سکته قلبی و ایست قلبی چه تفاوت‌هایی دارند؟

تفاوت سکته قلبی و ایست قلبی چیست؟

تفاوت سکته قلبی و ایست قلبی در ماهیت فیزیولوژیکی آن‌ها نهفته است. سکته قلبی یک مشکل در گردش خون مختل‌شده است که در اثر انسداد شریان‌های کرونر رخ می‌دهد و مانع از رسیدن اکسیژن به عضله قلب می‌شود. در حالی که ایست قلبی، یک نارسایی ناگهانی و الکتریکی است که در آن سیستم ضربان‌ساز قلب دچار اختلال شده و پمپاژ خون به طور کامل متوقف می‌شود.

در سکته قلبی، قلب به تپش ادامه می‌دهد و فرد هوشیار است، اما در ایست قلبی، فرد بلافاصله هوشیاری و تنفس خود را از دست می‌دهد و این وضعیت یک اورژانس حیاتی است که نیاز به احیای فوری دارد.

البته این دو می‌توانند به هم مرتبط باشند زیرا سکته قلبی شدید، می‌تواند باعث ایجاد شوک الکتریکی و منجر به ایست قلبی شود، اما ایست قلبی می‌تواند به دلایل دیگری مانند شوک الکتریکی یا غرق شدن نیز رخ دهد.

برای درک بهتر فرق حمله قلبی و ایست قلبی، در ادامه، هر دو عارضه را به تفکیک، بررسی خواهیم کرد:

حمله قلبی چیست؟

حمله قلبی که با نام پزشکی انفارکتوس میوکارد (Myocardial Infarction یا MI) نیز شناخته می‌شود، زمانی اتفاق می‌افتد که جریان خون غنی از اکسیژن به بخشی از عضله قلب به طور ناگهانی قطع شود. حمله قلبی، نتیجه انسداد در یکی از عروق کرونر است که وظیفه خون‌رسانی به خود قلب را بر عهده دارند.

انسداد اغلب در پی پارگی یک پلاک چربی در دیواره داخلی شریان کرونر رخ می‌دهد. این پارگی باعث تشکیل یک لخته خون در محل می‌شود که به‌سرعت مسیر جریان خون را مسدود می‌کند. اگر این انسداد به‌سرعت برطرف نشود، بخش‌هایی از عضله قلب که توسط آن رگ تغذیه می‌شوند، شروع به آسیب‌دیدن و در نهایت مردن می‌کنند.

تفاوت مرگ قلبی و سکته چیست؟

مرگ قلبی زمانی رخ می‌دهد که قلب به‌طور کامل از کار بیفتد و فرد فورا بیهوش شود. در حالی‌که سکته قلبی به توقف جریان خون در بخشی از عضله قلب مربوط است و قلب هنوز می‌تپد.

سکته ممکن است کشنده باشد اما با اقدام سریع قابل پیشگیری است در حالی که مرگ قلبی بدون احیای فوری منجر به مرگ می‌شود.

ایست قلبی چیست؟

ایست قلبی (Sudden Cardiac Arrest یا SCA) یک وضعیت اضطراری پزشکی است که در آن قلب به طور ناگهانی و غیرمنتظره از تپش باز می‌ایستد.

ایست ناگهانی قلب معمولا به دلیل اختلال شدید در سیستم الکتریکی قلب رخ می‌دهد که منجر به ضربان نامنظم قلب می‌شود؛ به‌طوری‌که قلب دیگر نمی‌تواند خون را مانند قبل به مغز، ریه‌ها و سایر اندام‌های حیاتی پمپ کند.

هنگامی که قلب از تپش باز می‌ایستد، فرد بلافاصله هوشیاری خود را از دست می‌دهد و نبضی ندارد. توقف ضربان قلب، وضعیتی بسیار فوری است؛ اگر فرد در عرض چند دقیقه کمک فوری دریافت نکند، می‌تواند منجر به آسیب مغزی دائمی یا مرگ شود.

تفاوت ایست قلبی و مغزی چیست؟

تفاوت اصلی میان حمله قلبی و سکته مغزی به محل و نوع اختلال برمی‌گردد. حمله قلبی زمانی رخ می‌دهد که جریان خون در شریان‌های قلب مسدود شود، اما سکته مغزی، نتیجه قطع یا اختلال جریان خون در مغز است.

از نظر پیامدها، هرچند میزان مرگ‌ومیر ناشی از حملات قلبی در آمارهای سالانه بیشتر گزارش می‌شود اما سکته مغزی عوارض ماندگارتری به‌جا می‌گذارد.

بسیاری از بازماندگان سکته مغزی با مشکلاتی مانند اختلالات شدید حرکتی، ناتوانی در تکلم یا از کار افتادن بخشی از بدن روبه‌رو می‌شوند. تفاوت ایست قلبی و مغزی، بیشتر در تاثیری است که وقوع این دو عارضه در زندگی افراد می‌گذارد.

تفاوت درد قلب و عضله چیست؟

درد قلب فشار یا سنگینی در قفسه سینه ایجاد می‌کند که به بازو، گردن، فک یا پشت منتشر می‌شود و ممکن است با تنگی نفس، تعریق یا تهوع همراه باشد. در حالی‌که درد عضلانی به لمس یا حرکت حساس است و احساس کوفتگی یا تیر کشیدن ایجاد می‌کند.

نکته مهم! هرگونه درد جدید، شدید یا غیرعادی در قفسه سینه به‌ویژه اگر با تنگی نفس، تعریق سرد یا انتشار درد همراه باشد، باید جدی گرفته شود و نیاز به بررسی فوری پزشکی دارد، حتی اگر به نظر عضلانی برسد.

آیا سکته قلبی به ایست قلبی منجر می‌شود؟

بله، سکته قلبی می‌تواند یکی از علل اصلی ایست قلبی ناگهانی باشد. این ارتباط به این دلیل است که وقتی بخشی از عضله قلب در اثر حمله قلبی آسیب می‌بیند، این آسیب می‌تواند باعث اختلال در سیگنال‌های الکتریکی طبیعی قلب شود.

این اختلالات منجر به آریتمی‌های خطرناکی مانند فیبریلاسیون بطنی می‌شوند که در نهایت به توقف کامل تپش قلب، یعنی ایست قلبی، می‌انجامد. ایست قلبی می‌تواند بلافاصله پس از حمله قلبی یا در دوران بهبودی از آن رخ دهد.

بررسی تفاوت علائم سکته قلبی و ایست قلبی

سکته قلبی و ایست قلبی اگرچه گاهی به‌اشتباه به‌جای یکدیگر استفاده می‌شوند، اما تفاوت آن‌ها به‌وضوح در نوع عملکرد قلب در سکته و در مقابل، عملکرد مغز در زمان سکته و نحوه بروز علائم دیده می‌شود.

علائم سکته قلبی به‌صورت هشداردهنده و تدریجی ظاهر می‌شوند و فرد اغلب هوشیار است در حالی‌ که علائم هشدار دهنده قبل از ایست قلبی، به‌طور ناگهانی رخ می‌دهد و با قطع کامل عملکرد موثر قلب همراه است.

علائم سکته قلبی

در سکته قلبی، قلب هنوز می‌تپد و جریان خون به‌طور کامل متوقف نشده است. علائم هشداردهنده حمله قلبی شامل درد یا فشار در قفسه سینه، انتشار درد به بازو، گردن یا فک، تنگی نفس، تعریق سرد، تهوع و احساس ضعف یا سرگیجه است.

علائم سکته قلبی در زنان

علائم سکته قلبی در زنان می‌تواند مشابه علائم حمله قلب در مردان باشد، اما در برخی موارد با نشانه‌های غیرمعمول‌تر بروز می‌کند که تشخیص را سخت‌تر می‌کند:

• تهوع یا استفراغ ناگهانی
• تنگی نفس
• دردهای قفسه سینه
• گیجی شدید یا تغییر سطح هوشیاری
• ضعف عمومی یا خستگی شدید و غیرعادی
• تشنج یا غش

علائم ایست قلبی

در ایست قلبی، فعالیت قلب به‌طور ناگهانی متوقف می‌شود و فرد بلافاصله هوشیاری خود را از دست می‌دهد. علائم اصلی ایست قلبی شامل توقف یا اختلال شدید تنفس، نبود نبض و زمین خوردن ناگهانی است که بدون احیای فوری مانند احیای قلبی CPR و دفیبریلاسیون، در مدت کوتاهی مرگبار خواهد بود.

بررسی تفاوت علل وقوع سکته قلبی و ایست قلبی

سکته قلبی و ایست قلبی از نظر علل وقوع متفاوت هستند، زیرا اساسا دو مشکل با ماهیت متفاوت هستند؛ سکته قلبی یک اختلال گردش خون و انسداد عروق قلب است، در حالی‌ که ایست قلبی یک اختلال الکتریکی ناگهانی در عملکرد قلب محسوب می‌شود.

به همین دلیل، عوامل ایجادکننده هرکدام مسیر متفاوتی دارند و لزوما یکسان نیستند.

علت سکته قلبی

سکته قلبی زمانی اتفاق می‌افتد که جریان خون در یکی از شریان‌های کرونری کاهش شدید پیدا کند یا به‌طور کامل مسدود شود. مهم‌ترین دلایل سکته قلبی عبارتند از:

• انسداد کرونری و مسدود شدن عروق
• پارگی پلاک و تشکیل لخته خون
• اسپاسم شدید عروق کرونری
• افزایش ناگهانی نیاز قلب به اکسیژن در شرایطی مانند استرس شدید یا فعالیت سنگین
• عوامل خطر زمینه‌ای مانند فشار خون بالا، دیابت، سیگار و چربی خون بالا

دلایل ایست قلبی

ایست قلبی معمولا به‌طور ناگهانی و بدون هشدار رخ می‌دهد و علت اصلی آن بی‌نظمی‌های خطرناک ضربان قلب است. از جمله:

• آریتمی‌های شدید مانند فیبریلاسیون بطنی یا تاکی‌کاردی بطنی
• آسیب شدید به عضله قلب پس از سکته قلبی
• نارسایی قلبی
• اختلالات الکترولیتی مانند کاهش یا افزایش شدید پتاسیم
• شوک الکتریکی، مصرف برخی داروها یا مواد مخدر
• خفگی، غرق‌شدگی یا کمبود شدید اکسیژن

سکته قلبی و ایست قلبی کدام یک خطرناک‌تر است؟

هر دو وضعیت اورژانسی و تهدیدکننده زندگی هستند، اما ایست قلبی به دلیل توقف کامل ضربان قلب و جریان خون، سریع‌تر و مستقیم‌تر کشنده است.

ارتباط بین سکته قلبی و ایست قلبی چیست؟

سکته قلبی و ایست قلبی، اگرچه دو وضعیت متمایز هستند، اما می‌توانند به طور مستقیم به هم مرتبط باشند. یک حمله قلبی، به ویژه اگر شدید باشد یا به سرعت درمان نشود، می‌تواند منجر به ایست قلبی ناگهانی شود. این اتفاق ممکن است در حین خود حمله قلبی یا حتی در دوران بهبودی از آن رخ دهد.

آسیب دیدن بخشی از عضله قلب در اثر حمله قلبی می‌تواند سیستم الکتریکی قلب را مختل کرده و منجر به آریتمی‌های خطرناک شود که در نهایت به توقف کامل تپش قلب می‌انجامد. در واقع، حمله قلبی یکی از شایع‌ترین علل ایست قلبی ناگهانی است.

در پاسخ به این سؤال که کدام خطرناک‌تر است، باید گفت که هر دو وضعیت اضطراری پزشکی جدی و تهدیدکننده زندگی هستند و نیاز به مراقبت فوری دارند. اما، ایست قلبی ناگهانی به دلیل توقف کامل عملکرد قلب و گردش خون، به طور فوری و مستقیم‌تر کشنده است.

در ایست قلبی، جریان خون به مغز و سایر اندام‌های حیاتی بلافاصله قطع می‌شود که می‌تواند در عرض چند دقیقه به آسیب مغزی دائمی یا مرگ منجر شود.

اقدامات سریع برای حمله قلبی و ایست قلبی

در هر دو وضعیت سکته قلبی و ایست قلبی، زمان یک عامل حیاتی است و اقدام سریع و صحیح می‌تواند تفاوت بین مرگ و زندگی باشد.

برای حمله قلبی چه باید کرد؟

اگر در اطرافیان یا خودتان علائم حمله قلبی را مشاهده کردید، حتما به نکات زیر توجه کنید:

• بلافاصله با اورژانس (۱۱۵) تماس بگیرید؛ این مهم‌ترین و اولین قدم است. تماس با اورژانس تضمین می‌کند که کمک پزشکی حرفه‌ای در سریع‌ترین زمان ممکن به محل اعزام شود.
• منتظر آمبولانس بمانید و خودتان رانندگی نکنید؛ توصیه اکید این است که فرد مشکوک به حمله قلبی توسط آمبولانس به بیمارستان منتقل شود، نه اینکه خود رانندگی کند یا توسط شخص دیگری به بیمارستان برده شود. پرسنل آمبولانس می‌توانند مراقبت‌های پزشکی اولیه را در حین انتقال آغاز کنند، وضعیت بیمار را به طور مداوم کنترل نمایند و حتی بیمار را به بیمارستانی با امکانات تخصصی‌تر (بیمارستان‌هایی با کد ۲۴۷ فعال) منتقل کنند.
• آرام بمانید؛ سعی کنید آرامش خود را حفظ کنید و هرگونه فعالیت بدنی را متوقف نمایید. نفس‌های عمیق و منظم می‌تواند به کاهش استرس کمک کند.

برای ایست قلبی ناگهانی چه باید کرد؟

بلافاصله با اورژانس (۱۱۵) تماس بگیرید؛ این اولین و حیاتی‌ترین قدم است. بعد از تماس با 115، اقدامات زیر حیاتی است:

• شروع فوری CPR (احیای قلبی ریوی)؛ CPR باید بلافاصله پس از تماس با اورژانس آغاز شود و بدون وقفه تا رسیدن پرسنل اورژانس ادامه یابد. اگر دو نفر در صحنه حضور دارند، یک نفر باید CPR را شروع کند و دیگری هم‌زمان با اورژانس تماس بگیرد. اپراتورهای اورژانس اغلب می‌توانند دستورالعمل‌های CPR فقط با فشار قفسه سینه را از طریق تلفن ارائه دهند تا فرد حاضر در صحنه بتواند بلافاصله کمک را آغاز کند.
• استفاده از دفیبریلاتور خارجی خودکار (AED)؛ اگر AED در دسترس است، به‌محض رسیدن آن را به کار بگیرید. این دستگاه می‌تواند با شوک الکتریکی، ریتم طبیعی قلب را بازگرداند و می‌تواند جان افراد را نجات دهد، به‌خصوص اگر ایست قلبی ناشی از نوع خاصی از ریتم نامنظم قلب باشد.

راه‌های احیای فرد دچار ایست قلبی

اگر کسی در اطرافیانتان، دچار ایست قلبی شده، راه‌های احیای فرد دچار ایست قلبی شده را طبق دستورالعمل زیر انجام دهید:

• ابتدا با 115 تماس بگیرید؛
• فرد را به پشت بخوابانید، طوری که کمر روی زمین باشد و مجاری هوایی فرد را باز کنید؛
• تنفس فرد را چک کنید، در صورتی که فرد نفس نمی‌کشد احیا را شروع کنید؛
• 30 ماساژ قلبی بدهید، سپس 2 تنفس مصنوعی بدهید؛
• تا زمان رسیدن کمک اورژانس ماساژ قلبی و تنفس مصنوعی را ادامه دهید.

اقدامات ضروری برای کودکان و نوزادان در زمان ایست قلبی

در مورد کودکان و نوزادان، پروتکل‌ها کمی متفاوت است. ابتدا باید راه هوایی را بررسی کرد. سپس با اورژانس تماس گرفته و CPR را شروع کنید.

اگر کسی در نزدیکی است یا تلفن همراه در دسترس است، تقریبا همزمان با شروع CPR، درخواست کمک کنید. اگر نمی‌توانید درخواست کمک کنید، ابتدا CPR را شروع کنید، زیرا ایست تنفسی شایع‌ترین علت ایست قلبی در کودکان است. اگر کودک ناگهان از حال رفت، از AED استفاده کنید.

چه زمانی با پزشک تماس بگیرید؟

در صورت بروز هرگونه علائم شدید و ناگهانی که به حمله قلبی یا ایست قلبی مشکوک هستید، همیشه و بلافاصله با اورژانس (۱۱۵) تماس بگیرید.

علاوه بر این موارد اورژانسی، بسیار مهم است که به علائم بدن خود توجه کنید و در صورت تجربه هر یک از موارد زیر، حتی اگر خفیف به نظر برسند یا به‌سرعت برطرف شوند، فورا به پزشک مراجعه کنید:

• درد یا ناراحتی جدید یا غیرعادی در قفسه سینه
• تنگی نفس بی‌دلیل یا غیرمعمول
• سرگیجه یا ضعف ناگهانی و بی‌دلیل
• درد گسترده یا ناراحتی که به بازو، فک، گردن یا پشت
• تهوع، سوءهاضمه یا تعریق غیرمعمول بدون علت مشخص
• هرگونه احساس غیرعادی در قلب، مانند تپش قلب، ضربان نامنظم، یا احساس لرزش در قفسه سینه

به خصوص در زنان، علائم حمله قلبی ممکن است متفاوت و کمتر واضح باشند، بنابراین باید به هرگونه احساس ناخوشایند، خستگی بی‌دلیل یا تغییر در سطح انرژی توجه ویژه‌ای داشت.

توصیه‌ای از تیم دارو دات کام به شما

ما می‌دانیم که مواجهه با مسائل مربوط به سلامت قلب می‌تواند نگران‌کننده باشد؛ اما با کسب اطلاعات درست و کاربردی می‌توان این نگرانی را تا حد زیادی کاهش داد. تفاوت اصلی بین سکته قلبی  و ایست قلبی  را یاد بگیرید. این کار می‌تواند راهنمای شما برای اقدام فوری و مؤثر باشد.

همیشه به علائم بدن خود توجه کنید، حتی اگر خفیف یا غیرمعمول به نظر برسند. به‌خصوص در زنان، علائم ممکن است متفاوت باشند و نباید نادیده گرفته شوند.

در صورت مشاهده هرگونه علائم مشکوک به حمله قلبی یا ایست قلبی، فورا و بدون اتلاف وقت با اورژانس (۱۱۵) تماس بگیرید. هر ثانیه در این شرایط حیاتی است و می‌تواند تفاوت مرگ و زندگی را رقم بزند.

ما شما را تشویق می‌کنیم که مهارت‌های احیای قلبی ریوی (CPR) را بیاموزید. یادگیری CPR یک مهارت ساده اما فوق‌العاده قدرتمند است که می‌تواند شانس بقای یک عزیز یا حتی یک غریبه را در مواجهه با ایست قلبی ناگهانی به طرز چشمگیری افزایش دهد.

سلامت قلب شما اولویت ماست. با آگاهی و آمادگی، می‌توانیم با هم برای جامعه‌ای سالم‌تر و ایمن‌تر گام برداریم.

اگر سوالی دارید، در بخش نظرات بنویسید تا کارشناس سلامتی دارو دات کام پاسخ دهد.

سوالات متداول

آیا علائم سکته قلبی با ایست قلبی یکسان است؟

خیر، سکته قلبی معمولا با درد قفسه سینه و علائم هشداردهنده همراه است، اما ایست قلبی ناگهانی رخ می‌دهد و فرد فورا بیهوش می‌شود.

چه کسانی در معرض ایست قلبی هستند؟

افراد مبتلا به بیماری‌های قلبی، سابقه سکته قلبی، نارسایی قلبی، آریتمی یا اختلالات الکترولیتی بیشترین خطر را دارند.

آیا سکته قلبی باعث مرگ می‌شود؟

سکته قلبی می‌تواند کشنده باشد، اما با تشخیص سریع و درمان به‌موقع، مرگ قابل پیشگیری است.

اسم قرصی که باعث سکته قلبی می‌شود؟

هیچ داروی استانداردی به‌طور مستقیم باعث سکته قلبی نمی‌شود، اما برخی داروها یا مکمل‌ها که فشار خون، ضربان قلب یا لخته شدن خون را تحت تأثیر قرار می‌دهند، در افراد مستعد می‌توانند خطر را افزایش دهند.

چه عواملی باعث ایست ناگهانی قلب می‌شوند؟

آریتمی‌های شدید، آسیب عضله قلب، نارسایی قلبی، اختلالات الکترولیتی، شوک یا کمبود اکسیژن از علل شایع هستند.

ایست قلبی در خواب چگونه اتفاق می‌افتد؟

معمولا به دلیل آریتمی ناگهانی یا مشکلات قلبی زمینه‌ای رخ می‌دهد و فرد بدون هشدار قبلی دچار توقف قلب می‌شود.