ضربان قلب بالای ۹۰ در دقیقه؛ چه زمانی باید نگران باشیم؟

ضربان قلب بالای 90 به چه معناست؟

ضربان قلب در حالت استراحت، بین ۶۰ تا ۱۰۰ ضربه در دقیقه است، بنابراین ضربان قلب ۹۰ در دقیقه در استراحت هنوز در محدوده نرمال است.

با این حال، تداوم ضربان قلب نزدیک به بالای این محدوده، ممکن است نشانه‌ای از علت بالا بودن ضربان قلب به علت استرس، اضطراب، فعالیت جسمانی،… است. در برخی موارد، افزایش ضربان قلب می‌تواند نشانه اختلالات قلبی باشد.

آیا ضربان قلب بالای 90 خطرناک است؟

در افراد سالم، تعداد ضربان قلب نرمال معمولا کمتر از ۱۰۰ ضربه در دقیقه است و بنابراین ضربان قلب ۹۰ در دقیقه در استراحت، خطرناک محسوب نمی‌شود.

با این حال، افزایش ضربان قلب می‌تواند نشانه‌ای از علت بالا بودن ضربان قلب باشد و عوامل غیرقلبی متعددی از جمله اضطراب، تب، کم‌خونی، پرکاری تیروئید و مصرف بیش از حد کافئین آن را ایجاد کنند.

اگر افزایش ضربان قلب با علائمی مانند ضربان قلب بالا و تنگی نفس همراه شود، ممکن است خطرناک باشد و نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارد.

اگر به طور منظم کافئین مصرف می‌کنید، بهتر است مقاله زیر را بخوانید و بدانید که چرا باید مصرف آن را محدود کنید:

آیا تپش قلب بالا باعث مرگ می‌شود؟

در بیشتر افراد سالم، علت تپش قلب ناگهانی در حالت استراحت، استرس، فعالیت جسمی، تب یا مصرف محرک‌ها خطرناک است و باعث مرگ نمی‌شود.

با این حال، تپش قلب بالای ۱۳۰–۱۵۰ ضربه در دقیقه در حالت استراحت یا انواع آریتمی‌های غیرطبیعی می‌تواند خطرناک باشد، به ویژه اگر با علائم هشداردهنده مانند درد قفسه سینه، تنگی نفس، سرگیجه، غش یا افت فشار خون همراه شود.

در این شرایط، احتمال بروز عوارض جدی یا حتی مرگ وجود دارد و ارزیابی پزشکی فوری ضروری است.

ضربان قلب بالای چند خطرناک است؟

عددی که روی دستگاه اندازه‌گیری ضربان قلب مشاهده می‌کنید به تنهایی معیار خطر نیست، اما به طور کلی ضربان قلب بالای ۱۰۰ ضربه در دقیقه در حالت استراحت خطرناک تلقی می‌شود و نیاز به بررسی پزشکی دارد.

این موضوع به ویژه وقتی اهمیت پیدا می‌کند که با علائم هشداردهنده‌ای مانند درد قفسه سینه، سرگیجه، غش یا تپش قلب بالای ۹۰ همراه باشد. در چنین شرایطی، ارزیابی فوری توسط پزشک ضروری است.

برای آشنایی با محدوده طبیعی ضربان قلب در سنین مختلف، مقاله زیر می‌تواند راهنمای خوبی باشد:

علل فیزیولوژیک یا طبیعی ضربان قلب بالای ۹۰ چیست؟

علل فیزیولوژیک یا طبیعی ضربان قلب بالای ۹۰ معمولا به شرایطی مربوط می‌شوند که بدن نیاز بیشتری به خون و اکسیژن دارد و شامل موارد زیر هستند:

• فعالیت جسمی یا ورزش
• استرس یا اضطراب
• تب یا عفونت
• واکنش به محرک‌ها مانند مصرف کافئین یا نیکوتین
• دوره بارداری که در آن ضربان قلب ۹۰ در بارداری ممکن است طبیعی باشد.

این افزایش ضربان قلب در حالت استراحت مشکلی ایجاد نمی‌کند، مگر اینکه با علائم هشداردهنده مانند تپش قلب بالای ۹۰، ضربان قلب بالا و تنگی نفس یا سرگیجه همراه باشد، که در این صورت نیاز به بررسی پزشکی دارد.

آیا ضربان قلب ۹۰ برای سالمندان طبیعی است؟

برای سالمندان، تعداد ضربان قلب نرمال مشابه بزرگسالان دیگر است و بین ۶۰ تا ۱۰۰ ضربه در دقیقه قرار دارد. بنابراین ضربان قلب ۹۰ در دقیقه در استراحت در سالمندان طبیعی است و لزوما نشانه مشکل قلبی نیست.

با این حال، اگر افزایش ضربان قلب با علائمی مانند تپش قلب بالای ۹۰، ضربان قلب بالا و تنگی نفس، سرگیجه یا ضعف همراه باشد، نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.

رابطه بارداری و بالا بودن ضربان قلب

در دوران بارداری، افزایش نیاز بدن به خون و اکسیژن باعث می‌شود قلب سریع‌تر بزند. بنابراین ضربان قلب ۹۰ در بارداری طبیعی است و جزو تغییرات فیزیولوژیک محسوب می‌شود.

این افزایش ضربان قلب مشکلی ایجاد نمی‌کند مگر اینکه با علائم هشداردهنده مانند تپش قلب بالای ۹۰، ضربان قلب بالا و تنگی نفس یا سرگیجه همراه باشد، که در این صورت نیاز به بررسی پزشکی دارد.

ضربان قلب بالا در کودکان

ضربان قلب کودکان به طور طبیعی بالاتر از بزرگسالان است و با افزایش سن کاهش می‌یابد:

• نوزادان (۰–۱ سال)؛ ۱۲۰–۱۶۰ ضربه در دقیقه
• کودکان ۱–۱۰ سال؛ ۷۰–۱۲۰ ضربه در دقیقه
• نوجوانان بالای ۱۰ سال؛ ۶۰–۱۰۰ ضربه در دقیقه

بنابراین ضربان قلب بالای ۹۰ در کودکان بسته به سن می‌تواند کاملا طبیعی باشد. افزایش ضربان قلب ناشی از فعالیت جسمی، هیجان، اضطراب، تب یا مصرف محرک‌ها است و جزو پاسخ‌های فیزیولوژیک بدن محسوب می‌شود.

در صورتی که ضربان قلب بالا با علائم هشداردهنده مانند تپش قلب شدید، ضربان قلب بالا و تنگی نفس، سرگیجه یا غش همراه باشد، ممکن است نشان‌دهنده مشکل قلبی یا اختلال سیستمیک باشد و نیاز به ارزیابی پزشکی فوری دارد.

آیا تپش قلب بالای 100 خطرناک است؟

تپش قلب بالای ۱۰۰ ضربه در دقیقه در حالت استراحت می‌تواند خطرناک باشد و نیاز به بررسی پزشکی دارد، به ویژه اگر با علائم هشداردهنده مانند درد قفسه سینه، تنگی نفس، سرگیجه یا غش همراه شود.

افزایش ضربان قلب به صورت موقت ممکن است ناشی از استرس، تب، فعالیت جسمی یا مصرف محرک‌ها باشد، اما اگر مداوم باشد، باید علت زمینه‌ای بررسی شود.

ضربان قلب بالای 130 و 150 به چه معنایی هستند؟

وقتی ضربان قلب به طور ناگهانی و شدید افزایش پیدا می‌کند، می‌تواند نشانه‌ای از اضطراب شدید، تب، فعالیت جسمی یا مشکل قلبی باشد.

• ضربان قلب بالای ۱۳۰ ضربه در دقیقه معمولا قابل توجه است و نیاز به کنترل دارد.
• ضربان قلب بالای ۱۵۰ ضربه در دقیقه می‌تواند اورژانسی باشد، به ویژه اگر با علائم هشداردهنده مانند درد قفسه سینه، تنگی نفس، سرگیجه یا غش همراه شود.

در این موارد، بررسی پزشکی ضروری است تا علت زمینه‌ای مشخص و درمان مناسب انجام شود.

آیا ضربان قلب بالا باعث تاکی کاردی می‌شود؟

تاکی کاردی خود به معنی ضربان قلب بالاست ولی هر افزایش ضربان قلبی تاکی کاردی نیست. اگر ضربان قلب در حالت استراحت، به طور مداوم بالاتر از 100 باشد، تاکی کاردی نامیده می‌شود.

آیا ضربان قلب بالا باعث فیبریلاسیون دهلیزی می‌شود؟

ضربان قلب بالا الزاما باعث فیبریلاسیون دهلیزی نمی‌شود ولی اگر فردی به‌طور طبیعی یا در اثر بیماری مثلاً پرکاری تیروئید، فشار خون بالا، بیماری دریچه قلبی، نارسایی قلبی، مدام ضربان قلب بالایی داشته باشد، ممکن است ساختار قلب او تحت تاثیر قرار بگیرد.

این فشار و تغییرات در بافت دهلیز، زمینه را برای آریتمی‌هایی مانند فیبریلاسیون دهلیزی فراهم می‌کند.

انواع مختلف ضربان قلب بالا

افزایش ضربان قلب می‌تواند به دلایل مختلف و به شکل‌های متفاوت ظاهر شود:

1. تاکی‌کاردی سینوسی (Sinus Tachycardia)

شایع‌ترین نوع ضربان قلب بالا است و معمولا پاسخی طبیعی به استرس، تب، ورزش، اضطراب یا بارداری محسوب می‌شود. در این حالت، ضربان قلب به طور مداوم بالای ۹۰ تا ۱۰۰ ضربه در دقیقه قرار می‌گیرد ولی ریتم قلب منظم است.

2. تاکی‌کاردی غیرسینوسی یا آریتمیک

این نوع شامل آریتمی‌های فوق بطنی و بطنی است و غیرطبیعی محسوب می‌شود. ضربان قلب می‌تواند خیلی سریع یعنی بین ۱۳۰–۱۵۰ ضربه در دقیقه یا بیشتر شود و ممکن است با سرگیجه، تنگی نفس یا درد قفسه سینه همراه باشد.

3. تاکی‌کاردی گذرا یا موقتی

ناشی از فعالیت شدید، هیجان یا مصرف محرک‌ها است و با استراحت به سرعت به حالت طبیعی برمی‌گردد.

4. تاکی‌کاردی مزمن یا غیرقابل توضیح

ضربان قلب به‌طور مداوم بالاست، حتی در حالت استراحت، بدون دلیل واضح فیزیولوژیک. در این حالت بررسی قلب و غدد توصیه می‌شود.

تفاوت تاکی‌کاردی سینوسی و آریتمی قلبی

تفاوت تاکی‌کاردی سینوسی و آریتمی قلبی در ریتم و منشا ضربان است. در تاکی‌کاردی سینوسی، ضربان قلب سریع‌تر از حالت طبیعی است ولی ریتم منظم و منشا آن گره سینوسی قلب است و پاسخی طبیعی به استرس، ورزش، تب یا بارداری محسوب می‌شود.

در مقابل، آریتمی قلبی زمانی رخ می‌دهد که ریتم قلب نامنظم یا غیرطبیعی باشد و منشا ضربان ممکن است بخش‌های دیگر قلب باشد؛ این وضعیت اغلب نیازمند ارزیابی پزشکی، دارو یا مداخلات تخصصی مانند ابلیشن یا کاردیوورژن است، زیرا می‌تواند با عوارض جدی همراه باشد.

چه عواملی روی ضربان قلب تاثیر می گذارند؟

ضربان قلب یک شاخص مهم سلامت قلب است و تحت تأثیر عوامل مختلفی قرار می‌گیرد. برخی شرایط طبیعی و برخی بیماری‌ها می‌توانند سرعت قلب را افزایش یا کاهش دهند. عوامل موثر بر ضربان قلب عبارتند از:

• فعالیت جسمی و ورزش
• استرس و اضطراب
• تب و عفونت
• بارداری
• مشکلات قلبی و آریتمی‌ها
• اختلالات غددی مانند پرکاری تیروئید
• کم‌خونی و اختلالات متابولیک
• مصرف داروها و محرک‌ها مانند کافئین

کدام بیماری‌ها باعث بالا رفتن ضربان قلب می‌شوند؟

گاهی افزایش ضربان قلب فقط یک واکنش طبیعی نیست و می‌تواند به دنبال برخی بیماری‌ها رخ دهد. بیماری‌هایی که می‌توانند باعث بالا رفتن ضربان قلب شوند، اشمل موارد زیر می‌شوند:

• بیماری‌های قلبی و آریتمی‌ها
• پرکاری تیروئید
• کم‌خونی
• عفونت‌ها و تب
• بیماری‌های ریوی
• افت فشار خون
• اختلالات هورمونی
• دیابت کنترل‌نشده

در این شرایط، بالا بودن ضربان قلب نشانه‌ای از یک مشکل زمینه‌ای است و درمان علت اصلی اهمیت دارد.

علائم روانی عمده تپش قلب بالا

تپش قلب بالا همیشه فقط یک پدیده جسمی نیست و گاهی با واکنش‌های روانی همراه می‌شود، به‌ویژه زمانی که سیستم عصبی به استرس یا تنش پاسخ می‌دهد. علائم روانی عمده تپش قلب بالا، عبارتند از:

• احساس اضطراب یا نگرانی شدید
• حملات پانیک
• بی‌قراری ذهنی
• احساس ترس ناگهانی یا قریب‌الوقوع بودن خطر
• کاهش تمرکز
• اختلال خواب

در برخی افراد، این واکنش‌های روانی خود باعث تشدید ضربان قلب می‌شوند و به عنوان تاثیر اضطراب و استرس بر ریتم قلب شناخته می‌شوند. در چنین شرایطی، بررسی همزمان عوامل جسمی و روانی اهمیت دارد.

خطرات ضربان قلب بالا

ضربان قلب بالا اگر موقتی نباشد و ادامه پیدا کند، می‌تواند به بدن فشار وارد کند و با عوارضی همراه شود. موارد زیر را می‌توانیم به عنوان خطرات ضربان قلب بالا معرفی کنیم:

• کاهش کارایی پمپاژ قلب
• افزایش خطر آریتمی‌های جدی
• افت فشار خون و سرگیجه
• تنگی نفس
• کاهش خون‌رسانی به مغز
• احتمال غش یا بیهوشی
• در موارد شدید، افزایش خطر سکته قلبی یا نارسایی قلبی

تشخیص ضربان قلب خطرناک

وقتی ضربان قلب بالا مشکوک یا مداوم باشد، فقط با حدس تشخیص داده نمی‌شود و  پزشک برای پیدا کردن علت، چند بررسی انجام می‌دهد.

آزمایش‌ها و تست‌هایی که برای تشخیص ضربان قلب بالا استفاده می‌شوند، عبارتند از:

• نوار قلب (ECG)؛ اولین و ساده‌ترین تست برای بررسی ریتم و سرعت ضربان قلب است.
• هولتر مانیتورینگ؛ دستگاهی که ۲۴ تا ۴۸ ساعت ضربان قلب را ثبت می‌کند تا افزایش‌های گذرا یا آریتمی مشخص شود.
• آزمایش خون؛ برای بررسی علل شایع افزایش ضربان مانند کم‌خونی، عفونت و اختلالات تیروئید
• تست‌های هورمونی؛ در صورت شک به مشکلات غدد مثل پرکاری تیروئید
• اکوکاردیوگرافی؛ برای بررسی ساختار قلب و عملکرد آن
• تست ورزش؛ در صورت نیاز برای بررسی واکنش قلب به فعالیت

این بررسی‌ها کمک می‌کنند مشخص شود افزایش ضربان قلب یک واکنش طبیعی است یا ناشی از بیماری زمینه‌ای و نیاز به درمان دارد یا خیر.

درمان ضربان قلب بالا

ضربان قلب بالا زمانی اهمیت درمانی پیدا می‌کند که موقتی و وابسته به شرایط گذرا نباشد و به‌صورت مکرر، پایدار یا همراه با علائم آزاردهنده بروز کند.

رویکرد درمانی صرفا کاهش عدد ضربان نیست بلکه شناسایی و رفع علت زمینه‌ای اهمیت دارد زیرا تپش قلب می‌تواند ناشی از عوامل ساده‌ای مانند اضطراب و کم‌خوابی یا حاصل اختلالات جسمی مانند آریتمی‌ها، پرکاری تیروئید یا بیماری‌های قلبی باشد.

بر همین اساس، درمان در طیفی از اصلاح سبک زندگی تا مداخلات دارویی و تخصصی قرار می‌گیرد.

روش‌های درمان ضربان قلب بالا، شامل موارد زیر می‌شوند:

• اصلاح سبک زندگی؛ کاهش مصرف کافئین، ترک نیکوتین، بهبود کیفیت خواب، مدیریت استرس، جبران کم‌آبی بدن
• درمان علت‌های زمینه‌ای؛ درمان کم‌خونی، کنترل پرکاری تیروئید، درمان عفونت‌ها، تنظیم فشار خون
• مداخلات تخصصی در موارد مقاوم؛ مثل ابلیشن قلبی یا کاردیوورژن
• استفاده از ابزارهای تنظیم ریتم در موارد خاص؛ همچون پیس‌میکر

ابلیشن قلبی چیست؟

روشی کم‌تهاجمی است که با استفاده از انرژی حرارتی یا رادیوفرکانسی مسیرهای الکتریکی غیرطبیعی در قلب را از بین می‌برد. این کار باعث می‌شود ریتم قلب طبیعی شود و تپش‌های شدید یا غیرطبیعی کنترل شوند.

کاردیوورژن چیست؟

فرآیندی است که با استفاده از شوک الکتریکی کنترل‌شده، ریتم قلب را به حالت طبیعی بازمی‌گرداند. معمولا زمانی انجام می‌شود که آریتمی شدید یا پایدار وجود داشته باشد و داروهای ضد آریتمی کافی نباشند.

داروهای درمان ضربان قلب بالا

وقتی ضربان قلب به‌صورت مداوم بالاست یا با علائم هشداردهنده همراه می‌شود، علاوه بر اصلاح سبک زندگی و درمان علت زمینه‌ای، گاهی نیاز به داروهای تخصصی برای کنترل ضربان یا ریتم قلب پیدا می‌شود.

این داروها در مدیریت تاکی‌کاردی و انواع آریتمی‌ها کاربرد دارند و در جدول زیر به‌صورت دسته‌بندی شده آورده شده‌اند:

کپسول نیفدیپین 10 mg خرید

قرص متیل دوپا 250 mg خرید

کپسول نیتروژل 0.4 mg خرید

کپسول مگزلیتین 200 mg خرید

کپسول نیکاردیپین 20 mg خرید

کپسول نیتروپرل 0.4 mg خرید

درمان خانگی ضربان قلب بالا

ضربان قلب بالا را رد خانه هم می‌توان پایین آورد. راهکارهای سریع برای پایین آوردن ضربان قلب در منزل عبارتند از:

مانور واگ

یکی از تکنیک‌های ساده و قدرتمند خانگی برای پایین آوردن ضربان قلب، مانور واگ است. این مانور با تحریک عصب واگ، که مسئول تنظیم ضربان قلب است، به کاهش سریع ضربان قلب کمک می‌کند. چندین روش برای انجام مانور واگ وجود دارد، از جمله:

• سرفه کردن
• حبس نفس
• زور زدن مانند زمانی که می‌خواهید اجابت مزاج کنید
• قرار دادن صورت در آب سرد

تنفس عمیق و آهسته

روش دیگر پایین آوردن سریع ضربان قلب، تنفس عمیق و آهسته است. با تمرکز بر دم و بازدم عمیق و آهسته، می‌توانید سیستم عصبی پاراسمپاتیک را فعال کنید و ضربان قلب خود را کاهش دهید. برای این کار، دم به مدت ۵ ثانیه و بازدم به مدت ۷ ثانیه باید باشد.

ورزش‌های آرام‌بخش

یوگا و مدیتیشن نیز به عنوان روش‌های موثر در کاهش استرس و در نتیجه کاهش ضربان قلب شناخته می‌شوند. نوشیدن آب سرد و دراز کشیدن در یک محیط آرام و خنک نیز می‌تواند در کاهش ضربان قلب موثر باشد.

نوشیدن آب

کم‌آبی بدن گاهی ضربان قلب را بالا می‌برد و نوشیدن آب می‌تواند سریعا به پایین امدن ضربان قلب کمک کند.

توصیه‌ای از تیم دارو دات کام به شما

ضربان قلب بالا و استرس ناشی از آن می‌تواند بسیار آزاردهنده باشد. مهم‌ترین توصیه این است که ابتدا برای بررسی دقیق و تشخیص علت ضربان قلب بالا به یک پزشک متخصص قلب مراجعه کنید.

در قدم بعدی، تمرین تنفس عمیق و آرام سازی را جدی بگیرید زیرا استرس، ضربان قلب را افزایش می‌دهد و یک چرخه معیوب ایجاد می‌کند.

از مصرف کافئین خودداری کنید، به اندازه کافی آب بنوشید و سعی کنید خواب منظمی داشته باشید.

به خاطر داشته باشید که بسیاری از موارد تاکی کاردی خوش‌خیم و ناشی از استرس هستند و با درمان و مدیریت اضطراب به خوبی کنترل می‌شوند.

اگر سوالی دارید، در بخش نظرات بنویسد تا کارشناس سلامتی دارو دات کام پاسخ دهد.

سوالات متداول

درمان فوری برای ضربان قلب بالای ۹۰ چیست؟

در صورت افزایش ضربان قلب به‌طور ناگهانی و همراه با علائمی مثل درد قفسه سینه، تنگی نفس یا سرگیجه، باید فورا به مرکز درمانی مراجعه کرد. در حالت غیر اورژانسی، تکنیک‌هایی مانند استراحت، تنفس عمیق و آرام، کاهش استرس و اجتناب از محرک‌هایی مانند کافئین می‌تواند به کاهش ضربان کمک کند، اما این روش‌ها جایگزین ارزیابی و درمان پزشکی نیستند.

چه تعداد ضربان قلب خطرناک است؟

از نظر بالینی، ضربان قلب در حالت استراحت بیش از حدود ۱۰۰ ضربه در دقیقه معمولاً به عنوان ضربان قلب سریع در نظر گرفته می‌شود و اگر این افزایش مداوم باشد یا با علائم خطر همراه شود، ممکن است خطرناک تلقی شود. نرخ‌های بسیار بالا، معمولا نیازمند بررسی پزشکی هستند.

ضربان قلب هنگام خواب چقدر است؟

در بزرگسالان، ضربان قلب در حالت خواب عمیق معمولا کاهش می‌یابد و اغلب کمتر از ضربان قلب در حالت بیداری است؛ برای بزرگسالان سالم، نرخ ضربان قلب در خواب معمولاً در محدوده حدود ۵۰ تا ۹۰ ضربه در دقیقه قرار دارد، بسته به سن، وضعیت جسمی و مرحله خواب.

تپش قلب در زنان رایج‌تر است یا در مردان؟

به طور متوسط، زنان در حالت استراحت نرخ ضربان قلب بالاتری نسبت به مردان دارند و در بسیاری از مطالعات گزارش شده است که ضربان قلب زنان کمی بیشتر از مردان است؛ بنابراین تجربه تپش قلب سریع یا احساس ضربان قلب ممکن است در برخی شرایط در زنان شایع‌تر باشد.