خواص شیرین بیان؛ از سلامتی کبد تا تقویت سیستم گوارشی

خواص شیرین بیان برای معده و کبد چیست؟

شیرین بیان ترکیباتی مانند گلیسیریزین و فلاونوئید دارد که به بهبود عملکرد دستگاه گوارش و محافظت از کبد کمک می‌کند. همچنین خاصیت ضدالتهابی آن در کاهش التهاب معده و تقویت سیستم ایمنی اثربخش است. از سوی دیگر، ریشه‌ شیرین‌بیان برای درمان طیف گسترده‌ای از بیماری‌ها استفاده می‌شود. از تسکین گلودرد و مشکلات گوارشی گرفته تا کاهش اضطراب و خستگی، این گیاه فهرست بلندی از خواص درمانی دارد. در ادامه به مهم‌‌ترین خواص شیرین بیان برای معده و کبد اشاره کرده‌ایم:

شیرین بیان برای رفلاکس معده و سوءهاضمه

عصاره ریشه شیرین بیان می‌تواند برای کمک به تسکین علائم بیماری رفلاکس معده به مری (GERD)، مانند رفلاکس اسید، سوزش سر دل و سوء هاضمه مورد استفاده قرار گیرد. تحقیقات نشان داده که نوع فرآوری‌شده‌ گیاه شیرین بیان به نام DGL (بدون گلیسیریزین) در کاهش بازگشت اسید معده، نفخ و سوءهاضمه موثرتر است و نسبت به داروهای آنتی‌اسید در برخی افراد اثرات آرامش‌بخش‌تری دارد.

علاوه بر این، شیرین‌بیان ترشح هورمون «گاسترین» را در بدن مهار می‌کند. گاسترین هورمونی است که تولید اسید معده را تحریک می‌کند و افزایش بیش از حد آن می‌تواند منجر به ایجاد زخم معده شود.

شیرین بیان برای معده درد و نفخ

شیرین‌بیان با خاصیت ضداسپاسم قوی، انقباضات غیرطبیعی و دردناک عضلات صاف دستگاه گوارش را شل کرده و در نتیجه درد شکم را تسکین می‌دهد. این گیاه با افزایش تولید مخاط و پوشش دادن دیواره معده، از تحریک ناشی از اسید جلوگیری می‌کند. همچنین شیرین‌بیان به دفع گازهای اضافی از روده کمک کرده و با بهبود حرکات روده، نفخ و احساس پری را کاهش می‌دهد و فرآیند هضم را راحت می‌کند. در این مورد، خواص شوید و شیرین بیان با هم مشابه بوده و عملکرد مشابهی در تسکین درد معده و نفخ دارند.

بهبود مشکلات روده

علاوه‌بر تاثیر شیرین بیان بر معده، ریشه این گیاه می‌تواند التهاب روده را کاهش دهد و با افزایش تولید مخاط محافظتی، از پیشرفت زخم‌های روده جلوگیری کند. این ویژگی ممکن است به بهبود سندرم روده تحریک‌پذیر کمک کرده و علائم آن را تسکین دهد.

شیرین بیان برای زخم معده و روده

ریشه شیرین بیان باعث افزایش ترشح مخاط محافظ معده، بهبود جریان خون موضعی و کاهش فعالیت اسید می‌شود. در نتیجه، زخم‌های گوارشی، خصوصا زخم معده و اثنی‌عشر سریع‌تر بهبود پیدا می‌کنند.

پژوهشی در سال ۲۰۱۶ نشان داد که مصرف ریشه‌ شیرین‌بیان همراه با درمان آنتی‌بیوتیکی استاندارد، به حذف باکتری H. pylori (عامل اصلی زخم معده) در ۸۳٪ از موارد کمک می‌کند. در مقابل، در گروهی که به جای شیرین‌بیان دارونما (placebo) دریافت کرده بودند، میزان حذف باکتری تنها ۶۳٪ بود. پژوهشگران نتیجه گرفتند که ریشه‌ شیرین‌بیان در از بین بردن H. pylori به‌طور قابل توجهی موثرتر از دارونما عمل کرده است.

برای آشنایی با بهترین غذاها برای تسکین درد معده، مطالعه مطلب زیر می‌تواند مفید باشد:

کاهش وزن

عصاره شیرین بیان می‌تواند از طریق افزایش متابولیسم و کاهش چربی بدن در فرایند لاغری نقش داشته باشد. البته نباید استفاده از آن را جایگزین رژیم و ورزش دانست. نتایج یک مطالعه نشان می‌دهد که ترکیب فعال موجود در این گیاه، یعنی اسید گلیسیرتینیک، باعث کاهش چربی بدن در افراد چاق می‌شود.

طبق پژوهش‌های انجام شده، تعدادی از افراد دارای اضافه وزن روزانه ۳.۵ گرم شیرین‌بیان سیاه مصرف کردند، بدون آن‌که در رژیم غذایی یا میزان فعالیت بدنی خود تغییری ایجاد کنند. پس از دو ماه، درصد آب بدن آن‌ها افزایش و میزان چربی بدن‌شان کاهش یافت. نتایج این تحقیق همچنین نشان داد که سطح «آلدوسترون» در بدن افراد کاهش یافته است. آلدوسترون هورمونی استروئیدی است که با افزایش میزان نمک و آب بدن، در تنظیم فشار خون نقش دارد.

درمان هپاتیت C

ریشه‌ شیرین‌بیان فواید چشمگیری برای سلامتی دارد، به‌ویژه برای افرادی که مبتلا به هپاتیت C هستند. این گیاه دارویی در کاهش التهاب و تورم سلول‌های کبدی اثرگذار است و می‌تواند به کنترل علائمی مانند تب و درد مفاصل کمک کند. علاوه بر این، شیرین‌بیان نوعی لایه‌ محافظتی در برابر آسیب‌های احتمالی ناشی از این ویروس ایجاد می‌کند.

ریشه‌ شیرین‌بیان دارای ترکیبات فعال فراوانی است که آن را به یکی از موثرترین گیاهان دارویی در بهبود هپاتیت C تبدیل کرده‌ است. همچنین، مصرف آن باعث تقویت سیستم ایمنی بدن می‌شود و به مقابله با خطرات و عوارض احتمالی ناشی از این بیماری کمک می‌کند.

خواص شیرین بیان برای کبد چرب

شیرین بیان با خاصیت آنتی‌اکسیدانی و ضدالتهابی قوی، به کاهش التهاب کبد و مقابله با استرس اکسیداتیو کمک می‌کند. این گیاه با کاهش سطح چربی خون و بهبود متابولیسم لیپیدها، از تجمع چربی در سلول‌های کبدی جلوگیری کرده و برای درمان کبد چرب موثر است. همچنین شیرین بیان با سم‌زدایی و تقویت عملکرد کبد، در سلامت این عضو نقش موثری ایفا می‌کند.

شیرین بیان برای معده عصبی

شیرین بیان با خاصیت آرام‌بخش و ضداسپاسم، انقباضات ناشی از استرس را در معده و روده کاهش می‌دهد. همچنین با افزایش ترشح مخاط محافظتی، دیواره معده را در برابر اثرات مخرب اضطراب و اسید زیاد محافظت می‌کند. مصرف این گیاه در تسکین درد، سوزش و نفخ ناشی از مشکلات گوارشی عصبی بسیار موثر است.

سایر مزایای بالقوه شیرین بیان

علاوه بر تمامی مزایایی که تا اینجا گفتیم، شیرین بیان خواص دیگری هم دارد که در ادامه به آن‌ها اشاره می‌کنیم:

• خاصیت ضد میکروبی، ضد ویروسی و محافظت از کبد: تحقیقات حیوانی درباره تاثیر شیرین بیان بر کبد نشان داده‌اند که این گیاه ممکن است از آسیب اکسیداتیو کبد جلوگیری کرده و عملکرد کبد را تقویت کند.
• اگزما (درماتیت آتوپیک): استفاده از ژل حاوی عصاره‌ شیرین‌بیان، سه بار در روز به مدت دو هفته، می‌تواند قرمزی، التهاب و خارش ناشی از اگزما را کاهش دهد.
• آفت دهان: استفاده از چسب یا دهان‌شویه‌ حاوی شیرین‌بیان به کاهش درد و تسریع بهبود زخم‌های آفت دهانی کمک می‌کند.
• عوارض پس از خارج کردن لوله تنفسی: مکیدن آب‌نبات یا قرص شیرین‌بیان یا غرغره‌ محلول آن کمی پیش از قرار دادن لوله‌ تنفسی، می‌تواند از بروز سرفه و گلودرد پس از خارج کردن لوله جلوگیری کند.
• کمک به دیابت
• کاهش علائم یائسگی
• اثرات ضد التهابی در درمان آرتریت روماتوئید
• درمان عفونت‌های قارچی مانند کاندیدا آلبیکانس

برای آشنایی با کاربرد گیاه افدرا در کاهش وزن و نکات ایمنی مصرف آن، می‌توانید مطلب زیر را مطالعه کنید:

نحوه مصرف شیرین بیان

رایج‌ترین روش مصرف شیرین بیان برای مشکلات گوارشی و رفلاکس، مصرف آن به صورت دمنوش است. ریشه خشک شده شیرین بیان را خرد کنید و یک قاشق چایخوری از آن را در یک لیوان آب جوش بریزید. اجازه دهید ۵ تا ۱۰ دقیقه دم بکشد، سپس صاف کرده و میل کنید. این دمنوش به دلیل برخورداری از طعم شیرین، نیازی به شکر اضافه ندارد. همچنین، مصرف یک فنجان از عرق شیرین بیان بعد از غذا به کاهش التهاب معده کمک می‌کند. در تحقیقات انجام شده خواص عرق نعنا و عرق شیرین بیان برای بهبود التهاب ثابت شده است.

برای درمان‌های خاص مانند مشکلات گوارشی یا عفونت‌ها، مکمل‌های استاندارد شیرین بیان در داروخانه‌ها موجود است که باید طبق دستور پزشک مصرف شوند.

زمان مصرف شیرین بیان برای معده

بهترین زمان مصرف این گیاه برای بهره‌مندی از خواص شیرین بیان برای معده و کبد، بسته به نوع مشکل متفاوت است. استفاده از این ریشه گیاهی در شرایط زیر موثر است:

• بعد از وعده‌های غذایی: بهترین زمان مصرف دمنوش شیرین بیان، ۳۰ دقیقه تا یک ساعت بعد از غذا است. در این زمان، شیرین بیان با خنثی کردن اسید معده و تسکین عضلات گوارشی، از بروز رفلاکس و سنگینی بعد از غذا جلوگیری می‌کند.
• قبل از خواب: اگر شب‌ها دچار سوزش معده می‌شوید، نوشیدن یک فنجان دمنوش رقیق شیرین بیان حدود یک ساعت قبل از خواب می‌تواند به آرامش معده کمک کند.
• صبح ناشتا: بسیاری از متخصصان طب سنتی مصرف دمنوش شیرین بیان را صبحانه، ناشتا یا ۳۰ دقیقه قبل از صبحانه توصیه می‌کنند. این کار به کبد کمک می‌کند تا سموم را بعد از خواب شبانه دفع کرده و برای فعالیت روزانه آماده شود.
• بین وعده‌های غذایی: مصرف آن در طول روز هم می‌تواند به پاکسازی مداوم کبد کمک کند.
• در صورت بروز علائم گوارشی: در صورت مواجهه با سوزش معده، تلخی دهان، درد بالای شکم، حالت تهوع و مشکلات بلع در اثر رفلاکس معده می‌توانید عصاره یا دمنوش این گیاه را مصرف کنید

حداکثر دوز ایمن روزانه ریشه شیرین بیان چقدر است؟

در حال حاضر مقدار استاندارد مشخصی برای مصرف روزانه‌ ریشه‌ی شیرین‌بیان وجود ندارد. بر اساس یک مرور پژوهشی در سال ۲۰۲۱، دوز مصرفی بستگی به نوع فرآورده و هدف درمانی دارد. برای مثال، برای درمان رفلاکس معده (GERD)، معمولا مصرف دو قرص DGL به مقدار ۳۸۰ میلی‌گرم قبل از غذا توصیه می‌شود.

برای آسم، گزینه‌های مختلفی وجود دارد:

• ۱ تا ۵ گرم پودر خشک شیرین‌بیان، سه بار در روز
• ۲ تا ۵ میلی‌لیتر عصاره‌ مایع (تینکچر)، سه بار در روز
• ۲۵۰ تا ۳۰۰ میلی‌گرم عصاره‌ غلیظ شیرین‌بیان، سه بار در روز

سازمان جهانی بهداشت (WHO) و کمیته علمی تغذیه اروپا (SCF) هر دو توصیه می‌کنند که مصرف ترکیب گلیسیریزین در روز نباید بیش از ۱۰۰ میلی‌گرم باشد.

آیا می‌توانم هر روز دمنوش ریشه شیرین بیان بنوشم؟

خیر، مصرف روزانه و طولانی‌مدت دمنوش شیرین بیان توصیه نمی‌شود. بهتر است به‌صورت دوره‌ای از این دمنوش استفاده کنید، به‌ویژه افراد دارای فشار خون، بیماری قلبی یا دارای بیماری کلیوی.

مصرف بلندمدت یا زیاد شیرین بیان چه مشکلاتی ایجاد می‌کند؟

استفاده طولانی‌مدت از شیرین بیان ممکن است منجر به سندرم شبه‌هایپراُلدوسترونیسم شود که باعث تورم، خستگی و بی‌نظمی ضربان قلب می‌شود. سندرم شبه‌هایپرآلدوسترونیسم وضعیتی است که در آن سطح آلدوسترون خون بالا و سدیم خون پایین است که معمولا در اثر مصرف داروهای مدر یا سوءتغذیه شدید رخ می‌دهد.

چه کسانی نباید از ریشه شیرین بیان استفاده کنند؟

شیرین‌بیان گیاهی دارویی و موثر است، اما برای همه مناسب نیست. اگر در یکی از گروه‌های زیر قرار دارید، بهتر است از مصرف آن خودداری کرده یا با احتیاط و تحت نظر پزشک استفاده کنید:

• افرادی که فشار خون بالا و کنترل‌نشده دارند، نباید از آن استفاده کنند.
• کسانی که فشار خونشان با دارو کنترل می‌شود، می‌توانند فقط با مشورت و نظارت پزشک از آن استفاده کنند.
• افرادی که دچار تجمع مایع در ریه‌ها هستند.
• کسانی که برای مشکلات کلیوی داروهای مدر قوی مصرف می‌کنند.
• بیماران قلبی با عملکرد ضعیف قلب یا کسانی که در آستانه‌ نارسایی قلبی قرار دارند.
• زنان باردار یا زنانی که سابقه‌ سقط جنین دارند.

عوارض جانبی احتمالی و احتیاطات لازم هنگام مصرف ریشه شیرین بیان چیست؟

ریشه‌ شیرین‌بیان به‌طور کلی برای بزرگسالان ایمن است. با این حال، عوارض جانبی آن ممکن است در صورت مصرف بیش از حد رخ دهد. مصرف روزانه بیش از ۸۰۰ میلی‌گرم از ریشه‌ شیرین‌بیان باعث کاهش سطح پتاسیم خون می‌شود.

علاوه بر این، مصرف طولانی‌مدت شیرین‌بیان می‌تواند خطر بروز عوارض جانبی را افزایش دهد. این عوارض ممکن است خفیف یا شدید باشند، از جمله افزایش فشار خون و افت پتاسیم خون. به همین دلیل، به افراد مبتلا به بیماری قلبی، فشار خون بالا یا بیماری کلیوی توصیه می‌شود که از مصرف شیرین‌بیان خودداری کنند. مکمل‌های شیرین‌بیان تنها باید برای دوره‌های کوتاه‌مدت مصرف شوند.

عوارض جانبی شیرین‌بیان معمولاً به دلیل تجمع بیش از حد ترکیب گلیسیریزین در بدن ایجاد می‌شود. این تجمع می‌تواند باعث افزایش غیرطبیعی هورمون کورتیزول شده و در نتیجه موجب اختلال در تعادل آب و الکترولیت‌های بدن شود. از این رو، گلیسیریزین موجود در برخی از فرآورده‌های شیرین‌بیان حذف شده است.

در موارد نادر، مصرف شیرین‌بیان ممکن است باعث عوارض جدی‌تری مانند اختلالات عصبی، سکته‌ ایسکمیک یا زایمان زودرس شود.

در صورت بروز هر یک از این علائم یا سایر واکنش‌های شدید، مصرف شیرین‌بیان را فورا قطع کرده و به پزشک مراجعه کنید.

آیا ریشه شیرین بیان تداخلات دارویی دارد؟

بله. مصرف ریشه شیرین بیان می‌تواند با داروهای زیر تداخل ایجاد کند و خطر عوارض را افزایش دهد.

• داروهای فشار خون
• رقیق‌کننده‌های خون
• داروهای کاهش‌دهنده کلسترول
• دیورتیک‌ها
• داروهای ضد بارداری مبتنی بر استروژن
• داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAIDs)

برای آشنایی با مهم‌ترین خواص بومادران، مطلب زیر را از دست ندهید:

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟

در صورت بروز علائمی مانند ورم شدید، ضعف عضلانی، فشار خون بالا یا ضربان نامنظم قلب پس از مصرف شیرین بیان باید فورا به پزشک مراجعه کنید. همچنین، بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن نباید بدون مشاوره پزشک از شیرین بیان استفاده کنند.

توصیه‌ای از تیم دارو دات کام به شما

شیرین‌بیان گیاهی ارزشمند با خواص فراوان است که می‌تواند در بهبود بسیاری از بیماری‌های پوستی، گوارشی و حتی برخی انواع سرطان نقش داشته باشد. با این حال، مصرف بیش از اندازه‌ آن به‌ویژه برای افرادی که فشار خون بالا دارند یا دچار بیماری‌های قلبی و کلیوی هستند، ممکن است خطرناک باشد.

پیش از مصرف مداوم هر نوع گیاه دارویی، بهتر است درباره‌ی وضعیت سلامتی و داروهای مصرفی خود با پزشک مشورت کنید. همچنین توصیه می‌کنیم که مصرف ریشه‌ شیرین‌بیان را با دوز کم آغاز کرده و فرآورده‌های گیاهی مانند دمنوش یا مکمل شیرین‌بیان را فقط از فروشگاه‌های معتبر تهیه کنید. اگر شما هم تاکنون از فرآورده‌های شیرین‌بیان مانند دمنوش یا پودر و مکمل آن استفاده کرده‌اید، خوشحال می‌شویم تجربه و نظر خود را با ما به اشتراک بگذارید.

سوالات متداول

خواص شیرین بیان برای کبد چیست؟

مصرف شیرین‌بیان به ترمیم سلول‌های آسیب‌دیده کبد کمک کرده و از بروز بیماری‌هایی مانند کبد چرب و هپاتیت جلوگیری می‌کند. همچنین این گیاه با سم‌زدایی از بدن، عملکرد کبد را بهبود می‌بخشد و در درمان زردی ناشی از نارسایی کبد موثر است.

خواص شیرین بیان سیاه برای معده چیست؟

شیرین‌بیان با پوشش دادن مخاط معده، از التهاب و زخم‌های گوارشی جلوگیری می‌کند. این گیاه با افزایش ترشح مخاط، اسید معده را خنثی کرده و سوزش سر دل و رفلاکس را تسکین می‌دهد. همچنین خاصیت ضداسپاسم آن، درد و نفخ شکم را کاهش داده و به بهبود هضم غذا کمک می‌کند.

نحوه مصرف شیرین بیان برای پاکسازی کبد چگونه است؟

برای پاکسازی کبد، می‌توانید یک قاشق چای‌خوری پودر ریشه شیرین‌بیان را در یک لیوان آب جوش دم کرده و روزانه یک فنجان بنوشید. همچنین جویدن تکه‌های کوچک ریشه خشک یا استفاده از عرق آن مفید است. این کار را به مدت یک تا دو هفته ادامه دهید و حتما پیش از انجام آن با پزشک مشورت کنید.

شیرین بیان برای ورم معده مفید است؟

این گیاه با پوشش دادن مخاط معده و کاهش التهاب، به ترمم بافت آسیب‌دیده و گاستریت کمک می‌کند.

مضرات شیرین بیان چیست؟

مصرف زیاد شیرین‌بیان می‌تواند باعث افزایش فشار خون، کاهش پتاسیم خون و احتباس آب شود. این عوارض برای افراد دارای فشار خون بالا، بیماران قلبی و کلیوی خطرناک است. همچنین مصرف طولانی‌مدت ممکن است باعث سردرد، خستگی، ضعف عضلانی و اختلالات هورمونی شود. زنان باردار و شیرده نیز باید با احتیاط و نظر پزشک از آن استفاده کنند.