زخم اثنی عشر چیست و چه علائمی دارد؟ بررسی علل و درمان

زخم اثنی‌عشر چیست؟

زخم دوازدهه در پوشش داخلی دوازدهه یعنی اولین بخش روده کوچک پس از معده ایجاد می‌شود. این زخم شبیه به یک دهانه یا گودال کوچک به نظر می‌رسد. این زخم‌ها کمی قرمز و ملتهب می‌شوند و معمولا چند هفته طول می‌کشد تا بهبود یابند.

زخم‌ اثنی‌عشر اغلب باعث درد در ناحیه بالای شکم، درست زیر جناغ سینه می‌شود. این درد ممکن است طی شب یا بعد از مدتی گرسنگی با شدت بیشتری احساس شود.

علائم زخم اثنی‌عشر کدامند؟

در موارد شدید زخم اثنی عشر، بیمار ممکن است درد شدید یا خون در استفراغ یا مدفوع خود داشته باشد که باید فورا به پزشک مراجعه کند. سایر علائم زخم دوازدهه به شرح زیر است.

• درد در بالای شکم درست زیر جناغ سینه به‌صورت‌ متناوب
• افزایش درد شکم قبل از خوردن غذا یا بر اثر گرسنگی (خوردن غذا یا مصرف داروهای ضد اسید منجر به کاهش این نوع درد شکم خواهد شد.)
• نفخ
• تهوع
• استفراغ
• آروغ زدن
• بی‌اشتهایی
• کاهش وزن بدون دلیل
• مدفوع خونی یا سیاه
• احساس سنگینی بعد از غذا

برخی افراد علائم خفیف دارند یا تا زمان پیشرفت بیماری علامت خاصی نشان نمی‌دهند. علائم زخم ممکن است شبیه به سایر مشکلات گوارشی باشد؛ بنابراین، همیشه برای تشخیص دقیق بیماری به پزشک مراجعه کنید.

درد زخم اثنی‌عشر چگونه احساس می‌شود؟

درد زخم اثنی‌عشر به شکل سوزش یا خراش در ناحیه شکم و بین سینه و ناف احساس می‌شود. این درد در مواردی به‌صورت متناوب و تکرارشونده رخ می‌دهد. درد زخم دوازدهه در طول شب یا چند ساعت بعد از غذا نیز شدیدتر می‌شود.

چه چیزی باعث زخم اثنی‌عشر می‌شود؟

تعادل میان میزان اسید و لایه محافظ مخاطی معده به‌طور طبیعی برقرار است. زمانی که این تعادل از بین برود، اسید به پوشش معده یا اثنی‌عشر آسیب می‌رساند و زخم ایجاد می‌شود. دلایل به هم خوردن این تعادل و ایجاد زخم اثنی‌عشر به شرح زیر است.

• عفونت با باکتری H. pylori به‌عنوان علت شایع ایجاد زخم اثنی عشر؛
• مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) از جمله آسپرین که لایه مخاطی محافظ را از بین می‌برند؛
• سندرم زولینگر-الیسون به‌عنوان یک علت نادر که باعث تولید بیش از حد اسید معده می‌شود؛
• سیگار کشیدن؛
• استرس؛
• مصرف زیاد الکل؛
• ناکافی بودن جریان خون.

شایع‌ترین علت زخم اثنی‌عشر چیست؟

شایع‌ترین دلیل ایجاد زخم اثنی‌عشر باکتری هلیکوباکتر پیلوری (H. pylori) است. این باکتری پوشش محافظ اثنی‌عشر را ملتهب کرده و باعث تولید بیشتر اسید معده می‌شود. زخم بر اثر آسیب دیدن این پوشش محافظ شکل می‌گیرد.

برای آشنایی با انواع زخم معده، مقاله زیر را بخوانید:

عوامل خطر زخم اثنی‌عشر کدامند؟

عوامل افزایش‌دهنده ریسک زخم اثنی‌عشر عبارتند از:

• سیگار کشیدن
• مصرف منظم الکل
• استرس طولانی‌مدت
• خوردن مکرر غذاهای تند

مقاله زیر را در مورد دلایل معده درد بخوانید:

عوارض احتمالی زخم اثنی عشر چیست؟

زخم اثنی‌عشر درمان‌نشده باعث ایجاد عوارضی می‌شود. بروز این عوارض منجر به طولانی و سخت‌تر شدن فرایند درمان خواهد شد. عوارض زخم اثنی عشر به شرح زیر است.

• خونریزی داخلی روده‌ها
• سوراخ شدن دیواره روده و نشت باکتری‌های عفونی به بدن
• انسداد روده و ایجاد مشکل برای هضم غذا
• استفراغ
• مشکل در خوردن غذا

آیا زخم اثنی‌عشر می‌تواند کشنده باشد؟

اگر زخم اثنی‌عشر درمان شود، جایی برای نگرانی نیست‌. از سوی دیگر، در صورت درمان نشدن این زخم، احتمال تخریب لایه داخلی روده وجود دارد؛ این امر منجر سوراخ شدن اثنی‌عشر و خطر SIRs و سپسیس می‌شود. SIRS یعنی پاسخ ایمنی تهدیدکننده حیات که چندین عضو بدن را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

زخم اثنی‌عشر چگونه تشخیص داده می‌شود؟

پزشک برای تشخیص زخم اثنی‌عشر، از تست‌ها و روش‌های زیر استفاده می‌کند.

• گرفتن تاریخچه پزشکی و علائم مانند درد معده و واکنش بدن به غذا؛
• معاینه فیزیکی برای بررسی نشانه‌های دیگر یا انسداد روده؛
• آندوسکوپی فوقانی یا ازوفاگوگاسترودئودنوسکوپی (EGD) برای مشاهده مستقیم زخم در اثنی‌عشر؛
• سی‌تی اسکن برای گرفتن تصاویر دقیق از اثنی‌عشر و بافت‌های اطراف؛
• نمونه‌برداری از بافت اثنی‌عشر برای بررسی وجود باکتری H. pylori.

تست‌های تشخیصی دیگر مانند تست تنفس، تست آنتی‌ژن مدفوع یا تست‌های سرولوژیک برای تشخیص زخم ناشی از عفونت‌ها نیز برای تشخیص زخم دوازدهه انجام می‌شود.

زخم اثنی‌عشر چگونه درمان می‌شود؟

درمان زخم اثنی‌عشر با‌ توجه‌ به علت ایجاد زخم تعیین می‌شود. برخی گزینه‌های درمانی زخم دوازدهه شامل موارد زیر است:

• مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها مانند آموکسی‌سیلین برای از بین بردن باکتری H. pylori؛
• تجویز مهارکننده‌های پمپ پروتون مانند امپرازول برای کاهش تولید اسید معده؛
• تجویز مهارکننده‌های گیرنده مانند فاموتیدین برای مهار اسید معده؛
• آنتی‌اسیدها برای کاهش اسید معده.

علاوه‌بر راه‌های بالا برای درمان زخم اثنی‌عشر، بهبود این مشکل شامل تغییر سبک زندگی نیز می‌شود. در موارد نادری از درمان زخم دوازدهه، نیاز به جراحی وجود دارد.

کپسول انتریک کوتد پنتوپرازول 40 mg خرید

شربت دیاستاپ ایران داروک 140 ml خرید

کپسول انتریک کوتد پنتوپرازول 20 mg خرید

کپسول پیوسته رهش مبورین 200 mg خرید

قرص ونوپرازان 20 mg خرید

قرص ونوپرازان 10 mg خرید

چشم‌انداز افراد مبتلا به زخم اثنی‌عشر چگونه است؟

بیشتر بیماران با داروهای ضداسیدی درمان می‌شوند تا میزان اسید معده کاهش یابد. در نهایت، درد و زخم نیز بهبود می‌یابد.

در صورت سوراخ شدن یا خون‌ریزی شدید که به درمان آندوسکوپی پاسخ نمی‌دهد، ترمیم لاپاراسکوپی انجام می‌شود. بیماران کاندید جراحی، ممکن است ۸ تا ۱۲ هفته درمان دارویی نیز داشته باشند.

آیا می‌توان از زخم اثنی‌عشر پیشگیری کرد؟

معمولا می‌توانید از بازگشت زخم اثنی‌عشر با کاهش عوامل خطر این بیماری جلوگیری کنید. چند راهکار برای پیشگیری از زخم دوازدهه عبارتند از:

• دست‌های خود را مرتب بشویید تا از ابتلا به عفونت جلوگیری کنید.
• داروهای استروئیدی ضدالتهابی یا همان مسکن‌ها را فقط طبق دستور مصرف کنید.
• مصرف سیگار را تا حد ممکن کاهش دهید. ترک سیگار از آسیب بیشتر به پوشش معده یا اثنی‌عشر جلوگیری می‌کند.
• مصرف الکل را قطع کنید.
• رژیم غذایی مغذی شامل میوه‌ و سبزی داشته باشید.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر هر یک از علائم زیر را داشتید، فورا به پزشک مراجعه کنید:

• استفراغ خون یا ماده تیره‌ای شبیه قهوه
• ضعف یا سرگیجه شدید
• وجود خون در مدفوع (مدفوع ممکن است سیاه یا شبیه قیر باشد.)
• تهوع یا استفراغ
• درد ناگهانی و شدید
• کاهش وزن بدون تلاش

قبل از ملاقات با پزشک، چه اطلاعاتی را باید آماده کنم و چه سوالاتی را از او بپرسم؟

قبل از مراجعه به پزشک حتما نکات زیر را در نظر داشته باشید:

• دلیل مراجعه به پزشک را برای خود بازگو کنید تا در جلسه راحت‌تر صحبت کنید.
• پرسش‌ها را یادداشت کنید.
• داروها، درمان‌ها، آزمایش‌ها و هر نکته‌ای که پزشک می‌گوید را یادداشت کنید.
• از عوارض جانبی داروهای تجویز شده، مطلع باشید.
• بپرسید آیا روش‌های درمان دیگری هم وجود دارد یا خیر.
• دلیل انجام آزمایش یا روش درمانی و معنای احتمالی نتایج آن را بدانید.
• از پزشک خود بپرسید که چگونه می‌توانید در صورت داشتن سوال، با او تماس بگیرید.

توصیه‌ای از تیم دارو دات کام به شما

زخم‌های اثنی‌عشر ممکن است زندگی روزمره را مختل کند. البته این بیماری با استفاده از روش‌های مختلفی قابل درمان است. در مسیر درمان زخم دوازدهه، صبور باشید و توصیه‌های پزشک برای تغییر سبک زندگی را جدی بگیرید. اگر در این زمینه سوالی دارید، می‌توانید با پزشکان ما در ارتباط باشید.