علت سرگیجه ناگهانی هنگام بلند شدن چیست؟

چه دلایلی ممکن است باعث ایجاد سرگیجه ناگهانی هنگام ایستادن شوند؟

احساس سرگیجه ناگهانی هنگام بلند شدن دلایل متعددی دارد. در ادامه، به مهم‌ترین این دلایل پرداخته‌ایم:

افت فشار خون ارتواستاتیک

«فشار خون وضعیتی» یا «ارتواستاتیک» به نوعی فشار خون پایین اطلاق می‌شود که هنگام بلند شدن از حالت نشسته یا درازکش اتفاق می‌افتد. این عامل ممکن است منجر به سرگیجه، سبکی سر و علائم غش شود.

افراد مسن و بالای ۶۵ سال معمولا این حالت را تجربه می‌کنند. فشار خون وضعیتی می‌تواند از عوارض مصرف برخی داروها باشد. چنانچه به طور مداوم دچار این سرگیجه می‌شوید، حتما به پزشک مراجعه کنید.

پزشک ممکن است یکی از داروهای افزایش فشار خون را تجویز کند یا به شما توصیه کند مصرف مایعات و نمک را بیشتر کنید. فعالیت بدنی منظم و تمرینات تدریجی برای بهبود عملکرد قلب نیز می‌تواند جزء راهکارهای پیشنهادی پزشک باشد.

کم‌آبی بدن

زمانی که آب بدنمان کم می‌شود، امکان سرگیجه و سبکی سر هنگام ایستادن افزایش می‌یابد. کم شدن آب بدن به دلایل متعددی مثل تعریق بیش از حد، ننوشیدن مایعات کافی، استفراغ یا اسهال بروز می‌کند. در مواردی برخی، بیماری‌های زمینه‌ای یا مصرف برخی داروها هم در کم شدن آب بدن موثرند.

به‌طور کلی، کم‌آبی بدن با کاهش حجم خون باعث افت فشار خون هنگام ایستادن می‌شود. گاهی کم‌آبی بدن شدید است و می‌تواند تهدید‌کننده‌ زندگی فرد باشد. در این حالت، فرد باید تحت مراقبت فوری پزشک قرار بگیرد.

نشستن یا دراز کشیدن برای مدت طولانی

گاهی اوقات افراد به دلیل بیماری یا صدماتی که به بدنشان وارد می‌شود، مجبور به استراحت طولانی‌مدت (به حالت درازکش یا نشسته) در رختخواب می‌شوند. این افراد ممکن است پس از گذراندن دوره بیماری، هنگام بلند شدن و قرار گرفتن در حالت ایستاده، افت فشار خون وضعیتی را تجربه کنند. دلیلش این است که با قرار گرفتن در حالت ایستاده، خون به‌طور موقت در قسمت پایین بدن جمع شده و باعث افت جزئی فشار خون می‌شود.

گرمازدگی

همانطور که اشاره شد، کم‌آبی یکی از دلایل افت فشارخون هنگام ایستادن است و قرار گرفتن در معرض گرمای شدید منجر به کم‌آبی بدن می‌شود. بنابراین، پیشنهاد می‌کنیم که هنگام قرار گرفتن در معرض آفتاب حتما آب کافی بنوشید یا به سایه درختان یا اجسام دیگر پناه ببرید.

بارداری

بدن افراد باردار در ۲۴ هفته اول بارداری برای محافظت از مادر و جنین تغییرات گردش خون را تجربه می‌کند. این عامل باعث بروز علائم افت فشار خون وضعیتی می‌شود.

برای جلوگیری از این حالت فرد باید سعی کند آهسته از زمین بلند شود. بلند شدن از رختخواب نیز هنگام بارداری باید با دقت انجام شود، چرا که فشار خون فرد به دلیل کم‌آبی شبانه و تغییر ناگهانی وضعیت بدن در پایین‌ترین حد خود قرار دارد.

داروها

برخی داروها مانند داروهایی که برای فشار خون بالا، درد قفسه سینه، افسردگی و اختلال در نعوظ استفاده می‌شوند، باعث افت فشار خون وضعیتی می‌شوند. از طرفی، مصرف داروهای فشار خون به همراه داروهای بدون نسخه هم در کاهش فشارخون افراد نقش دارند.

بنابراین؛ اگر همواره هنگام ایستادن دچار سرگیجه می‌شوید، حتما باید پزشک متخصص را از مصرف داروهای خود آگاه کنید.

مشکلات قلبی

مشکلات قلبی مثل آریتمی، مشکلات دریچه قلب و حملات قلبی به علت مختل کردن جریان خون باعث سرگیجه می‌شوند. مشکلات قلبی علائم مختلفی مثل درد قفسه سینه، تنگی نفس و تپش قلب دارند که با شناخت آن‌ها می‌توانید جلوی بیماری‌های ناشی از مشکلات قلبی مثل سکته را بگیرید.

سیستم عصبی

اختلال در سیستم عصبی خودمختار می‌تواند باعث سرگیجه ناگهانی هنگام ایستادن شود. این سیستم مسئول تنظیم خودکار فشار خون و ضربان قلب است و هنگام تغییر وضعیت بدن، باید جریان خون به مغز را حفظ کند.

اگر این تنظیم به‌درستی انجام نشود، فشار خون به‌طور موقت کاهش می‌یابد و خون‌رسانی به مغز کم می‌شود؛ در نتیجه، فرد دچار سرگیجه، سبکی سر یا حتی سیاهی رفتن چشم‌ها می‌شود.

کم خونی یا کمبود آهن

یکی دیگر از علل سرگیجه، کم‌خونی یا کمبود آهن است. در واقع، وقتی فرد دچار کم‌خونی می‌شود، به علت کاهش سطح گلبول‌های قرمز یا هموگلوبین، اکسیژن کافی به مغز و بافت‌های بدن نمی‌رسد.

سرگیجه‌ای که در اثر کم‌خونی بروز می‌کند، حالت‌های متفاوتی همچون سبکی سر، گیجی هنگام ایستادن سریع یا حالت چرخش موقت دارد. شدت این نوع سرگیجه در همه‌ افراد یکسان نیست.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنید؟

اگر سرگیجه شما شبیه یکی از گزینه‌های زیر است، حتما به پزشک مراجعه کنید:

• سرگیجه به گونه‌ای است که باعث از حال رفتن و زمین خوردنتان می‌شود.
• سرگیجه حتی برای چند ثانیه منجر به بی‌هوشی کامل می‌شود.
• سرگیجه بعد از نشستن بهبود پیدا نمی‌کند.
• سرگیجه به تازگی و با مصرف داروی جدید بروز کرده است.
• هنگام سرگیجه درد قفسه سینه یا تپش قلب نامنظم را تجربه می‌کنید.

پس از مراجعه به پزشک با انجام برخی آزمایشات مثل آزمایش شمارش سلول‌های خونی یا الکتروکاردیوگراف و اندازه‌گیری سطح الکترولیت، دلیل اصلی سرگیجه را متوجه می‌شوید و پزشک راهکار مناسبی به شما ارائه خواهد کرد.

چه راهکارهایی برای جلوگیری و مدیریت سرگیجه ناگهانی هنگام بلند شدن وجود دارد؟

برای جلوگیری از بروز سرگیجه ناگهانی هنگام بلند شدن راهکارهای زیر موثر هستند:

• کم‌آبی بدن را با نوشیدن مقدار زیادی آب یا مایعات حاوی الکترولیت برطرف کنید.
• تغییر وضعیت از حالت نشسته یا درازکش به حالت ایستاده را به آرامی انجام دهید.
• چنانچه هنگام دراز کشیدن روی تخت علائم سرگیجه را تجربه می‌کنید، سر تخت را اندکی بالا ببرید تا خون به درستی در بدنتان گردش پیدا کند.
• اگر عواملی مثل مصرف برخی داروهای خاص در شما باعث سرگیجه می‌شود، بدون قطع خودسرانه حتما با پزشک مشورت کنید.
• برای بهبود سلامت قلب و عروق و جلوگیری از افت فشار خون وضعیتی، به‌طور منظم ورزش کنید.

برای آشنایی با خوراکی‌ها و مواد غذایی مؤثر در کاهش سرگیجه، می‌توانید مطلب زیر را مطالعه کنید:

راه‌های درمان سریع سرگیجه

درمان سرگیجه بستگی به علت آن دارد؛ ابتدا باید علت تشخیص داده شود و سپس روش مناسب انتخاب شود. برای کاهش سریع علائم می‌توان اجتناب از کافئین، الکل و سیگار، استراحت در محیط آرام، استفاده از چند بالش هنگام خواب، نشستن سریع به جای ایستادن ناگهانی و خودداری از رانندگی را رعایت کرد.

نوشیدن آب کافی و مصرف غذاهای حاوی آهن، ویتامین B۱۲، پتاسیم و ویتامین D نیز کمک‌کننده است. در موارد خاص، داروهایی برای سرگیجه ناشی از گوش داخلی، میگرن، کم‌خونی یا فشار خون پایین تجویز می‌شوند.

انواع سرگیجه

انواع سرگیجه شامل دو دسته اصلی هستند:

• سرگیجه محیطی: ناشی از مشکلات گوش داخلی که تعادل بدن را کنترل می‌کند.
• سرگیجه مرکزی: ناشی از اختلال در مغز، مخچه یا ساقه‌ی مغز.

توصیه‌ای از تیم دارو دات کام به شما

اگر هنگام ایستادن دچار سرگیجه می‌شوید، حتما برای یافتن علت اصلی آن به پزشک مراجعه کنید. افت فشار خون، کم‌آبی بدن، گرمازدگی، مصرف برخی داروها، مشکلات قلبی و حتی گاهی مشکلات گوش داخلی می‌توانند علت این عارضه باشند. پزشک با انجام بررسی‌های تخصصی و معاینه‌های بالینی علت زمینه‌ای را پیدا کرده و برنامه درمانی موثری را تجویز خواهد کرد.

سوالات متداول

علت سرگیجه در زنان چیست؟

سرگیجه در زنان می‌تواند ناشی از عوامل متعددی مانند تغییرات هورمونی، کم‌خونی، اختلالات گوش داخلی، اضطراب یا نوسانات قند خون باشد. همچنین، اگر با حالت تهوع و بی‌حالی همراه باشد، ممکن است نشانه‌ی بارداری یا اثرات پریودهای شدید باشد و در این صورت مشورت با پزشک ضروری است.

سرگیجه نشانه چیست؟

سرگیجه نشانه‌ای است که با احساس سبکی سر، عدم تعادل، بی‌ثباتی یا حس چرخش محیط همراه است و می‌تواند دلایل متعددی داشته باشد، از جمله مشکلات گوش داخلی، افت قند خون، کم‌خونی، تغییرات هورمونی، اضطراب یا شرایط پزشکی دیگر.