علت بی خوابی بعد از جنگ چیست؟

اختلالات خواب بعد از جنگ

اختلالات خواب، از جمله بی‌خوابی، کابوس و حالت‌های بیش‌برانگیختگی، در افرادی که در معرض آسیب‌های شدید قرار گرفته‌اند، به ویژه در مناطقی که جنگ در آنجا صورت گرفته، شایع است. برخلاف اختلالات خواب معمولی، اختلالات خواب ناشی از تروما(مثل بودن در فضای جنگ) به طور پیچیده‌ای با مکانیسم‌های نورو فیزیولوژیکی و روانشناختی مرتبط هستند که توسط قرار گرفتن مداوم در معرض خشونت فعال می‌شوند.

شواهد نشان می‌دهند که تروما با اختلال در تنظیم محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-آدرنال (HPA) که معمولاً هموستاز (حفظ پایداریِ محیط داخلی بدن و ثابت نگه داشتن شرایط فیزیکی و شیمیایی) را در چرخه‌های خواب حفظ می‌کند، الگوهای خواب را تغییر می‌دهد. این اختلال منجر به بی‌خوابی مزمن، به ویژه در جمعیت‌هایی که درگیر جنگ طولانی مدت هستند، می‌شود.

در مناطق جنگی، خواب به یک حالت بیش‌هوشیاری تبدیل می‌شود. تروما فعالیت سیستم عصبی خودکار را افزایش می‌دهد و افراد را در چرخه‌هایی از کابوس‌ها و فلش‌بک‌ها گرفتار می‌کند که با ظرفیت مغز برای دستیابی به خواب ترمیمی، به ویژه در مرحله REM (یکی از مراحل خواب) تداخل می‌کند.

برای بازماندگان جنگ، اختلالات خواب صرفاً علائم ثانویه نیستند، بلکه عمیقاً با تداوم اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) و سایر اختلالات مرتبط با اضطراب مرتبط هستند.

تروما از طریق مسیرهای مختلف نوروفیزیولوژیکی که باعث افزایش برانگیختگی و پریشانی عاطفی می‌شوند، بر خواب تأثیر می‌گذارد.

در طول جنگ روسیه و اوکراین، یک مطالعه مقطعی آنلاین در بین دانشجویان دانشگاهی در غرب اوکراین انجام شد که چنین نتایجی داشته است: ۹۸٪ اعلام کردند که در معرض جنگ قرار گرفته‌اند، ۸۶٪ کابوس‌های جنگ را در خواب دیده‌اند، ۴۹٪ علائم بی‌خوابی را تجربه کرده‌اند و ۲۷٪ علائم اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) را نشان داده‌اند.

یک تحلیل شبکه‌ای نشان داد که اختلال استرس پس از سانحه مرتبط با جنگ، تأثیر اصلی و بیشترین تأثیر را بر فراوانی کابوس‌های جنگ و شدت علائم بی‌خوابی دارد.

چراغ‌های درخشانی که نیروهای نظامی در شب استفاده می‌کنند، صدای بمب‌ها یا پهپادهایی که در بالای سر شهر وزوز می‌کنند، ترس از گلوله‌باران ناگهانی و ناتوانی در حفظ یک روال منظم خواب، همگی در تبدیل خواب به یک چالش مهم نقش دارند. اضطراب شدید و غیرقابل پیش‌بینی بودن جنگ نیز ممکن است منجر به کابوس‌های مرتبط با وقایع آسیب‌زای روز شود.

حتی کسانی که دور از خطوط مقدم هستند و بمباران مستقیم را تجربه نمی‌کنند، ممکن است از کابوس یا بی‌خوابی رنج ببرند که گاهی اوقات با پوشش مداوم رسانه‌ای یا آگاهی از اینکه عزیزان یا آشنایان در معرض خطر قریب‌الوقوع هستند، ایجاد می‌شود. مفهوم ترومای نیابتی نشان می‌دهد که چگونه قرار گرفتن در معرض جنگ فراتر از انفجارهای مستقیم یا جراحات شخصی است.

در میان بازماندگان جنگ، کابوس‌ها اغلب شامل بازسازی‌های واضحی از وقایع آسیب‌زا هستند که به شیوه‌های وحشتناکی تجسم می‌شوند و افراد را از خواب می‌پرانند و چرخه‌ای از بی‌خوابی هوشیارانه را تداوم می‌بخشند.

مطالعات روی بازماندگان زلزله و رویدادهای آوارگی اجباری نیز به طور مشابه نشان می‌دهد که چگونه تروما می‌تواند در محتوای خواب آشکار شود و کیفیت خواب را کاهش دهد. در برخی موارد، از دست دادن کل خواب شبانه امری عادی می‌شود.

علائم شایع اختلال خواب پس از جنگ چیست؟

افرادی که در شرایط جنگی زندگی می‌کنند اغلب از بیدار شدن‌های مکرر، هوشیاری بیش از حد، ناتوانی در به خواب رفتن یا در خواب ماندن و حتی ترس قبل از تلاش برای خوابیدن رنج می‌برند.

اختلالات خواب به طور بالقوه پاسخ‌های استرس را تشدید می‌کنند، عملکرد سیستم ایمنی را تضعیف می‌کنند و شرایط سلامت روان مانند اضطراب، افسردگی و اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) را تشدید یا حتی تحریک می‌کنند.

بدن در وضعیت اضطراری چه می‌کند؟

با بروز نشانه‌های خطر در محیط، سیستم عصبی سمپاتیک، آدرنالین و کورتیزول استرس را به جریان خون آزاد می‌کند تا به ما انرژی و قدرت «فوق انسانی» برای مبارزه یا فرار از خطر بدهد. مردمک چشم‌هایمان گشاد می‌شود، تنفس سطحی می‌شود، قلبمان تندتر می‌زند و رگ‌های خونی منقبض می‌شوند و انرژی را به دست‌ها و پاهایمان می‌فرستند.

بسته به شخصیت یا خطر پیش رو، ما عموماً می‌جنگیم یا فرار می‌کنیم، اما برخی افراد دچار یخ‌زدگی/بی‌حرکتی می‌شوند. بدن آنها تظاهرات فیزیولوژیکی یکسانی دارد، اما قادر به حرکت نیستند. آنها مانند گوزنی هستند که در نور چراغ‌های جلو گیر افتاده است.

در طول واکنش خودکار بدن، سیستم لیمبیک (واقع در مغز میانی) فعال می‌شود. این بخش ابتدایی مغز است که با بقای فوری، احساسات، انگیزه‌های اساسی، واکنش‌های تکانشی و ارضای فوری مرتبط است.

برای کسانی که تصمیم به فرار یا مبارزه می‌گیرند و اقدامی انجام می‌دهند، سیستم عصبی پاراسمپاتیک کنترل را به دست می‌گیرد: بدن آرام‌تر می‌شود، ضربان قلب کاهش می‌یابد، آدرنالین و کورتیزول فروکش می‌کنند و قشر مغز (بخش اجرایی مغز) کنترل را به دست می‌گیرد، وضعیت را ارزیابی می‌کند و در مورد نحوه ادامه تصمیم‌گیری‌های منطقی می‌کند. برای کسانی که نمی‌توانند فرار کنند یا بجنگند، بدن آنها در حالت واکنش شدید به خطر باقی می‌ماند و تفکر آنها ابتدایی‌تر باقی می‌ماند.

پس از رفع وضعیت اضطراری فوری چه اتفاقی برای بدن می‌افتد؟

پاسخ خودکار بدن به وضعیت اضطراری، آبشاری از وقایع را آغاز می‌کند که حتی پس از رفع وضعیت اضطراری فوری نیز ادامه می‌یابد.
کورتیزول و آدرنالین استرس، سیستم ایمنی را از خطر آگاه می‌کنند و یک پاسخ ایمنی افزایش یافته را آغاز می‌کنند که به نوبه خود باعث التهاب در بدن می‌شود. تحقیقات پزشکی نشان داده است که التهاب مزمن مسئول برخی بیماری‌ها است و هرگونه بیماری از پیش موجود را تشدید می‌کند.

عوارض اختلال خواب در اثر جنگ چیست؟

درک چگونگی ایجاد اختلال در استراحت شبانه و ایجاد مشکلات سلامتی برای مداخلات بهداشت عمومی بسیار مهم است. نقش سیستم عصبی خودکار در اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) توضیح می‌دهد که بالا نگه داشتن سطح برانگیختگی در طول شب توسط کابوس‌های مکرر و جلوگیری از مراحل خواب عمیق چگونه است.

بدون خواب عمیق کافی، بدن نمی‌تواند به طور مؤثر پاسخ‌های استرس را در روز بعد تعدیل کند. این امر می‌تواند منجر به فشار خون بالای پایدار، تضعیف عملکرد سیستم ایمنی و افزایش خطر عوارض ثانویه سلامتی شود. خواب کوتاه یا تکه تکه همچنین می‌تواند اختلال در تنظیم خلق و خو را بدتر کند و منجر به تحریک‌پذیری یا پرخاشگری در روز بعد شود.

در یک واکنش زنجیره‌ای، خواب ضعیف می‌تواند به سردردهای مزمن منجر شود یا آنها را تشدید کند، حساسیت به تشنج را افزایش دهد یا حتی از طریق تغییرات سیستم ایمنی، شرایط عصبی را تسریع کند.

حملات هوایی، بمباران موشکی و درگیری‌های مسلحانه طولانی مدت نشان می‌دهد که چگونه بخش‌های بزرگی از جمعیت، حتی کسانی که مستقیماً آسیب ندیده‌اند، می‌توانند مشکلات جدی خواب ایجاد کنند.

راه‌های مدیریت اختلال خواب پس از جنگ

تجربیات آسیب‌زا بر کمیت و کیفیت خواب شما تأثیر می‌گذارند. با خودتان صبور باشید و سعی کنید انتظارات واقع‌بینانه‌ای در مورد مدت زمان لازم برای بهبودی بدن خود داشته باشید. همکاری با روانپزشک، روانشناس یا مشاور می‌تواند به شما در ایجاد اهداف قابل دستیابی برای مدیریت مشکلات خواب پس از تروما کمک کند.

روش‌های مختلفی برای ارتقاء کیفیت خواب در حین بهبودی از تروما وجود دارد.

• برنامه خواب منظمی داشته باشید: روال برای داشتن خواب آرام و با کیفیت مهم است. خوابیدن و بیدار شدن در یک زمان مشخص هر روز، حتی آخر هفته‌ها، به بدن شما کمک می‌کند تا در زمان‌های مناسب استراحت کند.
• در جایی که احساس امنیت می‌کنید بخوابید: وقایع آسیب‌زا ممکن است باعث شود احساس ناامنی کنید، که می‌تواند احساس آرامش کافی برای خوابیدن را دشوار کند. در نظر بگیرید که چه تغییراتی باعث می‌شود محیط خواب شما در طول بهبودی امن‌تر شود. این می‌تواند شامل خوابیدن شخص دیگری در نزدیکی، در دسترس قرار دادن تلفن یا روشن نگه داشتن چراغ کم نور در اتاق خواب باشد.
• در فعالیت‌های آرامش‌بخش شرکت کنید: فعال کردن پاسخ آرامش بدن یک راه طبیعی برای مبارزه با استرس است. تمرینات آرامش‌بخش یکی از راه‌های تحریک این پاسخ برای آرام کردن بدن و ذهن قبل از خواب است.
• به زور نخوابید: اگر متوجه شدید که بیش از 20 دقیقه در رختخواب غلت می‌زنید، بهتر است از رختخواب بیرون بیایید و به جای آن به یک فعالیت آرام و ساکت بپردازید. این می‌تواند یک حمام آب گرم، مطالعه یا گوش دادن به موسیقی باشد. به محض اینکه احساس خستگی کردید، به رختخواب برگردید.
• به دنبال مراقبت‌های حرفه‌ای باشید: هیچ راه درستی برای پردازش یک تجربه آسیب‌زا وجود ندارد، اما یکی از جنبه‌های اساسی بهبودی از تروما، دانستن زمان درخواست حمایت است. روانپزشکان، روان درمانگران و مددکاران اجتماعی در کمک به افراد برای مقابله با عواقب یک رویداد آسیب‌زا و بهبودی از آن آموزش دیده‌اند. پس بدون خجالت از آنها کمک بگیرید.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

بی‌خوابی در شرایطی مثل شرایط جنگی طبیعی است، چرا که افزایش هوشیاری و گوش به زنگ بودن بدن، پاسخی طبیعی به وضعیت خطر است. اما اگر بی‌خوابی پس از اتمام شرایط اضطراری، بیش از 3 هفته به طول انجامید، می‌توانید با یک روانپزشک صحبت کنید تا اطمینان حاصل کنید این مشکل طولانی مدت نخواهد بود و به بدن آسیب نمی‌رساند.

از آنجایی که خواب خوب از ارکان اصلی و اولیه سلامت جسم و روان است، بهتر در صورت مشکل، هر چه زودتر برای بازیابی شرایط خوب خواب و رفع هرگونه اختلالی اقدام کنید.

توصیه‌ای تیم دارو دات کام به شما

ترس یکی از طبیعی‌ترین احساسات ما و ضامن بقای ماست. طبیعی است که در شرایط سختی مثل جنگ احساس ترس و اضطراب مغز ما را بگیرد و بدن واکنش‌هایی برای محافظت از ما نشان دهد. مثل هوشیاری بیش از اندازه و حالتی از تنش و برانگیختگی. اگر شما هم بخاطر این شرایط دچار اختلال بی‌خوابی شده‌اید، تنها نیستید.

این موضوع نباید باعث نگرانی یا خجالت زدگی باشد. می‌توانید به کمک یه روانپزشک در کمترین زمان ممکن به بدن خود کمک کنید احساس آرامش کند تا دوباره خوابی آرام و مفید را تجربه کنید.