نوار قلب یا الکتروکاردیوگرام (ECG) چیست؟ راهنمای کامل آمادگی، انجام و تشخیص بیماری‌ها

تست نوار قلب (EKG) چیست و چه چیزی را نشان می‌دهد؟

نوار قلب یک آزمایش تشخیصی است که فعالیت الکتریکی قلب را ثبت می‌کند. قلب با تولید سیگنال‌های الکتریکی در نقاط مشخص، انقباض ماهیچه‌ها و پمپاژ خون به بدن را کنترل می‌کند. نوار قلب این سیگنال‌ها را اندازه‌گیری کرده و اطلاعاتی درباره ضربان قلب، ریتم قلب و اختلالات احتمالی مانند آریتمی یا حمله قلبی ارائه می‌دهد.

این آزمایش سریع، بدون درد و در مطب پزشک، بیمارستان، اتاق عمل یا حتی با برخی دستگاه‌های شخصی مانند ساعت‌های هوشمند انجام می‌شود. هرچند نوار قلب می‌تواند نشانه‌های مشکلات قلبی را نشان دهد اما نمی‌تواند دقیقا محل یا شدت گرفتگی رگ‌ها و برخی بیماری‌های ساختاری قلب را مشخص کند و در صورت نیاز باید با تست‌های تکمیلی مانند اکوکاردیوگرافی یا آنژیوگرافی همراه شود.

نوار قلب جنین چیست؟

نوار قلب جنین آزمایشی است که به پزشک امکان می‌دهد ضربان قلب جنین را شنیده و ریتم آن را بررسی کند. نرمال بودن ضربان قلب جنین نشان‌دهنده‌ این است که روند رشد و تکامل او به خوبی پیش می‌رود.

این تست در اواخر بارداری یا هنگام زایمان طبیعی انجام می‌شود. در مادرانی که دیابت، فشار خون بالا یا شرایط خاص پزشکی دارند، ممکن است علاوه بر نوار قلب جنین، نیاز به تست‌های تکمیلی نیز باشد.

نوار قلب جنین در موارد زیر انجام می‌شود:

• مادر مبتلا به دیابت
• مادر دارای فشار خون بالا
• مصرف دارو برای جلوگیری از زایمان زودرس
• مشکلات رشد جنین
• بررسی وضعیت قلب جنین در طول زایمان طبیعی

آزمایش نوار قلب چه زمانی انجام می‌شود؟

پزشک ممکن است از آزمایش نوار قلب برای بررسی برخی شرایط، از جمله تشخیص موارد زیر استفاده کند:

• آریتمی قلبی یا هدایت الکتریکی غیرطبیعی
• جریان خون ضعیف به عضله قلب (ایسکمی) به دلیل بیماری عروق کرونر
• مشکل در دریچه‌های قلب
• بیماری مادرزادی قلب
• حمله قلبی
• بزرگ شدن حفره‌های قلب
• آسیب قلبی یا نارسایی قلبی

پزشک همچنین ممکن است از نوار قلب برای اطمینان از مناسب بودن شرایط شما برای جراحی یا بررسی سلامت قلب شما در صورت داشتن برخی عوامل خطر برای بیماری قلبی، استفاده کند.

وی همچنین ممکن است بخواهد ببیند قلب شما پس از نصب ضربان ساز چگونه عمل می‌کند یا بفهمد که داروی جدیدی که برای بیماری قلبی شما تجویز شده، چطور عمل می‌کند. همچنین ممکن است بخواهد ریتم قلب شما را پس از حمله قلبی بررسی کند.

متن انگلیسی:

Although they both monitor the heart, EKGs and echocardiograms are two different tests. An EKG looks for abnormalities in the heart’s electrical impulses using electrodes.

An echocardiogram looks for irregularities in the heart’s structure using an ultrasound. A person may need to have both an EKG and an echocardiogram, depending on their situation.

ترجمه متن:

اگرچه نوار قلب و اکو، هر دو قلب را رصد می‌کنند، اما دو آزمایش متفاوت هستند. نوار قلب با استفاده از الکترودها به دنبال ناهنجاری‌های موجود در تکانه‌های الکتریکی قلب می‌گردد.

اکوکاردیوگرام با استفاده از سونوگرافی به دنبال بی‌نظمی‌های موجود در ساختار قلب می‌گردد. بسته به وضعیت فرد، ممکن است نیاز به انجام هر دو آزمایش نوار قلب و اکوکاردیوگرام باشد.

(منبع)

علائمی که نیاز به انجام نوار قلب دارند

اگر این علائم را داشته باشید، پزشک ممکن است آزمایش نوار قلب (ECG) برای شما درخواست کند:

• درد قفسه سینه
• تنگی نفس
• خستگی
• سرگیجه
• سنکوپ یا غش
• کبودی دست و پا
• لرزش یا پرش ضربان قلب
• ضربان قلب سریع
• مشکل در خونرسانی در حین فعالیت بدنی یا نارسایی کرونوتروپیک

آیا بین ECG و EKG تفاوتی وجود دارد؟

خیر، هیچ تفاوتی بین آن‌ها نیست. هر دو علامت اختصاری برای الکتروکاردیوگرام یا همان نوار قلب استفاده می‌شوند. بعضی افراد گاهی به این آزمایش الکتروکاردیوگراف هم می‌گویند، اما منظور همان آزمایش ثبت فعالیت الکتریکی قلب است.

تفاوت EKG و اکوکاردیوگرام چیست؟

با این که هر دو این تست‌ها برای بررسی عملکرد قلب استفاده می‌شوند اما تفاوت نوار قلب و اکوکاردیوگرافی یا اکوی قلب در روش کار و اطلاعاتی است که ارائه می‌دهند. EKG یا همان نوار قلب، با استفاده از الکترودها، فعالیت الکتریکی قلب را ثبت می‌کند و به پزشک کمک می‌کند تا بی‌نظمی در ضربان قلب یا آریتمی‌ها را تشخیص دهد.

در مقابل، اکوکاردیوگرام یا همان اکوی قلب، با استفاده از امواج صوتی سونوگرافی، ساختار و عملکرد عضله و دریچه‌های قلب را بررسی می‌کند و مشکلاتی مانند ضعف عضله قلب، نارسایی دریچه‌ها یا بزرگ شدن حفره‌ها را نشان می‌دهد.

بسته به شرایط بیمار، گاهی اوقات ممکن است هر دو تست برای داشتن تصویر کامل از وضعیت قلب ضروری باشد.

نوار قلب بهتر است یا اکو؟

نوار قلب (EKG) و اکوکاردیوگرام هر کدام کاربرد متفاوتی دارند و نمی‌توان گفت کدام بهتر است. نوار قلب برای بررسی ریتم و فعالیت الکتریکی قلب مناسب است و آریتمی‌ها یا مشکلات هدایت قلب را نشان می‌دهد، اما نمی‌تواند ساختار قلب یا گرفتگی رگ‌ها را مشخص کند.

اکوکاردیوگرام با امواج صوتی، ساختار و عملکرد قلب، دریچه‌ها و جریان خون را بررسی می‌کند، اما برای تشخیص ریتم کافی نیست. بنابراین انتخاب بین آن‌ها به هدف بررسی قلب بستگی دارد و گاهی پزشک هر دو را تجویز می‌کند.

انواع نوار قلب (EKG)

در ادامه، 3 نوع مختلف نوار قلب را معرفی خواهیم کرد:

1. نوار قلب معمولی

نوار قلب معمولی یک آزمایش سریع و غیرتهاجمی است که فعالیت الکتریکی قلب را در حالت استراحت ثبت می‌کند. در این روش، الکترودهایی روی قفسه سینه، دست‌ها و پاها وصل می‌شوند تا جریان‌های الکتریکی ضربان قلب ثبت شوند.

نوار قلب معمولی به پزشک کمک می‌کند تا ضربان قلب، ریتم و شکل امواج الکتریکی را بررسی کند و مشکلاتی مانند آریتمی، کاهش خون‌رسانی به قلب یا بزرگ شدن حفره‌های قلب را تشخیص دهد. این تست، ۳ تا ۵ دقیقه طول می‌کشد و نیازی به آمادگی خاص ندارد.

2. تست ورزش قلب یا تست استرس

تست ورزش یا تست استرس نوعی نوار قلب است که در حین فعالیت بدنی ثبت می‌شود تا عملکرد قلب تحت فشار بررسی شود. در تست ورزش قلب، بیمار روی تردمیل یا دوچرخه ثابت قرار می‌گیرد و پزشک تغییرات ضربان و فعالیت الکتریکی قلب را هنگام ورزش کنترل می‌کند.

اگر هرگونه بی‌نظمی یا علامت هشداردهنده مشاهده شود، آزمایش متوقف می‌شود. این تست برای شناسایی مشکلاتی مانند کاهش خون‌رسانی به قلب یا آریتمی‌های پنهان بسیار مفید است.

3. هولتر مانیتورینگ یا EKG همراه

هولتر مانیتورینگ نوعی نوار قلب است که برای مدت طولانی، برای ۲۴ تا ۴۸ ساعت فعالیت قلب را ثبت می‌کند. در این روش، الکترودهایی روی قفسه سینه وصل می‌شوند و به یک دستگاه ضبط کوچک متصل می‌شوند که بیمار می‌تواند آن را روی کمربند ببندد یا به گردن بیاویزد.

هولتر مانیتورینگ امکان بررسی ریتم قلب در طول فعالیت‌های روزمره و هنگام خواب را فراهم می‌کند و برای تشخیص آریتمی‌های پراکنده و کوتاه‌مدت بسیار کاربردی است.

انواع نوار قلب قابل حمل

اگر علائم قلبی شما متناوب باشند، نوار قلب معمولی ممکن است آن‌ها را ثبت نکند. در این شرایط، پزشک ممکن است استفاده از مانیتور نوار قلب قابل حمل در خانه را پیشنهاد کند:

• مانیتور هولتر (Holter Monitor)؛ دستگاهی کوچک و قابل حمل که برای ۲۴ ساعت یا بیشتر فعالیت قلب را ثبت می‌کند و در طول فعالیت‌های روزانه استفاده می‌شود.
• مانیتور رویدادهای قلبی (Event Monitor)؛ مشابه هولتر است، اما فقط در زمان‌های خاص و برای چند دقیقه سیگنال‌ها را ضبط می‌کند. معمولا تا ۳۰ روز استفاده می‌شود و بیمار هنگام احساس علائم یک دکمه را فشار می‌دهد. برخی دستگاه‌ها به طور خودکار ریتم نامنظم قلب را ثبت می‌کنند.
• دستگاه‌های شخصی؛ برخی ساعت‌های هوشمند و اپلیکیشن‌ها می‌توانند نوار قلب ساده ثبت کنند. بهتر است پیش از استفاده با پزشک مشورت کنید تا مناسب وضعیت شما باشد.

هولتر ریتم قلب ۲۴ ساعته چیست؟

هولتر ریتم قلب ۲۴ ساعته نوعی نوار قلب قابل حمل است که فعالیت الکتریکی قلب را در طول ۲۴ ساعت یا بیشتر ثبت می‌کند. این روش به پزشک امکان می‌دهد ریتم قلب را در طول فعالیت‌های روزمره و هنگام خواب بررسی کند و آریتمی‌های پراکنده یا کوتاه‌مدت که ممکن است در نوار قلب معمولی دیده نشوند را شناسایی کند.

در این روش، الکترودهایی روی قفسه سینه وصل شده و به یک دستگاه ضبط کوچک متصل می‌شوند که بیمار می‌تواند آن را روی کمربند یا به گردن بیاویزد. بیمار در طول ۲۴ ساعت به فعالیت‌های روزمره خود ادامه می‌دهد و در صورت بروز علائم قلبی، می‌تواند دکمه ثبت علائم را فشار دهد تا آن لحظه دقیقاً روی نوار قلب ثبت شود.

این تست غیرتهاجمی و کم‌خطر است و برای تشخیص ضربان غیرطبیعی، تپش قلب پراکنده یا تغییرات ریتمی کوتاه‌مدت بسیار مفید است.

تفسیر نوار قلب

تفسیر نوار قلب فرایندی است که در آن پزشک با بررسی موج‌ها، فواصل و الگوی کلی نوار قلب، وضعیت عملکرد الکتریکی قلب را ارزیابی می‌کند. هدف از تفسیر نوار قلب، شناسایی اختلالات ریتم قلب، مشکلات هدایت الکتریکی و برخی بیماری‌های قلبی است.

در تفسیر نوار قلب، مواردی مانند تعداد ضربان قلب، منظم یا نامنظم بودن ریتم، شکل و اندازه موج‌ها، فاصله بین آنها و تغییرات غیرطبیعی بررسی می‌شود. هرگونه افزایش یا کاهش غیرطبیعی ضربان، تغییر در شکل موج‌ها یا طول فواصل می‌تواند نشانه‌ای از آریتمی قلبی، کاهش خون‌رسانی به عضله قلب، بزرگی حفره‌های قلب یا آسیب قلبی باشد.

تفسیر نوار قلب باید توسط پزشک انجام شود، زیرا برخی تغییرات ممکن است طبیعی باشند یا به عواملی مانند سن، سطح فعالیت بدنی یا مصرف داروها مربوط شوند.

نوار قلب شامل چند موج است؟ (نوار قلب چگونه است؟)

هر ضربان قلب، سیگنال‌های الکتریکی مشخصی تولید می‌کند که روی نوار به صورت موج‌های مختلف دیده می‌شوند. با بررسی این موج‌ها می‌توان فهمید قلب به خوبی می‌زند یا نشانه‌ای از اختلال وجود دارد.

نوار قلب شامل موج‌های اصلی زیر است:

• موج P؛ یک موج کوچک و گرد، که انقباض دهلیزها را نشان می‌دهد و شروع فعالیت الکتریکی قلب است.
• موج QRS؛ مجموعه‌ای از سه موج کوچک و بلند (Q کوتاه و منفی، R بلند و مثبت، S منفی)، که انقباض بطن‌ها و هدایت سریع سیگنال در قلب را نشان می‌دهد.
• موج T؛ موجی صاف و گرد، که بازگشت بطن‌ها به حالت استراحت را نشان می‌دهد.
• موج U؛ موجی کوچک بعد از T که در برخی نوارها دیده می‌شود و بازگشت دیرهنگام بطن‌ها را نشان می‌دهد و همیشه در نوار دیده نمی‌شود.

علاوه بر موج‌ها، فاصله‌ها و قطعات نوار قلب نیز مهم هستند. مثلا فاصله PR مدت زمان انتقال سیگنال از دهلیز به بطن را نشان می‌دهد و فاصله QT مدت زمان کل انقباض و بازگشت بطن‌ها را مشخص می‌کند.

نوار قلب نرمال یا نوار قلب سالم چگونه است؟

تشخیص نوار قلب سالم پیچیده نیست. زمانی که نوار قلب هر سه موج اصلی را نشان دهد و ویژگی‌های آن‌ها در محدوده طبیعی قرار داشته باشد، می‌توان نوار قلب را طبیعی در نظر گرفت.

در نوار قلب سالم، ضربان قلب در محدوده طبیعی قرار دارد و نه بیش از حد سریع است و نه بیش از حد کُند. ریتم ضربان قلب منظم است و از الگوی طبیعی خارج نمی‌شود.

موج P به‌صورت صاف، یکنواخت و بدون بریدگی، تغییر شکل یا افزایش غیرطبیعی زمان دیده می‌شود. کمپلکس QRS و موج T نیز شکل طبیعی دارند و دچار قرینگی غیرعادی، افزایش یا کاهش طول زمان یا تغییرات غیرطبیعی دیگر نیستند.

همچنین فاصله بین امواج در نوار قلب سالم مشخص و منظم است و نه بیش از حد طولانی و نه کوتاه‌تر از حد طبیعی است.

نوار قلب در سکته قلبی چگونه است؟

در سکته قلبی، تغییراتی در نوار قلب دیده می‌شود که می‌تواند به تشخیص آسیب عضله قلب کمک کند. شایع‌ترین این تغییرات عبارتند از:

• موج T دچار تغییر شکل می‌شود و ممکن است وارونه، بلندتر یا غیرطبیعی به نظر برسد که نشان‌دهنده اختلال در بازگشت الکتریکی بطن‌ها است.
• فاصله QT که در حالت طبیعی طول مشخصی دارد، ممکن است طولانی‌تر از حد نرمال شود.
• آریتمی قلبی ایجاد می‌شود که به صورت بی‌نظمی در ضربان قلب یا تغییر در ریتم طبیعی آن دیده می‌شود.

این تغییرات بسته به نوع، محل و شدت سکته قلبی می‌توانند متفاوت باشند و تفسیر آن‌ها باید توسط پزشک انجام شود. در بسیاری از موارد، برای تشخیص دقیق‌تر انجام بررسی‌های تکمیلی نیز ضرورت دارد.

خواندن نوار قلب پتاسیمی و تغییرات نوار قلب در افزایش پتاسیم

افزایش سطح پتاسیم خون که به آن هایپرکالمی گفته می‌شود، می‌تواند بر فعالیت الکتریکی قلب اثر بگذارد. پتاسیم نقش مهمی در عملکرد طبیعی قلب دارد و افزایش بیش از حد آن باعث اختلال در هدایت الکتریکی قلب و بروز تغییرات مشخص در نوار قلب می‌شود.

در نوار قلب فرد مبتلا به هایپرکالمی، تغییرات زیر مشاهده می‌شود:

• موج T بلند و نوک‌تیز می‌شود و قاعده باریک‌تری پیدا می‌کند.
• فاصله QT کوتاه‌تر از حد طبیعی می‌شود.
• قطعه ST فشرده یا کوتاه‌شده دیده می‌شود.

شدت این تغییرات به میزان افزایش پتاسیم بستگی دارد و در موارد شدید می‌تواند خطرناک باشد، به همین دلیل تفسیر نوار قلب و پیگیری درمانی باید با نظر پزشک انجام شود

نوار قلب در هایپرتروفی بطن راست (RVH)

هایپرتروفی به معنای افزایش ضخامت و اندازه عضله قلب است. زمانی که بطن راست دچار هایپرتروفی می‌شود، به دلیل افزایش فشار در گردش خون ریوی رخ می‌دهد. از آنجا که بطن راست مسئول پمپاژ خون به ریه‌هاست، این تغییر باعث ایجاد الگوهای مشخصی در نوار قلب می‌شود.

در نوار قلب، هایپرتروفی بطن راست با این تغییرات همراه است:

• در لیدهای V1 و V2 موج R بزرگ‌تر و موج S کوچک‌تر دیده می‌شود.
• زمان رسیدن موج R به قله (R peak time) افزایش می‌یابد و صعود موج کندتر می‌شود.
• ممکن است محور قلب به سمت راست منحرف شود.

PVC در نوار قلب

PVC به معنی انقباض زودرس بطن‌ها است. این ضربان‌ها از بطن منشا می‌گیرند و خارج از ریتم طبیعی قلب رخ می‌دهند. در نوار قلب، PVC به صورت زیر خود را نشان ‌می‌دهد:

• کمپلکس QRS پهن و غیرطبیعی
• وقوع زودتر از ضربان طبیعی
• نبود موج P قبل از QRS

انقباض زودرس بطن‌ها الزاما به دلیل وجود باتری قلب نیست و می‌تواند در افراد سالم، بیماران قلبی یا در اثر استرس، مصرف کافئین یا اختلالات الکترولیتی رخ دهد. در افراد دارای پیس‌میکر نیز تغییر شکل QRS می‌تواند مشاهده شود.

پروفایل نوار قلب مرده

در فردی که دچار مرگ قلبی شده است، فعالیت الکتریکی قلب متوقف می‌شود و نوار قلب به صورت خط صاف دیده می‌شود.
در برخی موارد، پیش از رسیدن به خط صاف، ممکن است دندانه‌های بسیار ریز و نامنظم دیده شود که نشان‌دهنده فیبریلاسیون بطنی است و در نهایت به ایست کامل قلب منجر می‌شود. در این شرایط، به تشخیص تیم پزکی حاضر باید از دفیبریلاتور استفاده شود.

دفیبریلاتور چیست؟

دفیبریلاتور دستگاهی پزشکی است که برای بازگرداندن ریتم طبیعی قلب در مواقع ایست قلبی یا بی‌نظمی شدید ضربان قلب، مانند فیبریلاسیون بطنی، استفاده می‌شود. این دستگاه با ارسال یک شوک الکتریکی کوتاه و کنترل‌شده به قلب، ضربان غیرطبیعی را متوقف کرده و امکان بازگشت ریتم طبیعی را فراهم می‌کند، که در بسیاری از موارد می‌تواند جان بیمار را نجات دهد.

Left Posterior Hemiblock در نوار قلب

این اختلال زمانی ایجاد می‌شود که مسیر انتقال پیام الکتریکی در بخش خلفی بطن چپ به‌درستی عمل نکند و سیگنال قلب نتواند از مسیر طبیعی خود عبور کند. این مشکل در اثر آسیب به بافت قلب، کاهش خون‌رسانی یا همان ایسکمی و تغییرات ساختاری مانند فیبروز به وجود می‌آید و شیوع نسبتا کمی دارد.

در نوار قلب، این اختلال با انحراف محور الکتریکی قلب به سمت راست دیده می‌شود به‌طوری‌که محور قلب در محدوده حدود +۹۰ تا +۱۸۰ درجه قرار می‌گیرد. نکته مهم این است که برای تشخیص این حالت، نباید علت دیگری برای انحراف محور قلب وجود داشته باشد و سایر دلایل باید رد شوند.

تشخیص دایسکشن از روی نوار قلب

دایسکشن به پارگی لایه داخلی دیواره یکی از عروق بزرگ، به‌ویژه آئورت، گفته می‌شود و یک وضعیت اورژانسی و تهدیدکننده حیات است. این وضعیت می‌تواند باعث کاهش خون‌رسانی به قلب شود.

در نوار قلب، دایسکشن ممکن است با الگوهایی همچون تغییرات قطعه ST که معمولا افت ST است یا الگوهایی شبیه حمله قلبی خود را نشان می‌دهد، هرچند که نوار قلب به‌تنهایی برای تشخیص قطعی کافی نیست و تصویربرداری نقش اصلی را دارد.

تغییرات نوار قلب در PSVT

تاکی‌کاردی فوق‌بطنی یا PSVT، حمله‌ای است که باعث افزایش ناگهانی ضربان قلب می‌شود. بیمارانی که به این مشکل دچار هستند، معمولا با علائمی مانند سرگیجه، تپش قلب، تنگی نفس و درد قفسه سینه مراجعه می‌کنند.

در نوار قلب، وضعیت تاکی‌کاردی فوق‌بطنی یا PSVT معمولا به این صورت نشان داده می‌شود:

• ضربان قلب بین ۱۵۰ تا ۲۵۰ ضربه در دقیقه است؛
• ریتم سریع و منظم دیده می‌شود؛
• کمپلکس QRS اغلب باریک و فشرده است؛
• موج P ممکن است قابل مشاهده نباشد یا در QRS مخفی شود.

نوار قلب در دکستروکاردیا

دکستروکاردیا یک حالت مادرزادی است که در آن قلب به‌جای اینکه در سمت چپ قفسه سینه قرار داشته باشد، در سمت راست قرار می‌گیرد. چون محل قلب متفاوت است، الگوی ثبت نوار قلب هم با حالت معمول فرق می‌کند.

در نوار قلب این افراد، امواج به‌صورت برعکس دیده می‌شوند و قدرت امواج در لیدهای V3 تا V6 کمتر از حد طبیعی است. دلیل این موضوع این است که این لیدها روی سمت چپ قفسه سینه قرار دارند و چون قلب در سمت راست است، سیگنال‌های الکتریکی ضعیف‌تر ثبت می‌شوند.

لیدهای نوار قلب چیست؟

نوار قلب فعالیت الکتریکی قلب را ثبت می‌کند و این کار از طریق لیدها انجام می‌شود. لیدها به نقاط مشخصی روی پوست وصل می‌شوند و سیگنال‌های قلب را دریافت می‌کنند.

در روش معمول، 6 لید روی قفسه سینه قرار می‌گیرند و به نام‌های C1 تا C6 مشخص می‌شوند. دو لید اول که رنگ‌های قرمز و زرد دارند، بین دنده‌های چهارم و پنجم روبروی هم قرار می‌گیرند و چهار لید بعدی به رنگ‌های سبز، آبی، قهوه‌ای و بنفش به شکل نیم‌دایره روی قفسه سینه متصل می‌شوند.

برای انتقال بهتر سیگنال‌ها، بین پوست و لیدها ژل مخصوص قرار داده می‌شود و در صورت وجود موهای زیاد روی قفسه سینه، ممکن است نیاز به شیو کردن باشد. علاوه بر لیدهای سینه، دو لید روی مچ دست‌ها و دو لید روی مچ پاها نیز وصل می‌شوند تا فعالیت الکتریکی قلب از دست‌ها و پاها نیز ثبت شود.

پس از اتصال تمام لیدها، بیمار به مدت چند دقیقه بدون حرکت باقی می‌ماند تا نوار قلب به صورت کامل و دقیق ضبط شود.

نویز در نوار قلب چیست؟

نویز در نوار قلب به هرگونه سیگنال اضافی یا اختلال در ثبت فعالیت الکتریکی قلب گفته می‌شود که واقعیات قلب را به‌درستی نشان نمی‌دهد. این نویز می‌تواند ناشی از حرکت بدن، تنفس، لرزش عضلات، اتصال ضعیف الکترودها یا تداخل الکتریکی باشد و باعث شود نوار قلب ناخوانا یا گمراه‌کننده شود، بنابراین برای تفسیر صحیح، کاهش یا حذف نویز ضروری است.

نحوه گرفتن نوار قلب

گرفتن نوار قلب یا EKG فرایندی ساده و سریع است که در مطب پزشک، کلینیک یا بیمارستان انجام می‌شود و نیازی به آمادگی خاص ندارد. این تست معمولا حدود ۳ دقیقه طول می‌کشد و در طول آن بیمار در حالت استراحت قرار دارد.

در ابتدا، پزشک از فرد می‌خواهد روی تخت یا میز معاینه دراز بکشد و ممکن است لباس‌های روی قفسه سینه را کنار بزند تا محل اتصال الکترودها آماده شود.

سپس الکترودها که حسگرهای کوچکی هستند، به بازوها، پاها و قفسه سینه وصل می‌شوند. رنگ لیدها به تکنسین کمک می‌کند هر الکترود را در جای درست قرار دهد و در صورت وجود موهای زیاد، ممکن است برای اتصال بهتر الکترودها، موها کوتاه یا تراشیده شوند.

الکترودها در طول ضربان قلب، اندازه و جهت جریان الکتریکی قلب را ثبت می‌کنند و این اطلاعات توسط رایانه‌ای متصل به الکترودها نمایش داده می‌شود یا چاپ می‌گردد. پس از پایان تست، الکترودها از روی پوست برداشته می‌شوند. نحوه گرفتن نوار قلب در مردان و زنان یکسان است و تفاوتی ندارد.

چگونه برای آزمایش نوار قلب آماده شوم؟

قبل از انجام نوار قلب، می‌توانید مانند حالت عادی غذا بخورید و بنوشید. اما قبل از انجام آن سعی کنید:

• از کرم‌ها و لوسیون‌های چرب یا روغنی پوست استفاده نکنید زیرا مانع از تماس خوب الکترودها با پوست شما می‌شوند. از پوشیدن جوراب‌های بلند که مانع از تماس الکترودها با پوست پاهای شما می‌شوند، خودداری کنید.
• لباسی بپوشید که بتوانید به راحتی آن را درآورید و سیم‌ها را روی سینه قرار دهید.

عوارض و خطرات این آزمایش چیست؟

نوار قلب یک آزمایش کم‌خطر است. در این آزمایش از اشعه استفاده نمی‌شود و الکتریسیته نیز به پوست شما وارد نمی‌شود. ممکن است پس از اینکه پزشک شما چسب‌های متصل به حسگرها را جدا کرد، کمی سوزش پوست داشته باشید.

اگر نتایج غیرطبیعی باشد، بعد از آن چه کاری باید انجام دهم؟

مراحل بعدی بستگی به به دلیل انجام نوار قلب دارد. اگر نتایج نشان‌دهنده تشخیص خاصی باشد، پزشک ممکن است آزمایش‌های دیگری را برای تایید تشخیص انجام دهد.

اگر ضربان‌ساز داشته باشید و نتایج نشان دهد که درست کار نمی‌کند، ممکن است نیاز به تنظیم مجدد داشته باشد. اگر نتایج به پزشک امکان دهد که بیماری قلبی شما را تشخیص دهد، می‌تواند آن را با دارو، عمل جراحی یا جراحی درمان کند.

چه زمانی باید به پزشک متخصص مراجعه کرد؟

در صورت وجود موارد زیر پس از انجام نوار قلب، به پزشک متخصص قلب مراجعه کنید:

• در مورد تفسیر نوار قلب خود سوال دارید.
• علائم شما بدتر از قبل از آزمایش نوار قلب است.
• در مورد مراحل بعدی پس از تشخیص پزشک خود سؤال دارید.

قیمت نوار قلب در سال 1404

در سال ۱۴۰۴، تعرفه نوار قلب ساده (ECG) در مراکز دولتی طرف قرارداد با بیمه سلامت برای سهم پرداختی بیمار به طور میانگین بین ۳۰ تا ۷۰ هزار تومان است، در حالی که بخش عمده هزینه توسط بیمه پوشش داده می‌شود. در مراکز خصوصی طرف قرارداد با بیمه، سهم بیمار معمولا بین ۸۰ تا ۱۵۰ هزار تومان متغیر است.

توصیه‌ای از تیم دارو دات کام به شما

انجام آزمایش‌های قلب ممکن است دلهره‌آور باشد. اما نوار قلب (EKG) آزمایشی بسیار سریع و بدون درد است که پزشک می‌تواند برای بررسی ریتم قلب و ارزیابی قلب شما انجام دهد.

اطلاعات به‌دست‌آمده از نوار قلب به پزشک کمک می‌کند تا بیماری را تشخیص دهد و تصمیم بگیرد که چه درمانی برای شما مناسب‌تر است. نتایج نوار قلب می‌تواند به شما در بهبود حالتان کمک کند. اگر در مورد نوار قلب خود و تفسیر آن سوالی دارید، حتما از پزشکتان بپرسید.

اگر سوالی دارید در بخش نظرات بنویسید تا کارشناس سلامتی دارو دات کام پاسخ دهد.

سوالات متداول

آیا نوار قلب می‌تواند سکته قدیمی را نشان دهد؟

نوار قلب ممکن است برخی تغییرات ناشی از سکته قلبی قدیمی را نشان دهد، اما همیشه قطعی نیست و برای تشخیص دقیق‌تر از آزمایش‌هایی مانند اکوکاردیوگرافی یا MRI قلب استفاده می‌شود.

آیا برای انجام نوار قلب باید ناشتا باشیم؟

خیر، نوار قلب معمولا نیاز به ناشتا بودن ندارد.

دقت نوار قلب در تشخیص گرفتگی رگ‌ها چقدر است؟

نوار قلب می‌تواند نشانه‌های اختلال جریان خون قلب را نشان دهد، اما دقت آن در تشخیص گرفتگی رگ‌ها محدود است و اغلب برای تأیید نیاز به تست‌های دیگر مانند آنژیوگرافی دارد.

چرا در حین نوار قلب نباید حرکت کرد؟

حرکت می‌تواند سیگنال‌های الکتریکی قلب را مختل کرده و نتیجه نوار قلب را نادرست کند.

چه زمانی باید آزمایش نوار قلب بدهیم؟

در صورت درد قفسه سینه، تپش قلب غیرطبیعی، فشار خون بالا، سابقه بیماری قلبی یا قبل از جراحی توصیه می‌شود.

نوار قلب چه چیزی را نشان نمی‌دهد؟

نوار قلب نمی‌تواند دقیقاً محل یا شدت گرفتگی رگ‌ها، بیماری‌های ساختاری قلب یا جریان خون کم در قلب را مشخص کند.

آماده شدن جواب نوار قلب چقدر طول می‌کشد؟

نتیجه نوار قلب معمولا بلافاصله بعد از ثبت یا در همان روز آماده می‌شود.