عفونت مقاربتی چیست؟

عفونت‌های مقاربتی (STIs) به عفونت‌هایی گفته می‌شود که در درجه اول از طریق تماس جنسی منتقل می‌شوند. این تماس می‌تواند شامل رابطه جنسی واژینال، مقعدی یا دهانی باشد. عوامل مختلفی باعث این بیماری‌ها می‌شوند که شامل باکتری‌ها (مانند کلامیدیا، سوزاک، سیفلیس)، ویروس‌ها مانند ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV، ویروس هرپس سیمپلکس یا HSV، ویروس نقص ایمنی انسانی یا HIV و ایدز و انگل‌ها مانند تریکوموناس می‌شوند.

باوجوداینکه تماس جنسی اصلی‌ترین دلیل انتقال این بیماری است، اما برخی از عفونت‌های مقاربتی می‌توانند از راه‌های دیگری منتقل شوند. به‌عنوان‌مثال، ویروس هرپس و HPV می‌توانند از طریق تماس پوست به پوست، حتی بدون رابطه جنسی، منتقل شوند. همچنین، برخی از عفونت‌ها مانند HIV و هپاتیت B و C می‌توانند از طریق انتقال خون، استفاده مشترک از سوزن‌های آلوده یا از مادر به فرزند در دوران بارداری، زایمان یا شیردهی منتقل گردند.

تفاوت بین STI و STD چیست؟

اصطلاحات عفونت مقاربتی (STI) و بیماری مقاربتی (STD) اغلب به‌جای یکدیگر استفاده می‌شوند، اما تفاوت مهمی بین آن‌ها وجود دارد.

عفونت مقاربتی (STI) یک عامل بیماری‌زا (ویروس، باکتری، انگل یا قارچ) در بدن است که از طریق تماس جنسی منتقل می‌شود. نکته کلیدی در مورد STI این است که فرد ممکن است حامل این عفونت باشد، اما هیچ علامت یا نشانه قابل مشاهده‌ای از بیماری را نداشته باشد. این وضعیت بسیار رایج است و به همین دلیل بسیاری از افراد بدون اطلاع از ابتلای خود، ممکن است عفونت را به دیگران منتقل کنند.

در مقابل، بیماری مقاربتی (STD) زمانی رخ می‌دهد که یک عفونت مقاربتی (STI) پیشرفت کرده و منجر به بروز علائم، نشانه‌ها یا مشکلات سلامتی قابل‌مشاهده شود. به‌عبارت‌دیگر، STD مرحله‌ای است که عفونت به یک بیماری بالینی تبدیل شده است.

سازمان‌های بهداشت عمومی، از جمله مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها (CDC)، از اصطلاح STI استفاده می‌کنند. هدف اصلی این است که بر اهمیت پیشگیری و درمان عفونت‌ها قبل از آنکه به بیماری‌های علامت‌دار تبدیل شوند، تأکید شود.

این تمرکز بر عفونت به‌جای بیماری افراد را تشویق می‌کند تا حتی در صورت عدم وجود علائم، به دنبال آزمایش و چکاپ‌های منظم باشند. این کار امکان مداخله سریع‌تر را فراهم آورده و به جلوگیری از پیشرفت عفونت به بیماری‌های جدی‌تر و همچنین کاهش انتقال آن در بین افراد کمک شایانی می‌کند. بااین‌حال، اصطلاح STD همچنان در برخی منابع و داده‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد.

انواع بیماری‌های مقاربتی

بیماری‌های مقاربتی یا عفونت‌های منتقله از راه تماس جنسی، گروهی از عفونت‌ها هستند که عمدتاً از طریق تماس جنسی واژینال، مقعدی و دهانی منتقل می‌شوند. این بیماری‌ها می‌توانند باکتریایی، ویروسی یا انگلی باشند و در صورت عدم تشخیص و درمان به‌موقع، عوارض مهمی مانند ناباروری، آسیب‌های مزمن تناسلی، مشکلات بارداری و حتی بیماری‌های سیستمیک ایجاد کنند. آگاهی از انواع این عفونت‌ها، راه‌های انتقال، علائم و روش‌های درمان، نقش مهمی در پیشگیری و کنترل آن‌ها دارد.

کلامیدیا

بیماری کلامیدیا یکی از شایع‌ترین عفونت‌های باکتریایی مقاربتی است که اغلب بدون علامت باقی می‌ماند و به همین دلیل می‌تواند تا مدت‌ها درمان‌نشده باقی بماند. این عفونت معمولاً دستگاه تناسلی، مجاری ادراری و در برخی موارد راست‌روده را درگیر می‌کند. در صورت عدم درمان، کلامیدیا می‌تواند منجر به بیماری التهابی لگن در زنان و مشکلات ناباروری در هر دو جنس شود. درمان آن ساده و با آنتی‌بیوتیک‌های تجویزی انجام می‌شود.

HPV (ویروس پاپیلومای انسانی)

ویروس پاپیلومای انسانی یک عفونت ویروسی بسیار شایع است که انواع مختلفی دارد و برخی از آن‌ها می‌توانند موجب بروز زگیل‌های تناسلی یا حتی سرطان دهانه رحم، مقعد و برخی نواحی دیگر شوند. بیشتر انواع ویروس HPV خودبه‌خود توسط سیستم ایمنی مهار می‌شوند، اما برخی انواع پرخطر نیازمند پایش و درمان هستند. دریافت واکسن HPV از مهم‌ترین و مؤثرترین راه‌های پیشگیری از ابتلا به این ویروس محسوب می‌شود.

سیفیلیس

بیماری سیفیلیس یک عفونت باکتریایی جدی است که مراحل مختلف و علائم متفاوتی دارد. مرحله اولیه معمولاً شامل یک زخم بدون درد در محل ورود باکتری است. در صورت عدم درمان، بیماری وارد مراحل ثانویه و سپس نهفته می‌شود و می‌تواند به ارگان‌های حیاتی مانند قلب، مغز و اعصاب آسیب برساند. تشخیص زودهنگام از طریق آزمایش خون و درمان با آنتی‌بیوتیک‌ها، به‌ویژه پنی‌سیلین، اهمیت اساسی دارد.

ایدز

ایدز یا سندرم نقص ایمنی اکتسابی، مرحله پیشرفته عفونت HIV است که باعث تضعیف شدید سیستم ایمنی می‌شود. ایدز یا HIV عمدتاً از طریق تماس جنسی محافظت‌نشده، انتقال خون آلوده یا از مادر به کودک منتقل می‌شود. اگرچه درمان قطعی برای HIV وجود ندارد، اما داروهای ضدویروس می‌توانند تکثیر ویروس را کنترل کرده و کیفیت و طول عمر بیماران را به‌طور چشمگیری افزایش دهند. تشخیص زودهنگام نقش کلیدی در مدیریت مؤثر این بیماری دارد.

سوزاک

سوزاک یک عفونت باکتریایی دیگر است که دستگاه تناسلی، مجاری ادراری، گلو و راست‌روده را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. بسیاری از مبتلایان علامت خاصی ندارند، اما بروز درد هنگام ادرار، ترشحات غیرطبیعی و درد لگنی از نشانه‌های احتمالی آن است. درمان سوزاک معمولاً با آنتی‌بیوتیک انجام می‌شود، اما مقاومت‌های دارویی رو به افزایش است و پایش دقیق درمان اهمیت دارد.

شپش تناسلی

شپش تناسلی یک عفونت انگلی است که به‌صورت انتقال مستقیم از طریق تماس نزدیک جنسی و گاهی از طریق لباس یا رختخواب آلوده منتقل می‌شود. این عفونت باعث خارش شدید ناحیه تناسلی، التهاب پوست و مشاهده نقاط سیاه ناشی از شپش یا تخم آن می‌شود. درمان شامل داروهای موضعی و رعایت بهداشت فردی و شست‌وشوی کامل لباس‌ها و ملحفه‌ها است.

تریکومونیازیس

تریکومونیازیس یک عفونت انگلی ناشی از تک‌یاخته “تریکوموناس واژینالیس” است که عمدتاً در زنان موجب ترشحات کف‌آلود و بدبو، خارش و التهاب واژن می‌شود. در مردان معمولاً بدون علامت است. انتقال از طریق تماس جنسی رخ می‌دهد و درمان با داروهای ضد انگل مانند مترونیدازول صورت می‌گیرد.

تبخال تناسلی

تبخال تناسلی ناشی از ویروس هرپس سیمپلکس نوع 1 یا 2 است و با ایجاد تاول‌های دردناک در ناحیه تناسلی یا اطراف آن شناخته می‌شود. ویروس پس از ابتلا در بدن باقی می‌ماند و ممکن است دوره‌های عود با علائم دردناک ایجاد کند. درمان قطعی برای تبخال وجود ندارد، اما داروهای ضدویروس می‌توانند شدت و تعداد حملات را کاهش دهند.

سایر بیماری‌های مقاربتی

عفونت‌های دیگری مانند هپاتیت B و C، مایکوپلاسما ژنیتالیوم و شانکروئید نیز از بیماری‌های مقاربتی محسوب می‌شوند. این بیماری‌ها شدت و علائم مختلفی دارند و برخی از آنها می‌توانند مشکلات جدی کبدی، التهابات مزمن یا زخم‌های تناسلی ایجاد کنند. تشخیص دقیق و درمان اختصاصی برای هر یک از این عفونت‌ها اهمیت دارد.

شایع‌ترین بیماری‌های مقاربتی

از میان انواع مختلف عفونت‌های مقاربتی، برخی شیوع بالاتری دارند؛ مانند کلامیدیا، سوزاک، HPV، تبخال و تریکومونیازیس. این بیماری‌ها به دلیل انتقال آسان و اغلب بدون علامت بودن، نیازمند آگاهی‌رسانی گسترده، انجام آزمایش‌های دوره‌ای برای افراد فعال از نظر جنسی و استفاده از روش‌های محافظتی مانند کاندوم هستند. پیشگیری، تشخیص زودهنگام و درمان مناسب، مؤثرترین راهکار برای کنترل گسترده این بیماری‌ها است.

بیماری‌های مقاربتی ناشی از رابطه جنسی دهانی

رابطه جنسی دهانی نیز می‌تواند موجب انتقال بسیاری از بیماری‌های مقاربتی شود، زیرا تماس مستقیم با ترشحات تناسلی، بزاق یا زخم‌های پوستی امکان ورود عوامل عفونی را فراهم می‌کند. عفونت‌هایی مانند سوزاک، کلامیدیا، سیفیلیس، تبخال، HPV و HIV در صورت وجود زخم یا تماس با خون می‌توانند از این طریق منتقل شوند. این عفونت‌ها ممکن است گلو، دهان یا لب‌ها را درگیر کنند و علائمی مانند گلودرد مداوم، زخم‌های دهانی، تورم غدد لنفاوی یا تب ایجاد نمایند. استفاده از روش‌های محافظتی مانند کاندوم و «دم دندانی» در رابطه دهانی، خطر انتقال را به‌طور قابل توجهی کاهش می‌دهد.

بیماری‌های مقاربتی قابل‌درمان کدامند؟

بخش قابل‌توجهی از بیماری‌های مقاربتی در صورت تشخیص به‌موقع، قابل‌درمان هستند. عفونت‌های باکتریایی مانند کلامیدیا، سوزاک و سیفیلیس معمولاً با استفاده از آنتی‌بیوتیک‌ها درمان می‌شوند. تریکومونیازیس نیز با داروهای ضدانگل به‌طور کامل قابل درمان است. برخی عفونت‌های ویروسی مانند تبخال یا HPV درمان قطعی ندارند، اما داروها می‌توانند علائم را کنترل کرده و از پیشرفت بیماری جلوگیری کنند. مهم‌ترین نکته در مدیریت این بیماری‌ها مراجعه زودهنگام به پزشک، تکمیل دوره درمان و آزمایش مجدد برای اطمینان از بهبود کامل است.

بیماری‌های مقاربتی و بارداری

بیماری‌های مقاربتی در دوران بارداری می‌توانند خطراتی جدی برای مادر و جنین ایجاد کنند، از جمله زایمان زودرس، وزن کم نوزاد، عفونت‌های شدید نوزادی یا آسیب‌های دائمی مانند ناشنوایی در صورت انتقال سیفیلیس. برخی عفونت‌ها مانند HIV، هپاتیت B و سیفیلیس می‌توانند در دوران بارداری، حین زایمان یا از طریق شیردهی به نوزاد منتقل شوند. تشخیص و درمان زودهنگام مادر باردار، نقش مهمی در جلوگیری از انتقال این بیماری‌ها و حفظ سلامت جنین دارد. انجام آزمایش‌های غربالگری در اولین ماه‌های بارداری و پیگیری منظم درمان، از مهم‌ترین اقدامات پیشگیرانه در این دوران محسوب می‌شود.

عفونت‌های مقاربتی چقدر شایع هستند؟

عفونت‌های مقاربتی (STIs) بسیار شایع هستند و در سال‌های اخیر به یک چالش جدید در جهان، به ویژه برای نوجوانان و جوانان تبدیل شده اند.

متن انگلیسی:

More than 1 million curable sexually transmitted infections (STIs) are acquired every day worldwide in people 15–49 years old, the majority of which are asymptomatic.

ترجمه متن:

روزانه بیش از یک میلیون نفر در افراد ۱۵ تا ۴۹ساله به عفونت مقاربتی قابل‌درمان (STI) در سراسر جهان مبتلا می‌شوند که اکثر آنها بدون علامت هستند. (منبع)

روزانه بیش از ۱ میلیون نفر به بیماری‌های مقاربتی قابل‌درمان مبتلا می‌شوند. در سال ۲۰۲۰، سازمان بهداشت جهانی (WHO) تخمین زد که ۳۷۴ میلیون نفر به یکی از ۴ بیماری مقاربتی مبتلا شده‌اند: کلامیدیا (۱۲۹ میلیون)، سوزاک (۸۲ میلیون)، سیفلیس (۷.۱ میلیون) و تریکومونیازیس (۱۵۶ میلیون). تخمین زده می‌شود که در سال ۲۰۲۰ بیش از ۵۲۰ میلیون نفر با تبخال تناسلی زندگی می‌کنند و حدود ۳۰۰ میلیون زن به عفونت HPV مبتلا هستند که علت اصلی سرطان دهانه رحم و سرطان مقعد در بین مردان است.

علائم عفونت‌های مقاربتی چیست؟

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های عفونت‌های مقاربتی (STIs) این است که بسیاری از آن‌ها بدون علامت هستند یا تنها علائم خفیف از خود نشان می‌دهند. با این ویژگی فرد می‌تواند سال‌ها بدون اطلاع از ابتلای خود، حامل عفونت باشد و آن را به دیگران منتقل کند.
بااین‌حال، علائم عفونت‌های جنسی، شامل موارد زیر می‌شوند:

• ترشحات غیرعادی از واژن، آلت تناسلی یا مقعد
• درد یا سوزش هنگام ادرار
• زخم‌ها، برجستگی‌ها، تاول‌ها یا زگیل‌ها در ناحیه تناسلی، دهان یا مقعد
• خونریزی غیرعادی واژن
• خارش یا قرمزی در ناحیه تناسلی یا مقعد
• درد در حین رابطه جنسی
• غدد لنفاوی متورم و دردناک، به‌ویژه در کشاله ران
• درد در ناحیه تحتانی شکم یا لگن
• تب، بی‌حالی یا خستگی
• ضایعات پوستی روی تن، دست‌ها یا پاها
• بوی بد و غیرعادی واژن
• کاهش وزن
• عرق شبانه
• درد، کوفتگی، تب و لرز
• یرقان (زرد شدن پوست و سفیدی چشم)

علائم بیماری مقاربتی در مردان

علائم بیماری‌های مقاربتی در مردان بسته به نوع عفونت متفاوت است، اما برخی نشانه‌های شایع می‌توانند شامل ترشحات غیرطبیعی از مجرای ادرار، درد یا سوزش هنگام ادرار، درد یا تورم بیضه‌ها، زخم‌ها یا تاول‌های ناحیه تناسلی، خارش یا التهاب پوست ناحیه تناسلی و درد هنگام رابطه جنسی باشند. در برخی موارد، عفونت‌ها می‌توانند بدون علامت باشند و تنها از طریق آزمایش تشخیص داده شوند. بی‌توجهی به این علائم ممکن است منجر به گسترش عفونت و بروز عوارض جدی‌تری مانند ناباروری یا عفونت‌های سیستمیک شود.

علائم بیماری مقاربتی در زنان

زنان ممکن است علائمی نظیر ترشحات غیرطبیعی واژن با بوی ناخوشایند، درد یا سوزش هنگام ادرار، درد لگنی، خون‌ریزی بین دوره‌های قاعدگی، درد هنگام رابطه جنسی، خارش یا تحریک پوستی در ناحیه تناسلی و ظهور زخم یا تاول را تجربه کنند. برخی عفونت‌ها مانند کلامیدیا یا HPV ممکن است بدون علامت باشند، اما در صورت پیشرفت می‌توانند عوارض جدی مانند بیماری التهابی لگن، ناباروری و مشکلات دوران بارداری ایجاد کنند. به همین دلیل، انجام آزمایش‌های دوره‌ای برای زنان فعال از نظر جنسی اهمیت زیادی دارد.

علائم مشترک بیماری‌های مقاربتی در زنان و مردان

بخش قابل‌توجهی از بیماری‌های مقاربتی علائم مشابهی در هر دو جنس ایجاد می‌کنند. این نشانه‌ها می‌تواند شامل درد یا سوزش ادراری، ترشحات غیرطبیعی، خارش یا التهاب ناحیه تناسلی، زخم‌ها یا تاول‌های پوستی، درد هنگام رابطه جنسی و درد در ناحیه پایین شکم باشد. برخی از عفونت‌ها ممکن است کاملاً بدون علامت باشند و تنها از طریق آزمایش تشخیص داده شوند، اما همچنان قابل انتقال به شریک جنسی هستند. توجه به تغییرات غیرطبیعی در بدن و مراجعه سریع به پزشک، نقش مهمی در پیشگیری از عوارض و مهار انتقال این بیماری‌ها دارد.

چه چیزی باعث عفونت‌های مقاربتی می‌شود؟

عفونت‌های مقاربتی (STIs) می‌توانند توسط عوامل زیر ایجاد شوند:

• باکتری‌ها: بسیاری از عفونت‌های مقاربتی رایج و قابل‌درمان توسط باکتری‌ها ایجاد می‌شوند. از جمله این عفونت‌ها می‌توان به کلامیدیا، سوزاک، سیفلیس و مایکوپلاسما ژنیتالیوم اشاره کرد.
• ویروس‌ها: عفونت‌های مقاربتی ویروسی شامل ویروس پاپیلومای انسانی (HPV)، ویروس هرپس سیمپلکس (HSV) که عامل هرپس تناسلی است، ویروس نقص ایمنی انسانی (HIV) و هپاتیت B می‌شود.
• انگل‌ها: برخی از عفونت‌های مقاربتی نیز توسط انگل‌ها ایجاد می‌شوند. شایع‌ترین نمونه در این دسته، تریکومونیازیس است که توسط انگل تریکوموناس واژینالیس (Trichomonas vaginalis) ایجاد می‌شود.

آیا عفونت‌های مقاربتی مسری هستند؟

بله عفونت‌های مقاربتی (STIs) بسیار مسری هستند. همچنین بعضی افراد ممکن است هیچ علامتی نداشته باشند ولی همچنان بیماری را منتقل کنند.

راه‌های انتقال بیماری‌های مقاربتی چیست؟

بیماری‌های مقاربتی از طریق مسیرهای مختلفی منتقل می‌شوند، اما مهم‌ترین عامل انتقال آن‌ها تماس مستقیم با مایعات بدن یا بافت‌های آلوده است. آگاهی از راه‌های انتقال این بیماری‌ها نقش مهمی در پیشگیری از ابتلا و کاهش گسترش آن‌ها در جامعه دارد. برخی از این عفونت‌ها تنها از طریق تماس جنسی منتقل می‌شوند، در حالی که برخی دیگر می‌توانند از طریق خون یا از مادر به نوزاد نیز انتقال پیدا کنند.

تماس جنسی محافظت‌نشده

شایع‌ترین راه انتقال بیماری‌های مقاربتی، تماس جنسی محافظت‌نشده است. این نوع تماس می‌تواند شامل رابطه واژینال، مقعدی یا دهانی باشد که در آن مایعات بدن مانند مایع منی، ترشحات واژینال یا خون می‌توانند باعث انتقال عوامل بیماری‌زا شوند. بسیاری از عفونت‌ها مانند کلامیدیا، سوزاک، سیفیلیس، HPV و تبخال از این طریق منتقل می‌شوند. استفاده از روش‌های محافظتی مانند کاندوم می‌تواند تا حد زیادی خطر انتقال این بیماری‌ها را کاهش دهد، اگرچه در برخی موارد مانند HPV یا تبخال که از طریق تماس پوستی نیز منتقل می‌شوند، خطر انتقال به‌طور کامل از بین نمی‌رود.

انتقال از طریق خون

برخی بیماری‌های مقاربتی می‌توانند از طریق تماس با خون آلوده نیز منتقل شوند. این نوع انتقال ممکن است در شرایطی مانند استفاده مشترک از سرنگ در مصرف مواد تزریقی، انتقال خون آلوده یا استفاده از ابزارهای پزشکی و آرایشی غیراستریل رخ دهد. ویروس HIV و هپاتیت B و C از مهم‌ترین عفونت‌هایی هستند که از طریق خون قابل انتقال هستند. رعایت اصول بهداشتی، استفاده از تجهیزات استریل و انجام غربالگری دقیق خون‌های اهدایی از مهم‌ترین اقدامات پیشگیرانه در این زمینه به شمار می‌روند.

انتقال از مادر به نوزاد

برخی بیماری‌های مقاربتی می‌توانند در دوران بارداری، هنگام زایمان یا از طریق شیردهی از مادر به نوزاد منتقل شوند. عفونت‌هایی مانند HIV، سیفیلیس، هپاتیت B و در برخی موارد تبخال تناسلی می‌توانند سلامت نوزاد را به‌طور جدی تهدید کنند. انجام آزمایش‌های غربالگری در دوران بارداری و درمان به‌موقع مادر، از مهم‌ترین اقدامات برای جلوگیری از انتقال این عفونت‌ها به نوزاد محسوب می‌شود. مراقبت‌های پزشکی مناسب می‌تواند احتمال انتقال را به میزان قابل توجهی کاهش دهد.

برای آگاهی از واقعیت‌های علمی درباره‌ی انتقال زگیل تناسلی از استخر، پیشنهاد می‌کنیم مطلب زیر را مطالعه کنید:

عوامل خطر عفونت‌های مقاربتی چیست؟

اگر از نظر جنسی فعال هستید، در معرض خطر ابتلا به عفونت مقاربتی (STIs) قرار دارید. همچنین اگر وسایل شخصی مانند سوزن‌هایی که با خون شما در تماس هستند را به اشتراک بگذارید، ممکن است به STI مبتلا شوید. این مورد ممکن است در شرایط زیر رخ دهد:

• خالکوبی‌های غیرمجاز
• پیرسینگ‌های غیرمجاز
• استفاده مشترک از سوزن هنگام استفاده از داروهای داخل وریدی (اختلال سوء مصرف مواد)

عدم ارتباط شفاف و واضح به دلیل ترس یا شرم از ابتلا به STI می‌تواند شما و شریک جنسی شما را در معرض خطر بیشتری برای انتقال این بیماری‌ها قرار دهد. جریحه‌دار شدن احساسات پس از تشخیص STI بسیار عادی و امری رایج است. ممکن است بخواهید از گفتن این موضوع به شریک جنسی خود خودداری کنید؛ زیرا احساس خجالت و شرم می‌کنید. اما باید بدانید که روراست و صادق بودن با شریک زندگی‌تان، به ایجاد اعتماد و درک متقابل کمک می‌کند. اگر به بیماری‌های مقاربتی مبتلا هستید، می‌توانید با صحبت کردن با شریک زندگی خود قبل از انجام فعالیت‌های جنسی، خطر سرایت عفونت به او را کاهش دهید.

عوارض عفونت‌های مقاربتی چیست؟

عدم تشخیص و درمان به‌موقع عفونت‌های مقاربتی (STIs) می‌تواند به عوارض جدی و گاهی مادام‌العمر منجر شود که نه‌تنها سلامت جسمی، بلکه سلامت روانی فرد را نیز تحت‌تأثیر قرار می‌دهد.
عوارض شایع عفونت‌های مقاربتی عبارتند از:

• HIV که می‌تواند منجر به ایدز شود.
• سفلیس می‌تواند به اندام‌ها و سیستم عصبی شما آسیب برساند و جنین درحال‌رشد را آلوده کند.
• خطر انتقال بیماری‌های مقاربتی به شریک جنسی شما
• التهاب چشم
• آرتروز
• بیماری قلبی
• برخی سرطان‌ها

عوارض بیماری‌های مقاربتی برای زنان شامل موارد زیر است:

• بیماری التهابی لگن (PID) که می‌تواند به رحم شما آسیب برساند و باعث ناباروری شود.
• بارداری خارج رحمی
• ناباروری
• درد مزمن لگن

در مردان، بیماری‌های مقاربتی درمان نشده می‌توانند منجر به موارد زیر شوند:

• عفونت در مجرای ادرار و پروستات
• بیضه‌های متورم و دردناک
• ناباروری

اگر می‌خواهید بدانید زگیل دهانی چه علائمی دارد و چگونه می‌توان از آن پیشگیری یا درمانش کرد، مقاله زیر را بخوانید:

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر متوجه شدید که شما یا شریک زندگی‌تان علائم بیماری‌های مقاربتی را دارید و یا ممکن است در معرض عفونت مقاربتی قرار گرفته باشید، باید سریعاً به پزشک مراجعه کنید. همچنین اگر از نظر جنسی فعال هستید، باید مرتباً برای آزمایش بیماری‌های مقاربتی سالانه به پزشک مراجعه کنید.

تشخیص بیماری های مقاربتی

تشخیص بیماری‌های مقاربتی معمولاً بر اساس بررسی علائم بالینی، سوابق پزشکی و انجام آزمایش‌های تخصصی صورت می‌گیرد. بسیاری از این عفونت‌ها ممکن است در مراحل اولیه بدون علامت باشند، به همین دلیل انجام آزمایش‌های غربالگری برای افراد فعال از نظر جنسی اهمیت زیادی دارد.

پزشک ممکن است برای تشخیص دقیق از روش‌هایی مانند آزمایش خون، آزمایش ادرار، نمونه‌برداری از ترشحات ناحیه تناسلی، یا بررسی زخم‌ها و ضایعات پوستی استفاده کند. همچنین در برخی موارد، آزمایش‌های اختصاصی برای شناسایی ویروس‌ها یا باکتری‌های خاص مانند HIV، HPV، کلامیدیا و سوزاک انجام می‌شود. تشخیص زودهنگام این بیماری‌ها نقش مهمی در درمان مؤثر، جلوگیری از عوارض جدی و کاهش انتقال به دیگران دارد.

آزمایش خون

آزمایش خون یکی از روش‌های رایج برای تشخیص برخی بیماری‌های مقاربتی است. در این روش، نمونه‌ای از خون فرد گرفته شده و برای شناسایی آنتی‌بادی‌ها یا عوامل بیماری‌زا مورد بررسی قرار می‌گیرد. بیماری‌هایی مانند HIV، سیفیلیس و هپاتیت B و C معمولاً از طریق آزمایش خون قابل تشخیص هستند. این آزمایش‌ها می‌توانند حتی در مراحل اولیه عفونت نیز نشانه‌هایی از حضور بیماری را نشان دهند و نقش مهمی در تشخیص زودهنگام و شروع درمان دارند.

آزمایش ادرار

آزمایش ادرار یکی دیگر از روش‌های ساده و غیرتهاجمی برای تشخیص برخی عفونت‌های مقاربتی است. در این روش، نمونه ادرار فرد در آزمایشگاه بررسی می‌شود تا وجود باکتری‌ها یا عوامل عفونی شناسایی شود. عفونت‌هایی مانند کلامیدیا و سوزاک در بسیاری از موارد از طریق آزمایش ادرار قابل تشخیص هستند. این روش به‌ویژه در مواردی که علائم واضحی وجود ندارد، به پزشکان کمک می‌کند تا بیماری را سریع‌تر شناسایی کنند.

تست‌های غربالگری

تست بیماری‌های مقاربتی برای شناسایی زودهنگام بیماری‌های مقاربتی در افرادی انجام می‌شود که ممکن است هیچ علامتی نداشته باشند. این آزمایش‌ها معمولاً برای گروه‌های در معرض خطر بیشتر یا به‌عنوان بخشی از مراقبت‌های بهداشتی منظم توصیه می‌شوند. نمونه‌هایی از تست‌های غربالگری شامل آزمایش HPV، تست پاپ اسمیر برای تشخیص تغییرات سلولی دهانه رحم و آزمایش‌های دوره‌ای HIV هستند. انجام منظم این آزمایش‌ها می‌تواند به تشخیص سریع عفونت‌ها، پیشگیری از عوارض جدی و کاهش انتقال بیماری به دیگران کمک کند.

آزمایش‌های STI چیست؟

آزمایش‌های عفونت مقاربتی (STI) که برای تشخیص بیماری خود باید انجام دهید عبارتند از:

• تست‌های تقویت اسیدنوکلئیک: این تست‌ها بسیار حساس و اختصاصی هستند و ماده ژنتیکی (DNA یا RNA) باکتری‌ها یا ویروس‌ها را شناسایی می‌کنند. NAATs برای تشخیص عفونت‌هایی مانند کلامیدیا، سوزاک، تریکومونیازیس و مایکوپلاسما ژنیتالیوم استفاده می‌شوند. نمونه‌برداری برای این تست‌ها می‌تواند از ادرار، سواب واژن، یا سواب مجرای ادرار انجام شود.
• آزمایش‌های خون: این آزمایش‌ها برای شناسایی آنتی‌بادی‌هایی که بدن در پاسخ به عفونت تولید می‌کند (مانند HIV، سیفلیس، هپاتیت B و C) یا برای اندازه‌گیری بار ویروسی (مانند HIV) به کار می‌روند. نمونه خون معمولاً از ورید بازو گرفته می‌شود.
• تست‌های سواب: این تست‌ها شامل جمع‌آوری مستقیم نمونه‌ای از مایع یا سلول‌ها از یک زخم، تاول یا ناحیه آسیب‌دیده است. به‌عنوان‌مثال، برای تشخیص هرپس تناسلی، می‌توان از کشت ویروس یا NAAT بر روی نمونه‌ای از تاول‌ها استفاده کرد. همچنین، نمونه‌برداری از زخم‌های سیفلیس می‌تواند برای بررسی میکروسکوپی انجام شود.
• تست پاپ (Pap Test) و تست HPV: این تست‌ها عمدتاً برای غربالگری سلامت دهانه رحم در زنان استفاده می‌شوند. تست پاپ به دنبال سلول‌های غیرطبیعی در دهانه رحم است که ممکن است ناشی از عفونت HPV باشند، درحالی‌که تست HPV به طور خاص وجود انواع ویروس HPV را بررسی می‌کند، به‌ویژه انواع پرخطر آن که می‌توانند منجر به سرطان شوند.

چند وقت یک‌بار باید آزمایش STI داد؟

انجام آزمایش‌های منظم برای عفونت‌های مقاربتی (STIs) برای افراد فعال جنسی بسیار مهم است، زیرا بسیاری از این عفونت‌ها بدون علامت هستند و می‌توانند بدون اطلاع فرد منتقل شوند. طبق توصیه مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها (CDC) هر فرد ۱۳ تا ۶۴ساله باید حداقل یک‌بار برای HIV آزمایش شود.

همچنین تمام زنان زیر ۲۵ سال که از نظر جنسی فعال هستند، باید هر سال برای سوزاک و کلامیدیا آزمایش شوند. زنان ۲۵ سال و بالاتر که چند شریک جنسی داشته‌اند و یا پارتنر مبتلا دارند نیز باید هر سال برای سوزاک و کلامیدیا آزمایش شوند.

زنان باردار باید از اوایل بارداری برای سیفلیس، HIV، هپاتیت B و هپاتیت C آزمایش شوند. اگر هم سابقه مشکوکی داشته‌اند باید از اوایل بارداری برای کلامیدیا و سوزاک آزمایش شوند. در برخی موارد ممکن است آزمایش مجدد لازم باشد.

روش‌های درمان بیماری‌های مقاربتی

درمان بیماری‌های مقاربتی بسته به نوع عامل بیماری‌زا (باکتری، ویروس یا انگل) و مرحله پیشرفت عفونت متفاوت است. تشخیص صحیح و مراجعه به‌موقع به پزشک، پایه اصلی درمان مؤثر و جلوگیری از عوارض طولانی‌مدت مانند ناباروری، درگیری ارگان‌های داخلی و انتقال بیماری به شریک جنسی است. معمولاً علاوه بر درمان فرد مبتلا، توصیه می‌شود شریک یا شرکای جنسی نیز مورد بررسی و در صورت لزوم درمان قرار گیرند تا از ابتلای مجدد و گسترش عفونت جلوگیری شود.

بیماری مقاربتی باکتریایی

بیماری‌های مقاربتی باکتریایی مانند کلامیدیا، سوزاک و سیفیلیس، در صورت تشخیص زودهنگام، معمولاً با مصرف آنتی‌بیوتیک‌های مناسب به‌طور کامل قابل درمان هستند. نوع و مدت مصرف آنتی‌بیوتیک بر اساس نوع باکتری، شدت عفونت و شرایط فرد مانند بارداری یا وجود بیماری‌های زمینه‌ای توسط پزشک تعیین می‌شود. تکمیل دوره درمان حتی در صورت برطرف شدن علائم، اهمیت زیادی دارد تا از عود بیماری و ایجاد مقاومت دارویی پیشگیری شود. همچنین در طول درمان، پرهیز از هرگونه رابطه جنسی تا زمان تأیید بهبودی کامل توصیه می‌شود.

بیماری مقاربتی ویروسی

بیماری‌های مقاربتی ویروسی مانند HIV، HPV، تبخال تناسلی و هپاتیت B معمولاً درمان قطعی و ریشه‌کن‌کننده ندارند، اما با استفاده از داروهای ضدویروس می‌توان تکثیر ویروس را کنترل، علائم را کاهش و از پیشرفت بیماری جلوگیری کرد. در مورد HIV، درمان ضدویروسی ترکیبی می‌تواند بار ویروسی را به حدی کاهش دهد که خطر انتقال به دیگران به‌طور چشمگیری کم شود. در تبخال تناسلی، داروهای ضدویروس به کاهش شدت و تعداد حملات کمک می‌کنند و در HPV، بسته به نوع و عوارض مانند زگیل تناسلی یا تغییرات پیش‌سرطانی دهانه رحم، از روش‌هایی مانند داروهای موضعی، فریز کردن ضایعات یا انجام اقدامات جراحی محدود استفاده می‌شود. پیگیری منظم پزشکی و پایبندی به درمان در این گروه از بیماری‌ها نقش اساسی دارد.

سایر بیماری‌های مقاربتی

سایر انواع بیماری‌های مقاربتی مانند تریکومونیازیس، شپش تناسلی و برخی عفونت‌های قارچی ناحیه تناسلی نیز با توجه به نوع عامل، با داروهای ضدانگل، داروهای موضعی یا خوراکی و اقدامات بهداشتی درمان می‌شوند. در تریکومونیازیس، معمولاً داروهای خوراکی ضدانگل برای فرد مبتلا و شریک جنسی تجویز می‌شود. در شپش تناسلی، استفاده از داروهای موضعی مخصوص، اصلاح و تمیز نگه‌داشتن موهای ناحیه تناسلی و شست‌وشوی کامل لباس‌ها و ملحفه‌ها ضروری است. در همه موارد، خوددرمانی یا مصرف خودسرانه دارو به‌ویژه آنتی‌بیوتیک‌ها توصیه نمی‌شود، زیرا می‌تواند تشخیص را دشوار و مقاومت دارویی ایجاد کند.

آیا باید واکسن HPV دریافت کنم؟

پزشکان توصیه می‌کنند که کودکان از سن ۱۱ یا ۱۲ سالگی این واکسن را دریافت کنند؛ زیرا زدن این واکسن قبل از شروع فعالیت جنسی بیشترین تأثیر را دارد. در کل پزشکان این واکسن را برای همه افراد تا سن 27 سالگی توصیه می‌کنند و اطلاعات به‌روز شده نشان می‌دهد که افراد تا سن ۴۵ سالگی نیز می‌توانند از اثرات واکسن HPV بهره‌مند شوند.

آیا امکان جلوگیری از بیماری مقاربتی وجود دارد؟

بله، بسیاری از بیماری‌های مقاربتی قابل‌پیشگیری هستند و با رعایت مجموعه‌ای از اقدامات ایمن‌سازی و رفتارهای سالم جنسی می‌توان به‌طور چشمگیری خطر ابتلا را کاهش داد. مهم‌ترین اصل در پیشگیری از بیماری‌های مقاربتی، آگاهی از راه‌های انتقال، انجام آزمایش‌های دوره‌ای و استفاده از روش‌های محافظتی در روابط جنسی است. رعایت بهداشت فردی، داشتن رابطه جنسی با شریک ثابت و کاهش تعداد شرکای جنسی نیز نقش مهمی در پیشگیری دارد. علاوه بر این، برخی بیماری‌ها مانند HPV و هپاتیت B با واکسن قابل‌پیشگیری هستند که این موضوع اهمیت مراقبت‌های پیشگیرانه را دوچندان می‌کند.

چگونه می‌توان از بیماری‌های مقاربتی پیشگیری کرد؟

روش‌های پیشگیری از بیماری‌های مقاربتی متنوع هستند و ترکیبی از رفتارهای سالم جنسی، اقدامات پزشکی و استفاده از ابزارهای محافظتی را شامل می‌شوند. استفاده از کاندوم در روابط جنسی، انجام غربالگری‌ها و تست‌های دوره‌ای، واکسیناسیون علیه برخی ویروس‌ها، پرهیز از تماس جنسی در صورت وجود علائم مشکوک، و رعایت کامل اصول بهداشتی از مهم‌ترین این روش‌ها هستند. انتخاب بهترین روش پیشگیری، بسته به وضعیت فردی، نوع رابطه جنسی و میزان خطر مواجهه متفاوت است و توصیه می‌شود افراد در معرض خطر با پزشک مشورت کنند.

استفاده از کاندوم در پیشگیری از بیماری‌های مقاربتی

کاندوم یکی از مؤثرترین و در دسترس‌ترین ابزارهای پیشگیری از انتقال بسیاری از بیماری‌های مقاربتی است. استفاده صحیح و مداوم از کاندوم در روابط واژینال، مقعدی و حتی دهانی، می‌تواند خطر انتقال عفونت‌هایی مانند کلامیدیا، سوزاک، HIV و تا حدی HPV و تبخال را کاهش دهد. با این حال، باید توجه داشت که برخی بیماری‌ها از طریق تماس پوستی منتقل می‌شوند و کاندوم نمی‌تواند به‌طور کامل از انتقال آن‌ها جلوگیری کند، اما همچنان یکی از بهترین ابزارهای محافظتی محسوب می‌شود.

تست آزمایشگاهی و غربالگری برای پیشگیری از بیماری مقاربتی

انجام منظم تست‌های آزمایشگاهی و غربالگری یکی از مهم‌ترین روش‌ها برای پیشگیری از گسترش بیماری‌های مقاربتی است. این تست‌ها به شناسایی عفونت‌ها قبل از بروز علائم کمک می‌کنند و امکان درمان زودهنگام را فراهم می‌سازند. آزمایش‌های مربوط به HIV، سیفیلیس، کلامیدیا، سوزاک و HPV از جمله تست‌هایی هستند که برای افراد فعال از نظر جنسی، به‌ویژه در صورت داشتن شرکای متعدد، توصیه می‌شوند. غربالگری دوره‌ای نه‌تنها از بروز عوارض جدی جلوگیری می‌کند، بلکه خطر انتقال بیماری به شریک جنسی را نیز کاهش می‌دهد.

واکسیناسیون چه نقشی در پیشگیری از بیماری مقاربتی دارد؟

واکسیناسیون نقش بسیار مؤثری در پیشگیری از برخی بیماری‌های مقاربتی دارد. واکسن HPV می‌تواند فرد را در برابر انواع پرخطر این ویروس، که ممکن است منجر به سرطان دهانه رحم، مقعد یا ایجاد زگیل تناسلی شوند، محافظت کند. همچنین واکسن هپاتیت B از انتقال ویروس از طریق تماس جنسی یا خون جلوگیری می‌کند و یکی از واکسن‌های ضروری در بسیاری از برنامه‌های بهداشتی جهان است. دریافت واکسن‌های توصیه‌شده، به‌ویژه در سنین نوجوانی یا قبل از شروع فعالیت جنسی، بهترین نتیجه حفاظتی را فراهم می‌کند و یکی از پایه‌های اساسی پیشگیری در سلامت جنسی به شمار می‌رود.

توصیه‌ای از تیم دارو دات کام به شما

عفونت‌های مقاربتی بسیار شایع هستند. اگر در اطراف اندام تناسلی خود احساس سوزش یا خارش اذیت‌کننده یا سایر علائم احتمالی بیماری‌های مقاربتی دارید، با پزشک مشورت کنید. آنتی‌بیوتیک‌ها معمولاً می‌توانند عفونت را با موفقیت درمان کنند. در بیشتر موارد، می‌توانید بیماری‌های مقاربتی را بدون عوارض طولانی‌مدت درمان کنید. در برخی موارد، مانند HIV، ممکن است به درمان مادام‌العمر نیاز داشته باشید. استفاده از کاندوم یا سایر کارهای پیشگیرانه STI هنگام فعالیت جنسی می‌تواند خطر ابتلا به بیماری‌های مقاربتی را کاهش دهد.

سوالات متداول

شایع‌ترین بیماری‌های مقاربتی کدامند؟

از شایع‌ترین بیماری‌های مقاربتی می‌توان به کلامیدیا، سوزاک، سیفلیس، ویروس پاپیلومای انسانی (HPV)، تبخال تناسلی (HSV)، اچ‌آی‌وی (HIV) و تریکومونیازیس اشاره کرد. برخی از این بیماری‌ها باکتریایی هستند و با درمان مناسب قابل درمان‌اند، در حالی که برخی دیگر ویروسی بوده و بیشتر به صورت کنترل و مدیریت طولانی‌مدت درمان می‌شوند.

علائم بیماری‌های مقاربتی در زنان چیست؟

علائم می‌تواند شامل ترشحات غیرطبیعی واژن، بوی نامعمول، خارش یا سوزش ناحیه تناسلی، درد هنگام ادرار، درد در زمان رابطه جنسی، خونریزی غیرطبیعی و ایجاد زخم یا تاول در ناحیه تناسلی باشد. با این حال در بسیاری از موارد ممکن است بیماری بدون علامت باشد.

آیا بدون رابطه جنسی هم ممکن است بیماری مقاربتی منتقل شود؟

بله، در برخی موارد انتقال ممکن است بدون رابطه جنسی کامل رخ دهد؛ مانند تماس مستقیم با زخم یا مایعات بدن فرد آلوده، انتقال از مادر به نوزاد در دوران بارداری یا زایمان، استفاده مشترک از سوزن آلوده یا در موارد نادر از طریق تماس نزدیک پوستی.

چه زمانی باید برای تست بیماری‌های مقاربتی اقدام کرد؟

در صورت داشتن رابطه جنسی محافظت‌نشده، داشتن شریک جنسی جدید یا متعدد، مشاهده علائم مشکوک، یا در صورتی که شریک جنسی به بیماری مقاربتی مبتلا باشد، انجام آزمایش توصیه می‌شود. همچنین انجام آزمایش‌های دوره‌ای برای افراد فعال از نظر جنسی می‌تواند به تشخیص زودهنگام کمک کند.

برای جلوگیری از بیماری‌های مقاربتی چه زمانی باید آزمایش داد؟

آزمایش بهتر است پیش از شروع رابطه با شریک جنسی جدید، پس از هر رفتار پرخطر یا در صورت توصیه پزشک انجام شود. انجام آزمایش‌های دوره‌ای در افراد فعال جنسی نیز یکی از روش‌های مهم برای پیشگیری از گسترش این بیماری‌ها محسوب می‌شود.

قرص جلوگیری از بیماری‌های مقاربتی چیست؟

به طور کلی قرصی که بتواند از تمام بیماری‌های مقاربتی پیشگیری کند وجود ندارد. با این حال در برخی شرایط داروهای پیشگیری‌کننده مانند داروهای پیشگیری از اچ‌آی‌وی (مانند PrEP) ممکن است با تجویز پزشک استفاده شوند. روش اصلی پیشگیری همچنان استفاده از وسایل محافظتی مانند کاندوم و رعایت رفتارهای جنسی ایمن است.

آیا بیماری مقاربتی می‌تواند از طریق رابطه جنسی دهانی منتقل شود؟

بله، برخی بیماری‌های مقاربتی مانند سیفلیس، سوزاک، تبخال تناسلی، ویروس پاپیلومای انسانی و اچ‌آی‌وی می‌توانند از طریق تماس دهانی با ناحیه تناسلی فرد آلوده منتقل شوند، به‌ویژه اگر زخم یا آسیب در مخاط دهان یا ناحیه تناسلی وجود داشته باشد. استفاده از روش‌های محافظتی می‌تواند خطر انتقال را کاهش دهد.