آیا می‌توان دیابت نوع ۱ را بدون ترک کردن سیگار کنترل کرد؟

آیا درمان دیابت نوع ۱ بدون ترک سیگار ممکن است؟

سیگار کشیدن موجب افزایش نوسان قند خون می‌شود و کنترل دیابت نوع ۱ را دشوارتر می‌کند اما عامل ایجادکننده این بیماری محسوب نمی‌شود. مهم‌تر از آن اینکه اگر فرد سیگاری مبتلا به دیابت شود، کنترل قند خون هم چالش‌برانگیزتر از سایر افراد خواهد بود. علاوه بر این مقاومت به انسولین هم در افراد سیگاری بیشتر دیده می‌شود.

سیگار به دلیل نیکوتین زیادی که دارد، باعث ایجاد اختلال در عملکرد طبیعی سلول‌ها و ابتلای فرد به دیابت می‌شود؛ بنابراین افرادی که دیابت دارند و سیگار می‌کشند، ممکن است برای کنترل قند خون نیاز به انسولین بیشتری داشته باشند.

چگونه بدون ترک سیگار، دیابت نوع ۱ را کنترل کنیم؟

درمان و کنترل دیابت با مصرف سیگار سخت‌تر می‌شود؛ بنابراین اگر سیگار می‌کشید، بهتر است سایر مراقبت‌های دیابت را جدی بگیرید تا احتمال بروز عوارض ناشی از این بیماری به حداقل برسد. در ادامه به بحث درباره این موضوع می‌پردازیم:

1. تنظیم دقیق دوز انسولین

دوز و نوع انسولین معمولا توسط پزشک تعیین می‌شود. انسولین‌ها از نظر سرعت اثر، زمان اوج اثر و مدت زمان اثر متفاوت هستند. اگر سیگار می‌کشید، باید به پزشک خود اطلاع دهید تا دوز انسولین را دقیق‌تر مشخص کند. همچنین، توصیه می‌شود که به‌طور منظم به پزشک مراجعه کنید تا دوز انسولین بررسی و در صورت نیاز دوباره تنظیم شود.

2. پایش مداوم قند خون

قند خون خود را مرتب بررسی کنید. بهترین زمان برای این کار بعد از بیدار شدن، قبل از شروع وعده‌های غذایی و یک‌بار هم قبل از خواب است. لازم به ذکر است که افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ باید حداقل ۴ بار در طول روز قند خون خود را اندازه‌گیری کنند. توجه کنید که قند خون بین ١٠٠ تا ٢٠٠ میلی‌گرم در دسی‌لیتر باشد. در افرادی که سیگار می‌کشند، ممکن است قند خون افزایش بیشتری داشته باشد و به همین دلیل کنترل قند خون بسیار مهم است.

3. رژیم غذایی و تغذیه

برنامه‌ریزی درست وعده‌های غذایی و میان وعده‌ها کمک زیادی به کنترل قند خون می‌کند. برای نگه‌داشتن قند خون در محدوده توصیه شده باید برنامه غذایی مشخصی داشته باشید. برای این کار می‌توانید از راهکارهای زیر استفاده کنید:

• وعده‌های غذایی را در زمان‌های مشخص میل کنید تا بدن شما در طول روز انرژی یکنواخت‌تری دریافت کند و از نوسان قند خون جلوگیری شود.
• قند خون خود را قبل و بعد از وعده‌های غذایی کنترل کنید تا عوامل نوسانات قند خون شما مشخص شود.
• هیچ‌کدام از وعده‌های غذایی خود را حذف نکنید، زیرا این کار باعث نوسان قند خون و حتی پرخوری می‌شود.
• مصرف میوه‌ها، سبزیجات سالم، پروتئین کم‌چرب و غلات کامل را افزایش دهید.
• سبزیجات غیرنشاسته‌ای مثل اسفناج و هویج مصرف کنید.
• مصرف خوراکی‌های دارای فیبر را افزایش دهید.
• چربی‌های سالم مانند روغن زیتون و روغن ذرت را به وعده‌های غذایی خود اضافه کنید.

4. فعالیت بدنی

فعالیت بدنی و ورزش باعث عملکرد بهتر هورمون انسولین می‌شود. این موضوع در خصوص افراد سیگاری که نیاز بیشتری به انسولین دارند، به‌مراتب اهمیت بیشتری دارد، دلیل هم این است که فعالیت بدنی منظم باعث کاهش عوارض دیابت می‌شود. اگر در هفته حداقل ١۵٠ دقیقه ورزش کنید، می‌توانید به نتایج خوبی همچون موارد زیر دست پیدا کنید:

• بهبود عملکرد فیزیکی؛
• بهبود کنترل قند خون؛
• کاهش فشار خون؛
• کاهش چربی خون.

5. نوشیدن آب فراوان

نوشیدن آب کافی نقش مهمی در کنترل قند خون دارد، چون کم‌آبی بدن می‌تواند باعث بالا رفتن غلظت قند در خون شود. از سوی دیگر قند خون بالا باعث کم‌آبی بدن می‌شود، زیرا بدن سعی می‌کند با ادرار کردن، گلوکز اضافه را دفع کند؛ بنابراین، نوشیدن آب کافی می‌تواند به دفع گلوکز و کنترل قند خون کمک کند.

6. کنترل فشار خون و چربی

فشار خون بالا به اندام‌های حیاتی مانند قلب، کلیه‌ها، مغز و چشم‌ها آسیب وارد می‌کند. ازاین‌رو فشار خون افراد مبتلا به دیابت باید کمتر از ۱۳۰/۸۰ میلی‌متر جیوه باشد. نظر گرفته می‌شود. درصورتی‌که فرد دچار بیماری قلبی باشد یا در معرض خطر بالای عوارض دیابت قرار داشته باشد، ممکن است پزشک لازم بداند که فشار خون فرد پایین‌تر از این حد هم باشد.

سیگار کشیدن و دیابت هر دو می‌توانند باعث تنگ شدن رگ‌های خونی شوند. از طرف دیگر وقتی کلسترول در خون بالا باشد، رگ‌های خونی مسدود می‌شوند و در نتیجه احتمال بروز حمله قلبی یا سکته افزایش پیدا می‌کند؛ بنابراین، لازم است که کلسترول خون مدام پایش شود تا پزشک در صورت نیاز، داروهایی مانند استاتین تجویز کند.

7. مدیریت استرس

بسیاری از افراد مبتلا به بیماری‌های مزمن مثل دیابت، ممکن است درگیر استرس یا اضطراب بیش‌ازحد شوند؛ بنابراین توصیه می‌شود راه‌های کاهش استرس را بیاموزید و در صورت لزوم از یک متخصص کمک بگیرید.

این موضوع از این جهت اهمیت دارد که استرس باعث آزاد شدن هورمون‌هایی مثل کورتیزول و آدرنالین می‌شود که خود از عوامل اختلال در عملکرد انسولین، مقاومت به انسولین و افزایش قند خون می‌شوند.

8. مراقبت از پوست و پیشگیری از زخم‌های دیابتی

آسیب عصبی ناشی از قند خون کنترل‌نشده باعث بی‌حسی پاها می‌شود. همین موضوع باعث می‌شود که فرد دیابتی متوجه عفونت‌ها نشود. تمام افراد مبتلا به دیابت باید حداقل سالی یک‌بار معاینات پا را انجام دهند. در این راستا توجه به نکات زیر هم به شما کمک می‌کند که کمتر درگیر مشکلاتی از قبیل زخم دیابتی شوید.

• بررسی روزانه پاها برای مشاهده ترک‌ها، شکاف‌ها، میخچه و زخم احتمالی؛
• شست‌وشوی روزانه پاها با آب ولرم و صابون ملایم و خشک کردن کامل آن؛
• استفاده از مرطوب‌کننده در صورت خشکی و پوسته‌پوسته شدن پاها؛
• کوتاه کردن ناخن‌ها به حدی که زیاد نزدیک به پوست نباشند؛
• عدم استفاده از کرم‌های درمان میخچه، مواد شیمیایی، بطری آب داغ یا پدهای الکتریکی و چسب روی پاها؛
• تعویض روزانه جوراب‌ها؛
• پرهیز از پوشیدن لباس‌های تنگ؛
• استفاده از کفش مناسب و راحت؛
• پابرهنه راه نرفتن.

9. چکاپ‌های منظم

همان‌طور که گفتیم، در افرادی که سیگار می‌کشند، مصرف نیکوتین باعث بالا رفتن قند خون می‌شود؛ بنابراین، توصیه می‌شود اقدامات زیر را به‌صورت منظم انجام دهید تا از عوارض دیابت جلوگیری شود:

• بررسی سالانه چربی خون؛
• کنترل فشار خون حداقل یک‌بار در سال؛
• آزمایش HbA1c هر ٣ تا ۶ ماه؛
• بررسی روزانه پاها؛
• بررسی محل تزریق انسولین؛
• آزمایش سالانه عملکرد کلیه‌ها؛
• معاینه سالانه چشم‌ها؛
• معاینه دندان‌ها هر ۶ ماه یک‌بار.

آیا داروهای گیاهی به کنترل دیابت در افراد سیگاری کمک می‌کنند؟

برخی داروهای گیاهی با تقویت اثر انسولین یا کم کردن جذب قند در بدن موجب کنترل قند خون می‌شوند؛ اما اگر این داروها هم‌زمان با داروهای دیابت مصرف شوند، ممکن است قند خون بیش‌ازحد پایین بیاید. به همین دلیل، داروهای گیاهی باید فقط با صلاحدید پزشک مصرف شوند.

خطرات سیگار کشیدن برای بیماران دیابتی نوع ۱ چیست؟

افراد دیابتی که سیگار می‌کشند، بیشتر در معرض مشکلات زیر هستند:

• بیماری قلبی: سیگار کشیدن باعث افزایش کلسترول بد و کاهش کلسترول مفید می‌شود. در نتیجه، با گذر زمان خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی افزایش می‌یابد.
• فشارخون بالا: افراد دیابتی که سیگار می‌کشند، بیشتر در معرض آسیب‌های عروقی قرار دارند. این آسیب‌ها باعث سفت شدن رگ‌ها و افزایش فشار خون می‌شوند.
• آسیب کلیوی: افراد مبتلا به دیابت سیگاری، نسبت به افراد غیرسیگاری بیشتر در معرض دفع پروتئین در ادرار و در نتیجه نارسایی کلیوی هستند.
• از دست دادن بینایی: سیگار کشیدن به عروق و بافت‌های حساس چشم آسیب می‌زند و همین ممکن است که منجر به از دست دادن بینایی شود.
• گردش خون ضعیف و قطع عضو: سیگار باعث آسیب به رگ‌های کوچک و ضعیف شدن گردش خون در پاها می‌شود. این موضوع باعث افزایش خطر عفونت و ایجاد زخم و همچنین قطع عضو خواهد شد.
• آسیب عصبی: سیگار کشیدن با افزایش التهاب در بدن می‌تواند به اعصاب آسیب بزند و در افراد مبتلا به دیابت باعث درد، سوزش یا بی‌حسی اندام‌ها شود.

نوسانات شدید قند خون و مقاومت به انسولین

نیکوتین حساسیت سلول‌های بدن به انسولین را کاهش می‌دهد و همین موضوع باعث مقاومت انسولینی و بالا رفتن قند خون می‌شود. به همین دلیل افرادی که سیگار می‌کشند، نیاز بیشتری به انسولین دارند.

افزایش خطر ابتلا به عوارض

سیگار کشیدن کنترل قند خون را سخت‌تر می‌کند. اگر فرد مبتلا به دیابت سیگار بکشد، خطر بروز مشکلات ناشی از دیابت در او افزایش خواهد یافت. از جمله این مشکلات می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• بیماری‌های قلبی؛
• بیماری‌های کلیوی؛
• جریان خون ضعیف در پاها؛
• رتینوپاتی چشم.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

در صورت مشاهده علائم زیر، باید به پزشک مراجعه کنید:

• علائم کتواسیدوز دیابتی (شامل کاهش هوشیاری، تهوع، استفراغ، درد شکم، تنفس عمیق و سریع)؛
• بالا یا پایین بودن غیرقابل توضیح قند خون؛
• نیاز به تغییر دوز انسولین؛
• مشکل در مصرف انسولین.

توصیه‌ای از تیم دارو دات کام به شما

سیگار کشیدن باعث افزایش قند خون و ایجاد مقاومت انسولینی می‌شود؛ بنابراین، توصیه می‌کنیم که سیگار را ترک کنید؛ اما درصورتی‌که قصد ترک سیگار ندارید، باید حتماً قند خون را مداوم کنترل کنید.

کنترل قند خون از این جهت اهمیت دارد که موجب کاهش خطر بروز عوارض ناشی از دیابت می‌شود. همچنین، توصیه می‌شود مشکلات ناشی از دیابت را جدی بگیرید، زیرا سیگار کشیدن باعث تشدید آن‌ها می‌شود.