درمان فوری حالت تهوع ناشی از ماشین گرفتگی یا بیماری حرکت

راهکارهای درمان و تسکین فوری حالت تهوع ناشی از ماشین گرفتگی یا بیماری حرکت

در ادامه، 10 روش برای تسکین فوری حالت تهوع ناشی از بیماری حرکت ماشین را آورده‌ایم:

وضعیت بدن را اصلاح کنید

برای تسکین آنی مخصوصا سرگیجه، سعی کنید کنترل اوضاع را به دست بگیرید. سعی کنید در صندلی جلو و رو به جهت حرکت بنشینید. نگاهتان را به افق یا یک نقطه ثابت در دوردست بدوزید. تغییر وضعیت بدن، مثلا تکیه دادن سر به پشتی صندلی یا دراز کشیدن، به ثبات سیستم تعادلی کمک می‌کند.

رانندگی کنید

بهترین کار رانندگی کردن است. وقتی فرمان در دست شماست، مغز قادر است حرکات ماشین را پیش‌بینی کند. این پیش‌بینی باعث می‌شود سیگنال‌های ارسالی از چشم و گوش داخلی هماهنگ‌تر شوند.

اگر گواهینامه ندارید یا شرایط رانندگی مهیا نیست، حتما روی صندلی جلو بنشینید تا دید وسیعی به جاده داشته باشید.

رو به جهت حرکت بنشینید

نشستن در خلاف جهت حرکت (پشت به جاده) یکی از عوامل اصلی تشدید تهوع است. همیشه رو به جلو بنشینید تا اطلاعات بینایی با حس حرکت بدن هماهنگ شود. این کار ورودی‌های متناقض به مغز را کاهش می‌دهد. در خودرو، صندلی جلو و در قطار یا اتوبوس، صندلی‌های رو به مسیر بهترین انتخاب هستند.

به افق نگاه کنید

خیره شدن به خط افق، لنگرگاهی برای سیستم تعادل شماست. وقتی به یک نقطه ثابت در دوردست نگاه می‌کنید، مغز راحت‌تر می‌تواند موقعیت بدن در فضا را درک کند و تضاد بین آنچه می‌بینید و آنچه حس می‌کنید کاهش می‌یابد. از تمرکز بر اجسام متحرک نزدیک یا عبور سریع مناظر از پنجره‌های کناری خودداری کنید.

موقعیت خود را تغییر دهید

تغییر وضعیت فیزیکی می‌تواند فشار را از روی سیستم تعادلی بردارد. در خودرو، تکیه دادن سر به صندلی لرزش‌ها را کمتر می‌کند.
در کشتی، رفتن به مرکز کشتی (که کمترین نوسان را دارد) یا آمدن به عرشه و نگاه به افق کمک‌کننده است. برخی افراد با دراز کشیدن و بستن چشم‌ها احساس بهتری پیدا می‌کنند، زیرا ورودی‌های گیج‌کننده بینایی حذف می‌شوند.

هوای تازه دریافت کنید

هوای گرفته و گرم داخل دشمن شماست. باز کردن پنجره و برخورد باد خنک به صورت، شوک ملایمی ایجاد می‌کند که حواس را پرت کرده و تنفس را راحت‌تر می‌کند.

اگر در کشتی یا هواپیما هستید و نمی‌توانید پنجره را باز کنید، دریچه تهویه را مستقیما به سمت صورت خود تنظیم کنید. تنفس عمیق در هوای تازه اکسیژن‌رسانی را بهبود بخشیده و استرس را کم می‌کند.

کمی بیسکویت بخورید

معده کاملا خالی یا خیلی پر، هر دو مضر هستند. خوردن چند تکه بیسکویت ترد، نان خشک یا کراکر نمکی اسید اضافی معده را جذب می‌کند. این خوراکی‌ها سبک و کم‌چرب هستند و هضم آسانی دارند. همچنین، نمک موجود در کراکرها به حفظ الکترولیت‌های بدن کمک می‌کند. از مصرف غذاهای چرب، تند و سنگین پیش از سفر خودداری کنید.

آب یا نوشیدنی گازدار بنوشید

کم‌آبی بدن تهوع را تشدید می‌کند. نوشیدن آب خنک یا نوشیدنی‌های گازدار شفاف (مثل سون‌آپ یا آب‌گازدار) به آرامی و در حجم کم، معده را آرام می‌کند.

نوشیدنی‌های حاوی زنجبیل بسیار موثر هستند. اما نوشیدنی‌های کافئین‌دار مثل قهوه غلیظ و برخی نوشابه‌های انرژی‌زا ممکن است با تحریک معده و افزایش ادرار، باعث کم‌آبی و بدتر شدن حالتان شوند.

با موسیقی یا مکالمه حواس‌ خود را پرت کنید

ذهن خود را از فکر کردن به «حالت تهوع» منحرف کنید. گوش دادن به موسیقی مورد علاقه یا درگیر شدن در یک مکالمه جذاب با همسفران، تمرکز مغز را از سیگنال‌های ناراحت‌کننده دور می‌کند. تحقیقات نشان داده‌ که موسیقی می‌تواند آستانه تحمل تهوع را بالا ببرد و از وقوع استفراغ جلوگیری کند.

به صفحه نمایش نگاه نکنید

بدترین کار هنگام حرکت، نگاه کردن به موبایل، تبلت یا کتاب است. وقتی چشمان شما روی یک صفحه ثابت تمرکز کرده‌ اما گوش داخلی‌تان حرکت و تکان‌های ماشین را حس می‌کند، یک تضاد شدید حسی رخ می‌دهد. این تضاد عامل اصلی تهوع است. به جای اسکرول کردن در گوشی، به بیرون نگاه کنید یا به یک فایل صوتی گوش دهید.

در مقاله زیر با راه‌های خانگی درمان فوری حالت تهوع آشنا می‌شوید:

راهنمای خود تسکینی ماشیت گرفتگی (بایدها و نبایدها)

برای مدیریت شخصی این وضعیت، بایدها و نبایدهای ساده‌ای وجود دارد:

داروهای بدون نسخه (OTC) و تجویزی حالت تهوع ناشی از ماشین گرفتگی

داروهای متنوعی برای مقابله با این مشکل وجود دارد. داروهای بدون نسخه (OTC) نظیر دیمن‌هیدرینات و دیفن‌هیدرامین با مسدود کردن گیرنده‌های هیستامین در مغز، پیام‌های تهوع را سرکوب می‌کنند. نکته مهم این است که این داروها باید ۳۰ تا ۶۰ دقیقه قبل از شروع حرکت مصرف شوند تا اثر کنند. عارضه اصلی آن‌ها خواب‌آلودگی است.

زنجبیل به عنوان یک داروی طبیعی قدرتمند شناخته می‌شود که در قالب قرص، پاستیل یا چای در دسترس است. این گیاه بدون ایجاد خواب‌آلودگی، حرکات معده را تنظیم می‌کند.

اگر داروهای بدون نسخه موثر نبودند، پزشک ممکن است داروهای تجویزی مانند اسکوپولامین یا پرومتازین را پیشنهاد دهد. اسکوپولامین معمولا به‌صورت برچسب پوستی استفاده می‌شود و تا ۳ روز اثر دارد. پرومتازین نیز برای تهوع‌های شدید به کار می‌رود اما نیاز به احتیاط و نظارت پزشک دارد.

آنتی‌هیستامین‌های بدون نسخه

رایج‌ترین داروها برای بیماری حرکت، آنتی‌هیستامین‌های نسل اول هستند. دیمن‌هیدرینات، دیفن‌هیدرامین و مکلی‌زین در این دسته قرار می‌گیرند. مکلی‌زین معمولا خواب‌آلودگی کمتری نسبت به بقیه ایجاد می‌کند.

این داروها برای کودکان بالای ۲ سال (با دوز مناسب) قابل استفاده هستند، اما به دلیل اثرات آرام‌بخشی، رانندگی پس از مصرف آن‌ها ممنوع است.

اسکوپولامین

اسکوپولامین اغلب به شکل پچ (برچسب) پشت گوش استفاده می‌شود و دارو را به آرامی وارد جریان خون می‌کند. برای سفرهای طولانی دریایی یا جاده‌ای بسیار مناسب است.

خشکی دهان شایع‌ترین عارضه آن است. افراد مبتلا به گلوکوم (آب‌سیاه)، مشکلات پروستات یا بیماری‌های کبدی باید پیش از مصرف حتما با پزشک مشورت کنند.

پرومتازین

پرومتازین یک داروی قوی از دسته فنوتیازین‌ها است که خواص آنتی‌هیستامینی دارد. این دارو برای درمان تهوع و استفراغ شدید تجویز می‌شود. دوز معمول آن برای بزرگسالان ۲۵ میلی‌گرم است.

به دلیل ایجاد خواب‌آلودگی شدید و تاثیر بر هوشیاری، مصرف آن در زمان‌هایی که نیاز به تمرکز دارید توصیه نمی‌شود. استفاده از پرومتازین در کودکان زیر ۲ سال ممنوع است و در سایر سنین باید دقیقا طبق دستور پزشک باشد.

قرص دیمن هیدرینات 50 mg خرید

راهکارهای بلندمدت برای جلوگیری از بروز علائم بیماری حرکت در آینده چیست؟

اگر دائما در سفر دچار مشکل می‌شوید، راهکارهای پیشگیرانه بلندمدت را امتحان کنید:

مصرف ویتامین B۶

ویتامین B۶ (پیریدوکسین) سال‌هاست برای درمان تهوع صبحگاهی بارداری استفاده می‌شود و برای بیماری حرکت نیز کاربرد دارد. این ویتامین به تنظیم انتقال‌دهنده‌های عصبی کمک می‌کند. مصرف دوز پایین و منظم آن قبل و حین سفر می‌تواند شدت علائم گوارشی را کاهش دهد.

مصرف ۵-اچ‌تی‌پی + منیزیم

سروتونین نقش مهمی در تنظیم تهوع دارد. ۵-اچ‌تی‌پی پیش‌ساز سروتونین است و منیزیم به عملکرد بهتر اعصاب کمک می‌کند. ترکیب این دو ممکن است حساسیت سیستم عصبی به حرکت را کاهش دهد.

با این حال، این مکمل‌ها ممکن است با برخی داروهای ضد افسردگی تداخل داشته باشند، بنابراین مشورت با پزشک قبل از شروع مصرف ضروری است.

برای اطلاعات بیشتر در مورد قرص منیزیم، مقاله زیر را بخوانید:

باندهای طب فشاری

این باندها دستبندهای کشی ساده‌ای هستند که یک دکمه پلاستیکی در قسمت داخلی دارند. این دکمه روی نقطه (P۶) در مچ دست فشار وارد می‌کند.

این روش کاملا بی‌خطر، ارزان و بدون عوارض جانبی است و می‌توان آن را همراه با سایر داروها استفاده کرد. بسیاری از مسافران گزارش داده‌اند که استفاده از این باندها تهوع آن‌ها را به میزان قابل توجهی کاهش داده است.

درمان بیوفیدبک

بیوفیدبک یک روش آموزشی ذهن-بدن است. در این روش، حسگرهایی به بدن وصل می‌شود تا علائم فیزیولوژیک استرس و تهوع را به شما نشان دهد. سپس تحت نظر متخصص یاد می‌گیرید با تکنیک‌های تنفسی و تمرکز ذهنی، این علائم را قبل از شدید شدن سرکوب کنید. این روش برای کسانی که نمی‌خواهند دارو مصرف کنند یا بیماری حرکت شدید دارند، بسیار کارآمد است.

آیا می‌توانید خود را آموزش دهید که دچار حالت تهوع ناشی از ماشین گرفتگی و بیماری حرکت نشوید؟

بله، فرایندی به نام «عادت‌دهی» وجود دارد. با مواجهه تدریجی و کنترل‌شده با محرک‌های حرکتی، مغز یاد می‌گیرد که این سیگنال‌ها را نادیده بگیرد. تمرینات منظم، همراه با مصرف مکمل‌هایی مثل B۶ و منیزیم و استفاده از تکنیک‌های تنفسی، می‌تواند مقاومت بدن را بالا ببرد.

استفاده ترکیبی از روش‌های غیردارویی (مچ‌بند، زنجبیل، بیوفیدبک) به مرور زمان اعتماد به نفس شما را افزایش داده و اضطراب ناشی از سفر را که خود عامل تشدید تهوع است، از بین می‌برد.

درمان‌های طبیعی سریع الاثر برای حالت تهوع ناشی از ماشین گرفتگی یا بیماری حرکت

آروماتراپی یا رایحه‌درمانی یکی از روش‌هایی است که معده را آرام می‌کند. همچنین، مصرف برخی دمنوش‌ها می‌تواند به بهبود حال شما کمک کند که در ادامه با آنها آشنا می‌شوید:

آروماتراپی (رایحه درمانی)

حس بویایی ارتباط مستقیمی با سیستم لیمبیک مغز دارد. استنشاق رایحه اسانس نعناع فلفلی یا زنجبیل می‌تواند جلوی رفلکس تهوع را بگیرد. می‌توانید چند قطره روغن نعناع را روی دستمال بریزید و بو کنید یا از اسپری‌های خوشبوکننده طبیعی در ماشین استفاده کنید. لیمو و اسطوخودوس نیز گزینه‌های آرام‌بخش دیگری هستند.

استفاده از دمنوش‌‌ها

ترکیبی از روش‌های طبیعی بیشترین اثر را دارد. قبل از سفر یک فنجان چای زنجبیل یا بابونه بنوشید. در حین سفر از آبنبات‌های زنجبیلی یا نعنایی استفاده کنید. همزمان، مچ‌بند طب فشاری خود را ببندید.

این استراتژی چندلایه باعث می‌شود بدون وارد کردن مواد شیمیایی به بدن، سیستم گوارش و اعصاب خود را آرام نگه دارید. دریافت هوای تازه و تغییر پوزیشن بدن نیز مکمل این درمان‌های گیاهی است.

قرص مکیدنی ریشه شیرین‌بیان

شیرین‌بیان خاصیت ضدالتهابی دارد و دیواره معده را تسکین می‌دهد. قرص‌های مکیدنی حاوی عصاره ریشه شیرین‌بیان (DGL) می‌توانند سوءهاضمه و حالت تهوع را کاهش دهند. مکیدن این قرص‌ها باعث ترشح بزاق و خنثی شدن اسید معده می‌شود. البته افرادی که فشار خون بالا دارند باید در مصرف شیرین‌بیان احتیاط کرده و با پزشک مشورت کنند.

برای آشنایی بیشتر با خواص شیرین بیان، مقاله زیر را بخوانید:

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

بیماری حرکت معمولا خطرناک نیست و با توقف حرکت برطرف می‌شود. اما اگر علائم شما پس از پایان سفر همچنان ادامه داشت، یا اگر شدت تهوع و استفراغ به حدی بود که باعث کم‌آبی بدن، سردرد شدید یا کاهش وزن ناخواسته شد، باید به پزشک مراجعه کنید.

همچنین، وجود علائم هشداردهنده مثل درد قفسه سینه، تاری دید یا اختلال شنوایی همراه با تهوع، نیازمند بررسی فوری است.

برای گروه‌های حساس مانند کودکان خردسال، سالمندان و افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای (کلیوی، کبدی، گلوکوم)، مشاوره پزشکی قبل از مصرف هرگونه دارو ضروری است. اگر داروهای معمول روی شما اثر نمی‌گذارند یا شغل شما نیازمند سفرهای مداوم است، پزشک می‌تواند برنامه درمانی تخصصی‌تری شامل تمرینات توانبخشی تعادلی یا داروهای ترکیبی برایتان تجویز کند.

توصیه‌ای از تیم دارو دات کام به شما

تیم دارو دات کام به شما پیشنهاد می‌کند که درمان بیماری حرکت را پیش از شروع سفر آغاز کنید. پیشگیری همیشه آسان‌تر از درمان است.

ترکیبی هوشمندانه از روش‌ها را به کار ببرید: یک ساعت قبل از حرکت غذای سبک بخورید و در صورت نیاز داروی ضدتهوع مصرف کنید. در طول مسیر، جای مناسبی بنشینید، به افق نگاه کنید و از درمان‌های طبیعی مثل زنجبیل و هوای تازه غافل نشوید.

با شناخت بدن خود و رعایت این نکات ساده، می‌توانید از هر سفری، چه کوتاه و چه طولانی، لذت ببرید.