علائم زخم معده؛ چه زمانی باید سریع به پزشک مراجعه کرد؟‌

رایج‌ترین علائم زخم معده چیست؟

زخم معده همیشه با علائم واضح خود را نشان نمی‌دهد. در حقیقت، گاهی اوقات زخم معده بدون علائم می‌تواند کاملا خاموش باشد و هیچ دردی ایجاد نکند تا زمانی که یک عارضه جدی‌تر رخ دهد. به همین دلیل، آگاهی از تمام نشانه‌های احتمالی و علائم حتمی زخم معده حتی اگر مبهم باشند، اهمیت زیادی دارد. انواع زخم معده در هر فردی می‌تواند علائم متفاوتی ایجاد کنند. برای بعضی از افراد، انواع علائم زخم معده خفیف ظاهر می‌شوند، درحالی‌که برای برخی دیگر، شدید و آزاردهنده خواهند بود. حتی ممکن است علائم در طول روز تغییر کنند و گاهی بهتر و گاهی بدتر شوند. اینکه چطور علائم زخم معده و سرطان معده را اشتباه نگیریم؟ نیازمند مراجعه به متخصص و انجام ارزیابی‌های دقیق پزشکی است.

برای اینکه بدانید چه زمانی آندوسکوپی لازم است، مطالعه مقاله زیر توصیه می‌شود:

درد و سوزش معده

درد در ناحیه شکم، شایع‌ترین و اصلی‌ترین علامت زخم معده است. درد زخم معده معمولا به‌صورت یک درد گنگ یا سوزاننده توصیف می‌شود. برخی افراد این درد را به‌عنوان احساس «سوزش» یا «درد سیخ زننده» بیان می‌کنند. حتی ممکن است این احساس شبیه به یک گرسنگی شدید باشد. این درد معمولا در قسمت میانی و بالایی شکم، درست بالای ناف و زیر استخوان جناغ قفسه سینه احساس می‌شود. گاهی اوقات این درد می‌تواند به نواحی دیگر بدن مانند گردن، ناف یا حتی به پشت کمر کشیده شود. شدت درد می‌تواند از چند دقیقه تا چندین ساعت ادامه داشته باشد و ممکن است برای روزها یا هفته‌ها ظاهر و ناپدید شود.

نکته مهم در مورد این درد، زمان‌بندی آن است. برخی افراد زمانی که معده‌شان خالی است، یا در طول شب، درد شدیدتری را تجربه می‌کنند. این نوع درد معمولا با خوردن غذا یا نوشیدن مایعات موقتا آرام می‌شود. اما برای بعضی دیگر، خوردن غذا می‌تواند باعث بدتر شدن درد شود. این تفاوت در زمان‌بندی درد می‌تواند به محل زخم بستگی داشته باشد و به همین دلیل شناخت آن به شما کمک می‌کند تا تصویر دقیق‌تری از وضعیت خود داشته باشید. درهرصورت، مصرف داروهای ضد اسید (آنتی‌اسید) ممکن است برای مدتی به کاهش موقت درد کمک کند، اما فراموش نکنید که این داروها زخم را درمان نمی‌کنند و درد بدون درمان اصلی برمی‌گردد.

تفاوت درد سوزش معده و درد قفسه سینه

علاوه بر این درد معده را باید با درد قفسه سینه نیز متمایز بشمارید. درد قفسه سینه می‌تواند به دلایل مختلفی از جمله حمله قلبی و سوزش سر دل (heartburn) رخ دهد. تمایز این دو از یکدیگر بسیار حائز اهمیت است؛ زیرا علائم آنها شباهت زیادی به هم دارند، اما نیازمند درمان‌های کاملا متفاوتی هستند. درد ناشی از حمله قلبی اغلب به صورت فشار، فشردن یا گرفتگی احساس می‌شود و ممکن است به بازوها، گردن یا فک سرایت کند، در حالی که درد سوزش سر دل معمولاً به صورت سوزش یا درد تیز در قفسه سینه است و با دراز کشیدن بدتر می‌شود. توجه به علائم همراه مانند تعریق، حالت تهوع یا سرگیجه که بیشتر با حملات قلبی مرتبط هستند، یا طعم تلخ در دهان و نفخ که از علائم سوزش سر دل هستند، می‌تواند در تشخیص کمک‌کننده باشد.

حالت تهوع و استفراغ

یکی دیگر از علائم شایع زخم معده، حالت تهوع و استفراغ است. تهوع همان حس ناخوشایندی است که باعث می‌شود احساس کنید می‌خواهید بالا بیاورید. این علائم می‌توانند بخشی از ناراحتی کلی باشند که زخم معده در دستگاه گوارش ایجاد می‌کند. این حالت‌ها می‌توانند به دلیل تحریک پوشش داخلی معده توسط اسید یا به دلیل اختلال در فرایند طبیعی هضم غذا ایجاد شوند.

البته باید توجه داشت که حالت تهوع و استفراغ به‌تنهایی نمی‌توانند نشان‌دهنده زخم معده باشند، زیرا دلایل بسیار دیگری نیز می‌توانند باعث بروز آن‌ها شوند. اما اگر تهوع و استفراغ را در کنار سایر علائم مانند درد معده تجربه می‌کنید، این احتمال وجود دارد که زخم معده یکی از عوامل زمینه‌ای باشد. در برخی موارد نادر، استفراغ مداوم و شدید می‌تواند به انسداد در دستگاه گوارش اشاره داشته باشد که یک عارضه جدی‌تر است و نیاز به توجه پزشکی دارد.

نفخ و سنگینی معده

حس نفخ و پری در شکم یکی از علائم رایجی است که می‌تواند نشان‌دهنده زخم معده باشد. ممکن است بعد از خوردن یک وعده غذایی کوچک یا حتی در حین غذا خوردن، احساس کنید که به‌سرعت سیر شده‌اید و معده‌تان پر و سنگین است. این احساس می‌تواند بسیار ناخوشایند باشد و فرد را از ادامه غذا خوردن باز دارد.

علاوه بر این، آروغ زدن نیز می‌تواند یکی از علائم همراه با نفخ باشد، به‌خصوص بعد از مصرف غذاهای چرب. این علائم ممکن است با سوءهاضمه یا مشکلات گوارشی عادی اشتباه گرفته شوند. به همین دلیل، توجه به علائم دیگر و الگوی بروز آن‌ها بسیار مهم است. برای مثال، اگر احساس سنگینی در معده شما با یک درد سوزاننده همراه است، احتمال اینکه این علائم ناشی از زخم معده باشند، بیشتر می‌شود.

کاهش اشتها و کاهش وزن

کاهش اشتها و به دنبال آن، کاهش وزن ناخواسته، می‌تواند یکی دیگر از علائم زخم معده باشد. این موضوع ممکن است به دو دلیل اتفاق بیفتد. اول اینکه، درد و ناراحتی که فرد هنگام یا بعد از غذا خوردن تجربه می‌کند، باعث می‌شود که از ترس درد، میلی به غذا خوردن نداشته باشد. در واقع، فرد به طور خودآگاه یا ناخودآگاه از خوردن غذا اجتناب می‌کند تا از بروز درد جلوگیری کند. این اجتناب طولانی‌مدت از غذا خوردن می‌تواند به کاهش وزن ناخواسته منجر شود.

دلیل دوم که کمتر شایع است، به عوارض جدی‌تر زخم معده مربوط می‌شود. در برخی موارد، تورم و التهاب ناشی از زخم می‌تواند باعث ایجاد انسداد در مسیر خروج غذا از معده به روده کوچک شود. این انسداد باعث می‌شود که غذا در معده گیر کرده و فرد احساس سیری زودهنگام و ناراحتی کند که این حالت نیز به کاهش شدید اشتها و در نتیجه کاهش وزن منجر می‌شود. اگر کاهش وزن شما بدون دلیل مشخص و به‌صورت ناخواسته رخ می‌دهد، باید این علامت را جدی گرفته و به پزشک مراجعه کنید.

برای آشنایی با داروهای مؤثر در کاهش درد و ناراحتی معده، می‌توانید مطلب زیر را بخوانید:

علائم زخم معده شدید چیست؟

درحالی‌که علائم رایج زخم معده معمولا خطرناک نیستند، برخی نشانه‌ها وجود دارند که نباید به‌هیچ‌عنوان نادیده گرفته شوند. این علائم می‌توانند نشانه یک عارضه جدی مانند خونریزی داخلی، سوراخ شدن دیواره معده یا انسداد باشند و نیاز به مراجعه فوری به پزشک یا بخش اورژانس دارند. توجه به این علائم می‌تواند تفاوت بین یک مشکل ساده و یک فوریت پزشکی را مشخص کند. در ادامه به علائم زخم معده بدخیم و خطرناک پرداخته‌ایم:

خون در مدفوع یا استفراغ

وجود خون در مدفوع یا استفراغ، یکی از واضح‌ترین و جدی‌ترین نشانه‌های خونریزی داخلی و از علائم هشدار دهنده زخم معده است. این خونریزی می‌تواند به دو صورت آهسته یا سریع رخ دهد. در خونریزی آهسته، خون به‌تدریج از زخم به داخل دستگاه گوارش نشت می‌کند. این نوع خونریزی ممکن است به طور مستقیم قابل مشاهده نباشد و تنها به‌مرورزمان باعث کم‌خونی (آنمی) شود. اگر دچار کم‌خونی ناشی از خونریزی داخلی باشید، ممکن است علائمی مانند موارد زیر را تجربه کنید:

• خستگی شدید
• بی‌حالی
• ضعف
• رنگ‌پریدگی پوست
• ضربان قلب سریع

اما در خونریزی سریع، علائم به‌صورت ناگهانی و بسیار مشخص ظاهر می‌شوند و یک فوریت پزشکی محسوب می‌شوند. اگر خونریزی از قسمت بالای دستگاه گوارش باشد، ممکن است استفراغ حاوی خون قرمز روشن باشد. همچنین ممکن است استفراغ به رنگ سیاه و با ظاهری شبیه به «تفاله قهوه» باشد که نشان می‌دهد خون با اسید معده ترکیب شده است.

علاوه بر این، خونریزی داخلی می‌تواند باعث تغییر رنگ مدفوع شود. در این حالت، مدفوع ممکن است به رنگ سیاه، تیره و قیر مانند تبدیل شود که نشان‌دهنده وجود خون هضم شده در آن است. اگر هر یک از این علائم را مشاهده کردید، باید بدون تأخیر به نزدیک‌ترین بیمارستان مراجعه کنید.

برای آشنایی با انواع زخم معده، می‌توانید مطلب زیر را مطالعه کنید:

درد شدید یا ناگهانی معده

درد شدید، ناگهانی و غیرقابل تحمل در ناحیه شکم، به‌خصوص اگر با گذشت زمان بدتر شود، می‌تواند نشانه‌ای از سوراخ شدن زخم (perforation) باشد. این یک وضعیت بسیار خطرناک است که نیاز به مداخله فوری پزشکی دارد. در حالت سوراخ شدن، زخم به قدری عمیق شده که دیواره معده یا روده را کاملا سوراخ کرده است. این اتفاق باعث می‌شود که اسید معده و محتویات دستگاه گوارش به داخل حفره شکمی نشت کند. نشت این مایعات می‌تواند منجر به یک عفونت جدی و خطرناک در لایه داخلی شکم به نام پریتونیت شود. دردی که در این شرایط تجربه می‌شود، معمولا بسیار شدید است و با هیچ داروی مسکنی آرام نمی‌شود.

ضعف و رنگ‌پریدگی

ضعف، سرگیجه، احساس غش کردن و رنگ‌پریدگی پوست، علائمی هستند که ممکن است به ظاهر به زخم معده مرتبط نباشند، اما می‌توانند نشان‌دهنده یک مشکل جدی‌تر باشند. این نشانه‌ها اغلب به دلیل کاهش حجم خون در بدن، ناشی از خونریزی آهسته و طولانی‌مدت در دستگاه گوارش ایجاد می‌شوند. این وضعیت که به آن کم‌خونی (آنمی) می‌گویند، در واقع عارضه‌ای از خونریزی داخلی است.

ممکن است یک فرد در ابتدا متوجه علائم خونریزی مانند مدفوع سیاه نشود و تنها با احساس خستگی مداوم، بی‌حالی یا سرگیجه به پزشک مراجعه کند. پی بردن به این ارتباط بین یک علامت عمومی مانند ضعف و یک بیماری جدی مانند خونریزی داخلی ناشی از زخم معده، می‌تواند کلید تشخیص به‌موقع و درمان مؤثر باشد؛ بنابراین، اگر احساس ضعف شدید، غش یا رنگ‌پریدگی غیرعادی دارید، این علائم را جدی بگیرید و به اورژانس مراجعه کنید.

برای آشنایی با شیوه‌های جراحی مورد استفاده در درمان زخم معده و مراحل آن، می‌توانید مطلب زیر را مطالعه کنید:

علائم زخم معده عصبی

زخم معده عصبی که به آن زخم‌های گاستریت عصبی یا زخم‌های معده مرتبط با استرس نیز گفته می‌شود، به طور معمول با درد در ناحیه معده، سوزش سردل، تهوع، احساس سنگینی یا پری در معده، نفخ و تغییرات در اشتها همراه است. این نوع زخم به دلیل استرس مزمن و اضطراب ایجاد می‌شود و ممکن است با کاهش جریان خون به معده و افزایش اسید معده مرتبط باشد.

علائم زخم معده خوش خیم

زخم معده خوش‌خیم معمولا با درد مداوم در ناحیه بالای شکم، به‌ویژه بعد از خوردن غذا خود را نشان می‌دهد. این درد ممکن است به صورت سوزش، احساس سنگینی یا ناراحتی باشد. علائم دیگر شامل تهوع، نفخ، کاهش اشتها و گاهی اوقات استفراغ است. زخم‌های خوش‌خیم معمولا بدون عوارض جدی مثل خونریزی یا سوراخ شدن ایجاد می‌شوند، اما ممکن است با توجه به علائم، نیاز به درمان دارویی برای کاهش اسید معده و تسکین علائم داشته باشند.

علائم زخم معده در زنان و مردان متفاوت است؟

علائم زخم معده در مردان و زنان عمدتا مشابه است، اما ممکن است تفاوت‌هایی وجود داشته باشد. به طور کلی، زنان بیشتر دچار تهوع، کاهش اشتها و مشکلات گوارشی مانند نفخ می‌شوند. در حالی که مردان ممکن است اغلب از درد شدید معده یا احساس سوزش رنج ببرند. در برخی موارد، زنان به دلیل تغییرات هورمونی ممکن است علائم زخم معده را شدیدتر احساس کنند. با این حال، علائم اصلی همچنان شامل درد معده، سوزش، تهوع و احساس سنگینی در ناحیه شکم است.

علائم زخم معده در کودکان

علائم زخم معده در کودکان می‌تواند متفاوت باشد و گاهی به راحتی شناسایی نشود. شایع‌ترین علائم شامل درد یا سوزش در ناحیه شکم، بی‌اشتهایی، تهوع و استفراغ است. کودکان ممکن است از شکایت‌هایی مانند درد شکم در شب یا بعد از غذا خوردن داشته باشند. همچنین، برخی کودکان ممکن است دچار مشکلات گوارشی مانند نفخ یا کاهش وزن شوند. اگر زخم معده شدید باشد، خون در مدفوع یا استفراغ نیز ممکن است مشاهده شود.

علائم زخم معده در بارداری

زخم معده در بارداری معمولا با علائمی مشابه درد معده معمولی همراه است، مانند سوزش معده، تهوع، درد در ناحیه بالای شکم و احساس سنگینی بعد از غذا خوردن. برخی زنان باردار ممکن است از افزایش ترشحات اسیدی یا نفخ شکم نیز شکایت کنند. تغییرات هورمونی و فشار رحم بر معده می‌تواند علائم را تشدید کند. در صورت خونریزی، استفراغ خونی یا درد شدید باید فورا به پزشک مراجعه شود، زیرا این علائم نیاز به ارزیابی فوری دارند.

چه زمانی باید برای علائم زخم معده به پزشک مراجعه کرد؟

در صورت تجربه علائم زیر، مراجعه به پزشک ضروری است تا با تشخیص دقیق علل زخم معده از درمان مناسب برخوردار شوید:

• درد شدید معده یا احساس سوزش مداوم که بیشتر از چند روز طول بکشد.
• اگر علائم مبهمی مانند نفخ، سوءهاضمه، حالت تهوع یا درد گنگ دارید که شما را نگران کرده است.
• اگر درد شما با داروهای ضداسید بدون نسخه موقتا آرام می‌شود؛ اما دوباره برمی‌گردد، این می‌تواند نشانه‌ای از یک زخم فعال باشد که نیاز به درمان تخصصی دارد.
• تهوع و استفراغ که به طور مداوم ادامه پیدا کند.
• چنانچه خون در مدفوع یا خون در استفراغ وجود داشته باشد.
• اگر تجربه کاهش وزن غیرقابل توضیح یا تغییرات غیرعادی در اشتها دارید.
• درد معده که به پشت یا شانه‌ها گسترش یابد.
• احساس ضعف یا سرگیجه شدید که نشان‌دهنده خونریزی داخلی است.
• مشکلات خواب و خستگی مفرط که به نظر می‌رسد ناشی از استرس و اضطراب باشد.

به‌طورکلی، اگر علائمی دارید که به نظر می‌رسد از یک زخم معده ناشی می‌شوند، حتی اگر خفیف هستند، بهتر است با یک پزشک متخصص مشورت کنید.

برای آشنایی با بهترین دارو برای درمان و کنترل زخم معده، مطلب زیر را مطالعه کنید:

در صورتی که علائم زیر را دارید، با 115 تماس بگیرید:

اگر هر یک از علائم دسته دوم را تجربه کردید، لحظه‌ای درنگ نکنید. این علائم می‌توانند نشان‌دهنده یک وضعیت بسیار خطرناک باشند که نیاز به درمان فوری و تخصصی دارد.

راه‌های درمان و کنترل علائم زخم معده

زخم معده را با مصرف برخی داروها و اصلاح سبک زندگی می‌توان کنترل کرد. در ادامه به روش‌های درمان زخم معده شدید و کنترل علائم زخم معده اشاره کرده‌ایم:

• مصرف داروهای ضداسید: مثل آنتی‌اسیدها، مهارکننده‌های پمپ پروتون (PPIs) یا بلوک‌کننده‌های H2 برای کاهش تولید اسید معده
• آنتی‌بیوتیک‌ها: در صورت ایجاد زخم در اثر عفونت هلیکوباکتر پیلوری
• رعایت رژیم غذایی مناسب: پرهیز از غذاهای تحریک‌کننده مثل غذاهای تند، چرب و کافئین
• مدیریت استرس: تکنیک‌های آرام‌سازی مثل مدیتیشن، یوگا یا تنفس عمیق برای کاهش استرس و اضطراب
• پرهیز از مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs): مثل ایبوپروفن
• خواب کافی و بهبود الگوی خواب: برای تقویت سیستم ایمنی و تسریع روند بهبودی
• استفاده از مکمل‌ها: مانند پروبیوتیک‌ها برای کمک به بهبود سطح سلامت گوارشی

درمان نشانه های زخم معده نیازمند مشاوره پزشکی و پیروی از دستورات پزشک است تا از بروز عوارض جدی جلوگیری شود.

کپسول انتریک کوتد پنتوپرازول 40 mg خرید

شربت دیاستاپ ایران داروک 140 ml خرید

کپسول انتریک کوتد پنتوپرازول 20 mg خرید

کپسول پیوسته رهش مبورین 200 mg خرید

قرص ونوپرازان 20 mg خرید

قرص ونوپرازان 10 mg خرید

برای آشنایی با انواع روش‌های درمان زخم معده، مطلب زیر را بخوانید:

توصیه‌ای از تیم دارو دات کام به شما

زخم معده می‌تواند علائم متنوعی از جمله درد معده، سوزش، تهوع، نفخ و کاهش اشتها را به همراه داشته باشد که بسته به شدت زخم، این علائم می‌توانند تغییر کنند. در برخی موارد، مانند خونریزی داخلی یا سوراخ شدن معده، علائم حادی مانند استفراغ خونی یا درد ناگهانی و شدید ممکن است بروز کنند که نیاز به مداخله پزشکی فوری دارند. اگر علائمی مانند درد طولانی‌مدت، تهوع مداوم، کاهش وزن بدون دلیل مشخص یا خونریزی در مدفوع مشاهده کردید، باید بدون تاخیر به پزشک مراجعه کنید. درمان به موقع و رعایت دستور پزشک، همراه با اصلاح سبک زندگی نظیر کاهش استرس و مصرف رژیم غذایی مناسب از بروز عوارض جدی جلوگیری کرده و به شما کمک کند تا بهبود یابید.

سوالات متداول

علائم زخم پپتیک معده چیست؟

درد معده، سوزش یا احساس پر بودن، تهوع، استفراغ، از دست دادن اشتها و در برخی موارد خونریزی از علائم این زخم هستند.

علائم زخم معده در جوانان چیست؟

درد شکم، سوزش معده، تهوع، نفخ، استفراغ، کاهش وزن و کاهش اشتها و علائم گوارشی مانند رفلاکس از علائم زخم معده در جوانان هستند.

علائم آزمایشگاهی زخم معده چیست؟

علائم آزمایشگاهی زخم معده شامل کاهش سطح هموگلوبین، افزایش اوره خون، تغییرات در آزمایش‌های کبدی و وجود خون در مدفوع است. همچنین ممکن است آزمایش‌های تصویری نشان دهنده زخم باشند.

آیا درد معده همیشه نشانه زخم معده است؟

نه، درد معده می‌تواند به دلایل مختلفی مانند سوء هاضمه، گاستریت یا بیماری‌های دیگر باشد.

آیا زخم معده باعث نفخ و احساس سنگینی هم می‌شود؟

بله، زخم معده می‌تواند باعث نفخ، احساس سنگینی و پر بودن معده شود. این علائم ناشی از التهاب معده هستند.

درد زخم معده به کجا می‌زند؟

درد معمولا در ناحیه بالای شکم احساس می‌شود و گاهی به پشت یا قفسه سینه می‌زند.