نشانه‌های و علائم ایست قلبی چیست؟

 علائم هشدار دهنده ایست قلبی

تقریبا نیمی از افرادی که دچار ایست قلبی ناگهانی می‌شوند، در ساعت‌ها، روزها یا حتی هفته‌های قبل از حادثه، علائمی را تجربه می‌کنند.

بر اساس یافته‌های یک مطالعه با موضوع «علائم هشدار دهنده مرتبط با ایست قلبی ناگهانی قریب‌الوقوع» یک مطالعه موردی مبتنی بر جمعیت که در مجله The Lancet منتشر شده:

متن انگلیسی:

Symptoms of chest pain and dyspnoea were reported in more than 30% of patients with sudden cardiac arrest. Other symptoms were present in less than 18% of patients with sudden cardiac arrest

ترجمه متن:

بیش از ۳۰٪ بیماران دچار ایست قلبی ناگهانی علائمی مانند درد قفسه سینه و تنگی نفس را گزارش کردند. سایر علائم در کمتر از ۱۸٪ بیماران ایست قلبی ناگهانی مشاهده شد.

(منبع)

در ادامه، 18 نشانه‌ مهم که نشان‌دهنده بروز یک ایست قلبی است را بررسی می‌کنیم:

1. از دست دادن ناگهانی هوشیاری

یکی از نشانه‌های قبل از ایست قلبی، از دست دادن هوشیاری است. در ایست قلبی به‌دلیل توقف پمپاژ خون، جریان خون مغز در عرض چند ثانیه قطع می‌شود. نتیجه آن بیهوشی کامل و ناگهانی است. این علامت یکی از قطعی‌ترین نشانه‌های وقوع ایست قلبی محسوب می‌شود.

2. نبض نداشتن

نبود نبض به‌ویژه در شریان‌های مرکزی مانند کاروتید، نشان‌دهنده توقف فعالیت مکانیکی قلب است. این وضعیت تعریف بالینی ایست قلبی محسوب می‌شود.

4. قطع تنفس یا تنفس غیرطبیعی از پیش‌نشانه‌های ایست قلبی

فرد ممکن است کاملا دچار آپنه شود یا تنفس‌های بریده، عمیق و نامنظم داشته باشد. این نوع تنفس نشانه اکسیژن‌رسانی ناکارامد و اختلال شدید قلبی و ریوی است.

5. افتادن ناگهانی روی زمین از علائم قلبی خطرناک

به‌دنبال قطع هوشیاری و توان عضلانی، فرد بدون هشدار قبلی سقوط می‌کند. این علامت معمولا هم‌زمان با شروع ایست قلبی دیده می‌شود.

6. عدم پاسخ به صدا یا تحریک از هشدارهای قبل از مرگ قلبی

فرد به صدا زدن، درد یا تکان دادن واکنشی نشان نمی‌دهد. این عدم پاسخ‌دهی نشان‌دهنده کاهش شدید یا قطع کامل فعالیت مغزی به‌دلیل توقف گردش خون است.

7. درد یا فشار شدید قفسه سینه

درد قسه سینه، مهم‌ترین  احساس قبل از ایست قلبی است. این درد اغلب ناشی از کاهش خون‌رسانی به عضله قلب یا آنژین است و می‌تواند علامت حمله قلبی یا بیماری عروق و کرونر باشد. درد قفسه سینه، خطر ایست قلبی را به‌طور جدی افزایش می‌دهد.

8. نفس‌تنگی ناگهانی از نشانه‌های سکته قلبی شدید

ناتوانی قلب در پمپاژ مؤثر خون باعث تجمع مایع در ریه‌ها و احساس خفگی می‌شود. تنگی نفس یکی از شایع‌ترین نشانه‌های قبل از ایست قلبی مخصوصا در زنان است.

9. تپش قلب شدید یا نامنظم در اثر ایست قلبی ناگهانی

تپش‌های سریع، نامنظم یا کوبنده اغلب ناشی از آریتمی‌های خطرناک هستند. برخی از انواع تپش قلب، مستقیما می‌توانند منجر به ایست قلبی ناگهانی شوند.

10. سرگیجه شدید یا سبکی سر

وقتی قلب دچار مشکل می‌شود، دیگر نمی‌تواند خون را با قدرت کافی به اعضای بدن، به‌ویژه مغز، پمپاژ کند. مغز برای کار کردن به خون سرشار از اکسیژن نیاز دارد. وقتی این خون کافی به مغز نرسد، عملکرد آن مختل شده و فرد دچار سرگیجه، تاری دید، احساس سبکی سر یا ضعف شدید و ناگهانی می‌شود.

به بیان دیگر، قلب آن‌قدر ضعیف شده که نمی‌تواند خون را به مغز برساند و مغز در پاسخ به این کمبود سوخت، حس تعادل را از دست می‌دهد.

11. غش یا نزدیک به غش

سنکوپ، معمولا نتیجه افت ناگهانی فشار خون یا اختلال شدید ضربان قلب است و یک هشدار جدی قبل از ایست قلبی محسوب می‌شود.

12. تعریق سرد و غیرعادی

فعال شدن سیستم عصبی سمپاتیک در پاسخ به بحران قلبی باعث تعریق شدید، سرد و ناگهانی می‌شود که اغلب با حمله قلبی همراه است.

13. تهوع یا استفراغ

تهوع و استفراغ بی دلیل به‌ویژه در زنان، می‌تواند نشانه درگیری قلب باشد و در برخی موارد قبل از ایست قلبی بروز می‌کند.

14. اضطراب شدید یا احساس مرگ قریب‌الوقوع

برخی بیماران پیش از ایست قلبی، احساس اضطراب و ترس شدید و غیرقابل توضیح دارند که به‌عنوان یک علامت هشداردهنده غیر اختصاصی شناخته می‌شود.

15. گیجی ناگهانی

کاهش اکسیژن‌رسانی به مغز باعث اختلال در عملکرد شناختی و گیجی حاد می‌شود.

16. اختلال در تکلم

در اثر کاهش جریان خون مغزی، توانایی صحبت کردن یا درک کلام مختل می‌شود.

17. تشنج

ایست یا اختلال شدید گردش خون مغزی می‌تواند باعث تشنج شود؛ تشنج در این شرایط یک علامت ثانویه به ایست قلبی است.

18. از دست رفتن کنترل عضلات

شلی ناگهانی عضلات یا حرکات غیرارادی، ناشی از قطع پیام‌رسانی عصبی در پی کاهش خون‌رسانی مغز است.

آیا علائم هشداردهنده ایست قلبی در زنان و مردان متفاوت است؟

علائم ایست قلبی ممکن است بین مردان و زنان متفاوت باشد. بر اساس پژوهشی جدید، علائم هشداردهنده‌ای که پیش از ایست قلبی ناگهانی رخ می‌دهند، در زنان و مردان متفاوت هستند.

مردان دو سوم قربانیان ایست قلبی را تشکیل می‌دهند و زنان معمولا ۸ تا ۱۰ سال دیرتر از مردان به این مشکل دچار می‌شوند.

شایع‌ترین علامت ۲۴ ساعت قبل از ایست قلبی در زنان، تنگی نفس است. و در مقابل، شایع‌ترین علامت ایست قلبی در مردان، درد قفسه سینه است.

علائم بارز قبل از ایست قلبی چیست؟

بسیاری از افراد قبل از وقوع ایست قلبی ناگهانی، ساعت‌ها یا حتی روزها قبل از آن علائم هشداردهنده‌ای را تجربه می‌کنند. توجه به این نشانه‌ها و مراجعه سریع به پزشک می‌تواند از بروز فاجعه جلوگیری کند:

• درد یا فشار در قفسه سینه که شایع‌ترین علامت است؛
• احساس ناتوانی در تنفس عمیق حتی بدون انجام فعالیت سنگین که همراه با درد قفسه سینه است؛
• بروز خستگی مفرط و ناگهانی که با فعالیت‌های روزمره هماهنگ نیست و انجام کارهای ساده را دشوار می‌کند؛
• درد ممکن است از قفسه سینه به بازوها به‌ویژه بازوی چپ، گردن، فک، شانه‌ها برسد یا پشت تیر بکشد؛
•  فرد احساس چرخش سر، تعادل نداشتن یا احساس نزدیک شدن به بیهوشی دارد؛
• احساس ضربان قلب سریع، نامنظم یا شدید که می‌تواند نشانه‌ای از اختلال در سیستم الکتریکی قلب باشد؛
• عرق کردن بدون دلیل مشخص، به‌ویژه عرق سرد که همراه با احساس اضطراب یا حالت تهوع است؛
• حالت تهوع و استفراغ یا سوء هاضمه که دلیل واضحی ندارد.

چه زمانی باید با پزشک خود تماس بگیرید؟

اگر علائم هشداردهنده‌ای مانند غش یا درد قفسه سینه دارید که ممکن است نشان‌دهنده خطر بالای ایست قلبی باشد، فورا با پزشک خود تماس بگیرید. پزشک با معاینه، بررسی سوابق پزشکی و انجام آزمایش‌هایی، سلامت قلب شما را ارزیابی می‌کند.

اگر به بیماری عروق و کرونر یا سایر شرایطی که خطر ایست قلبی را افزایش می‌دهند مبتلا هستید، با تیم پزشکی خود برای تنظیم یک برنامه درمانی مناسب همکاری کنید.

تفاوت علائم ایست قلبی و حمله قلبی چیست؟

اصلی‌ترین تفاوت بین سکته قلبی و ایست قلبی این است که حمله قلبی زمانی رخ می‌دهد که گرفتگی رگ قلب رخ دهد، اما ایست قلبی ناگهانی به دلیل انسداد عروق نیست بلکه ایست قلبی به دلیل مشکل الکتریکی قلب رخ می‌دهد.

با این حال، حمله قلبی می‌تواند تغییراتی در فعالیت الکتریکی قلب ایجاد کند که منجر به ایست قلبی ناگهانی شود. به عبارت دیگر ایست قلبی ممکن است پس از حمله قلبی رخ دهد.

• علائم ایست قلبی: سقوط ناگهانی، توقف تنفس، عدم هوشیاری
• علائم حمله قلبی: درد یا فشار در قفسه سینه، درد در دست، گردن یا فک، تنگی نفس، عرق سرد، تهوع و خستگی

هشدار! اگر فردی را دیدید که بیهوش است و نفس نمی‌کشد، با اورژانس تماس بگیرید و بلافاصله احیای قلبی CPR را آغاز کنید.

همچنین انجمن قلب آمریکا توصیه می‌کند ماساژ قفسه سینه با فشارهای محکم و سریع انجام شود. اگر AED (دستگاه شوک قلبی) در دسترس است، از آن استفاده کنید.

چه عواملی ریسک ایجاد ایست قلبی را بالا می‌برند؟

عوامل متعددی وجود دارند که احتمال بروز ایست قلبی را افزایش می‌دهند. برخی از این عوامل مربوط به سبک زندگی و برخی دیگر، به شرایط پزشکی زمینه‌ای مرتبط هستند. مهم‌ترین این عوامل خطر، عبارتند از:

بیماری‌های قلبی عروقی به‌ویژه بیماری عروق کرونر قلب یا تنگی یا مسدود شدن رگ‌های قلب

1. سابقه خانوادگی
2. سابقه حمله قلبی
3. نارسایی قلبی
4. کم‌کاری یا پرکاری تیروئید
5. فشار خون بالا
6. کلسترول خون بالا
7. دیابت
8. چاقی و اضافه وزن
9. سیگار کشیدن و مصرف دخانیات
10. عدم انجام فعالیت بدنی منظم
11. مصرف الکل و مواد مخدر
12. اختلالات الکتریکی قلب (آریتمی)
13.  سن و جنسیت
14.  عدم تعادل الکترولیت‌ها
15. چاقی

تغییر سبک زندگی، کنترل فشار خون و قند خون، و ترک سیگار از جمله راهکارهای موثر برای کاهش این ریسک‌ها هستند.

توصیه‌ای از تیم دارو دات کام به شما

علائم قبل از ایست قلبی را بیاموزید. در چنین شرایطی دقایق اهمیت دارند و اقدام سریع می‌تواند جان‌ها را نجات دهد؛ شاید حتی جان خودتان.
اگر علائم هشدار دهنده ایست قلبی را دارید، با ۱۱۵ تماس بگیرید. به دلایل متعدد، بهترین کار تماس با ۱۱۵ است تا تیم آموزش‌دیده اورژانس بتواند درمان را آغاز کرده و انتقال سریع به بخش اورژانس را ترتیب دهد.

اگر سوالی دارید، در بخش نطرات بنویسید تا کارشناس سلامتی دارو دات کام به شما پاسخ دهد.

سوالات متداول

آیا ایست قلبی همیشه ناگهانی رخ می‌دهد؟

خیر، گاهی اوقات علائم هشداردهنده مانند درد قفسه سینه، بی‌نظمی ضربان قلب بی دلیل، کاهش هوشیاری یا تنگی نفس ساعت‌ها یا روزها قبل از وقوع آن ظاهر می‌شوند.

شایع‌ترین علائم قبل از ایست قلبی کدام‌اند؟

درد یا فشار در قفسه سینه، تنگی نفس ناگهانی، تپش قلب شدید، سرگیجه و احساس خستگی غیرعادی.

آیا مردان و زنان علائم متفاوتی دارند؟

بله، اگرچه درد قفسه سینه در هر دو گروه شایع است، اما زنان بیشتر علائم غیراختصاصی مانند تهوع، کمر درد و خستگی شدید را تجربه می‌کنند.

چه زمانی باید به اورژانس زنگ زد؟

بلافاصله پس از مشاهده هر یک از علائم هشداردهنده مانند درد شدید قفسه سینه، تنگی نفس ناگهانی یا از دست دادن هوشیاری، باید با شماره ۱۱۵ تماس گرفت.

آیا می‌توان از ایست قلبی جلوگیری کرد؟

بله، با رعایت سبک زندگی سالم، کنترل فشار خون و قند خون، ترک سیگار و درمان بیماری‌های قلبی زمینه‌ای می‌توان ریسک آن را کاهش داد.

چه علائمی باعث ایست قلبی می‌شود؟

آریتمی‌های خطرناک به‌ویژه فیبریلاسیون بطنی، حمله قلبی و سایر مشکلات الکتریکی قلب باعث وقوع ایست قلبی می‌شوند.

قبل از سکته قلبی چه علائمی دارد؟

درد یا ناراحتی در قفسه سینه، تنگی نفس، تعریق سرد، سرگیجه، تهوع و درد در بازوها، گردن یا فک.

چه قرصی باعث ایست قلبی می‌شود؟

مصرف خودسرانه و بیش از حد برخی داروها، به‌ویژه داروهای ضربان‌ساز، مسکن‌های مخدر و داروهای تأثیرگذار بر الکترولیت‌های خون، می‌تواند باعث ایست قلبی شود.