آلرژی در کودکان؛ معرفی انواع روش های درمان آن

آلرژی در کودکان چیست؟

آلرژی در کودکان به مشکلی در سیستم ایمنی بدن گفته می‌شود که در آن بدن به مواد بی‌ضرری که در محیط وجود دارند (مانند گردوغبار، کپک یا گرده) واکنش نشان می‌دهد و آن‌ها را به‌اشتباه مهاجم خطرناک تلقی می‌کند. در حالت عادی، سیستم ایمنی بدن وظیفه محافظت در برابر عوامل مضر مانند ویروس‌ها و باکتری‌ها را بر عهده دارد. اما در واکنش‌های آلرژیک، این سیستم به‌اشتباه به موادی که برای دیگران بی‌ضرر هستند، حمله می‌کند.
هنگامی که کودک مبتلا به آلرژی با یک ماده حساسیت‌زا (آلرژن) تماس پیدا می‌کند، از طریق لمس، تنفس، خوردن یا تزریق، بدن او آنتی‌بادی‌هایی به نام ایمونوگلوبولین (IgE) E تولید می‌کند. این آنتی‌بادی‌ها به سلول‌های ویژه‌ای به نام ماست‌سل‌ها (Mast Cells) متصل می‌شوند. با اتصال آلرژن‌ها به این آنتی‌بادی‌ها، ماست‌سل‌ها هیستامین و سایر مواد شیمیایی را در بدن آزاد می‌کنند که منجر به بروز علائم آلرژیک می‌شود.

متن انگلیسی:

Allergic diseases affect about 30% to 35% of all children, and the frequency of these diseases has been increasing in recent years.

ترجمه متن:

بیماری‌های آلرژیک حدود ۳۰ تا ۳۵ درصد از کل کودکان را تحت‌تأثیر قرار می‌دهند و تعداد مبتلایان به این بیماری‌ها در سال‌های اخیر روبه‌افزایش بوده است.
(منبع)

انواع آلرژی در کودکان

آلرژی کودکان به واکنش بیش‌ازحد سیستم ایمنی بدن نسبت به موادی گفته می‌شود که معمولاً برای بیشتر افراد بی‌ضرر هستند. این مواد می‌توانند شامل گرده گیاهان، گرد و غبار، برخی مواد غذایی، موی حیوانات یا داروها باشند. انواع مختلف حساسیت کودکان شامل آلرژی تنفسی در کودکان، آلرژی غذایی کودکان و آلرژی‌های پوستی مانند درماتیت آتوپیک است. در بسیاری از موارد، این واکنش‌ها با علائم آلرژی در کودکان مانند عطسه، خارش، کهیر، سرفه یا مشکلات گوارشی همراه هستند. شناخت نوع آلرژی نقش مهمی در انتخاب روش مناسب برای درمان آلرژی و پیشگیری از تشدید علائم دارد.

آلرژی فصلی

یکی از شایع‌ترین انواع آلرژی در کودکان، آلرژی فصلی یا تب یونجه است. این نوع حساسیت معمولاً در اثر تماس با گرده گیاهان، علف‌ها و برخی قارچ‌ها ایجاد می‌شود و در فصل‌های خاصی از سال بیشتر دیده می‌شود. علائم آن شامل عطسه مکرر، آبریزش بینی، خارش چشم و سرفه آلرژیک کودکان است. در برخی موارد، حساسیت فصلی می‌تواند باعث تشدید آسم کودکان نیز شود و نیاز به درمان حساسیت فصلی در کودکان و کنترل تماس با آلرژن‌های محیطی دارد.

واکنش های آلرژیک

واکنش‌های آلرژیک زمانی رخ می‌دهند که سیستم ایمنی بدن کودک ماده‌ای بی‌ضرر را به عنوان عامل تهدیدکننده شناسایی کند. در این شرایط، بدن مواد شیمیایی مانند هیستامین آزاد می‌کند که باعث بروز علائم مختلف می‌شود. این واکنش‌ها ممکن است به شکل علائم آلرژی پوستی در کودکان مانند خارش، قرمزی یا کهیر ظاهر شوند یا به صورت مشکلات تنفسی مانند عطسه، آبریزش بینی و سرفه بروز پیدا کنند. در مواردی نیز آلرژی غذایی می‌تواند باعث علائم گوارشی مانند درد شکم، استفراغ یا حتی تشدید رفلاکس کودکان شود. شدت واکنش‌های آلرژیک در کودکان متفاوت است و در برخی موارد ممکن است به واکنش شدید یا آنافیلاکسی منجر شود که نیاز به مراقبت فوری پزشکی دارد.

آلرژی‌های تنفسی

آلرژی‌های تنفسی زمانی رخ می‌دهند که آلرژن‌ها از طریق هوا وارد بینی، سینوس‌ها، گلو یا ریه‌ها می‌شوند.

رینیت آلرژیک (تب یونجه)

یک واکنش آلرژیک شایع به آلرژن‌های موجود در هوا مانند گرده درختان، علف‌ها و علف‌های هرز (فصلی) یا کنه‌های گردوغبار، کپک و شورهٔ حیوانات است.
علائم: شامل خارش بینی، چشمان قرمز و آبریزش‌دار، گرفتگی یا آبریزش بینی، عطسه و خارش گوش یا سقف دهان است.

رینیت آلرژیک یا تب یونجه مزمن تنها به عطسه و آبریزش بینی محدود نمی‌شود؛ می‌تواند منجر به مشکلات جدی‌تری مانند عفونت‌های مکرر گوش و سینوس، خر و پف، تنفس دهانی، خستگی و مشکلات تمرکز در مدرسه شود.

آسم

یک بیماری مزمن است که باعث باریک شدن و تورم راه‌های هوایی در ریه‌ها می‌شود و تنفس را دشوار می‌کند.
علائم: شامل خس‌خس سینه، احساس گرفتگی در ریه‌ها/قفسه سینه، سرفه (اغلب در شب یا اوایل صبح) و تنگی نفس است.
محرک‌ها: گرده، حیوانات خانگی، کنه‌های گردوغبار، عفونت‌های ویروسی و سینه‌پهلو، دود سیگار، سایر محرک‌های محیطی و هوای سرد. ورزش، تغییرات دمای هوا و استرس نیز می‌توانند حملات خس‌خس سینه را تحریک کنند.

آلرژی‌های پوستی

آلرژن‌ها می‌توانند از طریق تماس مستقیم با پوست نیز وارد بدن شوند.

درماتیت آتوپیک (اگزما)

یک بیماری پوستی خشک، غیرمسری، مزمن و التهابی است. اگزما معمولاً در چند ماه اول زندگی ظاهر می‌شود و اغلب با افزایش سن بهبود می‌یابد، اگرچه موارد شدید ممکن است تا بزرگسالی ادامه داشته باشند.
علائم: خشکی، خارش، قرمزی پوست، بثورات یا کهیر و پوسته‌پوسته شدن پوست. خارش شدید می‌تواند منجر به ضخیم‌شدن پوست و زخم‌های دائمی شود.
قسمت‌های درگیر بدن: در نوزادان اغلب پوست سر، گردن، پشت‌گوش‌ها و سطوح بازوها و پاها را درگیر می‌کند، درحالی‌که در کودکان بزرگ‌تر، چین‌های پوستی بیشتر تحت‌تأثیر قرار می‌گیرند.
محرک‌ها: خشکی پوست، مواد تحریک‌کننده (مانند صابون‌ها و مواد شوینده)، استرس، آلرژی‌ها (به‌ویژه غذایی)، عفونت، گرما و تعریق، تغییرات سریع دما، رطوبت کم، پشم، گردوغبار و دود سیگار

کهیر (Hives)

نقاطی قرمز، خارش‌دار و متورم روی پوست هستند که می‌توانند کوچک یا بزرگ باشند و در هر نقطه از بدن ظاهر شوند.
علل: اغلب یک واکنش آلرژیک به غذاهای خاص (مانند بادام‌زمینی، تخم‌مرغ و صدف) یا داروها (مانند پنی‌سیلین و آسپرین) هستند. همچنین می‌توانند توسط خراشیدن پوست (درماتوگرافیسم)، هوای سرد، نور خورشید یا حتی نور لامپ تحریک شوند.

آلرژی به نیش حشرات

نیش حشرات یکی از دلایل شایع واکنش‌های آلرژیک، از جمله آنافیلاکسی (واکنش شدید و تهدیدکننده زندگی) است.

• علائم: می‌تواند از تورم موضعی در محل نیش تا واکنش‌های سیستمیک شدید متغیر باشد. درد شکم و استفراغ تنها پس از نیش حشره می‌تواند نشانه آنافیلاکسی باشد.
• واکنش‌های موضعی: تورم در محل نیش که بیش از ۱۰ سانتی‌متر قطر داشته و بیش از ۲۴ ساعت طول بکشد، در کودکان شایع‌تر از بزرگسالان است.
• واکنش‌های سیستمیک خفیف: واکنش‌های سیستمیک خفیف (تورم پوست و کهیر در ناحیه‌ای دور از محل نیش) در کودکان، برخلاف بزرگسالان، به‌عنوان عامل خطر قابل‌توجهی برای واکنش‌های تهدیدکننده زندگی در آینده در نظر گرفته نمی‌شوند.
• تشخیص: آزمایش سم (ونوم) می‌تواند برای تشخیص آلرژی به نیش حشرات انجام شود.

آلرژی دارویی

داروها نیز می‌توانند از علل شایع واکنش‌های آلرژیک باشند.

• علائم: اغلب با بثورات پوستی مانند کهیر خود را نشان می‌دهند.
• نکته مهم: آسپرین نباید در کودکان استفاده شود، زیرا می‌تواند سندرم ری (Reye’s syndrome)، یک آسیب شدید کبدی، را تحریک کند. ایبوپروفن و سایر داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) برای استفاده در کودکان ایمن تلقی می‌شوند.
• چالش تشخیص: اطلاعات موجود در مورد آلرژی‌های دارویی در کودکان کمتر از سایر آلرژی‌هاست که نشان می‌دهد تشخیص این نوع آلرژی اغلب پیچیده‌تر و بسیار فردی است.

آلرژی‌های محیطی در کودکان

آلرژی‌های محیطی ناشی از آلرژن‌هایی هستند که در محیط اطراف کودک وجود دارند.

• محرک‌های رایج: گرده‌ها (درختان، چمن‌ها، علف‌های هرز)، کپک‌ها، کنه‌های گردوغبار، حیوانات (مانند گربه و سگ)، پرها و سوسک‌ها.
• نحوه مواجهه: این آلرژن‌ها معمولاً از طریق تنفس وارد بدن می‌شوند.
• تهدید نامرئی: حتی قرارگرفتن مزمن در معرض دوزهای پایین آلرژن‌ها که ممکن است بلافاصله واکنش آلرژیک آشکاری ایجاد نکند، می‌تواند حساسیت پنهان راه‌های هوایی را افزایش دهد.

آلرژی غذایی در کودکان

حساسیت غذایی در کودکان یک واکنش ایمنی غیرطبیعی به یک غذای خاص است که می‌تواند از علائم خفیف تا تهدیدکننده زندگی متغیر باشد.

• محرک‌های رایج: شیر گاو، تخم‌مرغ، بادام‌زمینی، آجیل درختی (مانند گردو، بادام، بادام‌هندی، پسته)، ماهی، صدف (مانند میگو، خرچنگ، لابستر)، سویا، گندم و کنجد. آلرژی به شیر و تخم‌مرغ در کودکان خردسال شایع‌تر است و اغلب با گذشت زمان برطرف می‌شود، اما آلرژی به آجیل، ماهی و صدف معمولاً تا پایان عمر باقی می‌ماند.
  واکنش‌های فوری (با واسطه IgE): معمولاً به‌سرعت (در عرض چند دقیقه تا ۱-۲ ساعت) پس از مواجهه رخ می‌دهند.
  علائم: صورت برافروخته، کهیر/بثورات قرمز و خارش‌دار (در اطراف دهان، چشم‌ها و زبان که می‌تواند به کل بدن گسترش یابد)، تورم خفیف (به‌ویژه لب‌ها، چشم‌ها و صورت)، آبریزش یا گرفتگی بینی، عطسه، آبریزش چشم، تهوع و استفراغ، گرفتگی شکم، اسهال و خارش یا سوزش دهان و گلو. این واکنش‌ها می‌توانند به علائم سیستمیک شدید از جمله آنافیلاکسی پیشرفت کنند.
• واکنش‌های تأخیری (غیروابسته به IgE): ممکن است ساعت‌ها یا حتی روزها طول بکشد تا ظاهر شوند.
  علائم: تشدید اگزما، کهیر/بثورات پوستی، دوره‌های مکرر استفراغ (رفلاکس)، عدم افزایش وزن یا رشد مناسب، درد شکم، نفخ شکم، اسهال یا یبوست مزمن (که ممکن است با درد شکم همراه باشد)، بالاآوردن زانوها به سمت سینه به دلیل درد شکم و بی‌قراری و گریه مکرر.
  نمونه‌ها: گاستروانتریت آلرژیک و کولیک نوزادی (که گاهی به شیر گاو مرتبط است).
• آلرژی به شیر گاو (CMA): یک پاسخ سیستم ایمنی به پروتئین‌های موجود در شیر گاو است. علائم می‌تواند در عرض چند دقیقه تا چند ساعت پس از مصرف ظاهر شود و شامل واکنش‌های پوستی (کهیر، اگزما)، مشکلات گوارشی (درد شکم، استفراغ، اسهال یا یبوست)، علائم تنفسی (آبریزش بینی، عطسه، سرفه، خس‌خس سینه) و تورم (صورت، لب‌ها، زبان) باشد. در نوزادان، می‌تواند باعث کولیک، خون در مدفوع و عدم رشد مناسب شود.
• سندرم انتروکولیت ناشی از پروتئین غذایی (FPIES): یک نوع نادر و بالقوه شدید از آلرژی غذایی است که عمدتاً نوزادان و کودکان خردسال را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. برخلاف آلرژی‌های معمول، FPIES عمدتاً سیستم گوارشی را درگیر می‌کند و شروع تأخیری دارد (چند ساعت پس از مصرف غذای محرک). ویژگی‌های کلیدی شامل استفراغ شدید، اسهال و کم‌آبی بدن است.

علائم آلرژی در کودکان

واکنش‌های آلرژیک می‌توانند در هر نقطه از بدن که سلول‌های سیستم ایمنی برای مقابله با میکروب‌های تنفسی، بلعیده شده یا در تماس با پوست قرار دارند، رخ دهند. این شامل پوست، چشم‌ها، معده، بینی، سینوس‌ها، گلو و ریه‌ها می‌شود.

• علائم پوستی: قرمزی، خارش، خشکی پوست، کهیر یا بثورات خارش‌دار. تورم صورت، چشم‌ها یا لب‌ها نیز ممکن است رخ دهد.
• علائم بینی و تنفسی: گرفتگی یا آبریزش بینی، عطسه، خارش بینی، گوش یا سقف دهان، سرفه، خس‌خس سینه، تنگی نفس، تنفس دشوار یا پر سروصدا و سرفه مداوم.
• علائم چشمی: قرمزی، خارش و آبریزش چشم‌ها.
• علائم گوارشی: استفراغ، اسهال، درد شکم یا گرفتگی عضلات شکم و تهوع.
• علائم دهان و گلو: سوزن‌سوزن‌شدن یا خارش دهان، تورم یا سفتی زبان و گلو، مشکل در صحبت‌کردن یا صدای خشن.
• علائم سیستمیک/شدید (آنافیلاکسی): یک واکنش آلرژیک شدید است که معمولاً دو یا چند سیستم ارگانی را درگیر می‌کند. می‌تواند باعث افت ناگهانی فشارخون، مشکل در تنفس، ازدست‌دادن هوشیاری، سرگیجه مداوم، غش یا حتی مرگ شود.

تفاوت علائم آلرژی و سرماخوردگی در کودکان

تشخیص تفاوت بین علائم آلرژی و سرماخوردگی برای والدین اغلب دشوار است، زیرا بسیاری از نشانه‌ها مانند عطسه، آبریزش بینی و گرفتگی بینی مشابه هستند. با این حال تفاوت‌های کلیدی در علل، مدت زمان و الگوهای علائم وجود دارند که به تشخیص صحیح و درمان مناسب کمک کند.

• علت: آلرژی‌ها زمانی رخ می‌دهند که سیستم ایمنی کودک به آلرژن‌هایی مانند گرده، شورهٔ حیوانات، کنه‌های گردوغبار و کپک واکنش نشان می‌دهد. در مقابل، سرماخوردگی ناشی از عفونت ویروسی است که معمولاً از طریق تماس نزدیک، به‌ویژه در میان کودکان در مدارس یا مهدکودک‌ها، گسترش می‌یابد.
• مدت‌زمان: علائم آلرژی تا زمانی که کودک در معرض آلرژن‌ها قرار دارد، ادامه می‌یابند. به‌عنوان‌مثال، اگر علائم در فضای باز و در طول فصل آلرژی بدتر شوند، این یک نشانهٔ قوی از آلرژی است. درحالی‌که علائم سرماخوردگی معمولاً حدود یک هفته طول می‌کشند، اگرچه ممکن است تا دو هفته نیز ادامه یابند.
• الگوهای علائم: علائم آلرژی زمانی که کودک در معرض آلرژن‌های خاص قرار می‌گیرد، شعله‌ور می‌شوند و پس از حذف از آن محرک‌ها بهبود می‌یابند. والدین باید مشاهده کنند که آیا علائم زمانی که کودکان در فضای باز یا در اطراف حیوانات خانگی هستند ظاهر می‌شوند، زیرا این نشان‌دهنده واکنش آلرژیک است. علائم سرماخوردگی معمولاً در ابتدای بیماری شدیدتر هستند و به‌تدریج با گذشت زمان بهتر می‌شوند.
• تب: آلرژی‌ها باعث تب نمی‌شوند. اما سرماخوردگی یا سایر بیماری‌های ویروسی اغلب شامل تب هستند. وجود تب به‌شدت نشان‌دهنده عفونت ویروسی است تا آلرژی.
• سایر علائم: واکنش‌های آلرژیک معمولاً به علائم تنفسی مانند عطسه، گرفتگی بینی و خارش چشم محدود می‌شوند. درحالی‌که کودکان مبتلا به سرماخوردگی ممکن است علائم دیگری مانند گلودرد، بدن‌درد و خستگی را نیز تجربه کنند که در آلرژی‌ها شایع نیستند.

گرفتگی بینی ناشی از آلرژی در کودکان

گرفتگی بینی مزمن (بینی کیپ) در کودکان اغلب به دلیل آلرژی است. گرفتگی بینی می‌تواند باعث شود کودک از طریق دهان نفس بکشد، به‌خصوص در هنگام خواب. این امر منجر به خواب ناآرام و خستگی در طول روز می‌شود. اگر گرفتگی بینی و تنفس دهانی مزمن درمان نشوند، می‌توانند بر رشد دندان‌ها و استخوان‌های صورت تأثیر بگذارند.

محرک‌های رایج آلرژی در کودکان (عوامل ایجاد آلرژی در کودکان)

بسیاری از عوامل می‌توانند باعث واکنش‌های آلرژیک در کودکان شوند، اگرچه این محرک‌ها معمولاً برای افراد دیگر بی‌ضرر هستند.

آلرژن‌های استنشاقی:

• گرده: گرده درختان، علف‌ها و علف‌های هرز.
• کنه‌های گردوغبار: حشرات ریز موجود در گردوغبار، به‌ویژه در ملافه‌ها.
• پروتئین حیوانات (شورهٔ بدن): از حیوانات خانگی مانند گربه و سگ.
• کپک‌ها: هاگ‌های کپک که در محیط‌های مرطوب یافت می‌شوند.
• سوسک‌ها و پرها: نیز از محرک‌های موجود در هوا هستند.

آلرژن‌های غذایی:

• شیر گاو، تخم‌مرغ، بادام‌زمینی، آجیل درختی، ماهی، صدف، سویا، گندم و کنجد
• نیش حشرات: مانند نیش زنبور
• داروها: برخی داروها می‌توانند واکنش‌های آلرژیک ایجاد کنند.

آلرژن‌های تماسی:

• مواد شیمیایی و لاتکس

کدام کودکان در معرض خطر آلرژی هستند؟

هر کودکی می‌تواند به آلرژی مبتلا شود، اما برخی کودکان بیشتر در معرض خطر هستند.

• پیش‌زمینه ژنتیکی: آلرژی‌ها در خانواده‌ها شایع‌تر هستند. اگر یکی از والدین بیولوژیک آلرژی داشته باشد، احتمال ابتلای کودک بیشتر است. بااین‌حال، نوع خاص آلرژی ممکن است در اعضای خانواده متفاوت باشد.
• شرایط هم‌زمان: کودکانی که اگزما یا آسم دارند، بیشتر از سایر کودکان در معرض خطر ابتلا به آلرژی هستند. این موضوع با مفهوم “مارش آلرژیک” هم‌خوانی دارد، جایی که بیماری‌های آلرژیک اغلب به‌صورت متوالی ظاهر می‌شوند.
• بلوغ سیستم ایمنی: بلوغ کندتر پاسخ ایمنی TH1 در ۱۲ تا ۱۸ ماه اول زندگی، کودک را مستعد ابتلا به آلرژی و آسم می‌کند.
• عوامل محیطی: اگرچه ژنتیک نقش مهمی دارد، اما قرارگرفتن در معرض آلرژن‌های محیطی، مواد تحریک‌کننده و عفونت‌ها نقش حیاتی در تعیین حساسیت و شدت بیماری ایفا می‌کند.

پیامدها و عوارض آلرژی در کودکان

واکنش‌های آلرژیک در کودکان می‌توانند خفیف یا بسیار شدید و تهدیدکننده زندگی باشند.

• ناراحتی مزمن و کمبود خواب: علائم آلرژی (مانند خارش اگزما، گرفتگی بینی) می‌تواند منجر به ناراحتی مداوم و اختلال قابل‌توجه در خواب شود.
• اضطراب: کودکان مبتلا به آلرژی اغلب به دلیل هوشیاری مداوم برای اجتناب از محرک‌ها، ترس از واکنش‌ها، نیاز به حمل دارو و احساس متفاوت‌بودن، سطح بالایی از اضطراب را تجربه می‌کنند. این می‌تواند به‌صورت تحریک‌پذیری، بی‌قراری، تغییر در الگوهای خواب یا مشکل در تمرکز ظاهر شود.
• رابطه منفی با غذا: در آلرژی‌های غذایی، ممکن است کودک از غذا بیزار شود یا از خوردن آن امتناع کند.
• عزت‌نفس پایین: علائم قابل‌مشاهده مانند اگزما و کهیر می‌تواند باعث کاهش عزت‌نفس شود.
• انزوای اجتماعی: کودکان ممکن است در رویدادهای اجتماعی، جشن‌های تولد و غذاخوردن در بیرون احساس انزوا کنند. والدین کودکان مبتلا به آلرژی به سم حشرات نیز این موضوع را به‌شدت تجربه می‌کنند.
• رشد نامناسب: آلرژی‌های غذایی تأخیری می‌توانند منجر به عدم افزایش وزن یا رشد مناسب شوند.
• عملکرد تحصیلی: کمبود خواب و ناراحتی می‌تواند بر خلق‌وخو و تمرکز در مدرسه تأثیر بگذارد و به طور بالقوه منجر به کاهش نمرات شود (به‌عنوان‌مثال، ۴۰٪ از کودکان مبتلا به تب یونجه ممکن است یک نمره افت کنند).
• سایر مشکلات پزشکی: رینیت آلرژیک می‌تواند منجر به اوتیت سروز (التهاب گوش میانی)، سینوزیت مزمن، افزایش حساسیت به عفونت‌های تنفسی و اختلالات ارتودنسی شود. آسم نیز می‌تواند با تب یونجه کنترل نشده تشدید شود.
• ماندگاری: درحالی‌که برخی آلرژی‌ها (مانند شیر و تخم‌مرغ) ممکن است برطرف شوند، برخی دیگر (مانند آجیل، ماهی و صدف) اغلب مادام‌العمر باقی می‌مانند. اگزما نیز می‌تواند تا بزرگسالی ادامه یابد.

تشخیص آلرژی در کودکان

تشخیص دقیق آلرژی کودکان برای انتخاب روش مناسب درمان آلرژی کودکان اهمیت زیادی دارد. پزشکان معمولاً با بررسی علائم، سابقه پزشکی و انجام برخی آزمایش‌های تخصصی تلاش می‌کنند عامل ایجاد حساسیت را شناسایی کنند. این فرایند به پزشک کمک می‌کند تا نوع حساسیت کودکان، از جمله آلرژی به گرد و غبار در کودکان یا آلرژی غذایی کودکان را مشخص کند.

بررسی سابقه پزشکی و معاینه فیزیکی

اولین مرحله در تشخیص آلرژی، بررسی دقیق سابقه پزشکی کودک و معاینه فیزیکی است. پزشک درباره زمان بروز علائم، شرایط محیطی، سابقه آلرژی در خانواده و نوع تغذیه کودک سؤال می‌کند. این اطلاعات می‌تواند به تشخیص علت آلرژی شدید در کودکان و تعیین نوع حساسیت کمک کند.

تست پوست

تست‌های پوستی یکی از رایج‌ترین روش‌ها برای شناسایی آلرژن‌ها هستند و می‌توانند مشخص کنند که کودک به چه موادی حساسیت دارد.

تست Skin Prick

در روش تست پریک پوستی مقدار کمی از ماده آلرژن روی پوست قرار داده می‌شود و پوست به آرامی خراش داده می‌شود. اگر کودک به آن ماده حساس باشد، معمولاً در محل تماس قرمزی یا تورم خفیف ایجاد می‌شود.

آزمایش خون IgE

این آزمایش میزان آنتی‌بادی IgE در خون را اندازه‌گیری می‌کند. افزایش این آنتی‌بادی می‌تواند نشان‌دهنده وجود واکنش آلرژیک در بدن باشد و به تشخیص دقیق‌تر کمک کند.

تست پچ (Patch Test)

تست پچ بیشتر برای بررسی آلرژی‌های پوستی مانند درماتیت آتوپیک یا برخی انواع حساسیت پوستی استفاده می‌شود. در این روش مواد مشکوک برای مدت مشخصی روی پوست قرار می‌گیرند تا واکنش احتمالی بررسی شود.

آزمایش خون

یکی از روش‌های کمکی در تشخیص آلرژی آزمایش خون است و معمولاً زمانی استفاده می‌شود که انجام تست پوستی برای کودک مناسب نباشد. این آزمایش می‌تواند به شناسایی آلرژی غذایی یا آلرژی به گرد و غبار در کودکان کمک کند.

تست چالش خوراکی

در این روش، مقدار کمی از ماده غذایی مشکوک تحت نظر پزشک به کودک داده می‌شود تا واکنش بدن بررسی شود. این روش یکی از دقیق‌ترین راه‌ها برای تشخیص آلرژی غذایی کودکان محسوب می‌شود و معمولاً در محیط درمانی انجام می‌گیرد.

نحوه انجام تست آلرژی کودکان به چه صورت است؟

انجام تست‌های آلرژی معمولاً سریع و کم‌خطر است و توسط متخصص آلرژی یا پزشک اطفال انجام می‌شود. نوع تست انتخابی به سن کودک، نوع علائم و سابقه بیماری بستگی دارد. نتایج این آزمایش‌ها به پزشک کمک می‌کند تا بهترین برنامه درمان آلرژی کودکان را طراحی کند.

روش‌های درمان آلرژی کودکان

درمان آلرژی کودکان معمولاً بر کاهش تماس با آلرژن‌ها و کنترل علائم تمرکز دارد. بسته به نوع حساسیت کودکان و شدت علائم، پزشک ممکن است از روش‌های دارویی یا تغییرات محیطی برای مدیریت بیماری استفاده کند.

دارودرمانی

داروها نقش مهمی در کنترل علائم آلرژی دارند و می‌توانند علائمی مانند خارش، عطسه و سرفه آلرژیک کودکان را کاهش دهند.

آنتی‌هیستامین‌ها

آنتی‌هیستامین کودکان از رایج‌ترین داروها برای کنترل علائم آلرژی است. این داروها با کاهش اثر هیستامین در بدن باعث کاهش خارش، آبریزش بینی و عطسه می‌شوند. برخی داروها مانند فکسوفنادین در کنترل علائم آلرژی تنفسی در کودکان استفاده می‌شوند.

داروهای کورتیکواستروئیدی بینی

این داروها به صورت اسپری بینی استفاده می‌شوند و می‌توانند التهاب و گرفتگی بینی ناشی از حساسیت فصلی یا تب یونجه را کاهش دهند.

داروهای ضد احتقان

داروهای ضداحتقان به کاهش گرفتگی بینی کمک می‌کنند و معمولاً برای مدت کوتاه در کنار سایر داروهای آلرژی تجویز می‌شوند.

قطره‌های چشمی

قطره‌های چشمی مخصوص آلرژی می‌توانند خارش، قرمزی و التهاب چشم را که در بسیاری از موارد حساسیت فصلی دیده می‌شود کاهش دهند.

ایمونوتراپی

ایمونوتراپی یا حساسیت‌زدایی یکی از روش‌های درمانی است که در برخی موارد برای کاهش واکنش بدن به آلرژن‌ها استفاده می‌شود. این روش معمولاً زمانی به کار می‌رود که علائم شدید یا مقاوم به درمان باشند.

داروهای اورژانسی

در واکنش‌های شدید آلرژیک ممکن است استفاده از داروهای اورژانسی مانند اپی‌نفرین ضروری باشد. این داروها برای کنترل واکنش‌های شدید و جلوگیری از عوارض خطرناک استفاده می‌شوند.

پرهیز از آلرژن

یکی از مهم‌ترین اقدامات در درمان آلرژی، کاهش تماس کودک با عوامل حساسیت‌زا است. برای مثال در صورت وجود آلرژی به گرد و غبار در کودکان، تمیز نگه داشتن محیط خانه و کاهش گرد و خاک می‌تواند به کنترل علائم کمک کند.

مرطوب‌سازی و مراقبت پوستی

در کودکانی که دچار حساسیت پوستی یا درماتیت آتوپیک هستند، استفاده از مرطوب‌کننده‌های مناسب می‌تواند به کاهش خشکی و التهاب پوست کمک کند. مراقبت صحیح از پوست نقش مهمی در کاهش علائم آلرژی پوستی در کودکان دارد.

درمان ایمنوتراپی (در موارد خاص)

در برخی کودکان که دچار آلرژی‌های شدید یا مزمن هستند، درمان ایمنوتراپی ممکن است توصیه شود. این روش با قرار دادن تدریجی بدن در معرض مقدار کنترل‌شده آلرژن، باعث کاهش حساسیت سیستم ایمنی می‌شود.

درمان آنافیلاکسی در کودکان

آنافیلاکسی یک واکنش آلرژیک شدید و خطرناک است که می‌تواند با علائمی مانند تنگی نفس، افت فشار خون و تورم شدید همراه باشد. در چنین شرایطی مراجعه فوری به مراکز درمانی و استفاده از داروهای اورژانسی ضروری است.

اپی‌نفرین (آدرنالین) خودکار تزریق‌کننده

بیشتر کودکان مبتلا به آلرژی‌های غذایی شدید، اپی‌نفرین را به‌صورت خودکار تزریق‌کننده برای استفاده فوری در هنگام بروز علائم آنافیلاکسی تجویز می‌کنند. این دارو می‌تواند واکنش‌های تهدیدکننده زندگی را فوراً متوقف کند.

داروهای آسم

داروهای کنترل‌کننده باید: به طور منظم مصرف شوند تا التهاب ریه‌ها را کاهش داده و از بروز علائم جلوگیری کنند. داروهای استنشاقی (Inhalers) نیز اغلب قبل از فعالیت بدنی برای کنترل علائم آسم ناشی از ورزش تجویز می‌شوند.

قطره‌های چشمی

آنتی‌هیستامین‌های موضعی معمولاً برای علائم چشمی مؤثرتر از داروهای خوراکی هستند. اشک مصنوعی نیز می‌تواند چشمان تحریک‌شده را تسکین دهد. از محصولات حاوی منقبض‌کننده‌های عروقی برای بیش از ۲ تا ۳ روز خودداری شود تا از قرمزی برگشتی جلوگیری شود.

پیشگیری از واکنش‌های آلرژیک غذایی در کودکان

با توجه به نکات زیر می‌توان از آلرژی کودکان پیشگیری کرد:

• آموزش کودک: به کودکان آموزش دهید که غذا را با دیگران به اشتراک نگذارند یا تعویض نکنند و همیشه قبل از غذاخوردن دست‌های خود را بشویند.
• غذاخوردن در بیرون: به کودکان آموزش دهید که هنگام خوردن غذای بیرون‌بر یا غذاخوردن در رستوران‌ها و کافه‌ها بسیار محتاط باشند.
  حضور در مهمانی‌ها و بازی‌های دسته‌جمعی: همیشه میزبان را از آلرژی کودک خود مطلع کنید. اطمینان حاصل کنید که میزبان به خودکار تزریق‌کننده اپی‌نفرین کودک دسترسی دارد و نحوه استفاده از آن را می‌داند. غذای جداگانه و ایمن برای کودک خود درست کنید و همراه خود ببرید.
• حضور در مدرسه و مهدکودک: کارکنان مدارس و مهدکودک‌ها معمولاً برای جلوگیری از واکنش‌ها در کودکان و مدیریت شرایط آموزش دیده‌اند. والدین باید با مدرسه کودک خود در مورد آلرژی‌های فرزندشان و سیاست‌های موجود صحبت کنند.
• از شیر گرفتن کودک دارای آلرژی غذایی: غذاهای جدید را به‌تدریج معرفی کنید تا هرگونه واکنش نامطلوب را کنترل و شناسایی کنید. محیطی امن و کنترل‌شده در طول از شیر گرفتن ایجاد کنید. برای اطمینان از رژیم غذایی متعادل با وجود محدودیت‌ها، از یک متخصص تغذیه راهنمایی بخواهید و اقدامات بهداشتی سخت‌گیرانه را رعایت کنید.

کدام کودکان در معرض ابتلا به آلرژی هستند؟

برخی کودکان بیشتر از دیگران در معرض ابتلا به آلرژی قرار دارند. مهم‌ترین عامل خطر، سابقه خانوادگی آلرژی، آسم کودکان یا درماتیت آتوپیک است. کودکانی که والدین یا خواهر و برادر مبتلا به حساسیت دارند، احتمال بیشتری برای ابتلا به حساسیت کودکان دارند. همچنین قرار گرفتن در معرض آلرژن‌های محیطی مانند گرد و غبار، دود سیگار یا برخی مواد غذایی خاص می‌تواند خطر بروز آلرژی غذایی یا آلرژی تنفسی در کودکان را افزایش دهد. برای مثال حساسیت به شیر گاو در کودکان یکی از شایع‌ترین انواع آلرژی غذایی در سال‌های ابتدایی زندگی محسوب می‌شود.

بهترین راهکار مراقبت خانگی حساسیت کودکان چیست؟

برای مراقبت خانگی از گودکان در برابر حساسیت به نکات زیر توجه کنید»

• محیط زندگی کودک را تمیز نگه دارید و گرده‌ها، مواد آلرژن و گردوغبار را از بین ببرید.
• از دستگاه‌های تصفیه هوا استفاده کنید.
• از محصولات بهداشتی که می‌توانند باعث حساسیت در کودکان شوند، خودداری کنید.
• به‌محض اینکه کودک از بیرون بازی برگشت، دست‌ها و صورتش را بشویید تا از مالیدن گرده به چشم و بینی جلوگیری شود؛ دوش‌گرفتن حتی بهتر است.
• فعالیت‌های خارج از منزل را در زمان اوج گرده‌افشانی (به‌ویژه ۵ تا ۱۰ صبح) محدود کنید.
• لباس‌ها را به‌جای آویزان‌کردن در بیرون، در خشک‌کن خشک کنید، زیرا گرده می‌تواند روی لباس‌ها بنشیند.
• کودک را قبل از خواب حمام کنید تا به مشکلات آلرژی شبانه کمک کند.
• پنجره‌های خانه و ماشین را بسته نگه دارید و از تهویه مطبوع برای فیلترکردن هوا استفاده کنید، اطمینان حاصل کنید که تهویه مطبوع در حالت گردش مجدد هوا قرار دارد.
• حواستان باشد خانه، به‌ویژه اتاق‌خواب کودک، گردوغبار ننشیند.
• ملافه‌ها را هفتگی با آب داغ بشویید.
• از روکش‌های ضد آلرژن برای تشک و بالش استفاده کنید.
• فرش‌های سر تا سری، پرده‌های کرکره‌ای و پتوها و بالش‌های پر را به حداقل برسانید، زیرا می‌توانند آلرژن‌ها را در خود جای دهند.
• در مناطق مرطوب خانه از رطوبت‌گیر استفاده کنید و آن را مرتباً تمیز کنید تا از رشد کپک جلوگیری شود. رطوبت باید کمتر از ۴۰٪ باشد تا از رشد کنه‌های گردوغبار جلوگیری شود.
• لباس‌های خیس را در ماشین لباسشویی رها نکنید.
• به طور مکرر کودکان را حمام کنید و پس از آن از مرطوب‌کننده‌ها استفاده کنید.
• از صابون‌های ملایم استفاده کنید و مصرف صابون را محدود کنید.
• ناخن‌های کودک را کوتاه نگه دارید تا از خراشیدن و عفونت باکتریایی جلوگیری شود.
• کودک را با لباس‌های سبک بپوشانید تا تعریق کاهش یابد.
• از بانداژها یا کمپرس‌های مرطوب و خنک در مناطق آسیب‌دیده استفاده کنید.
• اجازه دهید کودک در فضای باز زیر نور خورشید بازی کند، اما از قرارگرفتن طولانی‌مدت در معرض آن برای کاهش خطر سرطان پوست خودداری کنید.
• از تماس با مواد تحریک‌کننده شناسایی‌شده توسط پزشک خودداری کنید.
• از فن یا تهویه مطبوع در اتاق کودک برای خنک نگه‌داشتن و جلوگیری از تعریق استفاده کنید.
• برای توقف خارش پوست را بپوشانید و سعی کنید حواس کودک را پرت کنید.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

والدین باید در صورت مشکوک شدن به آلرژی در فرزندشان، به پزشک متخصص آلرژی مراجعه کنند.
علائمی که نیاز به مراجعه به پزشک دارند:

• عطسه یا سرفه مکرر.
• ایجاد بثورات پوستی یا کهیر.
• دل‌درد، گرفتگی عضلات یا تهوع پس از خوردن غذاهای خاص.
• مشکل در تنفس (علائم آسم).
• آبریزش بینی یا خارش چشم‌ها.
• هرگونه واکنش آلرژیک برای اولین‌بار.
• علائم آلرژی که گاهی شبیه به سایر بیماری‌ها یا مشکلات سلامتی هستند.

توصیه‌ای از تیم دارو دات کام به شما

زندگی با آلرژی در کودکان می‌تواند چالش‌برانگیز باشد، اما با اطلاعات دقیق، شناخت عوامل و کمک‌گرفتن از پزشک متخصص، فرزند شما می‌تواند زندگی سالم و راحتی داشته باشد. ما درک می‌کنیم که شما به‌عنوان والدین نگرانی‌های زیادی دارید و می‌خواهیم به شما اطمینان دهیم که در این مسیر تنها نیستید.
همیشه با یک متخصص واجد شرایط، به‌ویژه یک متخصص آلرژی، برای تشخیص و برنامه‌های درمانی شخصی‌سازی‌شده مشورت کنید. آگاه بمانید، هوشیار باشید و به مراقبتی که برای فرزندتان فراهم می‌کنید، اعتماد کنید.

سوالات متداول

آلرژی کودکان چه علائمی دارد؟

آلرژی در کودکان می‌تواند با علائم مختلفی بروز کند که بسته به نوع آلرژن متفاوت است. شایع‌ترین نشانه‌ها شامل عطسه مکرر، آبریزش یا گرفتگی بینی، خارش چشم و پوست، کهیر، سرفه، خس‌خس سینه و در برخی موارد مشکلات گوارشی مانند دل‌درد یا اسهال است. در صورت شدت واکنش، ممکن است علائم تنفسی شدید نیز مشاهده شود که نیاز به بررسی پزشکی دارد.

حساسیت فصلی در کودکان چگونه درمان می‌شود؟

درمان حساسیت فصلی معمولاً بر کاهش تماس کودک با عوامل محرک مانند گرده گیاهان و کنترل علائم تمرکز دارد. پزشک ممکن است داروهای آنتی‌هیستامین، اسپری‌های بینی یا سایر داروهای مناسب را تجویز کند. همچنین تهویه مناسب محیط، شست‌وشوی بینی با محلول‌های مناسب و پرهیز از حضور طولانی در فضای باز در زمان اوج گرده‌افشانی می‌تواند به کاهش علائم کمک کند.

آیا درمان آلرژی کودکان با حجامت امکان دارد؟

شواهد علمی معتبر نشان نمی‌دهد که حجامت بتواند آلرژی کودکان را درمان کند. آلرژی یک واکنش ایمنی بدن است و درمان آن معمولاً شامل پرهیز از آلرژن‌ها، مصرف داروهای تجویز شده توسط پزشک و در برخی موارد ایمنی‌درمانی است. بنابراین برای مدیریت آلرژی بهتر است از روش‌های مورد تأیید پزشکی استفاده شود.

شایع‌ترین علائم آلرژی کودکان در فصل پاییز چیست؟

در فصل پاییز افزایش برخی آلرژن‌های محیطی مانند گرده علف‌های هرز و قارچ‌ها می‌تواند باعث بروز علائمی مانند عطسه، آبریزش بینی، خارش چشم، سرفه و گرفتگی بینی در کودکان شود. برخی کودکان ممکن است دچار تشدید علائم آسم یا خارش پوستی نیز شوند.

علت آلرژی کودکان در فصل زمستان چیست؟

در زمستان معمولاً آلرژن‌های داخل خانه نقش بیشتری دارند. گرد و غبار، مایت‌های خانگی، موی حیوانات و قارچ‌های ناشی از رطوبت می‌توانند محرک علائم آلرژی باشند. همچنین بسته بودن فضاهای داخلی و تهویه کمتر باعث افزایش تماس کودک با این عوامل می‌شود.

روش درمان آلرژی کودکان به پرندگان چیست؟

مهم‌ترین اقدام در درمان آلرژی به پرندگان کاهش یا قطع تماس با پر، گرد و غبار و سایر مواد آلرژن مرتبط با آن‌ها است. تمیز نگه داشتن محیط، تهویه مناسب و در صورت لزوم دور نگه داشتن پرندگان از محل زندگی کودک توصیه می‌شود. پزشک ممکن است برای کنترل علائم داروهای مناسب تجویز کند.

بهترین داروی آلرژی برای کودکان چیست؟

انتخاب داروی مناسب برای آلرژی کودکان باید توسط پزشک انجام شود، زیرا نوع دارو به سن کودک، شدت علائم و نوع آلرژی بستگی دارد. معمولاً آنتی‌هیستامین‌ها، اسپری‌های بینی یا داروهای کنترل‌کننده التهاب در صورت نیاز استفاده می‌شوند.

آلرژی غذایی چگونه تشخیص داده می‌شود؟

تشخیص آلرژی غذایی معمولاً با بررسی سابقه علائم پس از مصرف یک ماده غذایی، معاینه پزشکی و در صورت لزوم انجام آزمایش‌های خاص مانند تست پوستی یا آزمایش خون انجام می‌شود. در برخی موارد پزشک ممکن است حذف موقت ماده غذایی مشکوک از رژیم کودک را نیز توصیه کند.

چرا برخی کودکان آلرژی دارند؟

آلرژی معمولاً نتیجه ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی است. کودکانی که در خانواده سابقه آلرژی، آسم یا اگزما دارند بیشتر در معرض ابتلا هستند. همچنین تماس با برخی عوامل محیطی یا مواد حساسیت‌زا می‌تواند در بروز علائم نقش داشته باشد.

آیا آلرژی کودکان قابل درمان قطعی است؟

در بسیاری از موارد آلرژی به‌طور کامل از بین نمی‌رود، اما با تشخیص درست و مدیریت مناسب می‌توان علائم آن را به‌خوبی کنترل کرد. برخی کودکان با افزایش سن ممکن است بهبود قابل توجهی پیدا کنند و حساسیت آن‌ها کاهش یابد.

چگونه بفهمیم کودک به شیر گاو حساسیت دارد؟

حساسیت به شیر گاو معمولاً با علائمی مانند دل‌درد، استفراغ، اسهال، بثورات پوستی، کهیر یا مشکلات تنفسی پس از مصرف شیر یا فرآورده‌های آن ظاهر می‌شود. تشخیص قطعی باید توسط پزشک و با بررسی علائم، آزمایش‌ها یا حذف موقت شیر از رژیم غذایی انجام شود.

علائم آلرژی کودکان به تخم مرغ چیست؟

آلرژی به تخم مرغ می‌تواند باعث بروز علائمی مانند کهیر، خارش پوست، تورم لب‌ها یا صورت، مشکلات گوارشی، سرفه یا خس‌خس سینه شود. این علائم معمولاً مدت کوتاهی پس از مصرف تخم مرغ یا غذاهای حاوی آن ظاهر می‌شوند.

بهترین داروی ضدسرفه آلرژی کودکان چیست؟

سرفه ناشی از آلرژی معمولاً با درمان علت زمینه‌ای آن کنترل می‌شود. پزشک ممکن است داروهای آنتی‌هیستامین، داروهای ضدالتهاب یا درمان‌های مخصوص آلرژی را توصیه کند. انتخاب داروی مناسب باید با توجه به شرایط کودک و نظر پزشک انجام شود.

آیا درمان آلرژی کودکان با طب سنتی امکان دارد؟

برخی روش‌های طب سنتی ممکن است به کاهش علائم کمک کنند، اما شواهد علمی کافی برای درمان قطعی آلرژی با این روش‌ها وجود ندارد. استفاده از هر نوع درمان مکمل باید با نظر پزشک انجام شود تا از بروز عوارض احتمالی جلوگیری شود و درمان اصلی کودک مختل نشود.