چه زمانی نیاز به مکمل آهن داریم؟

علائم نیاز بدن به مکمل آهن

از آنجا که کمبود آهن علائم خیلی مشخصی ندارد و حتی احساس خستگی، ریزش مو، سردرد و سردی دست‌وپا هم می‌تواند نشانه پنهان آن باشد، اغلب نادیده یا با مشکل دیگری اشتباه گرفته می‌شود.

یک عامل ممکن است افزایش گیاهخواری و کاهش مصرف گوشت قرمز (بهترین منبع آهن قابل‌جذب) باشد. وابستگی به غذاهای فراوری‌شده نیز نقش دارد. از طرفی سالمندان بیشتر مستعد کمبود آهن‌ هستند و افزایش کلی امید به زندگی در جهان باعث شده است که تعداد مبتلایان به این نوع کم‌خونی بیشتر شود.

علائم کمبود آهن

وقتی بدن دچار کمبود آهن می‌شود در تولید هموگلوبین و گلبول‌های قرمز کافی برای تامین اکسیژن مورد نیاز بدن مشکل پیدا می‌کند و این موضوع نشانه‌های مختلفی به وجود می‌آورد. برای مثال حال عمومی و به تبع آن، کیفیت زندگی‌ فرد افت می‌کند اما نمی‌داند چرا. خسته‌ است، احساس ضعف دارد، دچار تنگی نفس می‌شود و ممکن است نتواند خوب تمرکز کند. آنچه پرسش‌هایی بی‌شمار و انواع حدس‌ها را به ذهن می‌آورد، در حالی که واقعا مشکل فقط کمبود آهن است.

چه کسانی باید مکمل آهن مصرف کنند؟

مکمل‌های آهن‌ــ چه نوع بدون نسخه و چه آن‌هایی که پزشک تجویز می‌کند و دزشان بالاتر است‌ــ می‌توانند ذخایر تخلیه‌شده آهن را دوباره پر کنند و با بهبود انتقال اکسیژن، بسیاری از علائم ناخوشایند کمبود آهن و کم‌خونی را برطرف کنند.
مکمل آهن می‌تواند به رفع کمبود آهن و کم‌خونی، مقابله با خستگی، بهبود تمرکز و عملکرد شناختی، تقویت رشد مو، بارداری سالم و بهبود عملکرد ورزشی کمک کند. در حالی که کمبود آهن می‌تواند باعث خستگی، ضعف، رنگ‌پریدگی، تنگی نفس، سرگیجه و سردی دست‌ و پاها شود.
کمبود آهن درمان‌نشده به مرور زمان می‌تواند به کم‌خونی ناشی از کمبود آهن تبدیل شود و علائم را تشدید کند و حتی به عوارضی مانند کاهش عملکرد شناختی، کاهش تحمل ورزش و افزایش حساسیت به عفونت‌ها منجر شود.
مکمل آهن برای زنان، زنان باردار، نوزادان و کودکان خردسال اهمیت ویژه‌ای دارد.
سطح پایین آهن با تغییراتی در سلامتی مو و ناخن، زخم‌های دهانی و تپش قلب (در موارد شدید) مرتبط است. ورزشکاران نیز به دلیل مصرف بالای آهن بدن هنگام تمرین‌های شدید، ممکن است دچار کمبود آهن شوند. آهن برای عملکرد ورزشی مهم است و اگر سطح آهن فرد پایین باشد هنگام ورزش خسته می‌شود و احتمال دارد زودتر آن را کنار بگذارد.
آهن برای تقویت سیستم ایمنی هم ضروری است.

چه نوع مکملی مصرف کنید؟

اول باید مطمئن شوید که واقعا به مکمل نیاز دارید، چون سطح بالای آهن هم می‌تواند خطرناک باشد. پزشک می‌تواند با یک آزمایش خون کامل از آن مطلع شود. البته برای یک بررسی اولیه می‌توانید از داروخانه کیت تست فروکتین تهیه کنید و اگر میزان آهن شما را پایین نشان داد، برای آزمایش کامل خون به پزشک مراجعه کنید.
مصرف مکمل آهن معمولا باید موقتی باشد و هم‌زمان دریافت آهن از غذا هم افزایش یابد، مگر اینکه فرد کم‌خونی داشته باشد یا به دلیل بیماری‌هایی مانند سلیاک، کرون، سنگ صفرا یا آرتریت مشکل جذب آهن داشته باشد.
برخی مکمل‌ها ویتامین ث هم دارند تا جذب، بهتر شود. برخی نیز ب۱۲ و فولات دارند که برای سلامت گلبول‌های قرمز مفید است. دز مکمل‌های با نسخه، معمولا بسیار بالاتر است و می‌توانند عوارضی ایجاد کنند.

دز توصیه‌شده مکمل آهن چقدر است؟

برای مکمل آهن دز رسمی و استاندارد وجود ندارد اما معمولا تا ۵۰ میلی‌گرم در روز بی‌خطر است. میزان نیاز روزانه به آهن از طریق رژیم غذایی برای مردان بالای ۱۹ سال، ۸.۷ میلی‌گرم، برای زنان ۱۹ تا ۴۹ سال: ۱۴.۸ میلی‌گرم و برای زنان ۵۰ سال به بالا: ۸.۷ میلی‌گرم است.
اگر کمبود آهن دارید، معمولا باید حدود ۵۰ درصد نیاز روزانه را از طریق مکمل تامین کنید.

بهترین زمان مصرف مکمل و افزایش جذب

مصرف مکمل آهن کمی پیچیده است.
به گزارش ایندیپندنت، برای افزایش جذب آن را همراه ویتامین ث (مثل آب پرتقال) مصرف کنید. از مصرف هم‌زمان آن با کلسیم، چای و قهوه خودداری کنید. توجه داشته باشید که خالی‌ بودن معده جذب را بالا می‌برد اما ممکن است باعث تهوع شود.
اگر مکمل قوی با نسخه پزشک مصرف می‌کنید، بهتر است آن را همراه غذا بخورید تا معده اذیت نشود هرچند میزان جذب آن نصف خواهد شد.
همچنین بهتر است مکمل آهن را با دو ساعت فاصله از سایر داروها بخورید.

آیا مکمل آهن عوارض جانبی دارد؟

همه‌ افراد با عوارض مکمل آهن مواجه نمی‌شوند اما دزهای قوی‌تر ممکن است سبب تهوع، یبوست، نفخ، طعم فلزی در دهان، اسهال و حتی تغییر رنگ مدفوع به سبز یا سیاه شوند. در صورت بروز چنین عوارضی، بهتر است نوع مکمل یا دز مصرفی را تغییر دهید، آن را با مقدار کم غذا (بدون لبنیات) و یک روز در میان مصرف و حتما با پزشک مشورت کنید. توجه داشته باشید که مصرف بیش‌ از حد آهن می‌تواند خطرناک باشد، به‌خصوص برای کودکان. بنابراین رعایت دز مناسب و نگهداری مکمل‌ها دور از دسترس کودکان ضروری است.