دریچه آئورت کجاست و علائم خرابی آن چیست؟

دریچه آئورت قلب چیست؟

آئورت (Aorta) بزرگ‌ترین و مهم‌ترین رگ خونی در بدن انسان است که شریان اصلی در سیستم گردش خون به شمار می‌رود. این شریان لوله‌ای‌شکل، از بطن چپ قلب آغاز شده و خون حامل اکسیژن را از قلب دریافت می‌کند.

آئورت به سمت بالا در قفسه سینه امتداد پیدا کرده، یک قوس بزرگ ایجاد می‌کند و سپس به سمت پایین ادامه می‌یابد تا در نهایت در بالای لگن به دو شریان کوچک‌تر به نام شریان‌های ایلیاک تقسیم شود.

تمامی شریان‌های بدن انسان، به جز شریان‌های ریوی خون موردنیاز خود را به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم از طریق شاخه‌های شریان آئورت دریافت می‌کنند. این شریان حیاتی، خون را به اندام‌های اصلی و مهم بدن مانند مغز، بازوها، پاها، شکم، کبد، و سایر بافت‌ها می‌رساند.

دریچه آئورت دقیقا در کجای قلب قرار دارد؟

دریچه آئورت دقیقا در خروجی بطن چپ قلب و در ابتدای شریان آئورت قرار دارد. این دریچه بین بطن چپ و آئورت صعودی واقع شده است.

اندازه طبیعی دریچه آئورت چقدر است؟

آئورت یک ساختار لوله‌ای بزرگ با طول تقریبی ۳۰ سانتی‌متر و قطر آن معمولا حدود ۲.۵ سانتی‌متر است البته اندازه آئورت، متناسب با قد و وزن هر فرد متفاوت است. عریض‌ترین بخش آئورت، در ریشه آن در نزدیکی قلب قرار دارد که قطر آن می‌تواند به حدود ۴ سانتی‌متر برسد.

با حرکت به سمت پایین بدن، قطر آئورت به‌تدریج کاهش می‌یابد؛ به‌طوری‌که قطر آئورت صعودی حدود ۳ سانتی‌متر و قطر آئورت شکمی حدود ۲.۵ سانتی‌متر است.

آئورت از چه چیزی ساخته شده است؟

دیواره آئورت از سه لایه اصلی و مجزا تشکیل شده است که هر کدام نقش خاصی در حفظ استحکام و انعطاف‌پذیری آن دارند. این ساختار سه‌لایه‌ای به آئورت امکان می‌دهد تا فشار بالای پمپاژ خون توسط قلب را بتواند تحمل کند.

• لایه داخلی (Tunica Intima)؛ این لایه داخلی‌ترین و نازک‌ترین لایه است که از سلول‌های اندوتلیال و بافت‌های پشتیبان تشکیل شده است. سطح صاف این لایه، به جریان روان خون کمک می‌کند و از تشکیل لخته‌های خونی جلوگیری می‌نماید.
• لایه میانی (Tunica Media)؛ این لایه میانی از عضله صاف، بافت الاستیک و کلاژن ساخته شده است. خاصیت ارتجاعی این لایه به آئورت اجازه می‌دهد تا با هر ضربان قلب منبسط و منقبض شود و فشارخون را به در سراسر بدن تعدیل کند. این لایه مهم‌ترین بخش آئورت در برابر آسیب‌های ناشی از فشارخون بالا است.
• لایه بیرونی (Tunica Adventitia)؛ لایه بیرونی آئورت از بافت همبند مانند کلاژن و شبکه‌ای از رگ‌های خونی کوچک به نام وازا وازوروم تشکیل شده است. وظیفه اصلی وازا وازوروم، تغذیه لایه‌های بیرونی خود آئورت است.

چرا آئورت مهم است؟

اهمیت آئورت در این است که منبع اصلی اکسیژن و مواد مغذی برای بسیاری از اندام‌های حیاتی بدن است. اگر جریان خون در این شریان بزرگ به هر دلیلی، چه به دلیل بیماری و چه به دلیل آسیب، مختل شود، می‌تواند در عرض چند دقیقه زندگی فرد را مختل کند. هرگونه مشکل در عملکرد آئورت می‌تواند به‌سرعت به یک وضعیت اورژانسی تبدیل شود، زیرا بدن برای ادامه حیات به جریان خون پایدار و بدون وقفه از طریق این شریان اصلی وابسته است.
عوارضی که در اثر مختل‌شدن جریان خود در این شریان ممکن است رخ دهند عبارتند از:

• آنوریسم آئورت
• خونریزی داخلی
• پاره شدن آئورت
• نارسایی کلیه
• سکته مغزی

نرمی دریچه آئورت به چه معناست؟

اصطلاح «نرمی دریچه آئورت» در گزارش‌های سونوگرافی قلب برای بیان سلامت و عملکرد صحیح دریچه به کار می‌رود و به این معناست که لبه‌های دریچه انعطاف‌پذیر بوده و فاقد ضخیم شدن، سفتی یا رسوب کلسیم هستند که این امر باعث باز و بسته شدن روان و مناسب آن می‌شود.

در برخی موارد نادر، ممکن است اشاره به انعطاف‌پذیری بیش از حد یا افتادگی دریچه داشته باشد که می‌تواند منجر به نشت خون شود اما در اکثر مواقع این توصیف نشان‌دهنده وضعیت طبیعی و بدون مشکل دریچه است و تفسیر نهایی آن باید توسط پزشک متخصص قلب صورت گیرد.

وظیفه آئورت چیست؟

عملکرد اصلی آئورت انتقال خون حامل اکسیژن از قلب به سرتاسر بدن است. این شریان بزرگ همچنین وظیفه رساندن هورمون‌ها و مواد مغذی به اندام‌های داخلی و بافت‌های پشتیبان را بر عهده دارد. آئورت از طریق شاخه‌های متعدد خود، این وظیفه حیاتی را به بهترین شکل انجام می‌دهد.

بررسی آناتومی آئورت چیست؟

آئورت به چهار بخش اصلی تقسیم می‌شود که مسیر حرکت آن را در بدن مشخص می‌کنند:

• ریشه آئورت؛ این بخش که عریض‌ترین قسمت آئورت است، به بطن چپ قلب متصل می‌شود و دریچه آئورت را در بر می‌گیرد.
• آئورت صعودی؛ این قسمت به‌صورت مایل و به سمت بالا از ریشه آئورت شروع می‌شود و در نزدیکی استخوان جناغ پایان می‌یابد.
• قوس آئورت؛ آئورت صعودی به یک انحنای عصا مانند تبدیل می‌شود که به آن قوس آئورت می‌گویند. این قوس از روی ریشه ریه چپ عبور می‌کند.
• آئورت نزولی؛ این بخش طولانی‌ترین قسمت آئورت است که پس از قوس آئورت شروع می‌شود و به سمت پایین امتداد می‌یابد. این بخش خود به دو زیرمجموعه تقسیم می‌شود؛ آئورت سینه‌ای که در داخل قفسه سینه قرار دارد و آئورت شکمی که وارد حفره شکم می‌شود.

شاخه‌های آئورت چیست؟

آئورت در طول مسیر خود شاخه‌های متعددی را منشعب می‌کند که هر کدام مسئول خون‌رسانی به اندام‌ها و نواحی خاصی از بدن هستند.

این شاخه‌ها، از آئورت صعودی تا آئورت شکمی، یک شبکه گسترده از رگ‌ها را تشکیل می‌دهند که تضمین‌کننده رسیدن اکسیژن و مواد مغذی به تمام نقاط بدن هستند.

شاخه‌های صعودی آئورت

تنها دو شاخه از آئورت صعودی منشعب می‌شوند که حیاتی‌ترین وظیفه را بر عهده دارند. این دو شریان از سینوس‌های آئورتی در ریشه آئورت سرچشمه می‌گیرند:

• شریان کرونری راست؛ خون را به سمت راست عضله قلب می‌رساند.
• شریان کرونری چپ؛ وظیفه خون‌رسانی به سمت چپ عضله قلب را بر عهده دارد.

این دو شریان به‌اندازه‌ای مهم هستند که انسداد در آن‌ها می‌تواند به حمله قلبی منجر شود، زیرا عضله قلب نمی‌تواند بدون اکسیژن به کار خود ادامه دهد.

شاخه‌های قوس آئورت

قوس آئورت سه شاخه اصلی را منشعب می‌کند که خون را به سر، گردن و بازوها می‌رسانند:

• تنه بازویی‌سری؛ اولین و بزرگ‌ترین شاخه است که به دو شاخه کوچک‌تر تقسیم می‌شود؛ شریان کاروتید مشترک راست که خون‌رسانی به سمت راست سر و گردن و شریان ساب‌کلاوین راست که خون‌رسانی به بازوی راست را انجام می‌دهد.
• شریان کاروتید مشترک چپ؛ این شریان مستقیماً از قوس آئورت منشعب شده و خون‌رسانی به سمت چپ سر و گردن را انجام می‌دهد.
• شریان ساب‌کلاوین چپ؛ آخرین شاخه قوس آئورت است که مستقیماً از آن منشعب می‌شود و خون را به بازوی چپ می‌رساند.

شاخه‌های نزولی آئورت سینه‌ای

آئورت سینه‌ای که در قفسه سینه قرار دارد، شاخه‌های متعددی دارد که به اندام‌های قفسه سینه و دیواره آن خون‌رسانی می‌کنند:

• شاخه‌های احشایی؛ شامل شریان‌های پریکاردیال برای خون‌رسانی به پریکارد قلب، شریان‌های برونشیال برای خون‌رسانی به بافت‌های ریه، شریان‌های مری برای خون‌رسانی به مری و شریان‌های مدیاستینال برای خون‌رسانی به غدد لنفاوی می‌شود.
• شاخه‌های جداری؛ شامل شریان‌های بین‌دنده‌ای برای خون‌رسانی به دیواره قفسه سینه، شریان‌های زیردنده‌ای برای خون‌رسانی به عضلات شکمی و شریان‌های فرنیک فوقانی برای خون‌رسانی به بخش بالایی دیافراگم می‌شود.

شاخه‌های نزولی آئورت شکمی

آئورت شکمی با عبور از دیافراگم شروع می‌شود و شاخه‌های متعددی را به اندام‌های داخلی شکم و لگن می‌دهد. این شاخه‌ها به سه گروه قدامی، جانبی و خلفی تقسیم می‌شوند:

• شاخه‌های قدامی؛ شامل شریان سلیاک برای خون‌رسانی به کبد، معده و طحال، شریان مزانتریک فوقانی برای خون‌رسانی به روده کوچک و بخش بالایی روده بزرگ و شریان مزانتریک تحتانی برای خون‌رسانی به بخش پایینی روده بزرگ می‌شود.
• شاخه‌های جانبی؛ شامل شریان‌های فوق‌کلیوی برای خون‌رسانی به غدد فوق کلیه، شریان‌های کلیوی برای خون‌رسانی به کلیه‌ها و شریان‌های گونادی برای خون‌رسانی به غدد جنسی می‌شود.
• شاخه‌های خلفی؛ شامل شریان‌های فرنیک تحتانی برای خون‌رسانی به بخش پایینی دیافراگم، شریان‌های کمری برای خون‌رسانی به دیواره شکم و ستون فقرات و شریان میانی خاجی برای خون‌رسانی به استخوان خاجی می‌شود.
• شاخه‌های انتهایی؛ آئورت شکمی در پایین به دو شریان مشترک ایلیاک تقسیم می‌شود که خون‌رسانی به لگن و پاها را آغاز می‌کنند.

چرا دریچه آئورت قلب دچار مشکل می‌شود؟

دریچه آئورت به دلایل مختلفی ممکن است دچار اختلال شود که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

• تنگی ناشی از رسوب کلسیم؛ شایع‌ترین علت تنگی دریچه آئورت، به‌ویژه در سنین بالا، تجمع رسوبات کلسیمی بر روی لبه‌های دریچه است که باعث سفت و ضخیم شدن آن‌ها و محدود شدن جریان خون می‌شود.
• بیماری‌های مادرزادی؛ برخی افراد از بدو تولد با دریچه آئورت دو لتی متولد می‌شوند. اگرچه این افراد ممکن است سال‌ها بدون علامت باشند، اما دریچه آن‌ها زودتر از دریچه طبیعی دچار فرسایش، تنگی یا نارسایی می‌شود.
• عفونت قلب؛ ورود باکتری‌ها یا سایر میکروارگانیسم‌ها به جریان خون و استقرار آن‌ها بر روی دریچه آئورت می‌تواند باعث آسیب بافتی، سوراخ شدن دریچه یا ایجاد سوراخ بین حفره‌های قلب شود.
• بیماری‌های روماتیک؛ این عارضه که ناشی از درمان نشدن عفونت گلو است، می‌تواند باعث زخم شدن دریچه و تنگی یا نارسایی آن شود، هرچند امروزه با استفاده از آنتی‌بیوتیک‌ها کمتر دیده می‌شود.
• بیماری‌های بافتی و سایر علت‌ها؛ بیماری‌هایی مانند لوپوس یا سندرم مارفان که بافت‌های بدن را ضعیف می‌کنند، می‌توانند باعث اتساع ریشه آئورت و نارسایی دریچه شوند. همچنین آسیب‌های ناشی از پرتودرمانی قفسه سینه یا پرفشاری خون مزمن نیز در ایجاد مشکل موثر هستند.

انواع بیماری های دریچه آئورت قلب

بیماری‌ها، نقص‌های مادرزادی و آسیب‌ها می‌توانند بر عملکرد آئورت و توانایی آن برای انجام وظایفش در بدن تاثیر بگذارند. بیماری‌هایی همچون:

1. بیماری دریچه آئورت

بیماری‌های دریچه آئورت عبارتند از:

• تنگی دریچه آئورت؛ در اثر این بیماری دریچه آئورت سفت و باریک می‌شود و جریان خون از قلب به بدن را محدود می‌کند. این وضعیت قلب را مجبور می‌کند تا برای پمپاژ خون، سخت‌تر از حد معمول کار کند.
• نارسایی دریچه آئورت؛ در این بیماری دریچه آئورت به‌درستی بسته نمی‌شود و مقداری خون پس از هر ضربان به داخل قلب نشت می‌کند و فشار بیشتری بر قلب وارد می‌شود.
• دریچه آئورت دو لتی؛ یک نقص مادرزادی شایع است که در آن دریچه آئورت به‌جای سه لت، تنها دو لت دارد. این نقص می‌تواند در طول زمان منجر به تنگی یا نارسایی دریچه آئورت شود. این نقص ممکن است تا بزرگسالی علائمی ایجاد نکند.

2. آنوریسم، تشریح و پارگی

این دسته از مشکلات به دلیل ضعف در دیواره آئورت رخ می‌دهند و بسیار جدی هستند:

• آنوریسم آئورت؛ به یک نقطه ضعیف و متورم در دیواره آئورت اشاره دارد. این برآمدگی می‌تواند به‌تدریج بزرگ شود و خطر پارگی را افزایش دهد. برای مثال آنوریسم آئورت شکمی هنگام عبور از ناحیه شکم رخ می‌دهد و آنوریسم آئورت قفسه سینه هنگام عبور از قفسه سینه اتفاق می‌افتد.
• دیسکسیون آئورت؛ یک وضعیت اورژانسی است که در آن لایه داخلی آئورت دچار پارگی می‌شود و خون بین لایه‌های دیواره آئورت نشت می‌کند.
• پارگی آئورت؛ خطرناک‌ترین وضعیت است که در آن پارگی از تمام لایه‌های دیواره آئورت عبور می‌کند و باعث نشت خون به داخل بدن می‌شود. این وضعیت یک اورژانس پزشکی و اغلب کشنده است.
• اولسر آئورت نافذ؛ این وضعیت به دلیل تجمع پلاک‌های چربی در دیواره آئورت رخ می‌دهد که به لایه‌های داخلی آسیب می‌رساند و می‌تواند منجر به دیسکسیون یا پارگی شود.

3. گشاد شدن دریچه آئورت

این اصطلاح معمولا به نارسایی دریچه آئورت اشاره دارد که در آن دریچه به درستی بسته نمی‌شود و باعث بازگشت خون از آئورت به بطن چپ می‌شود. همچنین ممکن است به اتساع ریشه آئورت اشاره داشته باشد که ساختار دریچه را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

4. تنگی دریچه آئورت قلب

در این وضعیت، لبه‌های دریچه آئورت ضخیم و سفت شده و با هم جوش خورده‌اند که باعث می‌شود دریچه به‌طور کامل باز نشود. این امر جریان خون از قلب به بدن را محدود کرده و فشار داخل بطن چپ را افزایش می‌دهد.

5. نارسایی دریچه آئورت

این اختلال که به آن نارسایی آئورتیک نیز می‌گویند، زمانی رخ می‌دهد که دریچه آئورت به طور کامل بسته نمی‌شود. در نتیجه، خونی که باید به بدن پمپاژ شود، به عقب برمی‌گردد و باعث اضافه‌بار حجمی و ضعف بطن چپ می‌شود.

6. دریچه آئورت دو لتی

یک نقص مادرزادی است که در آن دریچه آئورت به جای سه لته طبیعی، تنها دارای دو لته است. این وضعیت می‌تواند از بدو تولد وجود داشته باشد و در طول زمان باعث تنگی یا نارسایی دریچه شود.

7. افتادگی دریچه آئورت قلب

این اصطلاح بیشتر برای دریچه میترال به کار می‌رود اما در مورد دریچه آئورت ممکن است به بی‌قراری یا پرولپسس لبه‌های دریچه اشاره کند که مانع از بسته شدن کامل آن می‌شود و منجر به نارسایی دریچه می‌گردد.

8. پارگی دریچه آئورت قلب

آسیب شدید به بافت دریچه که می‌تواند ناشی از عفونت، تروما یا پارگی توده‌های آئورتیک باشد. این وضعیت یک اورژانس است که باعث نارسایی حاد دریچه و بازگشت ناگهانی و شدید خون به قلب می‌شود.

9. نقص‌های قلبی موجود در بدو تولد

برخی از مشکلات آئورت در بدو تولد وجود دارند که به آن‌ها نقص‌های مادرزادی نیز گفته می‌شود:

• تنگی آئورت؛ این مشکل یک نقص مادرزادی است که در آن آئورت به طور غیرطبیعی باریک است. این تنگی جریان خون را محدود کرده و قلب را مجبور به کار بیشتر می‌کند که می‌تواند به فشارخون بالا و آسیب قلبی منجر شود.
• سندرم هیپوپلاستیک قلب چپ؛ ترکیبی از نقص‌های قلبی است که به‌طورکلی شامل یک آئورت بسیار باریک و ناکارآمد است.
• قوس آئورت قطع شده؛ یک وضعیت نادر که در آن آئورت به‌درستی تشکیل نشده و بخش‌هایی از آن قطع شده است.

10. آترواسکلروز آئورت

این وضعیت با تجمع پلاک‌های چربی حاوی کلسترول و کلسیم در دیواره داخلی آئورت مشخص می‌شود. این پلاک‌ها می‌توانند جریان خون را مسدود کرده و دیواره آئورت را ضعیف کنند که خود عاملی برای آنوریسم یا سکته مغزی است.

11. آئورتیت

آئورتیت به التهاب نادر دیواره آئورت گفته می‌شود که ممکن است در افراد مبتلا به بیماری‌های خودایمنی مانند آرتریت سلول غول‌آسا یا آرتریت تاکایاسو رخ دهد.

12. عفونت آئورت

عفونت دریچه آئورت که در اصطلاح پزشکی به آن اندوکاردیت آئورتیک گفته می‌شود، یک بیماری جدی و تهدیدکننده حیات است. در این حالت، باکتری‌ها یا سایر میکروارگانیسم‌ها وارد جریان خون شده و بر روی دریچه آئورت یا آندوکارد که همان پوشش داخلی قلب است، مستقر می‌شوند.

آیا بیماری آئورت ژنتیکی است؟

بله، برخی از بیماری‌های آئورت می‌توانند ژنتیکی باشند. به‌عنوان‌مثال، آنوریسم و دیسکسیون آئورت می‌توانند ارثی باشند. علاوه بر این، برخی شرایط ژنتیکی که بر بافت همبند بدن تأثیر می‌گذارند، می‌توانند خطر ابتلا به بیماری‌های آئورت را افزایش دهند. از جمله این شرایط می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• سندرم مارفان
• سندرم اهلرز – دانلوس
• سندرم لویس – دیتز
• سندرم ترنر
• سندرم دی جورج
• بیماری کلیه پلی‌کیستیک اتوزومال غالب

نقص‌های مادرزادی مانند دریچه آئورت دو لتی نیز می‌توانند دارای ریشه ژنتیکی باشند.

عوامل خطری که احتمال ابتلا به بیماری‌های آئورت را بالا می‌برند

داشتن عوامل خطر به این معنی نیست که حتما به بیماری آئورت مبتلا خواهید شد، اما نشان می‌دهد که باید توجه بیشتری به سلامتی خود داشته باشید. عوامل خطر اصلی که در منابع پزشکی به آن‌ها اشاره شده است، عبارتند از:

• سن و جنسیت؛ خطر ابتلا به بیماری‌های آئورت، به‌ویژه آنوریسم، با افزایش سن به‌خصوص در افراد مسن و در مردان بیشتر است.
• فشارخون بالا؛ فشارخون بالا به دیواره‌های رگ‌های خونی آسیب می‌رساند و خطر پارگی و آنوریسم را افزایش می‌دهد.
• تصلب شرایین؛ تجمع پلاک در رگ‌ها، می‌تواند باعث تضعیف دیواره آئورت شود.
• سیگار کشیدن؛ سیگار کشیدن بزرگ‌ترین عامل خطر برای بیماری‌های آئورت است و ۷۵٪ موارد آنوریسم شکمی آئورت به آن مربوط می‌شود.
• بالا بودن سطح کلسترول و چاقی؛ سطوح بالای کلسترول و اضافه وزن، التهاب را در رگ‌ها افزایش می‌دهند و خطر بیماری آئورت را بالا می‌برند.
• بیماری‌های بافت همبند؛ برخی بیماری‌های ژنتیکی مانند سندرم مارفان می‌توانند دیواره آئورت را ضعیف کنند.
• مصرف الکل و ابتلا به بیماری لثه؛ مصرف بیش از حد الکل می‌تواند فشارخون را بالا ببرد و بیماری‌های لثه نیز عاملی برای تصلب شرایین هستند.

درمان مشکلات دریچه آئورت چگونه است؟

روش‌های درمانی بسته به نوع و شدت بیماری یعنی تنگی یا نارسایی و وضعیت عمومی بیمار، تعیین می‌شوند. این درمان‌ها شامل دارودرمانی برای کنترل علائم، ترمیم دریچه و تعویض آن است.

در ادامه، روش‌های درمانی مختلف برای درمان این بیماری را بررسی خواهیم کرد:

ترمیم دریچه آئورت چیست؟

ترمیم دریچه آئورت یک روش جراحی است که در آن جراح سعی می‌کند دریچه آسیب‌دیده بیمار را حفظ کرده و با اصلاح ساختار آن، عملکرد طبیعی را بازگرداند، به جای اینکه دریچه را کامل برداشته و با یک پروتز مصنوعی جایگزین کند.

در این روش، جراح اقداماتی مانند برداشتن بافت‌های اضافی و کلسیفیه شده، دوختن لبه‌های دریچه برای محکم‌تر شدن آن، یا اصلاح حلقه پایه دریچه انجام می‌دهد تا دریچه به درستی بسته شود.

این روش عمدتا برای بیمارانی مبتلا به نارسایی دریچه آئورت که دریچه کاملا بسته نمی‌شود مناسب است؛ به‌ویژه زمانی که مشکل ناشی از اتساع ریشه آئورت باشد.

مزیت اصلی ترمیم نسبت به تعویض، حفظ بافت طبیعی قلب و عدم نیاز به مصرف داروهای رقیق‌کننده خون مثل وارفارین در درازمدت است اما این جراحی پیچیده است و به مهارت بالای جراح و شرایط خاص آناتومی دریچه بستگی دارد.

دارو درمانی برای مشکلات دریچه آئورت

در همین ابتدا لازم به ذکر است که مصرف دارو نمی‌تواند آسیب ساختاری دریچه آئورت مانند تنگی یا پارگی را درمان کند و دریچه آسیب‌دیده را به حالت اولیه بازگرداند. هدف از دارودرمانی در بیماران دریچه آئورت، کنترل علائم، کاهش فشار بر روی قلب، پیشگیری از عوارضی مانند آریتمی و نارسایی قلبی، و مدیریت بیماری‌های زمینه‌ای است. در بسیاری از موارد، داروها به عنوان یک اقدام موقت تا زمان انجام جراحی یا برای بیمارانی که شرایط عمل را ندارند، تجویز می‌شوند.

در ادامه، مهم‌ترین داروهای مورد استفاده در این زمینه معرفی شده‌اند:

• آسپرین؛ جلوگیری از تشکیل لخته خون و کاهش خطر سکته در بیماران با دریچه مصنوعی بیولوژیک یا برخی موارد خاص
• وارفارین؛ رقیق‌کننده خون برای بیماران دارای دریچه مصنوعی مکانیکی یا برای پیشگیری از لخته در موارد نارسایی شدید
• آتنولول؛ کاهش ضربان قلب و فشار خون برای کاهش فشار وارده بر دریچه آئورت و کنترل تپش قلب
• متوپرالول؛ کنترل فشار خون بالا و آنژین صدره‌ای با کاهش بار کاری قلب
• آملودیپین؛ گشاد کردن رگ‌ها و کنترل فشار خون برای کاهش فشار بر روی دریچه و بطن چپ
• دیگوکسین؛ تقویت انقباضات قلب و کنترل ضربان قلب سریع در بیماران مبتلا به نارسایی قلبی یا فیبریلاسیون دهلیزی
• فوروزماید؛ افزایش دفع ادرار برای کاهش مایعات اضافی بدن، تورم و فشار خون در نارسایی قلبی
• لیزینوپریل؛ کاهش فشار خون و پس‌بار قلب برای جلوگیری از پیشرفت نارسایی قلبی و حفظ عملکرد بطن چپ
• دیلتیازم؛ تنظیم ضربان قلب و گشاد کردن عروق برای مدیریت درد قفسه سینه و آریتمی‌ها
• لوزارتان؛ کنترل فشار خون و محافظت از قلب در بیمارانی که به مهارکننده‌های ACE حساسیت دارند.

عمل تعویض دریچه آئورت

در این روش جراحی، دریچه آسیب‌دیده بیمار برداشته شده و با یک دریچه مصنوعی جایگزین می‌شود. دریچه‌های مصنوعی شامل دو نوع اصلی هستند؛ دریچه‌های مکانیکی یا فلزی که طول عمر بالایی دارند اما نیاز به مصرف دائمی داروهای رقیق‌کننده خون دارند و دریچه‌های بیولوژیک با بافت حیوانی که نیازی به داروهای رقیق‌کننده دائمی ندارند اما طول عمر محدودتری دارند و ممکن است پس از چندین سال نیاز به تعویض مجدد داشته باشند.

عوارض عمل دریچه آئورت و تعویض آن

مانند هر جراحی قلب باز، این عمل نیز با ریسک‌هایی همراه است. عوارض احتمالی شامل خونریزی، عفونت زخم جراحی، لخته شدن خون، سکته مغزی، اختلال در ریتم قلب یا همان آریتمی و مشکلات مربوط به بیهوشی است. در دریچه‌های مکانیکی، خطر خونریزی به دلیل مصرف داروهای رقیق‌کننده خون نیز وجود دارد. با این حال، این جراحی‌ها با پیشرفت تکنیک‌های مدرن با نرخ موفقیت بالایی انجام می‌شوند.

عمل تعویض دریچه آئورت بدون جراحی

این روش که به آن TAVR یا TAVI گفته می‌شود، یک روش کم‌تهاجمی است که نیازی به برش استخوان جناغ و جراحی قلب باز ندارد. در این تکنیک، دریچه جدید به صورت فشرده شده از طریق یک سوند یا همان لوله باریک از طریق شریان‌های معمولا در کشاله ران یا قفسه سینه به قلب هدایت شده و در محل دریچه قدیمی باز می‌شود.

این روش اغلب برای بیماران مسن یا کسانی که ریسک بالایی برای جراحی باز دارند، مناسب است.

عمل تاوی دریچه آئورت چیست؟

تاوی (TAVR) مخفف «جایگزینی دریچه آئورت از طریق ترانس‌کاتتر» است. در این روش، پزشک از طریق برش‌های کوچک در رگ‌ها، یک کاتتر حاوی دریچه مصنوعی را به سمت قلب می‌فرستد.

پس از قرارگیری درست، دریچه بالون باد شده و دریچه جدید عملکرد خود را آغاز می‌کند و دریچه آسیب‌دیده را به کنار می‌راند. این روش زمان بهبودی کوتاه‌تری نسبت به جراحی باز دارد.

درمان دریچه آئورت دولتی چیست؟

درمان بستگی به میزان آسیب دریچه دارد. اگر دریچه دچار تنگی یا نارسایی شدید شده باشد، معمولا نیاز به تعویض دریچه چه از طریق جراحی باز و چه روش TAVR در برخی موارد خاص، وجود دارد.

در موارد خفیف‌تر که علائم شدیدی ایجاد نکرده است، ممکن است پزشک تنها نظارت منظم و انجام اکوکاردیوگرافی را توصیه کند. همچنین، کنترل فشار خون و پرهیز از فعالیت‌های ورزشی سنگین برای جلوگیری از فشار بیش از حد بر روی دریچه ضروری است.

مراقبت‌های بعد از جراحی دریچه و سبک زندگی سالم

پس از جراحی دریچه آئورت، رعایت دقیق دستورالعمل‌های پزشکی و تغییر سبک زندگی نقش بسیار مهمی در بهبودی سریع‌تر، پیشگیری از عوارض و افزایش طول عمر دریچه جدید دارد. این مراقبت‌ها شامل موارد زیر است:

• مراقبت از زخم جراحی محل برش؛ محل برش در استخوان جناغ یا رگ‌ها را تمیز و خشک نگه دارید و از قرارگیری در معرض نور مستقیم خورشید تا زمان بهبودی کامل خودداری کنید. در صورت مشاهده قرمزی، ترشحات یا تب، به پزشک اطلاع دهید.
• رعایت بهداشت دهان و دندان؛ به دلیل خطر عفونت دریچه، رعایت بهداشت دهان و دندان ضروری است. قبل از انجام هرگونه کار دندانپزشکی مانند جرم‌گیری یا کشیدن دندان، حتما به پزشک خود اطلاع دهید تا در صورت نیاز آنتی‌بیوتیک تجویز شود.
• پیگیری منظم و مصرف داروها؛ مصرف دقیق داروها، به‌ویژه رقیق‌کننده‌های خون در صورت داشتن دریچه مکانیکی و انجام منظم آزمایش‌های خون بسیار حیاتی است. همچنین حضور در جلسات توانبخشی قلب و ویزیت‌های دوره‌ای الزامی است.
• تغذیه سالم؛ استفاده از رژیم غذایی کم چرب، کم نمک و سرشار از سبزیجات، میوه‌ها و غلات کامل به کنترل فشار خون و کلسترول کمک کرده و فشار را از روی قلب برمی‌دارد.
• مدیریت وزن و فعالیت بدنی؛ حفظ وزن ایده‌آل و انجام ورزش‌های هوازی سبک مانند پیاده‌روی با مشورت پزشک باعث تقویت عضلات قلب می‌شود. از انجام ورزش‌های سنگین و تماس‌بدنی مانند فوتبال یا وزنه‌برداری سنگین که به قلب فشار می‌آورند، خودداری کنید.
• ترک سیگار و مواد مخدر؛ سیگار کشیدن باعث تنگ شدن رگ‌ها و افزایش فشار خون می‌شود و سلامت دریچه جدید را به شدت به خطر می‌اندازد؛ بنابراین ترک کامل سیگار و پرهیز از مصرف الکل و مواد مخدر ضروری است.
  کنترل استرس؛ استرس و اضطراب طولانی‌مدت می‌تواند فشار خون را بالا ببرد. استفاده از تکنیک‌های آرام‌سازی و مدیریت استرس به سلامت قلب کمک می‌کند.

چگونه می‌توان از ابتلا به بیماری آئورت پیشگیری کرد؟

خوشبختانه، اقدامات زیادی برای پیشگیری از بیماری آئورت و حفظ سلامت آن وجود دارد که می‌توانید در زندگی روزمره خود آن‌ها را به کار ببرید:

• کنترل بیماری‌های مزمن؛ اگر به فشارخون بالا، دیابت یا کلسترول بالا مبتلا هستید، دستورالعمل‌های پزشک خود را برای مدیریت آن‌ها به‌دقت دنبال کنید.
• سیگار را ترک کنید؛ این مهم‌ترین کاری است که می‌توانید برای کاهش خطر بیماری‌های قلبی عروقی و آئورت انجام دهید. اگر به دنبال روش‌های موثر برای ترک سیگار هستید، مقاله «ترک سیگار» می‌تواند راهنمای خوبی برای شما باشد.
• رژیم غذایی سالم داشته باشید؛ یک رژیم غذایی سرشار از سبزی‌ها، میوه‌ها، غلات کامل و چربی‌های سالم و کم‌نمک را انتخاب کنید.
• ورزش منظم را فراموش نکنید؛ حداقل ۳۰ دقیقه فعالیت هوازی، پنج روز در هفته، می‌تواند به حفظ سلامت قلب و عروق شما کمک کند. برای آشنایی بیشتر با اهمیت و فواید فعالیت بدنی مقاله «فعالیت بدنی و ورزش» را مطالعه فرمایید.
• وزن سالمی داشته باشید؛ حفظ وزن در محدوده سالم، خطر ابتلا به فشارخون بالا و سایر مشکلات مرتبط با قلب را کاهش می‌دهد.
• مصرف الکل را قطع کنید؛ مصرف زیاد الکل می‌تواند فشارخون را افزایش دهد و بر سلامت شریان‌ها تأثیر بگذارد.

در مطلب زیر با اکوکاردیوگرافی (اکوی قلب)، کاربردها و نحوه تفسیر نتایج آن بیشتر آشنا شوید:

برای جلوگیری از ابتلا به بیماری‌های آئورت چه اقدامات پیشگیرانه‌ای انجام داد؟

اگر در معرض خطر بیماری آئورت هستید یا پزشک متخصص یک مشکل جزئی را در آئورت شما تشخیص داده است، انجام چکاپ‌های منظم می‌تواند بسیار مفید و موثر باشد.

این چکاپ‌ها شامل انجام تصویربرداری‌هایی مانند سی‌تی‌اسکن، تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI)، آنژیوگرافی و بررسی نتایج آن توسط یک متخصص بیماری‌های عروقی است.

پزشک متخصص همچنین می‌تواند به شما اطلاع دهد که آیا درمان پیشگیرانه ضروری است یا خیر.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

بسیاری از مشکلات آئورت، به‌ویژه در مراحل اولیه، ممکن است هیچ علامتی نداشته باشند. بااین‌حال، در صورت مشاهده علائم زیر، باید فوراً به پزشک مراجعه کنید، زیرا این علائم می‌توانند نشان‌دهنده یک مشکل جدی باشند:

• درد در ناحیه گردن، فک، پشت، درد قفسه سینه، شکم یا شانه
• احساس تپش یا ضربان در ناحیه شکم
• مشکل در بلع یا نفس کشیدن
• گرفتگی صدا
• احساس سیری زودرس

توصیه‌ای از دارو دات کام به شما

آئورت شما، شریان اصلی زندگی شماست و مراقبت از آن، برای حفظ سلامتی ضروری است. این رگ، اکسیژن و مواد مغذی را به طور مداوم به اندام‌های شما می‌رساند. شرایط زیادی وجود دارد که می‌تواند بر عملکرد آئورت تأثیر بگذارد. برخی از آنها می‌توانند شما را در معرض عوارضی قرار دهند که زندگی شما را تهدید کنند. اما ابتلا به بیماری آئورت یا در معرض خطر بودن، همیشه به این معنی نیست که جان شما در خطر است.

مراقبت خوب از خود و مراجعه به پزشک متخصص، در صورت لزوم، به بسیاری از افراد کمک می‌کند تا از عوارض جدی جلوگیری کنند.

اگر سوالی دارید در بخش نظرات بنویسید تا کارشناس سلامتی دارو دات کام پاسخ دهد.

سوالات متداول

رگ آئورت قلب چیست؟

آئورت بزرگ‌ترین شریان بدن است که خون غنی از اکسیژن را از بطن چپ قلب به تمام بدن پمپاژ می‌کند.

دریچه آئورت مصنوعی چیست؟

پروتز پزشکی است که برای جایگزینی دریچه آسیب‌دیده طبیعی کارگذاشته می‌شود و می‌تواند از نوع مکانیکی یا فلزی یا بیولوژیک با بافت حیوانی باشد.

نارسایی دریچه آئورت و ورزش چه ارتباطی دارند؟

بیماران مبتلا به نارسایی خفیف می‌توانند فعالیت بدنی داشته باشند، اما در موارد شدید یا بدون درمان، ورزش‌های سنگین و ایزومتریک می‌تواند خطرناک باشد و نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.

دریچه آئورت دو لتی در کودکان چیست؟

نوعی نقص مادرزادی است که در آن دریچه آئورت به جای سه لته، تنها دو لته دارد و می‌تواند باعث تنگی یا نارسایی دریچه شود.

تفاوت دریچه آئورت معمولی با «دولتی» (Bicuspid) چیست؟

دریچه معمولی دارای سه لته یا سه تیغه است، در حالی که دریچه دولتی تنها دو لته دارد که این امر مستعد ابتلا به بیماری‌های دریچه‌ای در سنین پایین‌تر می‌شود.

علائم اصلی تنگی دریچه آئورت چیست؟

تنگی نفس به‌ویژه هنگام فعالیت، درد قفسه سینه یا آنژین، سرگیجه، غش و تپش قلب، علائم مهم تنگی دریچه آئورت هستند.

آیا تعویض دریچه آئورت همیشه نیاز به جراحی قلب باز دارد؟

خیر، روش‌های کم‌تهاجمی مانند تعویض دریچه آئورت از طریق پوست برای بسیاری از بیماران مناسب‌اند، اما انتخاب روش بسته به وضعیت بیمار تعیین می‌شود.

دریچه فلزی بهتر است یا دریچه بیولوژیک؟

دریچه‌های فلزی دوام بیشتری دارند اما نیاز به مصرف دائمی داروهای رقیق‌کننده خون دارند؛ دریچه‌های بیولوژیک نیاز به داروی رقیق‌کننده دائمی ندارند اما طول عمر کمتری دارند و ممکن است نیاز به تعویض مجدد داشته باشند.

علائم نارسایی دریچه آئورت چیست؟

تنگی نفس، تپش قلب شدید، تورم در مچ پا و پا، و احساس پری در رگ‌های گردن از علائم نارسایی دریچه آئورت هستند.