کاهش اثرات سرما و آلودگی هوا با تغذیه سالم

مقابله با اثرات منفی آلودگی هوا و سرما

متخصص تغذیه و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با تأکید بر نقش تغذیه در مقابله با اثرات منفی آلودگی هوا و سرما گفت: مصرف مواد غذایی حاوی ویتامین‌ها، پروتئین و اسیدهای چرب امگا ۳ می‌تواند التهاب، آسیب سلولی و شدت بیماری‌های تنفسی را کاهش دهد و عملکرد طبیعی سیستم ایمنی بدن را حفظ کند، هرچند جایگزین پیشگیری‌های بهداشتی و ماسک نیست.
وی افزود: آلودگی هوا به‌ویژه ذرات معلق ریز و فلزات سنگین با ایجاد استرس اکسیداتیو و التهاب باعث آسیب به سلول‌ها می‌شود و سلول‌های دستگاه تنفسی بیشترین آسیب را می‌بینند. برخی مواد مغذی می‌توانند این آسیب‌ها را تا حدی خنثی یا کاهش دهند.

ویتامین C که در پرتقال، لیمو، کیوی و توت‌فرنگی وجود دارد، یک آنتی‌اکسیدان قوی است و با خنثی کردن رادیکال‌های آزاد از سلول‌ها محافظت می‌کند. ویتامین E که در مغزها و روغن‌های گیاهی یافت می‌شود، با کاهش التهاب سلولی از بافت ریه و قلب محافظت می‌کند و اسیدهای چرب امگا ۳ موجود در ماهی‌های چرب، گردو و بذر کتان نیز با کاهش التهاب، سلامت سیستم تنفسی را تقویت می‌کنند، همچنین سبزیجات خانواده کلم، مانند کلم بروکلی و گل‌کلم، با ترکیب سولفورافان باعث فعال شدن آنزیم‌های محافظتی سلولی می‌شوند.
متخصص تغذیه و رژیم درمانی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان ادامه داد: این مواد غذایی نمی‌توانند جلوی ورود آلودگی به بدن را بگیرند، اما می‌توانند شدت التهاب و آسیب سلولی را کاهش دهند.

اهمیت رژیم غذایی در فصل سرما

باقرنیا به اهمیت رژیم غذایی در فصل سرد اشاره کرد و گفت: در این فصل هم‌زمان با افزایش آلودگی هوا، عملکرد سیستم ایمنی کاهش می‌یابد و خطر ابتلا به عفونت‌های تنفسی بیشتر می‌شود. تغذیه مناسب می‌تواند سیستم ایمنی را در وضعیت مطلوب نگه دارد و بدن را برای مقابله با عوامل بیماری‌زا آماده کند.
وی افزود: دریافت پروتئین کافی از گوشت، مرغ، ماهی، تخم‌مرغ، حبوبات و لبنیات، نقش کلیدی در ساخت آنتی‌بادی‌ها و حفظ عملکرد سلول‌های ایمنی دارد. علاوه بر آن، مواد معدنی مانند روی که در گوشت قرمز، تخم‌مرغ و حبوبات یافت می‌شود، به تقسیم سلولی و تولید آنتی‌بادی‌ها کمک می‌کند و سلنیوم که در ماهی، تخم‌مرغ و غلات کامل وجود دارد، با کاهش التهاب، عملکرد ایمنی را بهبود می‌بخشد، همچنین ویتامین A موجود در هویج، کدو حلوایی، اسفناج و زرده تخم‌مرغ با حفظ سلامت مخاط تنفسی از بدن در برابر عفونت‌ها محافظت می‌کند.
متخصص تغذیه و رژیم درمانی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان تأکید کرد: تغذیه مناسب باعث کارآمدتر شدن سیستم ایمنی می‌شود، اما جایگزین واکسیناسیون، استراحت و رعایت پیشگیری‌های بهداشتی نیست.
باقرنیا در مورد ویتامین D نیز گفت: کمبود این ویتامین می‌تواند اثرات منفی آلودگی هوا را تشدید کند. در زمستان به دلیل کاهش تابش خورشید، بسیاری از افراد دچار کاهش سطح ویتامین D می‌شوند و این مسئله باعث افزایش التهاب و عفونت‌های تنفسی می‌شود. ویتامین D با تنظیم سیستم ایمنی، کاهش التهاب و محافظت از بافت ریه به بدن کمک می‌کند. منابع غذایی ویتامین D شامل ماهی‌های چرب، زرده تخم‌مرغ و لبنیات غنی‌شده است، اما دریافت آن از غذا معمولاً کافی نیست و بسیاری از افراد نیاز به مکمل با نظر پزشک دارند.
وی در خصوص مصرف لبنیات در روزهای آلوده اضافه کرد: لبنیات به دلیل داشتن پروتئین، کلسیم و ویتامین D می‌تواند مفید باشد و انواع تخمیری آن مانند ماست و کفیر با تقویت سیستم ایمنی و سلامت روده، اثرات محافظتی بیشتری دارند. با این حال در افرادی که به لاکتوز یا آلرژی حساس هستند، ممکن است باعث افزایش خلط شود.

مواد غذایی مؤثر در کاهش شدت آنفلوانزا

متخصص تغذیه و رژیم درمانی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان به مواد غذایی مؤثر در کاهش شدت آنفلوانزا اشاره کرد و گفت: مصرف مواد غذایی حاوی ویتامین C مانند مرکبات و کیوی، ترکیبات ضدالتهابی و ضدویروسی سیر و پیاز، مایعات گرم مانند سوپ و دمنوش‌ها و پروبیوتیک‌ها به ویژه برای سالمندان، می‌تواند مدت و شدت علائم بیماری‌های تنفسی را کاهش دهد. گروه‌های پرخطر، از جمله سالمندان و کودکان، باید توجه ویژه‌ای به دریافت پروتئین، ویتامین D، آهن، روی و کالری کافی داشته باشند.
باقرنیا با اشاره به تأثیر سرما و آلودگی هوا بر نیازهای تغذیه‌ای بدن اظهار کرد: استرس ناشی از سرما و آلودگی باعث افزایش هورمون‌های استرس، التهاب و مصرف بیشتر آنتی‌اکسیدان‌ها می‌شود. در این شرایط، دریافت منیزیم موجود در مغزها، حبوبات و سبزیجات سبز، ویتامین‌های گروه B موجود در غلات کامل، گوشت و لبنیات، اسیدهای چرب امگا ۳ از ماهی، گردو و بذر کتان و پروتئین کافی، برای حفظ سلامت و عملکرد طبیعی سیستم ایمنی ضروری است.
وی در پایان گفت: تغذیه سالم در روزهای سرد و آلوده جایگزین ماسک و کاهش مواجهه با آلودگی نیست، اما می‌تواند التهاب، آسیب سلولی و شدت بیماری‌های تنفسی را کاهش دهد و به حفظ عملکرد طبیعی سیستم ایمنی کمک کند.