دوران بارداری می‌تواند بر عملکرد تیروئید جنین تأثیر بگذارد.
• به‌ندرت، جهش‌های ژنتیکی در گیرنده هورمون محرک تیروئید (TSH) می‌تواند باعث فعال شدن بیش از حد غده تیروئید نوزاد شود.
• در موارد بسیار نادر، وجود اختلالات ساختاری در غده تیروئید یا ندول‌های فعال ممکن است موجب افزایش تولید هورمون‌های تیروئیدی شود.

عوارض پرکاری تیروئید در نوزادان چیست؟

پرکاری تیروئید در نوزادان، با عوارض خاصی همراه است. عوارضی همچون:

• ضربان قلب بالا
• اختلال رشد
• عقب ماندگی رشد داخل رحمی
• گواتر
• سن استخوانی بالا
• نارس بودن
• کوچک بودن سر نوزاد
• مرگ جنین

برای اطلاع از علائم پرکاری تیروئید، مطلب زیر می‌تواند برایتان مفید باشد:

تاثیر پرکاری تیروئید بر رشد و تکامل نوزاد چیست؟

پرکاری تیروئید می‌تواند اثرات قابل توجهی بر رشد و تکامل نوزاد بگذارد زیرا هورمون‌های تیروئیدی نقش مهمی در رشد جسمی، عملکرد قلب و تکامل سیستم عصبی دارند. افزایش بیش از حد این هورمون‌ها باعث می‌شود بدن نوزاد با سرعتی غیرطبیعی کار کند و همین موضوع بر روند طبیعی رشد تأثیر می‌گذارد. دیگر تاثیرات این بیماری روی نوزادان عبارت است از:

• ممکن است نوزاد دچار اختلال در وزن‌گیری یا حتی کاهش وزن شود، زیرا متابولیسم بالا مانع ذخیره انرژی کافی می‌شود.
• ضربان قلب بالا و فشار بر سیستم قلبی‌عروقی می‌تواند به خستگی، کاهش توان و در موارد شدید نارسایی قلبی منجر شود.
• تحریک‌پذیری، بی‌قراری و اختلال در خواب در بسیاری از نوزادان مبتلا دیده می‌شود که بر سلامت عمومی و تغذیه نوزاد اثر می‌گذارد.
• در صورت طولانی شدن بیماری یا عدم درمان، احتمال تأثیر بر رشد استخوانی و تأخیر در رشد قد وجود دارد.
• افزایش بیش از حد هورمون‌های تیروئید می‌تواند بر تکامل مغز و سیستم عصبی اثر گذاشته و موجب مشکلاتی مانند تأخیر در تکامل حرکتی یا شناختی شود.

تشخیص و درمان به‌موقع نقش مهمی در جلوگیری از این عوارض و حمایت از رشد طبیعی نوزاد دارد.

تشخیص پرکاری تیروئید در نوزادان چگونه است؟

تشخیص پرکاری تیروئید در نوزادان بر اساس بررسی علائم بالینی و انجام آزمایش‌های آزمایشگاهی انجام می‌شود. پزشک ابتدا وضعیت عمومی نوزاد، سابقه بیماری‌های تیروئیدی در مادر و علائم ظاهری را ارزیابی می‌کند و سپس برای تأیید تشخیص از آزمایش‌های تخصصی استفاده می‌شود. دیگر روش‌های تشخیص این بماری در کودکان، شامل موارد زیر می‌شود:

•  انجام آزمایش خون همچون آزمایش TSH تیروئید برای اندازه‌گیری سطح هورمون‌های تیروئید مانند T4 آزاد افزایش یافته و سطح TSH
• ارزیابی علائم بالینی مانند ضربان قلب بالا، بی‌قراری، تعریق زیاد، وزن‌گیری نامناسب یا بزرگ شدن غده تیروئید
• بررسی آنتی‌بادی‌های گیرنده TSH (TRAb) به‌ویژه در نوزادانی که مادر آنها مبتلا به بیماری گریوز است.
• در برخی موارد ممکن است از سونوگرافی تیروئید برای بررسی اندازه و وضعیت غده تیروئید استفاده شود.

ترکیب نتایج معاینه بالینی و آزمایش‌های هورمونی به پزشک کمک می‌کند تا پرکاری تیروئید در نوزاد را به‌درستی تشخیص دهد و درمان مناسب را آغاز کند.

برای اطلاعات بیشتر در مورد خطرات پرکاری تیروئید در مردان را مطالعه کنید:

پرکاری مادرزادی تیروئید چگونه تشخیص داده می‌شود؟

تشخیص پرکاری تیروئید در زنان و نوزادان با نشان دادن افزایش غلظت T4 در گردش خون همراه با کاهش سطح TSH در خون نوزاد یا جنین تأیید می‌شود. نتایج باید با مقادیر طبیعی در دوران بارداری مقایسه می‌شوند.

سونوگرافی جنین ممکن است در تشخیص وجود گواتر جنین و نظارت بر رشد جنین مفید باشد. نشان دادن تیتر بالای آنتی‌بادی‌های گیرنده TSH در نوزاد یا مادر، علت پرکاری تیروئید را تأیید می‌کند و در نوزادانی که آزمایش عملکرد تیروئید آنها در ابتدا طبیعی است، میزان خطر ابتلای نوزاد را نشان می‌دهد.

درک کامل مکانیزم این بیماری نیازمند مطالعه تأثیرات پرکاری تیروئید در دوران بارداری و خطرات آن برای جنین است.

برای اطلاعات بیشتر در مورد تاثر پرکاری تیروئید و رشد قد را مطالعه کنید:

روش درمان پرکاری تیروئید در نوزادان چیست؟

پس از تشخیص نهایی، قدم بعدی آگاهی از بررسی روش‌های درمان پرکاری تیروئید نوزاد است که نیازمند ملاحظات ویژه پزشکی است. درمان پرکاری تیروئید در نوزادان ممکن است شامل داروهایی برای مدیریت تولید هورمون تیروئید باشد. نمونه‌هایی از این داروها شامل داروهای ضد تیروئید مانند متی‌مازول و کاربی‌مازول است. پزشکان همچنین ممکن است داروهایی را برای مدیریت علائم توصیه کنند. جراحی پرکاری تیروئید برای نوزادان توصیه نمیشود.

این داروها می‌توانند شامل مسدودکننده‌های بتا(بتابلوکرها) برای مدیریت ضربان قلب باشند. اغلب، این درمان‌ها کوتاه‌مدت خواهند بود.
بیماری گریوز معمولاً ظرف ۳ تا ۱۲ هفته با از بین رفتن آنتی‌بادی‌های والدین از بدن نوزاد، برطرف می‌شود. در کودکان بزرگتر، علائم ممکن است عود کنند یا ادامه یابند و ممکن است درمان طولانی‌مدت ضروری باشد، مانند علائم پرکاری تیروئید در کودکان که نیاز به نظارت دارد.

برای اطلاعات بیشتر در مورد گزینه‌های کلی، درمان پرکاری تیروئید را مطالعه کنید:

داروهای مناسب درمان نوزادان

درمان پرکاری تیروئید در نوزادان با هدف کاهش تولید هورمون‌های تیروئید و کنترل علائم انجام می‌شود. داروهایی مانند متیمازول معمولا برای کاهش فعالیت غده تیروئید استفاده می‌شوند و بتابلوکرها مانند پروپرانولول نیز به کنترل ضربان قلب و علائم عصبی کمک می‌کنند.

در موارد شدید، تزریق ید یا داروهای کمکی تحت نظر متخصص غدد کودکان به‌کار می‌رود. انتخاب دارو به شدت بیماری و نتایج آزمایش‌ها بستگی دارد. درمان صحیح به جلوگیری از تأثیرات منفی بیماری بر رشد نوزاد و تیروئید کمک می‌کند و در بسیاری از موارد، پس از رفع اثر آنتی‌بادی‌های مادری، وضعیت نوزاد بهبود می‌یابد.

آشنایی با روش‌های درمان و حتی بررسی گزینه‌های مربوط به درمان قطعی پرکاری تیروئید در سایر گروه‌های سنی می‌تواند برای خانواده‌ها مفید باشد.

توصیه‌ای از تیم دارو دات کام به شما

قطعا شنیدن این که نوزاد و فرزندمان به بیماری مبتلاست خیلی برای والدین سخت و دشوار است، ولی باید بدانیم که این بیماری علی رغم خطراتی که دارد قابل کنترل و درمان است، مهمترین نکته در این امر انجام تست های غربالگری و ویزیت منظم توسط پزشکان هست. همچنین در روند درمان مادر، توجه به این نکته ضروری است که مصرف داروهای ضد تیروئید توسط مادر در دوران بارداری می‌تواند ریسک ابتلا به علائم و عوارض کم‌کاری تیروئید در نوزادان را در پی داشته باشد.

اگر سوالی دارید، در بخش نظرات بنویسید تا کارشناس سلامتی دارو دات کام پاسخ دهد.

سوالات متداول

پرکاری تیروئید در نوزادان چگونه تشخیص داده می‌شود؟

تشخیص پرکاری تیروئید در نوزادان بر اساس ارزیابی علائم بالینی و انجام آزمایش‌های خون صورت می‌گیرد. در این آزمایش‌ها کاهش سطح هورمون محرک تیروئید (TSH) و افزایش هورمون‌های تیروئیدی مانند T4 آزاد مشاهده می‌شود. همچنین در نوزادانی که مادر آنها مبتلا به بیماری گریوز است، بررسی آنتی‌بادی‌های تیروئیدی می‌تواند به تأیید تشخیص کمک کند.

آیا پرکاری تیروئید در نوزادان ارثی است؟

پرکاری تیروئید در نوزادان معمولاً به‌صورت مستقیم یک بیماری ارثی محسوب نمی‌شود. در بیشتر موارد این وضعیت به دلیل انتقال آنتی‌بادی‌های خاص از مادر مبتلا به بیماری گریوز به جنین در دوران بارداری ایجاد می‌شود که می‌تواند به‌طور موقت باعث افزایش فعالیت غده تیروئید در نوزاد شود.

چه خطراتی پرکاری تیروئید برای رشد نوزاد دارد؟

در صورت عدم تشخیص و درمان به‌موقع، پرکاری تیروئید می‌تواند بر رشد و سلامت نوزاد تأثیر بگذارد. این وضعیت ممکن است باعث افزایش ضربان قلب، اختلال در وزن‌گیری، تحریک‌پذیری، مشکلات تغذیه و در موارد شدید اختلال در رشد جسمی و تکامل عصبی شود.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

در صورتی که نوزاد علائمی مانند بی‌قراری شدید، تند شدن ضربان قلب، تعریق زیاد، مشکل در افزایش وزن یا بزرگ شدن ناحیه تیروئید در گردن داشته باشد، لازم است توسط پزشک ارزیابی شود. همچنین نوزادانی که مادر آنها سابقه بیماری‌های تیروئیدی به‌ویژه بیماری گریوز دارند، بهتر است پس از تولد تحت بررسی و پیگیری پزشکی قرار گیرند.