قرص متوکلوپرامید؛ داروی تنظیم حرکات معده و درمان تهوع

داروی متوکلوپرامید چیست و چگونه کار می‌کند؟

متوکلوپرامید یک داروی ضد تهوع است که سرعت تخلیه معده را افزایش می‌دهد. این دارو با مسدود کردن گیرنده دوپامین عمل می‌کند. این کار باعث می‌شود انقباضات عضلات در قسمت فوقانی دستگاه گوارش (معده و روده کوچک) افزایش یابد و غذا سریع‌تر به سمت روده حرکت کند. همچنین باعث سفت شدن عضله اسفنکتر بین مری و معده می‌شود تا از بازگشت اسید جلوگیری کند.

متوکلوپرامید برای چه علائم و بیماری‌هایی تجویز می‌شود؟ (موارد مصرف قرص متوکلوپرامید)

پزشک معمولا قرص متوکلوپرامید را در مواقع زیر تجویز می‌کند:

• پیشگیری از تهوع و استفراغ ناشی از شیمی‌درمانی، پرتودرمانی یا پس از جراحی
• درمان کوتاه‌مدت سوزش سر دل مداوم در بیماران مبتلا به رفلاکس که به سایر داروها پاسخ نداده‌اند
• درمان علائم کندی تخلیه معده در افراد دیابتی (گاستروپارزی دیابتی)

برای آشنایی با دلایل و علائم رفلاکس معده، می‌توانید مطلب زیر را مطالعه کنید:

دوزهای مختلف متوکلوپرامید

قرص متوکلوپرامید در 10 میلی‌گرمی برای گاستروپارزی دیابتی و برخی موارد رفلاکس تجویز می‌شود. معمولا تا 3 نوبت در روز مصرف می‌شود، نیم ساعت قبل از غذا و قبل از خواب. سافت ژل متوکلوپرامید و آمپول این دارو در دوز 10 میلی‌گرم و قطره آن در دوز 4 میلی‌گرم موجود هستند.

قرص متوکلوپرامید 10 برای چیست؟

قرص متوکلوپرامید 10 یکی از داروهای کاربردی برای کنترل مشکلات گوارشی و تهوع است. معمولا پزشکان برای موارد زیر این قرص را تجویز می‌کنند:

• کنترل تهوع و استفراغ
• کمک به تخلیه معده (گاستروپارزی)
• درمان رفلاکس معده
• کمک به درمان میگرن و تهوع همراه آن

قرص متوکلوپرامید 10 mg خرید

 آمپول متوکلوپرامید برای چیست؟

این آمپول معمولا زمانی تجویز می‌شود که به اثر سریع دارو نیاز باشد یا فرد نتواند اشکال خوراکی را مصرف کند:

• برای جلوگیری از تهوع و استفراغ ناشی از شیمی‌درمانی
• برای پیشگیری از تهوع و استفراغ پس از جراحی
• درمان گاستروپارزی (کند شدن تخلیه معده) مخصوصا در دیابت
• کنترل تهوع ناشی از میگرن

قطره متوکلوپرامید 4 میلی‌گرم

قطره متوکلوپرامید 4 میلی‌ گرم برای کوتاه مدت تجویز میشود و حتما باید به دوز این دارو توجه شود چرا که استفاده طولانی مدت آن موجب بروز عوارضی مانند خواب‌آلودگی، بی‌قراری یا مشکلات حرکتی می‌شود. این قطره اغلب برای افراد زیر توصیه می‌شود:

• کودکانی که مشکل بلع قرص دارند.
• سالمندانی که بلع قرص برایشان سخت است.
• بیمارانی که نیاز به تنظیم دقیق دوز دارند.

قرص متوکلوپرامید 10 برای کودکان

قرص متوکلوپرامید ۱۰ میلی‌گرمی معمولا برای کودکان انتخاب مناسبی نیست، زیرا این مقدار بیشتر به عنوان دوز استاندارد بزرگسالان شناخته می‌شود و کودکان به دوز کمتری نیاز دارند. در کودکان، مقدار مصرف این دارو بر اساس وزن بدن محاسبه می‌شود و به همین دلیل اغلب از فرم قطره آن استفاده می‌شود تا دوز دقیق تنظیم مصرف تجویز شود. همچنین کودکان نسبت به بزرگسالان بیشتر در معرض عوارض عصبی مانند حرکات غیرارادی عضلات، اسپاسم و بی‌قراری قرار دارند. مصرف این دارو در کودکان، به‌ویژه زیر یک سال، باید فقط با تجویز پزشک انجام شود.

شربت متوکلوپرامید برای چیست؟

این شربت با افزایش حرکات معده و اثر بر مرکز کنترل تهوع در مغز تاثیر درمانی خود را بر جای می‌گذارد. فرم شربت این دارو گاهی بهتر است، زیرا مصرف آن برای کودکان، سالمندان یا افراد مبتلا به اختلال بلع راحت‌تر است. از سوی دیگر، شربت امکان تنظیم دقیق دوز دارو بر اساس وزن بیمار را فراهم می‌کند.

داروهای مرتبط یا مشابه متوکلوپرامید

این داروها، کارکردی هم راستا یا مشابه با این دارو دارند:

• اندانسترون
• گرانیسترون
• دومپریدون
• پرومتازین
• پیریدوکسین (ویتامین B6)

مقدار مناسب مصرف متوکلوپرامید

دوز رایج برای بزرگسالان اغلب 10 میلی‌گرم است که معمولا 3 بار در روز مصرف می‌شود. البته پزشک ممکن است متناسب با شرایط شما تجویز دوز مصرفی را تغییر دهد که باید مطابق با آن دارو را مصرف کنید.

روش مصرف قرص متوکلوپرامید

قرص متوکلوپرامید را باید برای اثربخشی بیشتر در تخلیه معده، 30 دقیقه قبل از هر وعده غذایی یا هنگام خواب مصرف کنید.

نحوه مصرف قطره متوکلوپرامید برای کودکان

میزان مصرف قطره متوکلوپرامید به وزن کودک بستگی دارد. پزشک با توجه به وزن کودک میزان دارو را مشخص خواهد کرد. به طور کلی، ممکن است حدود ۰٫۱ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در هر نوبت تجویز شود. یعنی برای یک کودک 15 کیلوگرمی حدود 12 قطره در هر نوبت توصیه می‌شود.

مقدار مصرف قرص متوکلوپرامید برای کودکان

مصرف قرص متوکلوپرامید برای کودکان معمولا انتخاب رایجی نیست و فقط در شرایط خاص و با احتیاط زیاد انجام می‌شود. کودکان نسبت به اثرات عصبی این دارو آسیب‌پذیرتر هستند و احتمال بروز عوارضی مانند اختلالات حرکتی در آن‌ها بیشتر است، به‌ویژه زمانی که دارو در مقدار زیاد یا برای مدت طولانی مصرف شود. در صورت نیاز به درمان، پزشکان اغلب قطره یا شربت را ترجیح می‌دهند تا مقدار دارو دقیقا متناسب با وزن کودک تنظیم شود. در برخی موارد، برای کودکان بالای شش سال ممکن است مقدار کمی از قرص (نصف قرص 10 میلی‌گرم) با نظارت پزشک تجویز شود، اما استفاده خودسرانه از این دارو برای کودکان می‌تواند خطرناک باشد.

بهترین زمان مصرف قرص متوکلوپرامید

زمان دقیق مصرف قرص متوکلوپرامید باتوجه به علت تجویز دارو و شرایط بیمار توسط پزشک ممکن است متفاوت باشد. به طور کلی، برای اثر بهتر دارو و کاهش تهوع یا سنگینی معده، توصیه می‌شود:

• ۳۰ دقیقه قبل از وعده غذایی: این کار باعث تحریک حرکت معده و تسهیل تخلیه مواد غذایی می‌شود و از احساس تهوع، نفخ و سنگینی بعد از غذا جلوگیری می‌کند.
• قبل از خواب (در صورت نیاز): در برخی موارد مصرف قرص متوکلوپرامید قبل از خواب به کنترل تهوع شبانه یا رفلاکس معده کمک می‌کند.

مدت زمان مصرف متوکلوپرامید

معمولا به صورت کوتاه‌مدت (4 تا 12 هفته) تجویز می‌شود تا از خطر بروز عوارض جدی‌تر جلوگیری شود. البته درباره قطره متوکلوپرامید مصرف بلندمدت توصیه نمی‌شود و باید حداکثر 5 روز از این دارو استفاده شود.

چقدر طول می‌کشد تا متوکلوپرامید اثر کند؟

در اشکال خوراکی، معمولا بین 30 تا 60 دقیقه طول می‌کشد تا دارو اثر کند. (در تزریق وریدی این زمان 1 تا 3 دقیقه است)

قبل از مصرف متوکلوپرامید به این نکات توجه کنید

هنگام مصرف متوکلوپرامید، موارد زیر را در نظر بگیرید:

• باید با معده خالی (30 دقیقه قبل از غذا) مصرف شود.
• معمولا نباید بیش از 12 هفته مصرف شود.
• مصرف طولانی‌مدت یا دوز بالا می‌تواند باعث دیسکینزی تاخیری شود؛ یک اختلال حرکتی جدی و اغلب غیرقابل برگشت که باعث حرکات غیرارادی عضلات می‌شود.

قرص متوکلوپرامید 10 برای بارداری

معمولا در دوران بارداری خطر جدی ندارد و ایمن در نظر گرفته می‌شود؛ اما باید فقط در صورت نیاز و با تجویز پزشک مصرف شود.

آیا مصرف متوکلوپرامید در دوران شیردهی مجاز است؟

متوکلوپرامید می‌تواند وارد شیر مادر شود. از این رو، باید با احتیاط و تحت نظارت پزشک معالج یا متخصص زنان مصرف شود.

آیا مصرف متوکلوپرامید در دوران باروری مجاز است؟

این دارو ممکن است سطح هورمون پرولاکتین را افزایش دهد که می‌تواند باعث اختلال در قاعدگی شده و در فرایند باردار شدن اختلال ایجاد کند.

در صورت فراموشی مصرف متوکلوپرامید چه باید کرد؟

دارو را به محض یادآوری مصرف کنید. اگر نزدیک به زمان نوبت بعدی است، دوز فراموش‌شده را نادیده بگیرید. برای جبران دوز فراموش‌شده، دو دوز را هم‌زمان مصرف نکنید.

در صورت مصرف بیش از حد متوکلوپرامید چه باید کرد؟

مصرف بیش از حد متوکلوپرامید می‌تواند بسیار خطرناک باشد. علائم اوردوز شامل خواب‌آلودگی شدید، گیجی و حرکات غیرقابل کنترل عضلات است. در صورت بروز این علائم بلافاصله با اورژانس (115) تماس بگیرید.

عوارض قرص متوکلوپرامید 10 چیست؟

قرص متوکلوپرامید 10 مانند همه داروها ممکن است در برخی افراد عوارض خفیف و موقتی ایجاد کند. از شایع‌ترین عوارض قرص متوکلوپرامید 10 می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• خواب‌آلودگی، خستگی و بی‌حالی: ممکن است برخی افراد پس از مصرف دارو احساس خواب‌آلودگی یا کاهش انرژی می‌کنند.
• بی‌قراری یا اضطراب خفیف: در برخی از افراد موجب تحریک‌پذیری یا احساس ناراحتی می‌شود.
• سردرد: یکی از عوارض خفیف و معمول این دارو است.
• اسهال یا مشکلات گوارشی: در بعضی موارد متوکلوپرامید باعث شل شدن مدفوع یا ناراحتی معده می‌شود.

علاوه بر این، مصرف طولانی‌مدت یا بیش از حد متوکلوپرامید می‌تواند در موارد نادر باعث اختلالات حرکتی، لرزش، مشکلات قلبی یا واکنش‌های حساسیتی جدی شود. بنابراین، برای کاهش خطر عوارض، همیشه دارو را طبق دستور پزشک و با دوز مشخص مصرف کنید.

عوارض جانبی جدی متوکلوپرامید

عوارض جانبی زیر اغلب بسیار نادر هستند، اما در صورت مشاهده آنها باید فورا به پزشک مراجعه کنید:

• دیسکینزی یا حرکات غیرارادی صورت، زبان، چشم‌ها یا اندام‌ها با علائمی مانند لب‌چینی، بیرون آوردن زبان، پلک زدن سریع
• افسردگی
• پارکینسونیسم با علائمی مانند لرزش، سفتی بدن، کندی حرکات
• تورم دست‌ها و پاها
• سندرم نورولپتیک بدخیم (یک واکنش نادر اما کشنده)

برای چه کسانی مصرف متوکلوپرامید ممنوع است؟

مصرف متوکلوپرامید برای افرادی که شرایط زیر را دارند توصیه نمی‌شود:

• سابقه انسداد روده، خونریزی معده یا سوراخ شدن روده
• فئوکروموسیتوم (تومور غده فوق کلیوی)
• نقص شدید عملکرد کلیوی
• سابقه‌ی تشنج یا صرع
• سابقه دیسکینزی تاخیری
• بیماری پارکینسون
• حساسیت شدید به متوکلوپرامید یا داروهای مشابه

اگر با مصرف این دارو علائم زیر را داشتید، همین حالا با ۱۱۵ تماس بگیرید:

آیا می‌توانم هنگام مصرف متوکلوپرامید رانندگی کنم؟

متوکلوپرامید می‌تواند باعث خواب‌آلودگی، سرگیجه و کاهش هوشیاری شود. تا زمانی که نمی‌دانید این دارو چه تاثیری روی شما دارد، از رانندگی و کار با ماشین‌آلات خودداری کنید.

 تداخلات دارویی متوکلوپرامید با داروهای دیگر

برای جلوگیری از تداخل دارویی، لیستی از داروهای مصرفی خود را در اختیار پزشک قرار دهید. زیرا متوکلوپرامید می‌تواند با داروهای زیر تداخل ایجاد کند:

• داروهای خواب‌آور، ضد اضطراب و مخدرها
• داروهای پارکینسون
• داروهای ضد روان‌پریشی
• داروهای ضدافسردگی
• الکل
• استامینوفن
• بروموکریپتین
• سایمتیدین
• سیکلوسپورین
• دیگوکسین
• تتراسایکلین
• کابرگولین
• دوپامین
• لوودوپا
• متیل‌دوپا
• پرامی‌پکسول
• ریواستیگمین
• روپینیرول

شرایط نگهداری از متوکلوپرامید

برای نگهداری از این دارو، حتما به نکات زیر توجه کنید:

• دور از نور مستقیم، رطوبت، در دمای اتاق (کمتر از 30 درجه سانتی‌گراد) نگهداری شود.
• دور از دید و دسترس کودکان و حیوانات نگهداری کنید.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

در صورتی که موارد زیر را تجربه کردید، بدون معطلی به پزشک مراجعه کنید:

• اگر علائم بیماری شما بهبود نیافت
• اگر هرگونه حرکات غیرارادی در صورت، زبان یا بدن مشاهده کردید
• اگر دچار تغییرات خلقی (افسردگی یا اضطراب) شدید

اسامی تجاری داروی متوکلوپرامید در ایران

متوکلوپرامید با اسامی تجاری زیر در بازار دارویی ایران موجود است.

توصیه‌ای از تیم دارو دات کام به شما

متوکلوپراید دارویی موثر در کنترل تهوع و استفراغ و کمک به تخلیه معده است که به شکل قرص، شربت، قطره و آمپول موجود است. این دارو با افزایش حرکات معده و اثر بر مرکز کنترل تهوع در مغز برای مشکلاتی مانند گاستروپارزی، رفلاکس معده و تهوع ناشی از میگرن کاربرد دارد. استفاده از متوکلوپراید باید تحت نظر پزشک باشد، به‌ویژه در کودکان، سالمندان و زنان باردار یا شیرده. دوز و فرم دارو باید متناسب با سن، وزن و وضعیت بیمار انتخاب شود. از مصرف خودسرانه خودداری کنید، دارو را طبق تجویز و زمان مناسب مصرف کنید و هرگونه عوارض جدی یا حرکات غیرارادی را فورا با پزشک در میان بگذارید. اگر سوالی درباره این دارو و نحوه مصرف ان دارید در قسمت نظرات بنویسید تا پزشکان ما به آن پاسخ دهند.

سوالات متداول

قرص متوکلوپرامید برای چیه؟

قرص متوکلوپرامید برای درمان تهوع و استفراغ، کمک به تخلیه معده در صورت کندی حرکات معده و کاهش علائم رفلاکس معده به مری تجویز می‌شود.

قرص متوکلوپرامید برای اسهال خوب است؟

خیر، قرص متوکلوپرامید برای اسهال مناسب نیست و مصرف آن برای این منظور توصیه نمی‌شود، زیرا اثر دارو بر حرکات معده و روده باعث تشدید اسهال می‌شود.

قرص متوکلوپرامید خواب آور است؟

بله، قرص متوکلوپرامید ممکن است باعث خواب‌آلودگی یا خستگی شود، زیرا اثرات عصبی دارو می‌تواند سیستم عصبی مرکزی را تحت تاثیر قرار دهد.