عوارض پرکاری تیروئید؛ اثرات تیروئید پرکار بر بدن و راه‌های کنترل آن

عوارض پرکاری تیروئید چیست؟

اگر پرکاری تیروئید درمان نشود، می‌تواند مشکلات جدی برای سلامتی ایجاد کند و ارگان‌های مختلف را در سراسر بدن تحت تاثیر قرار دهد. تپش قلب و نامنظمی ضربان قلب، کاهش وزن ناخواسته، اضطراب و تحریک‌پذیری، تعریق زیاد، ضعف عضلانی، نازک شدن مو و در برخی موارد مشکلات چشمی، برخی از این عوارض هستند. هرچند که بسیاری از بیماران، از پرکاری تیروئید و اختلال خواب پیش آمده نیز تحت فشار هستند.

در موارد طولانی‌مدت نیز ممکن است کاهش تراکم استخوان، پوکی استخوان و در شرایط شدید بحران تیروئیدی رخ دهد.

در ادامه، به مهم‌ترین انواع این عوارض اشاره خواهیم کرد:

1. بروز مشکلات قلبی در اثر پرکاری تیروئید

پرکاری تیروئید می‌تواند عوارض مهمی بر سیستم قلبی و عروقی داشته باشد و در صورت درمان نشدن، خطر بروز مشکلات جدی قلبی افزایش می‌یابد. یکی از عوارض تاثیر پرکاری تیروئید بر قلب، افزایش فشار خون سیستولیک است که در برخی از افراد مبتلا مشاهده می‌شود.

علاوه بر این، اختلال در عملکرد تیروئید می‌تواند باعث تنگی نفس ایستاده بر اثر تیروئید پرکار، تپش قلب، افزایش ضربان قلب و نامنظمی ریتم قلب شود. مطالعات نشان می‌دهد که در اثر پرکاری تیروئید، افزایش هورمون T3 موجب گشاد شدن عروق محیطی، افزایش قدرت و سرعت پمپاژ قلب و در نتیجه افزایش فشار نبض می‌شود.

این تغییرات می‌تواند فعالیت قلب را بیشتر کند و در برخی بیماران به بروز آریتمی‌های قلبی منجر شود. یکی از شایع‌ترین این اختلالات، فیبریلاسیون دهلیزی است که نوعی نامنظمی ضربان قلب محسوب می‌شود.

در صورت ادامه‌دار بودن این وضعیت، خطر بروز نارسایی قلبی و سایر عوارض قلبی را افزایش می‌یابد، به همین دلیل تشخیص و درمان پرکاری تیروئید
اهمیت زیادی دارد.

اگر می‌خواهید بدانید پرکاری تیروئید چه تأثیری بر کم خونی دارد، مطلب زیر را بخوانید:

2. پوکی استخوان

از عوارض مهم پرکاری تیروئید در صورت ادامه‌دار بودن بیماری، کاهش تراکم استخوان و افزایش خطر پوکی استخوان است. افزایش هورمون‌های تیروئیدی روند تجزیه استخوان را سرعت می‌بخشد و می‌تواند باعث ضعیف شدن ساختار استخوان‌ها شود. در نتیجه، احتمال شکستگی استخوان حتی در اثر ضربه‌های خفیف نیز بیشتر می‌شود.

لازم به ذکر است که رشد قد و پرکاری تیروئید با یکدیگر ارتباط دارند.

3. مشکلات بینایی

برخی افراد مبتلا به پرکاری تیروئید، به‌ویژه در بیماری گریوز، ممکن است دچار مشکلات چشمی ناشی از پرکاری تیروئید شوند. این عارضه که به نام افتالموپاتی گریوز شناخته می‌شود می‌تواند با علائمی مانند قرمزی و سوزش چشم، خشکی چشم، حساسیت به نور و بیرون‌زدگی چشم‌ها همراه باشد. در موارد شدید ممکن است این عارضه با نشانه‌های زیر همراه باشد:

• احساس خشکی و وجود شن در چشم
• حساسیت به نور
• آبریزش چشم
• تاری دید یا دوبینی
• قرمزی چشم
• پلک‌های قرمز، متورم یا به عقب کشیده شده
• بیرون زدگی چشم

لازم به ذکر است که تاثیر پرکاری تیروئید بر سردرد که ممکن است منشا آن چشم باشد را نباید نادیده گرفت.

برای آگاهی از ارتباط پرکاری تیروئید و سرگیجه، مطلب زیر می‌تواند برایتان مفید باشد:

4. تغییرات پوست و مو

پرکاری تیروئید می‌تواند بر سلامت پوست و فولیکول‌های مو تأثیر بگذارد و در نتیجه باعث نازک شدن و ریزش مو شود. این نوع ریزش، به‌صورت تدریجی رخ می‌دهد و ممکن است ابتدا با نازک و شکننده شدن تارهای مو و ضعیف شدن فولیکول‌ها شروع شود.

با گذشت زمان و جایگزین نشدن موهای از دست‌رفته، فرد ممکن است متوجه کم‌پشت شدن موهای سر شود. در برخی موارد نیز، به‌ویژه در مردان، ریزش مو می‌تواند به شکل واضح‌تر و با الگوی ریزش موی مردانه ظاهر شود.

از دیگر عوارضی که در پوست و مو در اثر پرکاری تیروئید رخ می‌دهد، می‌توان به موارد زیر نیز اشاره کرد:

• پوست خیس و چسبناک ناشی از تعریق زیاد
• مو های خشک و شکننده و افزایش ریزش مو
• ادم و تورم جلوی ساق پا
• چماقی شدن ناخن به همراه ورم انگشتان دست و پا
• پرکاری تیروئید و جوش صورت

5. بحران تیروتوکسیک

به ندرت، پرکاری تیروئید تشخیص داده نشده یا کنترل نشده می‌تواند منجر به یک بیماری جدی و تهدید کننده زندگی به نام طوفان تیروئیدی یا بحران تیروتوکسیک شود. این بحران، موجب شعله‌ور شدن ناگهانی علائم می‌شود که می‌تواند توسط عفونت، بارداری، عدم مصرف صحیح دارو و آسیب به غده تیروئید با ضربه محکم به گلو ایجاد شود.

علائم طوفان تیروئیدی عبارتند از:

• ضربان قلب سریع
• پرکاری تیروئید و قند خون
• دمای بالا
• فشار خون بالا بر اثر پرکاری تیروئید
• زردی پوست و چشم‌ها
• آشفتگی و گیجی شدید
• از دست دادن هوشیاری

طوفان تیروئیدی یک اورژانس پزشکی است. اگر فکر می‌کنید شما یا یکی از اطرافیانتان آن را تجربه می‌کنید، با اورژانس تماس بگیرید. 

6. اضطراب و تحریک‌پذیری در پرکاری تیروئید

افزایش سطح هورمون‌های تیروئیدی می‌تواند بر سیستم عصبی اثر بگذارد و باعث بروز علائمی مانند اضطراب، بی‌قراری، تحریک‌پذیری و تپش قلب شود. بسیاری از افراد مبتلا به پرکاری تیروئید احساس استرس مداوم دارند و در برخی موارد ممکن است دچار حملات پانیک شوند.

نوسانات خلقی، خستگی و کاهش انرژی نیز از دیگر پیامدهای این اختلال هستند. برخی پژوهش‌ها نشان می‌دهد که پرکاری تیروئید در سنین بالا ممکن است با افزایش خطر اختلالات شناختی مانند دمانس نیز مرتبط باشد. همچنین مشکلاتی مانند کاهش تمرکز، بی‌توجهی و بیش‌فعالی می‌تواند در برخی بیماران مشاهده شود.

اگر می‌خواهید بدانید که ارتباط پرکاری تیروئید و افسردگی چیست، مطلب زیر را بخوانید:

7. کاهش وزن

کاهش وزن ناخواسته یکی از علائم شایع پرکاری تیروئید است. بسیاری از افراد مبتلا در مدت کوتاهی وزن قابل توجهی از دست می‌دهند، حتی در شرایطی که اشتهای آن‌ها افزایش یافته و غذای بیشتری مصرف می‌کنند.

دلیل این مسئله افزایش سرعت متابولیسم بدن است که باعث مصرف سریع‌تر انرژی و کالری می‌شود. در برخی افراد، به‌ویژه ورزشکاران، این کاهش وزن ممکن است با از دست رفتن توده عضلانی نیز همراه باشد. به همین دلیل پایش منظم سطح هورمون‌های تیروئید برای کنترل این وضعیت اهمیت زیادی دارد.

برای آگاهی از ارتباط پرکاری تیروئید و لاغری، مطلب زیر می‌تواند برایتان مفید باشد:

8. شکنندگی ناخن‌ها

پرکاری تیروئید می‌تواند بر سلامت ناخن‌ها نیز اثر بگذارد. در این وضعیت ناخن‌ها ممکن است نرم، نازک و شکننده شوند. با افزایش شکنندگی، احتمال شکستن یا لایه‌لایه شدن ناخن‌ها بیشتر می‌شود. در برخی موارد شدید حتی ممکن است بخشی از ناخن از بستر خود جدا شود.

9. تعریق بیش از حد

افراد مبتلا به پرکاری تیروئید معمولا بیش از حد طبیعی عرق می‌کنند. افزایش سطح هورمون‌های تیروئیدی باعث بالا رفتن تولید گرما در بدن می‌شود و در نتیجه تعریق افزایش می‌یابد.

حتی در محیط‌های خنک نیز ممکن است فرد تعریق زیادی داشته باشد. این حالت معمولاً با عدم تحمل گرما همراه است و فرد ممکن است در محیط‌های گرم یا هنگام فعالیت بدنی احساس ناراحتی بیشتری داشته باشد.

اگر می‌خواهید بدانید پرکاری تیروئید و ناراحتی گوارشی چه ارتباطی دارند، مطلب زیر را بخوانید:

10. ضعف و گرفتگی عضلات

پرکاری تیروئید می‌تواند باعث ضعف عضلانی و در برخی موارد اسپاسم یا گرفتگی عضلات شود. یکی از عوارض شناخته‌شده این بیماری میوپاتی تیروئیدی است که معمولا عضلات نزدیک به مرکز بدن مانند ران‌ها و شانه‌ها را درگیر می‌کند.

این وضعیت می‌تواند باعث کاهش قدرت عضلات و دشواری در انجام فعالیت‌های روزمره شود. در موارد شدیدتر، ممکن است عضلات مرتبط با تنفس یا بلع نیز تحت تأثیر قرار گیرند.

عوارض پرکاری تیروئید در زنان چیست؟

وجود پرکاری تیروئید در زنان، باعث بروز عوارض مختلفی می‌شود. بروز پرکاری تیروئید و بی نظمی قاعدگی، کاهش باروری و اختلال در تخمک‌گذاری شود. همچنین در صورت بارداری کنترل‌نشده، ممکن است خطر عوارضی مانند زایمان زودرس یا مشکلات رشد جنین افزایش یابد.

عوارض پرکاری تیروئید در مردان چیست؟

در مردان، پرکاری تیروئید ممکن است باعث کاهش میل جنسی، اختلال در عملکرد جنسی و در برخی موارد کاهش تعداد اسپرم شود. ضعف عضلانی، کاهش وزن و مشکلات قلبی نیز از عوارضی هستند که پرکاری تیروئید در مردان باعث آن می‌شود.

عوارض پرکاری تیروئید در کودکان چیست؟

در کودکان، این اختلال می‌تواند باعث تحریک‌پذیری، افزایش ضربان قلب، کاهش وزن با وجود اشتهای زیاد و اختلال در تمرکز شود. همچنین در برخی موارد ممکن است بر رشد و عملکرد تحصیلی کودک تأثیر بگذارد.

عوارض پرکاری تیروئید در کودکان ۱۲ ساله

در کودکان ۱۲ ساله، پرکاری تیروئید معمولا با علائمی مانند افزایش ضربان قلب، کاهش وزن، بی‌قراری، تمرکز پایین، رشد سریع یا بیش‌فعالی همراه است. این کودکان معمولا با وجود اشتهای زیاد، وزن کم می‌کنند و ممکن است دچار اختلال خواب، تحریک‌پذیری، تعریق زیاد و ضعف عضلانی شوند. البته نباید پرکاری تیروئید و تنگی نفس در کودکان را نادیده گرفت.

در برخی موارد، پرکاری تیروئید می‌تواند بر رشد طبیعی استخوان‌ها و سرعت بلوغ تأثیر بگذارد. مشکلات چشمی خفیف تا متوسط و افزایش احتمال مشکلات قلبی نیز از دیگر عوارض احتمالی در این سن هستند. تشخیص و درمان زودهنگام برای جلوگیری از اثرات بلندمدت اهمیت ویژه‌ای دارد.

عوارض پرکاری تیروئید در نوزادان چیست؟

پرکاری تیروئید در نوزادان نادر است اما در صورت بروز می‌تواند باعث علائمی مانند تحریک‌پذیری، ضربان قلب سریع، مشکلات تغذیه، تعریق و در برخی موارد اختلال در رشد شود. این وضعیت نیاز به تشخیص و درمان سریع پزشکی دارد.

عوارض پرکاری تیروئید در نوجوانان چیست؟

در نوجوانان، پرکاری تیروئید ممکن است با علائمی مانند اضطراب، تپش قلب، کاهش وزن، اختلال خواب و کاهش تمرکز همراه باشد. همچنین می‌تواند بر رشد جسمی، سطح انرژی و عملکرد تحصیلی تأثیر بگذارد و در صورت عدم درمان به مشکلات قلبی یا استخوانی منجر شود.

اگر می‌خواهید بدانید پرکاری تیروئید و چاقی چه ارتباطی دارند، مطلب زیر را بخوانید:

عوارض پرکاری تیروئید در نوجوانان دختر

پرکاری تیروئید در نوجوانان دختر می‌تواند علاوه بر علائم عمومی، بر رشد، خلق‌وخو و چرخه قاعدگی اثر بگذارد. از شایع‌ترین عوارض آن می‌توان به تپش قلب، کاهش وزن، اضطراب، تحریک‌پذیری، اختلال خواب و کاهش تمرکز اشاره کرد.

این اختلال ممکن است باعث نامنظم شدن پریود، خونریزی‌های کم یا زیاد و گاهی توقف موقت چرخه قاعدگی شود. همچنین در برخی نوجوانان کاهش تراکم استخوان، ضعف عضلانی و مشکلات چشمی نیز دیده می‌شود. اگر بیماری درمان نشود، می‌تواند بر عملکرد تحصیلی و کیفیت زندگی نوجوان تأثیر منفی بگذارد. همچنین نباید از تاثیر پرکاری تیروئید بر رشد قد نیز به سادگی گذشت.

چه کسانی در معرض خطر پرکاری تیروئید هستند؟

اگر موارد زیر را دارید، در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به پرکاری تیروئید هستید:

• جنسیت مونث دارید؛
• بالای ۶۰ سال سن دارید؛
• در ۶ ماه گذشته باردار بوده‌اید یا بچه‌دار شده‌اید؛
• جراحی تیروئید داشته‌اید یا مشکل تیروئیدی مانند گواتر داشته‌اید؛
• سابقه خانوادگی بیماری تیروئید دارید؛
• کم‌خونی خطرناک دارید، که در آن بدن نمی‌تواند به اندازه کافی گلبول قرمز سالم تولید کند زیرا ویتامین B12 کافی ندارد؛
• دیابت نوع ۱ یا نارسایی اولیه آدرنال دارید؛
• از طریق خوردن مقادیر زیاد غذاهای حاوی ید یا استفاده از داروها یا مکمل‌های حاوی ید، بیش از حد ید مصرف می‌کنید.

اگر می‌خواهید بدانید تاثیر پرکاری تیروئید بر سلامت دهان و دندان چیست، مطلب زیر را بخوانید:

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

در نظر داشته باشید اگر از علائم گفته شده در این مقاله، مانند تپش قلب، بی‌قراری، لرزش دست‌ها یا تورم در گردن را تجربه می‌کنید، بهتر است برای درمان عوارض پرکاری تیروئید به پزشک متخصص غدد مراجعه کنید.

در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر که نشان‌دهنده یک وضعیت جدی‌تر هستند، باید فورا به پزشک مراجعه کنید:

• افزایش ناگهانی و شدید علائم گفته شده
• پرکاری تیروئید و بدن درد
• مشکل در تنفس یا بلع به دلیل تورم در گردن
• ضربان قلب بسیار سریع یا نامنظم
• هرگونه علائم غیرمعمول چشمی، مانند برجستگی یا درد و یا پلک‌های قرمز، متورم یا به عقب کشیده شده
• پرکاری تیروئید و فشار خون بالا
• بی خوابی بر اثر پرکاری تیروئید
• زردی پوست و چشم‌ها
• گیجی شدید
• بر هم خوردن چرخه قاعدگی بر اثر پرکاری تیروئید

اگر می‌خواهید بدانید پرکاری تیروئید و نازایی جه ارتباطی دارند، مطلب زیر را بخوانید:

چگونه می‌توان پرکاری تیروئید را کنترل کرد؟

گزینه‌های درمانی زیادی برای پرکاری تیروئید وجود دارد. بسته به علت و علل پرکاری تیروئید، برخی از گزینه‌ها ممکن است برای شما بهتر از سایرین باشند. پزشک شما در مورد هر گزینه با شما صحبت خواهد کرد و به شما در تعیین بهترین برنامه درمانی کمک خواهد کرد.

موارد زیر درمان‌های موجود جهت پرکاری تیروئید هستند:

• تجویز داروهای خوراکی؛ پزشکان ممکن است داروهای مسدودکننده بتا به منظور کنترل علائم یا داروهای ضد تیروئید تجویز کنند.
• درمان با ید رادیواکتیو؛ این یک درمان رایج و بسیار موثر است. این روش به آرامی سلول‌های غده تیروئید را که هورمون تولید می‌کنند، از بین می‌برد.
• جراحی تیروئید؛ جراحی شامل برداشتن بخشی یا تمام غده تیروئید از طریق جراحی است.

اگر می‌خواهید بدانید پرکاری تیروئید چه تأثیری بر بیهوشی در حین جراحی دارد، مطلب زیر را بخوانید:

راه‌های پیشگیری از عوارض پرکاری تیروئید شامل چه مواردی می‌شوند؟

پیشگیری از عوارض پرکاری تیروئید بیشتر بر تشخیص زودهنگام، درمان مناسب و پیگیری منظم پزشکی تمرکز دارد. اگر این بیماری به‌موقع کنترل شود، می‌توان از بسیاری از عوارض آن مانند مشکلات قلبی، پوکی استخوان و اختلالات عصبی جلوگیری کرد.

مهم‌ترین راهکارهای پیشگیری از عوارض تیروئید پرکار، عبارتند از:

• تشخیص و درمان به‌موقع؛ مراجعه به پزشک در صورت مشاهده علائمی مانند تپش قلب، کاهش وزن ناخواسته، تعریق زیاد، اضطراب یا لرزش دست‌ها می‌تواند به تشخیص سریع بیماری کمک کند و از پیشرفت آن جلوگیری کند.
• مصرف منظم داروها؛ افرادی که به پرکاری تیروئید مبتلا هستند باید داروهای تجویز شده توسط پزشک را به‌طور منظم مصرف کنند. قطع یا تغییر خودسرانه دارو می‌تواند باعث تشدید علائم و بروز عوارض شود.
• پیگیری و انجام آزمایش‌های دوره‌ای؛ انجام آزمایش خون برای بررسی سطح هورمون‌های تیروئید مانند TSH، T3 و T4 به پزشک کمک می‌کند تا روند درمان را ارزیابی و در صورت نیاز آن را تنظیم کند.
• توجه به سلامت قلب؛ از آنجا که پرکاری تیروئید می‌تواند بر قلب اثر بگذارد، کنترل ضربان قلب، کاهش مصرف کافئین و مدیریت استرس می‌تواند در کاهش خطر عوارض قلبی مؤثر باشد.
• رژیم غذایی متعادل؛ دریافت کافی کلسیم و ویتامین D برای حفظ سلامت استخوان‌ها اهمیت دارد، زیرا پرکاری تیروئید در صورت طولانی شدن ممکن است باعث کاهش تراکم استخوان شود.
• مدیریت استرس و داشتن خواب کافی؛ استرس و کمبود خواب می‌توانند برخی علائم مانند تپش قلب و اضطراب را تشدید کنند، بنابراین داشتن سبک زندگی سالم به کنترل بهتر بیماری کمک می‌کند.

توصیه‌ای از تیم دارو دات کام به شما

تشخیص جدید یک بیماری می‌تواند استرس‌زا باشد. خبر خوب این است که پرکاری تیروئید یک بیماری قابل درمان است. اگر علائم پرکاری تیروئید را تجربه می‌کنید به پزشک خود مراجعه کنید.

اگر هم سوالی دارید، در بخش نظرات بنویسید تا کارشناس سلامتی دارو دات کام پاسخ دهد.

سوالات متداول

آیا سرگیجه از عوارض تیروئید است؟

سرگیجه به طور مستقیم از شایع‌ترین عوارض اختلالات تیروئید محسوب نمی‌شود، اما در برخی افراد مبتلا به پرکاری یا کم‌کاری تیروئید ممکن است به‌طور غیرمستقیم رخ دهد. تغییرات ضربان قلب، افت فشار خون، ضعف عمومی یا اضطراب ناشی از اختلالات تیروئید می‌تواند در برخی موارد احساس سرگیجه ایجاد کند.

عوارض تیروئید پرکار و کم‌کار فرق دارد؟

بله، عوارض این دو اختلال متفاوت است زیرا اثر آن‌ها بر سوخت‌وساز بدن متفاوت است. در پرکاری تیروئید معمولاً علائمی مانند تپش قلب، کاهش وزن، اضطراب و تعریق زیاد دیده می‌شود، در حالی که کم‌کاری تیروئید بیشتر با خستگی، افزایش وزن، احساس سرما، خشکی پوست و کندی فعالیت‌های بدن همراه است.

آیا نازک شدن مو از عوارض پرکاری تیروئید است؟

بله، نازک شدن و ریزش مو می‌تواند از عوارض پرکاری تیروئید باشد. افزایش سطح هورمون‌های تیروئیدی ممکن است چرخه طبیعی رشد مو را مختل کند و باعث نازک شدن یا ریزش موی منتشر در پوست سر شود.

آیا اضطراب و تپش قلب می‌تواند از عوارض تیروئید پرکار باشد؟

بله، اضطراب و تپش قلب از علائم و عوارض شایع پرکاری تیروئید هستند. افزایش هورمون‌های تیروئیدی باعث تحریک سیستم عصبی و افزایش فعالیت قلب می‌شود و می‌تواند به احساس اضطراب، بی‌قراری و افزایش ضربان قلب منجر شود.

آیا پرکاری تیروئید باعث تپش قلب و اضطراب می‌شود؟

بله، پرکاری تیروئید می‌تواند باعث تپش قلب و اضطراب شود. افزایش هورمون‌های تیروئیدی موجب بالا رفتن سرعت متابولیسم و تحریک سیستم عصبی می‌شود و در نتیجه علائمی مانند افزایش ضربان قلب، بی‌قراری و احساس اضطراب بروز می‌کند.

آیا پرکاری تیروئید می‌تواند باعث پوکی استخوان شود؟

بله، در صورت درمان نشدن یا کنترل نامناسب، پرکاری تیروئید می‌تواند باعث کاهش تراکم استخوان و افزایش خطر پوکی استخوان شود. افزایش هورمون‌های تیروئیدی روند تجزیه استخوان را تسریع می‌کند و در طولانی‌مدت ممکن است به ضعیف شدن استخوان‌ها منجر شود.