تاثیر دیابت بر قلب؛ دیابت چگونه سلامت قلب و عروق را تهدید می‌کند؟

چه ارتباطی بین دیابت و بیماری‌های قلبی وجود دارد؟

تاثیر دیابت بر قلب به این صورت است که سطح بالای قند خون ناشی از دیابت، با گذشت زمان می‌تواند به رگ‌های خونی قلب آسیب برساند و احتمال ایجاد رسوبات چربی در آن‌ها را افزایش دهد.

هرچه مدت زمان بیشتری به دیابت مبتلا باشید، احتمال ابتلا به بیماری قلبی در شما بیشتر می‌شود. حدود 30 درصد از افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ نیز به بیماری قلبی عروقی مبتلا هستند.

همچنین در صورت ابتلا به دیابت، احتمال ابتلا به سایر مشکلات سلامتی که می‌توانند باعث بیماری قلبی شوند، مانند فشار خون بالا، کلسترول بالا یا اضافه وزن، بیشتر است.

ارتباط دیابت، فشار خون و بیماری‌های قلبی و عروقی

بیشتر افراد مبتلا به دیابت، فشار خون بالا نیز دارند که این خود یکی دیگر از عوامل خطر اصلی برای بیماری قلبی است. با اینکه شواهد نشان‌دهنده ارتباط نزدیکی بین دیابت و فشار خون هستند، اما ارتباط بین آن‌ها، هنوز به طور کامل مشخص نشده است.

اگر سطح قند خون شما به طور مدام بالا باشد، به عروق خونی آسیب می‌رساند و همین می‌تواند منجر به ایجاد فشار خون بالا شود. در عین حال، فشار خون بالا مانع از عملکرد صحیح انسولین و منجر به افزایش سطح قند خون می‌شود.

کنترل دیابت و قند خون و مدیریت فشار خون بالا، برای کاهش خطر حمله قلبی یا سکته مغزی مهم است.

نحوه تاثیر دیابت بر قلب

دیابت نوع 2 یا کنترل‌نشده قند خون می‌تواند چندین مسیر مختلف بر سلامت قلب اثر بگذارد:

• آترواسکلروز (تصلب شریان‌ها)؛ قند خون بالا باعث آسیب به دیواره رگ‌ها و تجمع پلاک چربی می‌شود که جریان خون قلب را محدود می‌کند.
• اختلال در عملکرد قلب (کاردیومیوپاتی دیابتی)؛ دیابت می‌تواند باعث ضخیم شدن عضله قلب، کاهش توان پمپاژ و فیبروز بافت قلب شود.
• التهاب و استرس اکسیداتیو؛ قند بالا تولید رادیکال‌های آزاد و التهاب مزمن را افزایش می‌دهد که به سلول‌های قلب آسیب می‌رساند.
• افزایش ریسک آریتمی؛ دیابت می‌تواند سیستم هدایت الکتریکی قلب را مختل کند و خطر ریتم‌های غیرطبیعی قلب را بالا ببرد.

عوارض مشترک با فشار خون و چربی خون بالا: دیابت اغلب با فشار خون و چربی خون بالا همراه است که این عوامل خطر بیماری قلبی را تشدید می‌کنند.

علائم ابتلا به بیماری‌های قلبی ناشی از دیابت چیست؟

معمولا بیماری قلبی در مراحل اولیه، هیچ علامتی ندارد. اما اگر بیماری قلبی شما بدتر شود، ممکن است علائمی داشته باشید. در نظر داشته باشید که علائم شما به نوع بیماری قلبی که دارید، بستگی دارد.

علائمی که ممکن است از نشانه بیماری‌های قلبی ناشی از دیابت باشد شامل موارد زیر است:

• تنگی نفس
• خستگی
• گیجی یا از حال رفتن
• آریتمی (مشکل در سرعت یا ریتم ضربان قلب)
• تورم پا و مچ پا
• درد قفسه سینه

مهم است بدانید که افراد مبتلا به دیابت، ممکن است درد قفسه سینه را احساس نکنند. دلیل این امر این است که دیابت می‌تواند به اعصاب قلب آسیب برساند و حس درد را مختل کند. اگر علائمی دارید که ممکن است نشان‌دهنده بیماری قلبی باشد، حتما با پزشک مشورت کنید.

توجه! افرادی که به خاطر دیابت دچار آسیب به اعصاب شده‌اند، ممکن است متوجه هیچ دردی در قفسه سینه نشوند.

علائم سکته قلبی در افراد دیابتی

افراد دیابتی ممکن است علائم سکته قلبی متفاوت یا کمتر واضح داشته باشند:

• درد شدید قفسه سینه ممکن است کمرنگ یا اصلا وجود نداشته باشد.
• تنگی نفس، خستگی غیرمعمول یا ضعف شایع‌تر است.
• تهوع، استفراغ یا تعریق زیاد می‌تواند جایگزین درد قلبی شود.
• برخی بیماران فقط احساس سبکی سر یا سرگیجه دارند.

به همین دلیل، در دیابتی‌ها سکته قلبی گاهی دیر تشخیص داده می‌شود و نیاز به مراقبت دقیق و بررسی منظم قلب دارد.

عوامل موثر در بروز بیماری های قلبی ناشی از دیابت

وجود عوامل زیر، باعث بروز بیماری‌های قلبی در بیماران دیابتی می‌شود:

• چاقی و چربی دور شکم
• افزایش سن
• کلسترول و تری‌گلیسرید بالا
• فشار خون بالای کنترل نشده
• قند خون بالای کنترل نشده
• بیماری مزمن کلیوی
• سابقه خانوادگی
• سیگار کشیدن

آیا ابتلا به دیابت بارداری منجر به بیماری قلبی می‌شود؟

بیشتر زنانی که در دوران بارداری، دیابت بارداری داشته‌اند، پس از زایمان دیگر دیابت نخواهند داشت. با این حال، این افراد در مقایسه با زنانی که این بیماری را نداشته‌اند، در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به دیابت نوع ۲، بیماری قلبی و سکته مغزی هستند.

اگر دیابت بارداری داشتید، با پزشک خود در مورد پایش سلامت قلب و مدیریت ریسک بیماری قلبی مشورت کنید.

آیا قند خون پایین باعث تپش قلب می‌شود؟

بله، افت قند خون می‌تواند باعث تپش قلب شود. وقتی قند خون پایین می‌آید، بدن هورمون‌های استرس مثل آدرنالین ترشح می‌کند تا قند خون را بالا ببرد. این هورمون‌ها باعث افزایش ضربان قلب و گاهی ریتم نامنظم قلب می‌شوند، که در افراد با بیماری قلبی می‌تواند خطرناک باشد.

آیا قند خون بالا باعث سکته قلبی می‌شود؟

بله، قند خون بالا می‌تواند ریسک سکته قلبی را افزایش دهد. قند خون بالا باعث آسیب به دیواره رگ‌ها، التهاب مزمن، تصلب شریان‌ها و اختلال در جریان خون قلب می‌شود. این فرآیندها به‌ویژه در افراد دیابتی کنترل‌نشده، به مرور زمان احتمال گرفتگی رگ‌های قلب و سکته قلبی را بیشتر می‌کنند.

آیا دیابت باعث ایست قلبی می‌شود؟

دیابت به‌طور مستقیم باعث ایست قلبی نمی‌شود، اما ریسک آن را افزایش می‌دهد. دیابت باعث آترواسکلروز، کاردیومیوپاتی، اختلال در ریتم قلب و آسیب عروق کرونر می‌شود. این عوامل می‌توانند زمینه‌ساز آریتمی‌های خطرناک و ایست قلبی ناگهانی شوند، به‌ویژه اگر بیماری قلبی همراه وجود داشته باشد.

عوارض دیابت بر قلب چیست؟

دیابت با تاثیری که بر روی عروق می‌گذارد، احتمال رسوب چربی در عروق را افزایش داده و ریسک حمله قلبی یا سکته قلبی را افزایش می‌دهد.

افراد مبتلا به دیابت همچنین در معرض خطر بیشتری برای نارسایی قلبی هستند. فشار خون بالا، نیروی خون را در شریان‌های شما افزایش می‌دهد و می‌تواند به دیواره‌های شریان آسیب برساند. ابتلا به فشار خون بالا و دیابت همزمان، می‌تواند خطر ابتلا به بیماری قلبی را به میزان زیادی افزایش دهد.

شایع‌ترین نوع بیماری قلبی، بیماری عروق کرونر قلب است که با گذشت زمان و پر شدن شریان‌های قلبی از پلاک، ایجاد می‌شود. پلاک که از کلسترول و سایر مواد تشکیل شده است، باعث سفت شدن شریان‌ها می‌شود. اصطلاح پزشکی برای این بیماری، تصلب شرایین یا آترواسکلروز است.

هنگامی که ساخت پلاک‌ها ادامه پیدا می‌کند، شریان‌ها باریک می‌شوند و بنابراین جریان خون غنی از اکسیژن به قلب کاهش می‌یابد. این امر باعث تضعیف عضله قلب و افزایش خطر بیماری قلبی، حملات قلبی، سکته مغزی و حتی نارسایی قلبی می‌شود.

راه‌های تشخیص بیماری قلبی دیابتی

برای تشخیص ابتلا به بیماری قلبی ناشی از دیابت، پزشک شما اقدامات زیر را انجام خواهد داد:

• مصاحبه پزشکی؛ پرسش درباره سابقه پزشکی، علائم فعلی و سایر بیماری‌ها
• سابقه خانوادگی؛ بررسی اینکه آیا در خانواده کسی بیماری قلبی داشته است یا خیر
• معاینه فیزیکی؛ ارزیابی عمومی وضعیت قلب و عروق توسط پزشک
• آزمایش‌های خون؛ انجام آزمایش خون برای بررسی سطح کلسترول، تری‌گلیسیرید و قند خون
• بررسی فشار خون؛ اندازه‌گیری فشار خون برای تشخیص فشار بالا
• آزمون‌های قلبی در صورت نیاز؛ شامل نوار قلب ECG، اکوکاردیوگرافی یا تست ورزش برای ارزیابی عملکرد قلب

بسته به سطح ریسکی که برای شما وجود دارد، پزشک ممکن است شما را برای مراقبت به یک متخصص قلب ارجاع دهد. اگر بیماری قلبی دارید، درمان به نوع بیماری قلبی شما بستگی دارد.

روش‌های درمانی بیماری‌های قلبی و عروقی ناشی از دیابت

بسته به شدت بیماری قلبی، گزینه‌های درمانی متعددی برای بیماری قلبی در افراد مبتلا به دیابت وجود دارد، از جمله:

• رژیم غذایی
• جراحی
• ورزش برای کاهش وزن، بهبود سطح قند خون، فشار خون بالا، سطح کلسترول و کاهش چربی شکمی

برای اطلاعات بیشتر درباره بهترین تمرینات ورزشی برای افراد دیابتی، می‌توانید مطلب زیر را مطالعه کنید:

داروهای درمان بیماری‌های قلبی و عروقی ناشی از دیابت

علاوه بر پرهیز غذایی و تغییر سبک زندگی، پزشک ممکن است داروهای زیر را برای درمان عوارض قلبی ایجاد شده در اثر دیابت تجویز کند:

• لیراگلوتاید
• ویکتوزا
• امپاگلیفلوزین
• آتورواستاتین و روزوواستاتین

کاهش قند خون و تپش قلب

وقتی قند خون به حد پایینی می‌رسد، بدن هورمون‌های استرس مثل آدرنالین ترشح می‌کند تا سطح قند را افزایش دهد. این هورمون‌ها باعث تسریع ضربان قلب، تپش ناگهانی و گاهی احساس نامنظم بودن ضربان می‌شوند.

در افراد با مشکلات قلبی، این وضعیت می‌تواند خطرناک و زمینه‌ساز آریتمی یا فشار اضافی روی قلب باشد.

تقویت قلب دیابتی

برای حفظ سلامت قلب در دیابتی‌ها و کاهش ریسک مشکلات قلبی می‌توان اقدامات زیر را انجام داد:

• معاینات قلبی منظم؛ بررسی دوره‌ای با پزشک برای تشخیص زودهنگام مشکلات قلبی و درمان به موقع
• ورزش منظم؛ فعالیت‌های هوازی سبک تا متوسط مانند پیاده‌روی، دوچرخه‌سواری یا شنا، همراه با تمرینات سبک قدرتی
• کنترل فشار خون و چربی خون؛ حفظ فشار خون و کلسترول در محدوده سالم از آسیب رگ‌های قلب جلوگیری می‌کند.
• کنترل قند خون؛ تنظیم منظم قند خون و رعایت رژیم غذایی مناسب فشار روی قلب را کاهش می‌دهد.
• پرهیز از سیگار و الکل؛ ترک سیگار و کاهش مصرف الکل، ریسک بیماری قلبی را پایین می‌آورد.

اگر بخواهی، می‌توانم یک جدول ساده و قابل اجرا برای برنامه روزانه تقویت قلب دیابتی هم آماده کنم تا مراحل عملی و مشخص داشته باشد.

برای درمان قند خون پایین چه بخوریم؟

در هنگام افت قند خون، بهتر است از قند سریع‌الجذب استفاده شود تا سطح قند خون سریع بالا برود:

• نوشیدنی‌های شیرین؛ یک لیوان آب‌میوه طبیعی یا نوشابه معمولی
• قند ساده یا آبنبات؛ ۳ تا ۴ حبه قند، یا ۱ قاشق مرباخوری شکر
• عسل یا شربت‌های شیرین؛ مقدار کم روی قاشق
• میوه‌های شیرین؛ مثل موز یا پرتقال در صورت دسترسی سریع

نکته! بعد از بالا رفتن قند خون، یک وعده کوچک شامل پروتئین و کربوهیدرات پیچیده مثل نان کامل با پنیر یا تخم مرغ بخورید تا از افت دوباره جلوگیری شود.

روش‌های کاهش خطر و پیشگیری از بیماری قلبی در بیماران دیابتی

می‌توانید با همکاری با پزشک خود در موارد زیر از ابتلا به بیماری قلبی یا بدتر شدن آن جلوگیری کنید:

• کنترل قند خون
• مدیریت سایر بیماری‌هایی مانند فشار خون بالا و چربی بالا
• مصرف منظم داروهایی که برایتان تجویز شده
• افزودن عاداتی که به سلامت قلب کمک می‌کنند به زندگی روزمره
• داشتن برنامه غذایی سالم برای دیابت
• کاهش وزن اصولی
• ترک سیگار
• کاهش استرس

راهکارهایی برای مراقبت از قلب در بیماران دیابتی

این عادات و سبک زندگی می‌توانند به کاهش خطر ابتلا به بیماری قلبی یا جلوگیری از بدتر شدن آن کمک کنند:

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر مبتلا به دیابت هستید، لازم است به صورت منظم از نظر سطح قند خون، فشار خون و سایر عوامل خطر بیماری قلبی مثل چربی و کلسترول خون، تحت نظر باشید.

درصورتی‌که علائم زیر را داشتید، لازم است به پزشک مراجعه کنید و از نظر ابتلا به بیماری قلبی بررسی شوید:

• تنگی نفس
• خستگی
• ورم پاها
• اختلال در ریتم قلب مثل تند یا کند شدن ضربان قلب
• غش کردن
• درد قفسه سینه

توصیه‌ای از تیم دارو دات کام به شما

دیابت شرایطی را در بدن ایجاد می‌کند که احتمال بروز بیماری قلبی را افزایش می‌دهد. اما شما می‌توانید با انجام اقداماتی که برای کنترل دیابت انجام می‌دهید، از ابتلا به بیماری قلبی نیز پیشگیری کنید. فراموش نکنید که باید به صورت منظم برای کنترل دیابت تحت نظر باشید و برنامه درمانی‌تان را پیگیری کنید.

اگر سوالی در این زمینه دارید، در بخش نظرات بنویسید تا کارشناس سلامتی دارو دات کام پاسخ دهد.

سوالات متداول

چرا سکته قلبی در دیابتی‌ها درد ندارد؟

دیابت می‌تواند باعث آسیب اعصاب شود که احساس درد در قلب را کاهش می‌دهد؛ بنابراین بیماران دیابتی ممکن است سکته قلبی را بدون درد تجربه کنند.

آیا متفورمین برای قلب مفید است؟

بله، متفورمین علاوه بر کنترل قند، می‌تواند عملکرد قلب را بهبود دهد و ریسک عوارض قلبی عروقی را به خصوص در دیابت نوع 2 کاهش دهد.

بهترین ورزش برای کسی که هم دیابت و هم مشکل قلبی دارد چیست؟

ورزش‌های هوازی سبک تا متوسط مانند پیاده‌روی، دوچرخه‌سواری یا شنا همراه با تمرینات سبک قدرتی، با نظارت پزشک توصیه می‌شود.

آیا افت قند خون (هایپوگلیسمی) برای قلب خطرناک است؟

بله، هایپوگلیسمی می‌تواند باعث افزایش ضربان قلب، آریتمی و فشار روی قلب شود و در افراد با بیماری قلبی خطرناک است.